Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Plaid y Gweithwyr Sosialaidd Cenedlaethol

Roedd **Plaid y Gweithwyr Sosialaidd Cenedlaethol Almaenig** (Almaeneg: *Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei*) yn blaid hynod genedlaetholgar a oedd yn weithgar yn yr Almaen rhwng 1919 a 1945. Roedd yn cael ei adnabod fel 'Plaid y Gweithwyr Almaenig' tan 1920. Dan arweiniaeth Adolf Hitler daeth i gynrychioli Natsïaeth yn ei ffurf amlycaf.

NSDAP Gaue 1926,1928,1933 & 1937
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **yr Almaen Natsïaidd**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Seren wib

**Seren wib** yw'r enw cyffredin ar gyfer llwybr gweledol awyrfaen bychan wrth ddod mewn i'r atmosffer. Os nad yw'n cael ei losgi yn ulw gall lanio ar y ddaear fel awyrfaen.

Gall **Seren wib** hefyd gyfeirio at:

## Byd adloniant

### Ffilm, teledu a theatr

* *Seren Wib*, rhaglen deledu gylchgrawn Gymraeg i bobl ifanc yn y 1970au

### Llenyddiaeth

* *Y Seren Wib*, cyfieithiad o un o anturiaethau Tintin
# 1751

17g - **18g** - 19g

1700au 1710au 1720au 1730au 1740au - **1750au** - 1760au 1770au 1780au 1790au 1800au

1746 1747 1748 1749 1750 - **1751** - 1752 1753 1754 1755 1756

---

## Digwyddiadau

* Sefydlu Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion yn Llundain

### Llyfrau

* Denis Diderot - *Encyclopedie*, cyf. 1
* Henry Fielding - *Amelia*

### Barddoniaeth

* Thomas Gray - *Elegy Written in a Country Churchyard*

### Cerddoriaeth

* Johann Sebastian Bach - *Ermuntre dich, mein schwacher Geist*
* Antoine Dauvergne - *Concerts de Simphonies*

### Gwyddoniaeth

* Darganfod yr elfen gemegol Nicel gan Axel Fredrik Cronstedt

## Genedigaethau

* 22 Ionawr - David Richards (Dafydd Ionawr), bardd (m. 1827)
* 16 Mawrth - James Madison, Arlywydd yr Unol Daleithiau (d. 1836)
* 22 Gorffennaf - Caroline Matilda o Gymru, brenhines Denmarc a Norwy (m. 1775)
* 15 Hydref - David Samwell, meddyg a llenor (d. 1798)
* 30 Hydref - Richard Brinsley Sheridan, llenor a gwleidydd (d. 1816)

## Marwolaethau

* 17 Ionawr - Tomaso Albinoni, cyfansoddwr, 80
* 25 Mawrth - Frederic I, brenin Sweden, 74
* 31 Mawrth - Frederick, Tywysog Cymru, 44

## Cyfeiriadau
# 280 CC

4g CC - **3g CC** - 2g CC

330au CC 320au CC 310au CC 300au CC 290au CC - **280au CC** - 270au CC 260au CC 250au CC 240au CC 230au CC

285 CC 284 CC 283 CC 282 CC 281 CC - **280 CC** - 279 CC 278 CC 277 CC 276 CC 275 CC

---

## Digwyddiadau

* Pyrrhus, brenin Epiros, yn gorchfygu byddin Gweriniaeth Rhufain dan y conswl Publius Valerius Laevinus ym Mrwydr Heraclea.
* Y cerflunydd Chares o Lindos yn gorffen Colosws Rhodos wedi deuddeng mlynedd o waith. Mae dros 30 medr (100 troedfedd) o uchder, ac yn un o ryfeddodau'r hen fyd.
* Ail-sefydlir Cynghrair Achaea gan ddeuddeg dinas yng ngogledd y Peloponnesus.

## Genedigaethau

* Philo o Byzantium, awdur Groegaidd ar fecaneg (tua'r dyddiad yma)

## Marwolaethau

* Herophilus, meddyg o Alexandria, a elwir weithiau yn dad anatomeg
# 22 Medi

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | Medi | >> |
| Ll | Ma | Me | Ia | Gw | Sa | Su |
|  | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 |
| 07 | 08 | 09 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |  |   |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn |

**22 Medi** yw'r dau-gant chwe-deg pumed (265ed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (266ed mewn blynyddoedd naid). Erys 100 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1934 - Trychineb Glofa Gresffordd (265 o bobl yn cael eu lladd yn sgil ffrwydrad nwy)
* 1955 - Cyhoeddi Bannau Brycheiniog yn barc cenedlaethol
* 1960 - Annibyniaeth Mali
* 1980
	+ Dechrau Rhyfel Iran-Irac pan gyrchodd lluoedd Irac ar diroedd cynhyrchu olew yn Iran.
	+ Yng Ngwlad Pwyl Solidarnosc yn cael ei sefydlu yn Gdańsk, Gwlad Pwyl - yr undeb llafur annibynnol cyntaf i gael ei sefydlu yn un o wledydd comiwnyddol Ewrop.

