Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kanagawa (talaith)

Kanagawa|  |
|  |
| Math | taleithiau Japan  |
| Enwyd ar ôl | Kanagawa-fu  |
|  |
| Prifddinas | Yokohama  |
| Poblogaeth | 9,216,009  |
| Sefydlwyd | * 11 Ebrill 1868
 |
| Anthem | Hikari Aratani  |
| Pennaeth llywodraeth | Yūji Kuroiwa  |
| Cylchfa amser | UTC+09:00, amser safonol Japan  |
| Gefeilldref/i | Maryland, Liaoning, Odesa Oblast, Baden-Württemberg, Talaith Gyeonggi, Gold Coast, Penang, Sir Västra Götaland, Toyama  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Japan  |
| Gwlad |  Japan |
| Arwynebedd | 2,416.1 km²  |
| Yn ffinio gyda | Tokyo, Shizuoka, Yamanashi  |
| Cyfesurynnau | 35.44775°N 139.64253°E  |
| JP-14  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Kanagawa Prefectural Government  |
| Corff deddfwriaethol | Kanagawa Prefectural Assembly  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | governor of Kanagawa Prefecture  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Yūji Kuroiwa  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Talaith Kanagawa yn Japan
Talaith yn Japan yw **Kanagawa** neu **Talaith Kanagawa** (Japaneg: 神奈川県 Kanagawa-ken), wedi ei lleoli yn rhanbarth Kantō ar ynys Honshū. Prifddinas y dalaith yw dinas Yokohama, ail ddinas mwyaf Japan.

Mae talaith Kanagawa yn rhan o Ardal Tokyo Fwyaf, ac fy ystyrir nifer o'i dinasoedd yn faestrefi Tokyo lle mae miloedd o drigolion yn cymudo yn ddyddiol.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Japan**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Carati

Carati|  |
| Enghraifft o: | math o chwaraeon  |
| Math | crefft ymladd, chwaraeon olympaidd  |
| Crëwr | Kanga Sakukawa, Matsumura Sōkon, Ankō Itosu, Arakaki Seishō, Higaonna Kanryō  |
| Gwlad |  Japan |
| Enw brodorol | 空手  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/048dz  |
| Thesawrws y BNCF | 11463  |
| Quora | Karate  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Mae **carati** yn grefft ymladd a ddatblygwyd yn yr Ynysoedd Ryukyu o ddulliau ymladd brodorol a kenpō. Yn bennaf, crefft o daro ydyw gan ddefnyddio hergydio, cicio, trawiadau penglin a phenelin a technegau llaw-agored megis llaw-gyllell a llaw-grynio. Dysgir ymgodymu, cloeon, caethiwo, tafliadau a mannau allweddol i'w taro mewn rhai dulliau. Gelwir person sy'n ymarfer carati yn carateca.

## Hanes

### Okinawa

Dechreuodd carati ymysg y dosbarth pechin o'r Ryukyuans. Galwyd y system ymladd yn "ti" (neu "te"). Ar ôl i berthynasau masnachol gael eu sefydlu gan y Brenin Chuzan Satto gyda'r ymerodraeth Ming o Tsieina ym 1372, cyflwynwyd nifer o wahanol fathau o grefftau ymladd Tsieineaidd i'r Ynysoedd Ryukyu gan yr ymwelwyr o Tsieina, yn enwedig yn Nhalaith Fujian. Symudodd grŵp o 36 o deuluoedd Tsieineaidd i Okinawa tua 1392 gyda'r nod o gyfnewid diwylliant a rhannu eu gwybodaeth am grefftau ymladd Tsieineaidd. Roedd y canoli gwleidyddol o Okinawa gan y Brenin Shohashi ym 1429 a'r 'Polisi Gwahardd Arfau' a gyflwynwyd yn Okinawa ar ôl ymosodiad y llwyth Shimazu ym 1609, hefyd yn ffactorau a arweiniodd at ddatblygiad technegau ymladd heb arfau yn Okinawa.

Ychydig o ddulliau ymladd ffurfiol oedd i 'ti', ond yn hytrach roedd gan nifer o hyfforddwyr eu dulliau eu hunain. Roedd y dulliau cynnar o carati yn aml yn cael eu categoreiddio fel Shuri-te, Naha-te a Tomari-te. Roeddent wedi cael eu henwi ar ôl tair dinas lle dechreuodd y dulliau. Roedd gan bob ardal ac athro ei kata, technegau ac egwyddorion a oedd yn eu gwahaniaethu eu fersiwn lleol nhw o 'ti' o fersiynnau pobl ac ardaloedd eraill.

