Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Nyrsio

Nyrs o'r Unol Daleithiau yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf; poster gan yr arlunydd Albert Herter (1871-1950)
**Nyrsio** ydy bod yn gyfrifol am gleifion mewn ysbyty ac yn y cartref, a hynny fel arfer o dan oruchwyliaeth person proffesiynol; yn gyfrifol am weinyddu'r driniaeth ar eu cyfer, a gwneud yn siwr eu bon nhw'n gwella. Ceir gwahanol fathau o bobl sy'n nyrsio gan gynnwys paramedics a bydwragedd. Erbyn heddiw, fe all y nyrs (o barhau gyda'i haddysg), ennill gradd PhD.

Yn draddodiadol, merched yw mwyafrif sylweddol y gweithlu, er bod mwy-a-mwy o ddynion yn ymuno â'r proffesiwn.

Un o'r nyrsus enwocaf yw Betsi Cadwaladr (1789 – 1860). Yn chwe deg pump oed, penderfynodd fynd i nyrsio i Ryfel y Crimea ar ôl darllen am ddioddefaint y milwyr yno. Roedd cannoedd o filwyr yn marw am nad oedd digon o nyrsys a meddygon ar gael. Cyrhaeddodd Betsi Cadwaladr ysbyty Scutari lle roedd Florence Nightingale yng ngofal y nyrsys. Gwrthododd Florence Nightingale roi cymorth i Betsi a'r nyrsys eraill a ddaeth drosodd, gan ddweud bod digon o nyrsys ar gael. Roedd hi'n daith chwe niwrnod i'r milwyr clwyfedig ddod o'r Crimea, ac roedd Betsi yn gweld hyn yn ffolineb llwyr. Fe benderfynodd fynd dros y môr i'r Crimea atynt, ac aeth â nyrsys eraill gyda hi i ysbyty yn Balaclava. Gweithiodd Betsi a'r lleill yn galed mewn amgylchiadau anodd iawn.
# Universidade Federal da Bahia

Universidade Federal da Bahia|  |
| Math | federal university, cyhoeddwr mynediad agored  |
|  |
| Sefydlwyd | * 8 Ebrill 1946
 |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Salvador  |
| Gwlad |  Brasil |
| Cyfesurynnau | 12.992864°S 38.520597°W  |
| Cod post | 40110-909  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifysgol fawr yn Salvador, Brasil, yw **Prifysgol Bahia** (**Universidade Federal da Bahia**). Mae ganddi tua 27,549 o fyfyrwyr.

## Cyfeiriadau

## Dolen allanol

* Gwefan swyddogol
# Universidade Federal do Recôncavo da Bahia

Universidade Federal do Recôncavo da Bahia|  |
| Math | federal university, cyhoeddwr mynediad agored  |
|  |
| Sefydlwyd | * 29 Gorffennaf 2005
 |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Cruz das Almas  |
| Gwlad |  Brasil |
| Cyfesurynnau | 12.659003°S 39.088644°W  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifysgol fawr yn Cruz das Almas, Brasil, yw **Prifysgol Recôncavo da Bahia** (**Universidade Federal do Recôncavo da Bahia**).

## Cyfeiriadau

## Dolen allanol

* Gwefan swyddogol Prifysgol Recôncavo da Bahia Archifwyd 2008-05-17 yn y Peiriant Wayback
# Universidade Federal de Goiás

Universidade Federal de Goiás|  |
| Math | prifysgol gyhoeddus, cyhoeddwr mynediad agored  |
|  |
| Sefydlwyd | * 14 Rhagfyr 1960
 |
| Daearyddiaeth |
| Lleoliad | Goiânia  |
| Sir | Goiânia  |
| Gwlad |  Brasil |
| Cyfesurynnau | 16.60492°S 49.26114°W  |
| Niferoedd | 25,846  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifysgol fawr yn Goiânia, Brasil, yw **Prifysgol Goiás** (**Universidade Federal de Goiás**). Mae ganddi tua 25,486 o fyfyrwyr.

## Cyfeiriadau

## Dolen allanol

* Gwefan swyddogol
# Universidade Federal de Minas Gerais

Universidade Federal de Minas Gerais|  |
|  |
| Arwyddair | Incipt vita nova  |
| Math | prifysgol gyhoeddus, cyhoeddwr mynediad agored  |
| Enwyd ar ôl | Minas Gerais  |
|  |
| Sefydlwyd | * 1927
 |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Belo Horizonte  |
| Gwlad |  Brasil |
| Cyfesurynnau | 19.86909°S 43.96638°W  |
| Niferoedd | 45,038  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifysgol fawr yn Belo Horizonte, Brasil, yw **Prifysgol Minas Gerais** (**Universidade Federal de Minas Gerais**). Mae ganddi tua 49,254 o fyfyrwyr.

