Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Serbeg

Serbeg| Enghraifft o: | amrywiolyn iaith, standard variety, iaith  |
| Math | Eastern Herzegovinian  |
|  |
| Enw brodorol | српски језик  |
| Nifer y siaradwyr |  - 9,000,000
 |
| cod ISO 639-1 | sr  |
| cod ISO 639-2 | srp  |
| cod ISO 639-3 | srp  |
| Gwladwriaeth | Serbia, Montenegro, Bosnia a Hertsegofina, Croatia, Cosofo, Gogledd Macedonia  |
| System ysgrifennu | Serbian Cyrillic alphabet, Gaj's Latin alphabet  |
| Corff rheoleiddio | Board for Standardization of the Serbian Language  |
| Dynodwyr |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Serbeg (2006)
Iaith a siaredir yn Serbia a rhai gwledydd cyfagos yw **Serbeg**. Mae'n iaith swyddogol yn Serbia, a cheir cryn nifer o siaradwyr mewn gwledydd fel Bosnia a Montenegro. Credir fod tua 12 miliwn yn siarad yr iaith, 8 miliwn o'r rhain yn ei siarad fel mamiaith.

Mae Serbeg yn rhan o'r grŵp o ieithoedd De Slafonig a elwir wrth yr enw Serbo-Croateg, sydd hefyd yn cynnwys Croateg, Bosnieg a Montenegreg. Arferid meddwl am Serbo-Croateg fel un iaith, ac mae llawer o ieithyddwr yn y gorllewin yn dal i ystyried fod hyn yn wir. Fodd bynnag, gyda diflaniad Iwgoslafia, daethpwyd i feddwl am Serbeg, Bosnieg a Chroateg fel ieithoedd ar wahân, er eu bod cywair safonol pob un yn seiliedig ar yr un dafodiaith yn union. Gellid disgrifio Serbeg, Bosnieg a Montenegreg fel amrywiaethau ieithyddol, sydd ag enw gwahanol ac wedi eu safoni ar wahân.

Un wahaniaeth rhwng Serbeg a ieithoedd eraill y grŵp yw ei bod modd ei hysgrifennu gyda'r wyddor Gyrilig; mae'r mwyafrif o siaradwyr Serbeg yn deall ac yn defnyddio'r ddwy wyddor.

## Y ddwy wyddor

Mae trefn gwahanol i lythrennau'r wyddor, gan ddibynnu ar ba wyddor a ddefnyddir:

Yr wyddor Gyrilig Serbeg, *ćirilica* (ћирилица) neu *azbuka* (азбука):

* А Б В Г Д Ђ Е Ж З И Ј К Л Љ М Н Њ О П Р С Т Ћ У Ф Х Ц Ч Џ Ш

Yr wyddor Ladin, *latinica* (латиница) neu *abeceda* (абецеда):

* A B C Č Ć D Dž Đ E F G H I J K L Lj M N Nj O P R S Š T U V Z Ž

Enghraifft o ddefnydd cyfochrog y ddwy wyddor yw'r Wikipedia Serbeg - dechreuodd y prosiect gan ddefnyddio'r wyddor gyrilig yn unig, ond erbyn hyn, mae meddalwedd yn galluogi dewis pa wyddor i'w ddefnyddio wrth ddarllen.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **iaith**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*

Wiciadur
Chwiliwch am serbeg
yn Wiciadur.
# Albaneg

Albaneg|  |
| Enghraifft o: | iaith naturiol, macroiaith, iaith fyw  |
| Math | Albanian  |
|  |
| Enw brodorol | Gjuha shqipe  |
| Nifer y siaradwyr |  - 6,200,000
 |
| cod ISO 639-1 | sq  |
| cod ISO 639-2 | sqi, alb  |
| cod ISO 639-3 | sqi  |
| Gwladwriaeth | Albania  |
| System ysgrifennu | Albanian alphabet  |
| Corff rheoleiddio | Academy of Sciences of Albania  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/012v8  |
| Thesawrws y BNCF | 11  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

*Am iaith Geltaidd yr Alban gweler Gaeleg. Am iaith Germanaidd yr Alban gweler Sgoteg.*
Iaith Indo-Ewropeaidd yw Albaneg. Mae'n cael ei siarad yn bennaf yn Albania, ynghyd â rhannau o Ogledd Macedonia, Cosofo, a Montenegro yn y Balcanau. Ceir tua 6 miliwn o siaradwyr Albaneg yn y byd.

Ceir dwy brif dafodiaith, Geg i'r gogledd o Afon Shkumbin a Tosc i'r de. Er mai amrywiaethau o dafodieithoedd Geg a siaredir yng ngogledd Albania, Cosofo, Gogledd Macedonia a Montenegro, amrywiaeth ar y dafodiaith Tosc yw sail yr iaith safonol, unedig. Ceir tafodieithoedd hynafol o Tosc eu siarad yn yr Eidal gan yr Arberesh ac yng ngwlad Groeg gan yr Arfanitiaid.

