Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Y Cefnfor Tawel

| **Cefnforoedd y Ddaear** |
| --- |
| (Cefnfor y Byd) |
| * Cefnfor yr Arctig
* Cefnfor y De
* Cefnfor yr Iwerydd
* Cefnfor India
* Y Cefnfor Tawel
 |
| Y blwch hwn: gweld • sgwrs • golygu |

Y Cefnfor Tawel|  |
| Math | cefnfor  |
| LL-Q58635 (pan)-Gaurav Jhammat-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ.wav  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Cefnfor y Byd, y Ddaear  |
| Sir | dyfroedd rhyngwladol  |
| Arwynebedd | 161,760,000 km²  |
| Uwch y môr | 0 metr  |
| Yn ffinio gyda | Cefnfor India  |
| Cyfesurynnau | 0.000000°N 160°W  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Y cefnfor mwyaf yn y byd yw'r **Cefnfor Tawel(Saesneg: Pacific Ocean)*, sy'n gorwedd rhwng Asia yn y gorllewin a De a Gogledd America yn y dwyrain. Ceir ynysoedd niferus yn y cefnfor hwn sydd yn cael eu dosbarthu fel Melanesia, Polynesia a Micronesia, dosbarthiad diwyllianol yn hytrach na dosbarthiad daearyddol. Ymysg y moroedd sydd yn perthyn i'r Cefnfor Tawel y mae Môr Bering, Môr Okhotsk, Môr Japan, Y Môr Melyn, Môr Dwyreiniol Tsieina, Môr De Tsieina, Môr Bismarck, Môr Solomon, Y Môr Cwrel a Môr Tasman.

Mae llawer o wledydd ar arfordir y cefnfor hwn: Rwsia, Japan, Taiwan, Y Philipinau, Indonesia, Papua Gini Newydd, Awstralia, Seland Newydd, Ffiji, Ciribati, Ynysoedd Marshall, Taleithiau Ffederal Micronesia, Nawrw, Palaw, Samoa, Ynysoedd Solomon, Tonga, Twfalw, Fanwatw, Unol Daleithiau America, Canada, Mecsico, Gwatemala, El Salfador, Hondwras, Nicaragwa, Costa Rica, Panama, Colombia, Ecwador, Periw a Tsile.

Mae ganddo arwynebedd o 179.7 miliwn km² (35% o arwynebedd y ddaear) ac mae'n cynnwys tua 723.7 miliwn km³ o ddŵr. Mae dyfnder cyfartalog y Cefnfor Tawel oddeutu 4,028 m, ac mae'n cynnwys y lle dyfnaf yn y byd: dyffryn hollt Marianas sydd 11,034m o dan lefel cymedrig y môr. Mae 15,500 km (9,600 milltir) o bellter rhwng y Môr Bering yn y gogledd a Môr Ross yn Antarctica yn y dde, a 19,800 km (12,300 milltir) o Indonesia i glannau Colombia.

O'r Cefnfor Tawel gellir mynd i Gefnfor Arctig trwy Fôr Bering, i Gefnfor Iwerydd trwy Gamlas Panamâ neu rownd Yr Horn neu yn yr haf yn 2007 roedd yn bosib heibio gogledd Canada (does dim llwybr trwy'r iâ yn arferol), ac i Gefnfor India o gwmpas Awstralia neu drwy ynysoedd de-ddwyrain Asia a Chulfor Melaka, un o'r dyfrffyrdd prysuraf yn y byd.

## Gweler hefyd

* Ynysoedd y Cefnfor Tawel

Wiciadur
Chwiliwch am Y Cefnfor Tawel
yn Wiciadur.
# Zhejiang

Zhejiang|  |
| Math | talaith Tsieina  |
|  |
| Prifddinas | Hangzhou  |
| Poblogaeth | 54,426,891, 45,930,651, 41,445,930, 38,884,603, 28,318,573, 22,865,747, 19,959,000, 21,231,000, 20,643,000, 21,440,000, 64,567,588  |
| Pennaeth llywodraeth | Yuan Jiajun, Wang Hao  |
| Cylchfa amser | UTC+08:00  |
| Gefeilldref/i | Gaborone, Odense, Shizuoka, Fukui, Tochigi  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Gweriniaeth Pobl Tsieina  |
| Gwlad |  Tsieina |
| Arwynebedd | 101,800 km²  |
| Yn ffinio gyda | Shanghai, Jiangsu, Anhui, Jiangxi, Fujian  |
| Cyfesurynnau | 30.3°N 120.2°E  |
| CN-ZJ  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Zhejiang Provincial People's Congress  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Yuan Jiajun, Wang Hao  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | 6,461,330 miliwn ¥, 7,351,580 miliwn ¥  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Talaith ger yr arfordir yng ngogledd-ddwyrain Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Zhejiang** (Tsieinëeg: 浙江省; pinyin: *Zhèjiāng Shěng*). Daw'r enw o hen enw afon Qiantang.