## Pobl enwog o fewn carati

Funakoshi Gichin
Gichin Funakoshi (船 越 義 珍 Funakoshi Gichin, Tachwedd 10, 1868 - Ebrill 26, 1957) yw sylfaenydd Shotokan Karate-Do, efallai'r arddull carati mwyaf adnabyddus, a elwir yn "dad carati modern". Yn dilyn dysgeidiaeth Anko Itosu ac Anko Asato, bu'n un o feistri carati Okinawan a gyflwynodd carati i dir mawr Siapan yn 1922. Fe ddysgodd carati mewn gwahanol brifysgolion Siapan a daeth yn ben anrhydeddus Cymdeithas Carati Japan ar ôl ei sefydlu ym 194

## Cyfeiriadau
# 30 Mehefin

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | Mehefin | >> |
| Ll | Ma | Me | Ia | Gw | Sa | Su |
| 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 |
| 08 | 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |  |   |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn |

**30 Mehefin** yw'r cant wythdeg unfed (181fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (182fed mewn blynyddoedd naid). Mae 184 diwrnod arall yn weddill hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1908 - Ffrwydriad Tunguska yng ngogledd Siberia.
* 1937 – Mudiad "Cymorth i Sbaen" yn croesawu ffoaduriaid cyntaf o Wlad y Basg i gyrraedd Cymru. Plant oedd y rhain ac fe'u croesawyd yng ngorsaf reilffordd Abertawe
* 1960 - Annibyniaeth Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo.
* 2010 - Christian Wulff yn dod yn Arlywydd yr Almaen.
* 2012 - Mohamed Morsi yn dod yn Arlywydd yr Aifft.

## Genedigaethau

Cheryl
Michael Phelps
* 1470 - Charles VIII, brenin Ffrainc (m. 1498)
* 1685 - John Gay, bardd a dramodydd (m. 1732)
* 1884 - Georges Duhamel, meddyg a nofelydd (m. 1966)
* 1893 - Walter Ulbricht, gwleidydd (m. 1973)
* 1908 - Winston Graham, nofelydd (m. 2003)
* 1913 - Ruthe Katherine Pearlman, arlunydd (m. 2007)
* 1917
	+ Susan Hayward, actores (m. 1975)
	+ Lena Horne, cantores ac actores (m. 2010)
* 1923
	+ Sigrid Kopfermann, arlunydd (m. 2011)
	+ Hildegard Peters, arlunydd (m. 2017)
* 1928 - Luisa Richter, arlunydd (m. 2015)
* 1936 - Assia Djebar, llenores (m. 2015)
* 1954 - Serzh Sargsyan, Arlywydd Armenia
* 1972 - Ramon Menezes, pêl-droediwr
* 1974 - Juli Zeh, awdures
* 1982 - Alex Beckett, actor (m. 2018)
* 1983
	+ Cheryl Cole, cantores
	+ Katherine Ryan, comediwraig
* 1984 - Johnny Leoni, pêl-droediwr
* 1985 - Michael Phelps, nofiwr

## Marwolaethau

Simone Veil
* 1646 - Philip Powell, mynach a merthyr
* 1709 - Edward Llwyd, botanegydd, daearegwr, hynafiaethydd, ac ieithegwr
* 1851 - Thomas Phillips, sylfaenodd Coleg Llanymddyfri yn 1847 a lladmerydd cynnar dros y Gymraeg
* 1931 - Marie Kirschner, arlunydd, 79
* 1934 - Hugh Evans, cyhoeddwr ac awdur, 79
* 1981 - Wendy Wood, arlunydd a llenor, 88
* 1984 - Lillian Hellman, dramodydd, 79
* 1994 - Ellaphie Ward-Hilhorst, arlunydd, 73
* 2001 - Chet Atkins, gitarydd, 77
* 2008 - Anthony Crockett, Esgob Bangor, 62
* 2009 - Pina Bausch, dawnsiwraig a choreograffydd, 68
* 2012 - Yitzhak Shamir, Prif Weinidog Israel, 96
* 2017
	+ Simone Veil, gwleidydd, 89
	+ Barry Norman, beirniad ffilm, 83
* 2022 - Indulata Sukla, mathemategydd, 78

## Gwyliau a chadwraethau

* Dydd Gŵyl Eurgain
* Diwrnod Annibyniaeth (Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo)
* Diwrnod yr Asteroid

## Cyfeiriadau
# Serbo-Croateg

Serbo-Croateg|  |
| Enghraifft o: | iaith naturiol, macroiaith, iaith fyw, pluricentric language  |
| Math | Western South Slavic  |
|  |
| Enw brodorol | srpskohrvatski jezik  |
| Nifer y siaradwyr |  - 19,000,000 (2022)
 |
| cod ISO 639-1 | sh  |
| cod ISO 639-3 | hbs  |
| Gwladwriaeth | Bosnia a Hertsegofina, Serbia, Croatia, Montenegro, Iwgoslafia  |
| System ysgrifennu | Gaj's Latin alphabet, Serbian Cyrillic alphabet, Yr wyddor Gyrilig, y sgript Ladin  |
| Dynodwyr |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Amrywiadau o Croateg, Serbeg a Bosnieg. (2006)
Iaith neu grŵp o ieithoedd De Slafonaidd yw **Serbo-Croateg**, sy'n cynnwys Croateg, Serbeg, Bosnieg a Montenegreg. Yn ddiweddar, defnyddir enwau gwahanol arni, gan gynnwys **BCMS**, sy'n cyfeirio'n glir at y Fosnieg a'r Fontenegreg yn ogystal.

