# Gofal Cymdeithasol

Hen ddyn mewn cartref nyrsio yn Norwy .
**Cefnogaeth gymdeithasol** yw'r canfyddiad a'r realiti bod rhywun yn derbyn gofal, bod cymorth ar gael gan bobl eraill, ac yn fwy na hynny, bod un yn rhan o rwydwaith cymdeithasol cefnogol . Gall yr adnoddau cefnogol hyn fod yn rhai emosiynol (ee, magwraeth), neu wybodaeth (ee, cyngor), neu gwmnïaeth (ee, ymdeimlad o berthyn); rhai diriaethol (ee, cymorth ariannol) neu anniriaethol (ee, cyngor personol). Gellir mesur cymorth cymdeithasol fel y gred bod cymorth ar gael i rywun, y cymorth a dderbyniwyd mewn gwirionedd, neu i ba raddau y mae person wedi'i integreiddio mewn rhwydwaith cymdeithasol. Gall cefnogaeth ddod o sawl ffynhonnell, megis teulu, ffrindiau, anifeiliaid anwes, cymdogion, cydweithwyr, sefydliadau, ac ati.

Mae rhai cenhedloedd yn cyfeirio at gymorth cymdeithasol a ddarperir gan y llywodraeth fel **cymorth cyhoeddus.**

Astudir cefnogaeth gymdeithasol ar draws ystod eang o ddisgyblaethau gan gynnwys seicoleg, cyfathrebu, meddygaeth, cymdeithaseg, nyrsio, iechyd y cyhoedd, addysg, adsefydlu a gwaith cymdeithasol . Mae llawer o fanteision i iechyd corfforol a meddyliol o gael cymorth cymdeithasol, ond nid yw "cymorth cymdeithasol" (ee, hel clecs am ffrindiau) bob amser yn fuddiol.

Yn y 1980au a'r 1990au, roedd damcaniaethau a modelau cymorth cymdeithasol yn astudiaethau academaidd dwys cyffredin ac maent yn gysylltiedig â datblygu modelau gofal a thalu, a systemau darparu cymunedol yn yr Unol Daleithiau a ledled y byd. Cynigir dau brif fodel i ddisgrifio'r cysylltiad rhwng cymorth cymdeithasol ac iechyd: y ddamcaniaeth byffro a'r ddamcaniaeth effeithiau uniongyrchol. O ran cymorth cymdeithasol canfyddwyd gwahaniaethau rhyw a diwylliannol mewn meysydd fel addysg "nad ydynt efallai'n rheoli ar gyfer oedran, anabledd, incwm a statws cymdeithasol, ethnig a hiliol, neu ffactorau arwyddocaol eraill".

## Categorïau a diffiniadau

### Gwahaniaethau mesur

Gellir categoreiddio a mesur cymorth cymdeithasol mewn sawl ffordd wahanol.

* *Cefnogaeth emosiynol* yw dangos diddordeb, cynnig empathi, hoffter, cariad, ymddiriedaeth, derbyn, agosatrwydd, anogaeth, neu ofal; dyma'r cynhesrwydd a'r anogaeth a ddarperir gan ffynonellau cymorth cymdeithasol. Trwy ddarparu cymorth emosiynol gall yr unigolyn wybod ei fod yn cael ei werthfawrogi.
* *Cefnogaeth ddiriaethol* yw darparu cymorth ariannol, nwyddau materol, neu wasanaethau. Fe'i gelwir hefyd yn gymorth gweithredol, ac mae'r math hwn o gymorth cymdeithasol yn cwmpasu'r ffyrdd pendant, uniongyrchol y mae pobl yn cynorthwyo eraill.
* *Cymorth gwybodaeth* yw darparu cyngor, arweiniad, awgrymiadau, neu wybodaeth ddefnyddiol i rywun. Mae gan y math hwn o wybodaeth y potensial i helpu eraill i ddatrys problemau.
* *Cymorth cwmnïaeth* yw’r math o gymorth sy’n rhoi ymdeimlad o berthyn cymdeithasol i rywun (a elwir hefyd yn perthyn). Gellir gweld hyn fel presenoldeb cyfeillion i gyd-rannu gweithgareddau cymdeithasol. Yn flaenorol, cyfeiriwyd ato hefyd fel "cymorth parch" neu "gymorth gwerthuso," ond ers hynny mae'r rhain wedi datblygu'n fathau eraill o gefnogaeth o dan yr enw "cymorth gwerthuso" ynghyd â chymorth normadol a gweithredol.

Mae ymchwilwyr hefyd yn aml yn gwahaniaethu rhwng cymorth sydd yn cael ei ddirnad a'r cymorth a dderbynnir. Mae *cymorth canfyddedig* yn cyfeirio at farn oddrychol yr hwn sydd yn cael cymorth y bydd darparwyr yn cynnig (neu wedi cynnig) cymorth effeithiol pan fydd angen. *Mae cymorth a dderbyniwyd* (a elwir hefyd yn gymorth deddfedig) yn cyfeirio at gamau cefnogi penodol (ee, cyngor neu sicrwydd) a gynigir gan ddarparwyr pan fydd angen.

Yn ogystal, gellir mesur cymorth cymdeithasol yn nhermau cymorth strwythurol neu gymorth swyddogaethol. *Mae cefnogaeth strwythurol* (a elwir hefyd yn *integreiddio cymdeithasol* ) yn cyfeirio at y graddau y mae'r hwn sydd yn cael cymorth wedi'i gysylltu o fewn rhwydwaith cymdeithasol. Gall hyn gynnwys nifer y cysylltiadau cymdeithasol neu a yw'r person wedi integreiddio o fewn ei rwydwaith cymdeithasol. Mae perthynas ^a theulu a ffrindiau, ac aelodaeth o glybiau a sefydliadau yn cyfrannu at integreiddio cymdeithasol. *Mae cefnogaeth swyddogaethol* yn edrych ar y swyddogaethau penodol y gall aelodau yn y rhwydwaith cymdeithasol hwn eu darparu, megis y gefnogaeth emosiynol, gweithredol, gwybodaeth a chwmnïaeth a restrir uchod. Mae data’n awgrymu y gallai cymorth emosiynol chwarae rhan fwy arwyddocaol wrth amddiffyn unigolion rhag effeithiau andwyol straen na dulliau strwythurol o gefnogi, megis cymryd rhan mewn gweithgareddau cymdeithasol.

## Cyfeiriadau

## Gweler Hefyd

* Gofal Cymdeithasol Cymru.
* Meddwl.org