Yn y dalaith yma y mae afon Huang He yn cyrraedd y môr. Roedd y boblogaeth yn 2002 yn 46,470,000. Y brifddinas yw Hangzhou.

Yn y gogledd, mae afon Yangtze yn ffurfio ffin y dalaith.

## Pobl enwog o Zhejiang

* Lu Xun, llenor
* Chiang Kai-shek

|  | Israniadau gweinyddol Gweriniaeth Pobl Tsieina |
| --- | --- |
| Taleithiau | Anhui • Fujian • Gansu • Guangdong • Guizhou • Hainan • Hebei • Heilongjiang • Henan • Hubei • Hunan • Jiangsu • Jiangxi • Jilin • Liaoning • Qinghai • Shaanxi • Shandong • Shanxi • Sichuan • Yunnan • Zhejiang |
| Taleithiau dinesig | Beijing • Chongqing • Shanghai • Tianjin |
| Rhanbarthau ymreolaethol | Guangxi • Mongolia Fewnol • Ningxia • Tibet • Xinjiang |
| Rhanbarthau Gweinyddol Arbennig | Hong Cong • Macau |

 **Dinasoedd Zhejiang**

Cixi ·Haining ·Hangzhou ·Jiande ·Leqing ·Lin'an ·Longjing ·Longquan ·Luoding ·Ningbo ·Rui'an ·Shengzhou ·Tongxiang ·Wenling ·Wenzhou ·Yuyao
# Yunnan

Yunnan|  |
| Math | talaith Tsieina  |
|  |
| Prifddinas | Kunming  |
| Poblogaeth | 47,420,000, 47,209,277  |
| Pennaeth llywodraeth | Wang Yubo  |
| Cylchfa amser | UTC+08:00  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Gweriniaeth Pobl Tsieina  |
| Gwlad |  Tsieina |
| Arwynebedd | 394,100 km²  |
| Yn ffinio gyda | Rhanbarth Ymreolaethol Tibet, Sichuan, Guizhou, Guangxi, Lai Châu, Lào Cai, Hà Giang, Talaith Phongsaly, Talaith Oudomxay, Talaith Luang Namtha, Talaith Kachin, Shan State  |
| Cyfesurynnau | 25.0494°N 102.7089°E  |
| CN-YN  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Q106037528  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Governor of Yunnan  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Wang Yubo  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | 2,452,190 miliwn ¥  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Rhanbarth hanesyddol yn Tsieina yw **Yunnan** (Tsieinëeg syml: 云南省; Tsieinëeg draddodiadol: 雲南省; pinyin: *Yúnnán Shěng*), sydd hefyd yn un o daleithiau Gweriniaeth Pobl Tsieina.

Tröad cyntaf afon Yangtze ger Shigu (石鼓), yn Rhanbarth Yunnan

|  | Israniadau gweinyddol Gweriniaeth Pobl Tsieina |
| --- | --- |
| Taleithiau | Anhui • Fujian • Gansu • Guangdong • Guizhou • Hainan • Hebei • Heilongjiang • Henan • Hubei • Hunan • Jiangsu • Jiangxi • Jilin • Liaoning • Qinghai • Shaanxi • Shandong • Shanxi • Sichuan • Yunnan • Zhejiang |
| Taleithiau dinesig | Beijing • Chongqing • Shanghai • Tianjin |
| Rhanbarthau ymreolaethol | Guangxi • Mongolia Fewnol • Ningxia • Tibet • Xinjiang |
| Rhanbarthau Gweinyddol Arbennig | Hong Cong • Macau |

 **Dinasoedd Yunnan**

Kunming ·Qujing ·Yuxi ·Baoshan ·Zhaotong ·Lijiang ·Pu'er ·Lincang
# 21ain ganrif

21ain ganrif| Enghraifft o: | canrif  |
| Dyddiad | 21 g  |
| Rhan o | 3edd mileniwm  |
| Dechreuwyd | 1 Ionawr 2001  |
| Daeth i ben | 31 Rhagfyr 2100  |
| Rhagflaenwyd gan | 20fed ganrif  |
| Olynwyd gan | 22ain ganrif  |
| Yn cynnwys | 2010au, 2020au, 2030s, 2040s, 2050s, 2060s, 2070s, 2080s, 2090s, 2000au  |
| Dynodwyr |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

