# Cystennin II, brenin y Groegiaid

| Cystennin II, brenin y Groegiaid |
| --- |
| Y Brenin Cystennin II yn Ebrill 1966 |
| Ganwyd | 2 Mehefin 1940  Athen  |
| Bu farw | 10 Ionawr 2023  o strôc, syndrom amharu ar organau lluosog  Athen  |
| Man preswyl | Plasty'r Arlywydd, Maestref Parc Hampstead, Porto Cheli, y Deyrnas Unedig  |
| Dinasyddiaeth | Gwlad Groeg, Teyrnas Gwlad Groeg, Brenhiniaeth Denmarc  |
| *Alma mater* | * Anavryta Classical Lyceum
* Prifysgol Genedlaethol a Kapodistrian Athen
* Prifysgol Caergrawnt
* Victoria College
* NATO School Oberammergau
 |
| Galwedigaeth | teyrn, morwr  |
| Swydd | Brenin y Groegiaid  |
| Taldra | 189 centimetr  |
| Pwysau | 80 cilogram  |
| Tad | Pawl, brenin y Groegiaid  |
| Mam | Friederike o Hannover  |
| Priod | Y Frenhines Anne-Marie o Wlad Groeg  |
| Plant | Princess Alexia of Greece and Denmark, Pavlos, Crown Prince of Greece, Prince Nikolaos of Greece and Denmark, Princess Theodora of Greece and Denmark, y Tywysog Philippos o Wlad Groeg  |
| Perthnasau | Margareta of Romania, Prince Constantijn of the Netherlands, Yr Uwch-Ddug George Mikhailovich o Rwsia, Philip, Hereditary Prince of Serbia, y Tywysog Alecsander o Serbia, y Tywysog William, Infanta Elena, Duchess of Lugo, Infanta Cristina of Spain, Felipe VI, Leonor, Infanta Sofía o Sbaen, Anna-Michelle Asimakopoulou  |
| Llinach | Llinach y Glücksburgs, Tŷ Glücksburg  |
| Gwobr/au | Marchog Urdd y Cnu Aur, Marchog Uwch Groes gyda Choler Urdd Sant Olav, Uwch Groes y Marchog gyda Choler Teilyngdod Gweriniaeth yr Eidal, Marchog Urdd yr Eliffant, Urdd y Gwaredwr, Urdd Sant George a Constantine, Urdd y Ffenics, Urdd y Cnu Aur, Urdd Sior y Iaf, Marchog Cadlywydd Urdd y Dannebrog, Urdd Llew Aur Llinach Nassau, Urdd Brenhinol y Seraffim, Medal Pen-blwydd ar achlysur 25 mlynedd ers sefydlu Ymerodraeth Iran, Knight of the Order of the Most Holy Annunciation, Marchog Uwch Groes Urdd y Seintiau Maurice a Lasarus, Knight grand cross of the order of the crown of Italy, Medal of Military Merit, Uwch Groes y Lleng Anrhydedd, Urdd Goruchaf y Dadeni, Lleng Teilyngdod, Gorchymyn Cyffredinol San Martin, Urdd Eryr Mecsico, Order of the Nile, National Order of the Lion of Senegal, Order of Leopold II, Urdd San Siarl, Urdd Brenhingyff Chakri, Order of Idris I, Urdd y Cymylau Ffafriol, Prince Henriks 75th Birthday Medal, Medal of Merit, Urdd yr Haul, Urdd Sant Anna, Dosbarth 1af  |
| Gwefan |   |
| Chwaraeon |
| Gwlad chwaraeon | Teyrnas Gwlad Groeg  |

Uchelwr o Dŷ Glücksburg oedd **Cystennin II** (Groeg: Κωνσταντίνος Βʹ, *Konstantínos II*; 2 Mehefin 1940 – 10 Ionawr 2023) a fu'n Frenin y Groegiaid o 6 Mawrth 1964 hyd at ddiddymu'r frenhiniaeth ar 1 Mehefin 1973.

