# 5 Gorffennaf

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | Gorffennaf | >> |
| Ll | Ma | Me | Ia | Gw | Sa | Su |
|  |  | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 |
| 06 | 07 | 08 | 09 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn |

**5 Gorffennaf** yw'r cant wyth deg chweched (186ed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (187fed mewn blynyddoedd naid). Erys 179 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1687 - *Philosophiae Naturalis Principia Mathematica* gan Isaac Newton yn cael ei argraffu.
* 1811 - Datganiad annibyniaeth Feneswela.
* 1946 - Y bicini yn cael ei arddangos ym Mharis am y tro cyntaf.
* 1948 - Y Gwasanaeth Iechyd Gwladol y Deyrnas Unedig.
* 1962 - Annibyniaeth Algeria.
* 1975 - Annibyniaeth Cabo Verde.
* 1977 - Prif Weinidog cyntaf Pacistan, Zulfiqar Ali Bhutto, yn cael ei ethol, pan gipiodd y fyddin awdurdod dan arweiniad Muhammad Zia ul-Haq.

## Genedigaethau

* 1182 - Sant Ffransis o Assisi (m. 1226)
* 1717 - Pedro III, brenin Portiwgal (m. 1786)
* 1755 - Sarah Siddons, actores (m. 1831)
* 1801 - David Farragut, llyngesydd (m. 1870)
* 1803 - George Borrow, awdur (m. 1881)
* 1805 - Robert FitzRoy, morwr a meteorolegydd (m. 1865)
* 1810 - P. T. Barnum, dyn busnes a perchennog syrcas (m. 1891)
* 1820 - William John Macquorn Rankine, peiriannydd a ffisegydd (m. 1872)
* 1849
	+ William Thomas Stead, newyddiadurwr (m. 1912)
	+ Anthonore Christensen, arlunydd (m. 1926)
* 1853 - Cecil Rhodes, imperialydd (m. 1902)
* 1856 - Ion Keith Falconer, cenhadwr ac ysgolhaig Arabeg (m. 1887)
* 1857 - Clara Zetkin, feddyliwr Marcsaidd (m. 1933)
* 1862 - Alice Underwood Fitch, arlunydd (m. 1936)
* 1877 - Marie Stumpe, arlunydd (m. 1946)
* 1886 - Berthe Noufflard, arlunydd (m. 1971)
* 1888 - Herbert Spencer Gasser, meddyg, ffisiolegydd a seicolegydd (m. 1963)
* 1889 - Jean Cocteau, awdur (m. 1963)
* 1891 - John Howard Northrop, biocemegydd (m. 1987)
* 1895 - Norah Simpson, arlunydd (m. 1974)
* 1911 - Georges Pompidou, Arlywydd Ffrainc (m. 1974)
* 1928 - Pierre Mauroy, gwleidydd (m. 2013)
* 1929 - Mariette Salbeth, arlunydd
* 1932 - Gyula Horn, gwleidydd (m. 2013)
* 1934 - Yoshio Furukawa, pêl-droediwr
* 1954 - Don Stark, actor
* 1958 - Veronica Guerin, gohebydd (m. 1996)
* 1972 - Nia Roberts, actores
* 1976 - Nuno Gomes, pêl-droediwr
* 1979 - Amélie Mauresmo, chwaraewr tenis
* 1982 - Philippe Gilbert, seiclwr
* 1983 - Jonás Gutiérrez, pêl-droediwr
* 1985 - Megan Rapinoe, pêl-droediwraig
* 1986 - Piermario Morosini, pêl-droediwr (m. 2012)
* 1989
	+ Hiroyuki Abe, pêl-droediwr
	+ Charlie Austin, pêl-droediwr
* 1996 - Dafad Doli (m. 2003)

## Marwolaethau

* 1833 - Nicéphore Niépce, difeisiwr, 68
* 1908 - Jonas Lie, nofelydd, 74
* 1927 - Albrecht Kossel, ffisioleg a chemegydd, 73
* 1948 - Georges Bernanos, nofelydd, 60
* 1969 - Walter Gropius, pensaer, 86
* 1983 - Harry James, cerddor, 67
* 1990 - Thistle Yolette Harris, botanegydd, 87
* 2007
	+ Odile Crick, arlunydd, 86
	+ George Melly, canwr, 80
* 2010 - Juanita M. Kreps, gwyddonydd, 89
* 2013 - Ursula Daphi, arlunydd, 90
* 2020 - Glyn O Phillips, gwyddonydd, academydd ac awdur, 92

## Gwyliau a chadwraethau

* Dydd Gŵyl Cenydd
* Dydd Tynwald (Manaw)
* Dydd Annibyniaeth (Algeria, Cabo Verde, Feneswela)