## Digwyddiadau

* 2001: Ymosodiadau 11 Medi 2001
* 2003-presennol: Rhyfel Irac

## Blynyddoedd a degawdau

|  |
| --- |
| **2000au**         2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 |
| **2010au** 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 |
| **2020au** 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 |
| **2030au** 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 |
| **2040au** 2040 2041 2042 2043 2044 2045 2046 2047 2048 2049 |
| **2050au** 2050 2051 2052 2053 2054 2055 2056 2057 2058 2059 |
| **2060au** 2060 2061 2062 2063 2064 2065 2066 2067 2068 2069 |
| **2070au** 2070 2071 2072 2073 2074 2075 2076 2077 2078 2079 |
| **2080au** 2080 2081 2082 2083 2084 2085 2086 2087 2088 2089 |
| **2090au** 2090 2091 2092 2093 2094 2095 2096 2097 2098 2099 |
| **2100au** 2100 |

## Gweler hefyd

* Yr Unfed Ganrif ar Hugain yng Nghymru
# East China Normal University

East China Normal University|  |
| Arwyddair | 求实创造，为人师表  |
| Math | prifysgol gyhoeddus, higher education institution directly under Ministry of Education of the People’s Republic of China  |
|  |
| Sefydlwyd | * 16 Hydref 1951
 |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Shanghai  |
| Gwlad |  Tsieina |
| Cyfesurynnau | 31.2281°N 121.4°E  |
| Niferoedd | 36,026  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifysgol yn Shanghai, Tsieina yw **East China Normal University** (Tsieineeg:华东师范大学). Hwn oedd y Coleg Normal cyntaf yn Tsieina.

Fe'i sefydlwyd yn 1951 er mwyn dysgu athrawon ysgol, gwleidyddion a phobl busnes. Yn ôl *Times Higher Education Asia University Rankings* yn 2014, dyma'r 67fed prifysgol gorau yn Asia.

## Cyfeiriadau

## Dolen allanol

* (Saesneg) Gwefan swyddogol Archifwyd 2013-01-15 yn y Peiriant Wayback
# Baner Gweriniaeth Tsieina

Baner Gweriniaeth Tsieina
Baner Olympaidd Taipei] Tsieineaidd
Baner o faes coch (sy'n cynrychioli'r Han, y prif grŵp ethnig yn Tsieina) gyda chanton glas a symbol o haul wen yn ei ganol yw **baner Gweriniaeth Tsieina**. Dywedir bod y faner yn cynrychioli "haul wen mewn awyr las uwchben tir coch". Mabwysiadwyd ar 28 Hydref, 1928 gan Weriniaeth Tsieina (oedd yn cynnwys tir mawr Tsieina ac ynys Taiwan), pan oedd Plaid Genedlaetholgar Tsieina (*Kuomintang*) mewn grym; baner las gyda haul wen oedd baner y *Kuomintang*, gyda deuddeg o belydrau haul yn symbol o ddatblygiad a symud diddiwedd, a phob paladr yn cynrychioli dwy awr o'r dydd. Ar ôl i Weriniaeth Pobl Tsieina a Gweriniaeth Tsieina (Taiwan) rhannu yn 1949 fe'i cedwir fel baner Gweriniaeth Tsieina, tra mabwysiadodd GPT faner newydd.

Gan na dderbynir y faner hon yn y Gemau Olympaidd, mae gan Weriniaeth Tsieina faner Olympaidd arbennig a elwir yn Faner Olympaidd Taipei Tsieineaidd.

## Ffynonellau

* *Complete Flags of the World* (Dorling Kindersley, 2002)
# Arian cyfred

Arian cyfred|  |
| Math | medium of exchange, uned fesur, arian, means of payment  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/01q7l  |
| Thesawrws y BNCF | 9912  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

**Arian cyfred** yw'r term am yr arian a ddefnyddir gan wlad neu wladwriaeth fel ei arian swyddogol. Fel rheol mae'n cael ei fathu gan lywodraeth y wlad ac mae ei ddefnydd fel cyfrwng cyfnewid (h.y. i brynu a gwerthu nwyddau a gwasanaethau) yn cael ei gyfyngu i'r wlad ei hun. Y Bunt Sterling yw arian cyfredol y Deyrnas Unedig tra bod yr Ewro yn cael ei ddefnyddio yn 13 o wledydd yr Undeb Ewropeaidd, gan gynnwys Gweriniaeth Iwerddon. Mewn achosion eraill gall wlad gael mwy nag un arian breiniol sy'n ddilys yn y wlad honno.

