Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1740

17g - **18g** - 19g

1690au 1700au 1710au 1720au 1730au - **1740au** - 1750au 1760au 1770au 1780au 1790au

1735 1736 1737 1738 1739 - **1740** - 1741 1742 1743 1744 1745

---

## Digwyddiadau

* **Llyfrau**
	+ John Dyer - *The Ruins of Rome*
	+ Griffith Jones (Llanddowror) - *Welsh Piety*
	+ Samuel Richardson - *Pamela*
	+ Zachariah Williams - *The Mariners Compass Compleated*
* **Cerddoriaeth**
	+ Baldassare Galuppi - *Gustavo primo re di Svezia* (opera)
	+ Howell Harris - *Llyfr o Hymneu o Waith Amryw Awdwyr*

## Genedigaethau

* 2 Mehefin - Marquis de Sade, awdur Ffrengig (m. 1814)
* 14 Awst - Pab Pïws VII (m. 1823)
* 23 Awst - Tsar Ifan VI o Rwsia (m. 1764)
* 29 Hydref - James Boswell, awdur (m. 1795)
* 4 Tachwedd - Augustus Montague Toplady
* 26 Rhagfyr - John Williams (Ioan Rhagfyr) cerddor a chyfansoddwr o Ddolgellau

## Marwolaethau

* 5 Ionawr - Antonio Lotti, cyfansoddwr
* 6 Chwefror - Pab Clement XII
* 31 Mai - Frederic Gwilym I o Prwsia
* 28 Hydref - Anna, tsarina Rwsia, 47

## Cyfeiriadau
# 1814

18g - **19g** - 20g

1760au 1770au 1780au 1790au 1800au - **1810au** - 1820au 1830au 1840au 1850au 1860au

1809 1810 1811 1812 1813 - **1814** - 1815 1816 1817 1818 1819

---

## Digwyddiadau

* 29 Ionawr - Brwydr Brienne rhwng Napoleon a Gebhard Leberecht von Blücher.
* 31 Ionawr - Gervasio Antonio de Posadas yn dod yn arweinydd yr Ariannin.
* 14 Chwefror - Napoleon yn ennill Brwydr Vauchamps.
* 18 Chwefror - Napoleon yn ennill Brwydr Montereau.
* 7 Mawrth - Napoleon yn ennill Brwydr Craonne.
* 25 Mawrth - Mae'r De Nederlandsche Bank yn cael ei sefydlu.
* 6 Ebrill - Louis XVIII yn dod yn frenin Ffrainc.
* 10 Ebrill - Arthur Wellesley, Dug 1af Wellington, yn ennill Brwydr Toulouse.
* 5 Gorffennaf - Brwydr Chippawa rhwng Unol Daleithiau America a'r Deyrnas Unedig.
* 24 Rhagfyr - Cytundeb Ghent: Diwedd y Rhyfel 1812.

## Genedigaethau

* 27 Ionawr - Eugene Viollet-le-Duc, pensaer (m. 1879)
* 18 Mai - Mikhail Bakunin, gwleidydd ac athronydd (m. 1876)
* 15 Hydref - Mikhail Lermontov, awdur (m. 1841)
* 6 Tachwedd - Adolphe Sax, cerddor (m. 1894)

## Marwolaethau

* 28 Mawrth - Joseph-Ignace Guillotin, dyfeisydd, 75
* 26 Medi - Owen Jones (Owain Myfyr), hynafiaethydd
* 5 Hydref - Thomas Charles o'r Bala, diwiynydd, 58
* 2 Rhagfyr - Marquis de Sade, llenor, 74
* 27 Rhagfyr - Joanna Southcott, arweinydd crefyddol, 64

## Y celfyddydau

### Llyfrau

* Jane Austen - *Mansfield Park*
* Maria Edgeworth - *Patronage*
* Syr Walter Scott - *Waverley*
* *Seren Gomer* yn cael ei lansio;

### Cerddoriaeth

* Ludwig van Beethoven - *Fidelio* (opera)
* Franz Schubert - *Gretchen am Spinnrade* (*Singspiel*)
# Marquis de Sade

| Marquis de Sade |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Donatien Alphonse François de Sade  2 Mehefin 1740  Hôtel de Condé, Paris  |
| Bu farw | 2 Rhagfyr 1814  o clefyd heintus  Charenton asylum, Saint-Maurice  |
| Dinasyddiaeth | Teyrnas Ffrainc  |
| *Alma mater* | * Lycée Louis-le-Grand
* Collège Louis-le-Grand (Paris)
 |
| Galwedigaeth | nofelydd, athronydd, dramodydd, ysgrifennwr, rhyddieithwr  |
| Adnabyddus am | The 120 Days of Sodom, Justine, Juliette  |
| Arddull | erotica, athroniaeth, rhyddiaith, ffuglen Gothig  |
| Plaid Wleidyddol | Annibynnwr  |
| Mudiad | athroniaeth y Gorllewin  |
| Tad | Jean-Baptiste-François-Joseph de Sade  |
| Mam | Marie Eleonore de Maillé  |
| Priod | Renée-Pélagie de Sade  |
| Plant | Armand de Sade, Louis-Marie de Sade, Madeleine Laure de Sade  |
| Llinach | Sade family  |
| llofnod |
|  |