Arferid meddwl am Serbo-Croateg fel un iaith, ac mae llawer o ieithyddwyr yn y gorllewin yn dal i ystyried fod hyn yn wir. Serbo-Croateg oedd iaith swyddogol Iwgoslafia. Fodd bynnag, gyda diflaniad Iwgoslafia, daethpwyd i feddwl am Serbeg, Bosnieg a Chroateg fel ieithoedd ar wahân, er bod cywair safonol pob un yn seiliedig ar yr un dafodiaith yn union. Gellid disgrifio Serbeg, Bosnieg a Montenegreg fel amrywiaethau ieithyddol, sydd ag enw gwahanol ac wedi eu safoni ar wahân.

## Enw

Yn Serbo-Croateg, weithiau defnyddir yr enw "*naš jezik*" ("ein hiaith") neu "*naški*" ("ni-eg, ein hun ni"). Ond fel arfer, mae enw'r iaith yn Serbo-Croateg yn dibynnu ar hunaniaeth y siaradwr. Mae'r rhan fwyaf o Bosniaciaid yn cyfeirio at eu hiaith fel Bosneg (*bosanski* / босански), y rhan fwyaf o Croatiaid yn cyfeirio at eu hiaith fel Croateg (*hrvatski),* y rhan fwyaf o Serbiaid yn cyfeirio at eu hiaith fel Serbeg (српски / *srpski*), y rhan fwyaf o bobl Montenegro yn cyfeirio at eu hiaith unai fel Montenegreg (*crnogorski*, црногорски) neu Serbeg, a'r rhan fwyaf o Bunjevci yn cyfeirio at eu hiaith fel *bunjevački* neu fel Croateg.

## Gwahaniaethau rhwng amrywiadau o Serbo-Croateg

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **iaith**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Diogyn

| Diogyn |
| --- |
|  |
| Diogyn tribys gwddfrown (*Bradypus variegatus*) |
| Dosbarthiad gwyddonol |
| Teyrnas: | Animalia |
| Ffylwm: | Chordata |
| Dosbarth: | Mammalia |
| Is-ddosbarth: | Theria |
| Inffradosbarth: | Eutheria |
| Uwchurdd: | Xenarthra |
| Urdd: | Pilosa |
| Is-urdd: | **Folivora** Delsuc, Catzeflis, Stanhope, a Douzery, 2001 |
| Teuluoedd |
|
Bradypodidae
Megalonychidae
†Megatheriidae
†Mylodontidae
†Nothrotheriidae
†Orophodontidae
†Scelidotheriidae |

Mamal yw'r **diogyn** (lluosog: diogod, diogynnod) neu **ddiogen** (lluosog: diogennod) sy'n perthyn i'r teulu Megalonychidae, sef diogod deufys, a'r teulu Bradypodidae, sef diogod tribys. Maent yn rhan o'r urdd Pilosa, gyda'r morgrugysorion. Mae diogod yn byw yng nghoedwigoedd law Canolbarth a De America.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **famal**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Y Caribî

Map o'r byd yn dangos **y Caribî**:

|  |
| --- |
|
glas = Môr y Caribî
gwyrdd = India'r Gorllewin  |

Rhanbarth o'r Amerig sy'n cynnwys Môr y Caribî, ei ynysoedd, a'r arfordiroedd cyfagos yw'r **Caribî** (Ffrangeg: *Caraïbe*, *Antilles*; Iseldireg: *Cariben*, *Caraïben*, *Antillen*; Saesneg: *Caribbean*; Sbaeneg: *Caribe*). Lleolir yn ne-ddwyrain Gogledd America, i ddwyrain Canolbarth America, ac i ogledd-orllewin De America.

Mae'r ardal, a leolir yn bennaf ar y Blât Garibïaidd, yn cynnwys mwy na 7000 o ynysoedd, ynysigiau, riffiau, a chaion. Mae **India'r Gorllewin** yn cynnwys yr Antilles, a rannir yn Antilles Fwyaf sy'n arffinio'r môr ar y gogledd ac Antilles Leiaf ar y de a'r dwyrain (yn cynnwys Antilles Gysgodol), a'r Bahamas. Lleolir Bermiwda ymhellach yng ngogledd Môr yr Iwerydd, ond mae'n rhan o India'r Gorllewin.

Yn ddaearwleidyddol, ystyrir India'r Gorllewin fel isranbarth o Ogledd America a rhannir yn 28 o diriogaethau yn cynnwys gwladwriaethau sofranaidd, adrannau tramor, a tiriogaethau dibynnol. Rhwng 1958 a 1962, bu wladwriaeth o'r enw Ffederasiwn India'r Gorllewin oedd yn cynnwys deg tiriogaeth Caribïaidd Saesneg.