Wiciadur
Chwiliwch am arian cyfred
yn Wiciadur.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **arian**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Ynys

*Erthygl am y tirffurf yw hon. Am y pentref yng Ngwynedd gweler Ynys (Llanfihangel-y-traethau).*
Ynys Moelfre oddi ar Ynys Môn, Cymru
Darn o dir a amgylchynnir gan ddŵr yw **ynys** (ac eithrio'r cyfandiroedd). Gall fod yn y môr neu ar y tir. Ynys fwyaf y byd yw Yr Ynys Las (2.2 miliwn km² / 840,000 milltir sgwâr).

Mae ynysoedd cyfandirol, fel Prydain, yn gorwedd ar silffoedd cyfandirol gyda dim ond sianel o ddŵr rhyngddyn nhw â'r tir mawr, fel rheol.

Mae ynysoedd cefnforol orogenig yn tueddu i orwedd lle mae dau blât lithosfferig yn cwrdd. Mae ynysoedd Siapan yn odweddiadol o'r fath yma o ynys.

Yn rhannau dyfnaf y cefnforoedd ceir ynysoedd cefnforol fwlcanig, fel ynysoedd Hawaii. Mae'r rhain yn arbennig o gyffredin yn y Cefnfor Tawel. Mae gan nifer o ynysoedd coral seiliau fwlcanig hefyd.

## Ynysoedd mwyaf y byd

|  | Ynys | Môr | Arwynebedd (km²) | Gwlad/Gwledydd |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | Yr Ynys Las | Cefnfor yr Iwerydd/Cefnfor yr Arctig | 2,130,800 | Yr Ynys Las, Cenedl ymreolaethol oddi mewn Denmarc |
| 2. | Gini Newydd | Y Cefnfor Tawel | 785,753 | Indonesia/Papua Gini Newydd |
| 3. | Borneo | Y Cefnfor Tawel | 748,168 | Indonesia/Maleisia/Brwnei |
| 4. | Madagasgar | Cefnfor India | 587,042 | Madagasgar |
| 5. | Ynys Baffin | Cefnfor yr Iwerydd/Cefnfor yr Arctig | 507,451 | Canada |
| 6. | Sumatra | Cefnfor India | 443,066 | Indonesia |
| 7. | Honshū | Y Cefnfor Tawel | 230,316 | Japan |
| 8. | Prydain Fawr | Cefnfor yr Iwerydd | 219,331 | Cymru/Lloegr/Yr Alban |
| 9. | Ynys Victoria | Cefnfor yr Arctig | 217,291 | Canada |
| 10. | Ynys Ellesmere | Cefnfor yr Arctig | 196,236 | Canada |

Ynys Enlli
## Gweler hefyd

* Rhestr o ynysoedd mwyaf y byd
* Rhestr ynysoedd Cymru
* Rhestr o Ynysoedd Groeg

Wiciadur
Chwiliwch am ynys
yn Wiciadur.
# Sir Daria

Sir Daria|  |
| Math | afon  |
|  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Turkistan Region  |
| Gwlad | Casachstan, Wsbecistan, Tajicistan, Cirgistan  |
| Cyfesurynnau | 40.9006°N 71.7581°E, 46.1542°N 60.8736°E  |
| Aber | North Aral Sea  |
| Llednentydd | Kosonsoy, Afon Arys, Afon Keles, Chirchiq, Afon Angren, Kara Darya, Afon Naryn, Afon Sokh, Khodzhabakirgan, Potshaata, Afon Ak-Suu (Syr Darya)  |
| Dalgylch | 219,000 cilometr sgwâr  |
| Hyd | 2,212 cilometr  |
| Arllwysiad | 703 metr ciwbic yr eiliad  |
| Llynnoedd | Kayrakkum Reservoir  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Afon yng Nghanolbarth Asia yw'r **Sir Daria**, hefyd **Syr Darya** ac amrywiadau eraill, yn y cyfnod clasurol **afon Jaxartes**. Mae'n 2,212 km o hyd, ac yn llifo i Fôr Aral.

Ffurfir yr afon pan mae afon Naryn ac afon Karadarja yn ymuno ger Ferghanatal yn Wsbecistan, rhwng mynyddoedd y Tien Shan a'r Alai. Llifa tua'r gorllewin i mewn i Dajicistan cyn dychwelyd i Wsbecistan. Llifa tua'r gogledd i mewn i Casachstan.

Defnyddir dyfroedd yr afon yn helaeth ar gyfer dyfrhau, ac mae nifer o gronfeydd ar ei hyd. Mae'r afon yn aml wedi sychu'n llwyr cyn cyrraedd Môr Aral.

Môr Aral (cyn 1985) gydag Amudarja a'r Sir Daria.