Parth yr Albaneg, gydag enwau'r tafodieithoedd mewn ysgrifen melyn
Dosbarthiad tafodieithoedd yr iaith Albaneg
## Dolenni allanol

Wiciadur
Chwiliwch am Albaneg
yn Wiciadur.

* Tudalen Linguamón: Albaneg (yn Gymraeg)

Wikipedia
 Argraffiad Albaneg Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd
# 10 Awst

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | Awst | >> |
| Ll | Ma | Me | Ia | Gw | Sa | Su |
|  |  |  |  |  | 01 | 02 |
| 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 |
| 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 |
| 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
| 31 |   |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn |

**10 Awst** yw'r dau gant dau-ddeg deufed (222fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (223ydd mewn blynyddoedd naid). Erys 143 diwrnod hyd diwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 955 - Brwydr Lechfeld: Teyrnas yr Almaen yn trechu Hwngari.
* 1675 - Maen sylfaen Arsyllfa Frenhinol Greenwich, Llundain yn cael ei osod yn ei le.
* 1793 - Y Musée du Louvre yn agor yn swyddogol.
* 1809 - Cyhoeddiad annibyniaeth Quito.
* 1821 - Missouri yn dod yn dalaith yr Unol Daleithiau.

## Genedigaethau

* 1397 – Albert II o Habsburg (m. 1439)
* 1520 – Madeleine de Valois, brenhines Iago V, brenin yr Alban (m. 1537)
* 1874 – Herbert Hoover, 31ain Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. 1964)
* 1909 - Mohammed V, brenin Moroco (m. 1961)
* 1916 - Ethel Magafan, arlunydd (m. 1993)
* 1917 - Colette Bonzo, arlunydd (m. 1967)
* 1923 - Rhonda Fleming, actores a chantores (m. 2020)
* 1928 - Eddie Fisher, cantor ac adlonwr (m. 2010)
* 1935 - Giya Kancheli, cyfansoddwr (m. 2019)
* 1943 – Ronnie Spector, cantores
* 1953 - Gillian Elisa, actores
* 1959 – Albert Owen, gwleidydd
* 1960
	+ Sarah Raphael, arlunydd (m. 2001)
	+ Antonio Banderas, actor
* 1968 - Tsuyoshi Kitazawa, pêl-droediwr
* 1973 - Daijiro Takakuwa, pêl-droediwr
* 1976 - Ian Murray, gwleidydd
* 1986 - Kazuma Watanabe, pêl-droediwr

## Marwolaethau

* 258 – Sant Lawrens, merthyr
* 1806 – Michael Haydn, cyfansoddwr, 69
* 1825 – Joseph Harris, llenor a golygydd, 51
* 1925 – Hedwig Greve, arlunydd, 75
* 2000 – Gilbert Parkhouse, cricedwr, 74
* 2008 – Isaac Hayes, canwr ac cerddor, 65
* 2012 – Mechthild Hempel, arlunydd, 87
* 2014 - Kathleen Ollerenshaw, gwyddonydd, 101
* 2019 - Jeffrey Epstein, ariannwr, 66

## Gwyliau a chadwraethau

* Dydd Annibyniaeth (Ecwador)
# Herodraeth

Gwyddor a chelfyddyd arfau ac arwyddion yw **herodraeth**. Defnyddir symbolau herodrol i gynrychioli unigolion a theuluoedd, lluoedd milwrol, sefydliadau, corfforaethau a gwledydd. Tarddodd y fath arwyddion fel modd o adnabod unigolion ar faes y gad. Rhoddid yr arfbeisiau gwreiddiol yn arwyddnod milwrol ar darian y marchog a'i ryfelwyr. Ffynodd ddyluniadau herodrol yn yr Oesoedd Canol er mwyn dynodi teuluoedd brenhinol, tai'r bonedd, teitlau pendefigaidd, urddau crefyddol ac eglwysi, a byddinoedd. Dros amser daeth y dyluniadau'n hynod o gymhleth a herodraeth yn faes arbenigol. Datblygodd system ffurfiol iawn o dynnu arfbeisiau ac iaith dechnegol i ddisgrifio nodweddion a motiffau'r arwyddion. Rhoddir arwyddluniau ac arfbeisiau ar fathodynnau, baneri a seliau.

Hen enw arni yw **arwyddfarddoniaeth**.

## Rheol Tintur

Ceir rheolau neu canllawiau ar gyfer y defnydd o liw mewn herodraeth a luniwyd gan y Cymro, Humphrey Lhuyd. Yr enw ar y rheol yw Rheol Tintur a'i byrdwn sylfaenol, syml yw, "dim metal ar fetal, na lliw ar liw", hynny yw, er enghraifft, ni ddilyn rhoi delwedd melyn ar gefndir gwyn neu ddelwedd goch ar gefndir las.

## Gweler hefyd

* Geirfa herodraeth
* Achyddiaeth
* Banereg
* Coleg yr Arfau

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **herodraeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.