## Cyfeiriadau

## Dolen allanol

* Gwefan swyddogol
# Universidade Tecnológica Federal do Paraná

Universidade Tecnológica Federal do Paraná|  |
| Math | prifysgol, sefydliad addysgiadol cyhoeddus, cyhoeddwr mynediad agored  |
|  |
| Sefydlwyd | * 23 Medi 1909
 |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Curitiba  |
| Gwlad |  Brasil |
| Cyfesurynnau | 25.43925°S 49.268833°W  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifysgol fawr yn Curitiba, Brasil, yw **Prifysgol Paraná** (**Universidade Tecnológica Federal do Paraná**).

## Cyfeiriadau

## Dolen allanol

* Gwefan swyddogol
# Instituto Federal da Bahia

Instituto Federal da Bahia|  |
| Math | Institutos Federais de Educação, Ciência e Tecnologia  |
|  |
| Sefydlwyd | * 1910
 |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Salvador  |
| Gwlad |  Brasil |
| Cyfesurynnau | 12.96262°S 38.5009°W  |
| Niferoedd | 13,635  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifysgol fawr yn Salvador, Brasil, yw **Prifysgol Bahia** (**Instituto Federal da Bahia**). Mae ganddi tua 8,874 o fyfyrwyr.

## Cyfeiriadau

## Dolen allanol

* Gwefan swyddogol
# Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais

Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais|  |
| Math | sefydliad addysgiadol, sefydliad addysg uwch, sefydliad addysgiadol cyhoeddus  |
|  |
| Sefydlwyd | * 1934
* 1910
 |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Belo Horizonte  |
| Gwlad |  Brasil |
| Cyfesurynnau | 19.956603°S 44.107054°W  |
| Cod post | 30575-180  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifysgol fawr yn Belo Horizonte, Brasil, yw **Prifysgol Tecnológica de Minas Gerais** (**Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais**, **Cefet-MG**). Mae ganddi tua 13,623 o fyfyrwyr.

## Cyfeiriadau

## Dolen allanol

* Gwefan swyddogol
# Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca

Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca|  |
| Math | sefydliad addysgiadol, sefydliad addysg uwch, sefydliad addysgiadol cyhoeddus, cyhoeddwr mynediad agored  |
|  |
| Sefydlwyd | * 1917
 |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Rio de Janeiro  |
| Gwlad |  Brasil |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifysgol fawr yn Rio de Janeiro, Brasil, yw **Prifysgol Celso Suckow da Fonseca** (**Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca**, **CEFET-RJ**). Mae ganddi tua 9,669 o fyfyrwyr.

## Cyfeiriadau

## Dolen allanol

* Gwefan swyddogol Prifysgol Celso Suckow da Fonseca Archifwyd 2013-04-12 yn y Peiriant Wayback
# Universidade Estadual de Feira de Santana

Universidade Estadual de Feira de Santana|  |
| Math | state universities of Bahia, cyhoeddwr mynediad agored  |
|  |
| Agoriad swyddogol | 1976  |
| Sefydlwyd | * 1976
 |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Feira de Santana  |
| Gwlad |  Brasil |
| Cyfesurynnau | 12.20034°S 38.97164°W  |
| Cod post | 44036-900  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifysgol fawr yn Feira de Santana, Brasil, yw **Prifysgol Feira de Santana** (**Universidade Estadual de Feira de Santana**). Mae ganddi tua 7,121 o fyfyrwyr.

## Cyfeiriadau

## Dolen allanol

* Gwefan swyddogol
# Universidade do Estado de Minas Gerais

Universidade do Estado de Minas Gerais|  |
| Math | prifysgol, sefydliad addysgiadol cyhoeddus, cyhoeddwr mynediad agored  |
|  |
| Sefydlwyd | * 1989
 |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Belo Horizonte  |
| Gwlad |  Brasil |
| Cyfesurynnau | 19.78°S 43.95°W  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifysgol fawr yn Minas Gerais, Brasil, yw **Prifysgol Minas Gerais** (**Universidade do Estado de Minas Gerais**). Mae ganddi tua 23,008 o fyfyrwyr.

## Cyfeiriadau

## Dolen allanol

* Gwefan swyddogol