## Genedigaethau

Michael Faraday
Dannie Abse
Ruth Jones
* 1515 - Anne o Cleves (m. 1557)
* 1791 - Michael Faraday, ffisegydd a chemegydd (m. 1867)
* 1837 - Thomas Charles Edwards, academydd (m. 1900)
* 1857 - Anita Augspurg, ffeminist (m. 1943)
* 1880 - Christabel Pankhurst, ffeminist a swffraget (m. 1958)
* 1891 - Alma Thomas, arlunydd (m. 1978)
* 1908 - Esphyr Slobodkina, arlunydd (m. 2002)
* 1910 - Emrys Owain Roberts, gwleidydd (m. 1990)
* 1913 - Lillian Chestney, arlunydd (m. 2006)
* 1915 - Geronima Cruz Montoya, arlunydd (m. 2015)
* 1916 - Gisela Habermalz, arlunydd (m. 2012)
* 1923 - Dannie Abse, bardd (m. 2014)
* 1924 - Rosamunde Pilcher, awdures (m. 2019)
* 1931 - Fay Weldon, awdures, dramodydd a ffeminist (m. 2023)
* 1932 - Ingemar Johansson, paffiwr (m. 2009)
* 1933 - Jesco von Puttkamer, peiriannydd awyrofod (m. 2012)
* 1937 - Richard Marquand, cyfarwyddwr ffilm (m. 1987)
* 1940 - Anna Karina, actores (m. 2019)
* 1947 - Ruth Lea, economegydd
* 1958 - Andrea Bocelli, tenor
* 1960 - Isaac Herzog, Arlywydd Israel
* 1961 - Bonnie Hunt, actores
* 1966 - Ruth Jones, actores
* 1968 - Syr Robert Buckland, gwleidydd
* 1969 - Sue Perkins, comediwraig a chyflwynydd theledu
* 1979
	+ Emilie Autumn, awdures a chantores-gyfansoddwraig
	+ Rebecca Long-Bailey, gwleidydd

## Marwolaethau

Irving Berlin
* 1774 - Pab Clement XIV, 68
* 1956 - Jessie Boswell, arlunydd, 75
* 1957 - Bertha Bake, arlunydd, 77
* 1959 - Jane Winton, arlunydd, 53
* 1989 - Irving Berlin, cyfansoddwr a thelynegwr, 101
* 1996 - Dorothy Lamour, actores, 81
* 1997 - George Thomas, gwleidydd, 88
* 1999 - George C. Scott, actor, cyfarwyddwr a chynhyrchydd, 71
* 2003 - Yo Savy, arlunydd, 92
* 2007 - Marcel Marceau, meimiwr, 84
* 2010 - Eddie Fisher, canwr, 82
* 2011 - Aristides Pereira, Arlywydd Cabo Verde, 87
* 2020 - Frie Leysen, cyfarwyddwraig gwyliau, 70
* 2022 - Fonesig Hilary Mantel, awdures, 70
* 2023 - Giorgio Napolitano, Arlywydd yr Eidal, 98

## Gwyliau a chadwraethau

* Diwrnod Annibyniaeth (Mali, Bwlgaria)
* Diwrnod Undod Baltig
* Alban Elfed (22/23 Medi)

## Cyfeiriadau
# Tsiad

Tsiad|  |
| Gweriniaeth Tsiadجمهورية تشاد* (Arabeg) *République du Tchad* (Ffrangeg |
|  |
| Arwyddair | Undod, Gwaith, Cynnydd  |
| Math | gwladwriaeth sofran, gwlad dirgaeedig, gwlad  |
| Enwyd ar ôl | Llyn Tsiad  |
| Duration: 1 seconds.0:01 |
| Prifddinas | N'Djamena  |
| Poblogaeth | 19,319,064  |
| Sefydlwyd | 11 Awst 1960 (Annibyniaeth oddi wrth Ffrainc) |
| Anthem | La Tchadienne  |
| Pennaeth llywodraeth | Albert Pahimi Padacké, Idriss Déby  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00, Africa/Ndjamena  |
| Gefeilldref/i | Aisai  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Ffrangeg, Arabeg  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad | Tsiad  |
| Arwynebedd | 1,284,000 km²  |
| Gerllaw | Llyn Tsiad  |
| Yn ffinio gyda | Camerŵn, Libia, Niger, Nigeria, Swdan, Gweriniaeth Canolbarth Affrica, Y Cynghrair Arabaidd  |
| Cyfesurynnau | 15.46667°N 19.4°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Llywodraeth Tsiad  |
| Corff deddfwriaethol | Cynulliad Cenedlaethol  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd Tsiad  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Mahamat Déby  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Arlywydd Tsiad  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Albert Pahimi Padacké, Idriss Déby  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $11,780 miliwn, $12,704 miliwn  |
| Arian | Ffranc Canol Affrica (CFA)  |
| Canran y diwaith | 7 ±1 canran  |
| Cyfartaledd plant | 6.156  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.394  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad dirgaeedig yng Nghanolbarth Affrica yw **Gweriniaeth Tsiad** neu **Tsiad** (yn Ffrangeg: *République du Tchad*; yn Arabeg: *جمهورية تشاد*). Gwledydd cyfagos yw Gweriniaeth Canolbarth Affrica a Camerŵn i'r de, Swdan i'r dwyrain, Libia i'r gogledd, a Niger a Nigeria i'r gorllewin. Tsiad yw'r wlad dirgaeedig drydedd fwyaf yn y byd o ran arwynebedd.

Enillodd Tsiad ei hannibyniaeth oddi wrth Ffrainc yn 1960.

Prifddinas Tsiad yw N'Djamena.

## Pobl o Tsiad

* Joseph Brahim Seid (1927–1980), awdur a gwleidydd
* Idriss Déby (1952–2021), cyn-Arlywydd a bu farw wrth arwain ei fyddin yn erbyn gwrthryfelwyr FACT

## Cyfeiriadau

## Darllen pellach

* Bernard Lanne, *Histoire politique du Tchad de 1945 à 1958: administration, partis, elections* (Paris: Karthala, 1998)

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Tsiad**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*