Ganed ef yn Psikhikó, Athen, Teyrnas Groeg, yn unig fab i'r Tywysog Coronog Pawl a'i wraig Friederike, Tywysoges Hannover, wyres y Caiser Wilhelm II. Y Brenin Siôr II oedd brawd hŷn Pawl, ac felly ewythr Cystennin. Gorfodwyd y teulu brenhinol yn alltud yn sgil goresgyniad Groeg gan yr Almaen Natsïaidd yn Ebrill 1941, yn gyntaf i ynys Creta ac yna i Alecsandria, a threuliodd Cystennin weddill yr Ail Ryfel Byd yn Ne Affrica. Dychwelodd Siôr II a'i deulu i Wlad Groeg ym 1946 wedi i bleidleiswyr y wlad gytuno i adfer y frenhiniaeth. Bu farw Siôr ym 1947 ac esgynnodd Pawl i'r orsedd, a dyrchafwyd Cystennin felly yn Dywysog Coronog Groeg.

Derbyniodd y Tywysog Cystennin ei addysg yng Ngholeg Anavryta yn Athen, ysgol a seiliwyd ar syniadau Kurt Hahn, ac ym Mhrifysgol Athen. Yn 18 oed dechreuodd ymwneud â materion gwladol a'i dyletswyddau fel etifedd y goron, gan gynnwys mynychu cyfarfodydd y cabinet ac arolygu'r lluoedd arfog. Roedd yn hoff iawn o hwylio, ac enillodd wobr aur yng Ngemau Olympaidd yr Haf 1960. Yn 23 oed, olynodd Cystennin ei dad yn Frenin y Groegiaid yn sgil marwolaeth Pawl ar 6 Mawrth 1964. Chwe mis yn ddiweddarach, ar 18 Medi, priododd Cystennin II â'i gyfnither y Dywysoges Anne-Marie, merch Ffredrig II, Brenin Denmarc. Cawsant bump o blant: y Dywysoges Alexia (g. 1965), y Tywysog Coronog Pavlos (g. 1967), y Tywysog Nikolaos (g. 1969), y Dywysoges Theodora (g. 1983), a'r Tywysog Philippos (g. 1986).

Ofnai Cystennin y byddai'r adain chwith yn orddylanwadu ar y fyddin, ac felly diswyddodd y Prif Weinidog Georgios Papandreou yng Ngorffennaf 1965. Penododd brif weinidogion dros dro nes i'r fyddin gipio grym ar 21 Ebrill 1967. Ceisiodd y brenin arwain gwrth-*coup* o ogledd y wlad ar 13 Rhagfyr 1967, ond heb fawr o gefnogwyr, a ffoes gyda'i deulu i Rufain. Fodd bynnag, cynhaliwyd y frenhiniaeth yn swyddogol gan y jwnta, a phenodwyd rhaglyw i wasanaethu yn lle'r brenin. Rhoddwyd caniatâd i Cystennin ddychwelyd i Wlad Groeg os oedd am ailgymryd yr orsedd.

Ar 1 Mehefin 1973, datganwyd Gweriniaeth Groeg gan y jwnta filwrol, a chadarnhawyd diddymu'r frenhiniaeth gan refferendwm ar 29 Gorffennaf 1973. Gwrthwynebwyd y bleidlais honno gan Cystennin. Wedi cwymp y jwnta ac ethol llywodraeth sifil yn Nhachwedd 1974, cynhaliwyd refferendwm arall ar bwnc y frenhiniaeth ar 8 Rhagfyr, a wnaeth unwaith eto cefnogi'r weriniaeth. Derbyniwyd y bleidlais honno gan Cystennin, er na chaniatawyd iddo ddychwelyd i Wlad Groeg yn ystod yr ymgyrch.

Bu farw Cystennin yn Athen yn 82 oed, bron 50 mlynedd wedi iddo ymddiorseddu.

## Cyfeiriadau