Aristocrat a llenor o Ffrainc oedd **Donatien Alphonse François, Marquis de Sade** (2 Mehefin 1740 – 2 Rhagfyr 1814) a oedd yn flaenllaw iawn fel ysgrifennwr herfeiddiol, o ran tueddiadau rhywiol ac o ran ei fywyd bob dydd. Ysgrifennodd storïau byrion, dramâu ayyb o dan ei enw ef ei hun, neu weithiau'n ddienw. Y rhai hynny sy'n ymwneud â rhyw a wnaeth ef yn boblogaidd. Mae'r awdur yn ffantasïo am ryw sydd ag elfen o BDSM iddo yn aml iawn, a cheir llawer iawn o waith gan de Sade yn erbyn yr Eglwys Babyddol.

Treuliodd 32 blynedd o'i fywyd yn y carchar.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Ffrainc**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# 1835

18g - **19g** - 20g

1780au 1790au 1800au 1810au 1820au - **1830au** - 1840au 1850au 1860au 1870au 1880au

1830 1831 1832 1833 1834 - **1835** - 1836 1837 1838 1839 1840

---

## Digwyddiadau

* 18 Ebrill - William Lamb, Arglwydd Melbourne, yn dod yn prif weinidog y Deyrnas Unedig.
* 8 Mehefin - Sylfaen y ddinas Melbourne yn Awstralia.
* Sefydlu Agence France-Presse, yr asiantaeth newyddion hynaf yn y byd

## Genedigaethau

* 9 Hydref - Camille Saint-Saëns, cyfansoddwr (m. 1921)
* 23 Hydref - Adlai Stevenson I, gwleidydd (m. 1914)
* 25 Tachwedd - Andrew Carnegie, dyn busnes (m. 1919)
* 30 Tachwedd - Mark Twain, awdur (m. 1910)
* 4 Rhagfyr - Samuel Butler, nofelydd (m. 1902)

## Marwolaethau

* 13 Mai - John Nash, pensaer, 83
* 16 Mai - Felicia Hemans, bardd, 41
* 3 Mehefin - William Owen Pughe, geiriadurwr a golygydd, 75
* 18 Mehefin - William Cobbett, awdur
* 23 Medi - Vincenzo Bellini, cyfansoddwr

## Y celfyddydau

### Llyfrau

* Nikolai Gogol - *Taras Bulba*
* Prosper Mérimée - *La Vénus d'Ille*

### Drama

* Georg Büchner - *Dantons Tod*
* Christian Dietrich Grabbe - *Hannibal*
* Friedrich Kaiser - *Hans Hasenkopf*
* Alfred de Vigny - *Chatterton*

### Cerddoriaeth

* Frédéric Chopin - *Grand Polonaise Brillante*
* Gaetano Donizetti - *Lucia di Lammermoor* (opera)
# Pab Pïws X

| Pab Pïws X |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Giuseppe Melchiorre Sarto  2 Mehefin 1835  Riese Pio X  |
| Bu farw | 20 Awst 1914  Palas y Fatican  |
| Dinasyddiaeth | Teyrnas yr Eidal  |
| Galwedigaeth | offeiriad Catholig, transitional deacon, esgob Catholig  |
| Swydd | pab, Patriarch Fenis, cardinal, canon, canghellor, person, Ficer, Roman Catholic Bishop of Mantova  |
| Dydd gŵyl | 21 Awst  |
| Mam | Q140184742  |
| Gwobr/au | Urdd Marchogol y Beddrod Sanctaidd  |
| llofnod |
|  |

Pab yr Eglwys Gatholig Rufeinig o 1903 hyd ei farwolaeth oedd **Pïws X** (ganwyd **Giuseppe Melchiorre Sarto**) (2 Mehefin 1835 – 20 Awst 1914).

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Rhagflaenydd: **Leo XIII** | **Pab** 4 Awst 1903 – 20 Awst 1914
 | Olynydd: **Bened XV** |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **bab**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# 1840

18g - **19g** - 20g

1790au 1800au 1810au 1820au 1830au - **1840au** - 1850au 1860au 1870au 1880au 1890au

1835 1836 1837 1838 1839 - **1840** - 1841 1842 1843 1844 1845

---

## Digwyddiadau

* 1 Ionawr - Dechreuad y treial John Frost, Zephaniah Williams a William Jones yn Nhrefynwy
* 13 Ionawr - Mae'r llong *Lexington* yn suddio ger Ynys Hir, Newydd Efrog; 139 o bobol yn colli ei bywydau.
* 6 Chwefror - Cytundeb Waitangi
* 7 Hydref - Wiliam II yn dod yn frenin yr Iseldiroedd

## Genedigaethau

* 28 Mawrth - Emin Pasha
* 2 Ebrill - Emile Zola, nofelydd (m. 1902)
* 7 Mai - Pyotr Ilyich Tchaikovsky, cyfansoddwr (m. 1893)
* 2 Mehefin - Thomas Hardy, bardd a nofelydd (m. 1928)
* 21 Mehefin - John Rhŷs, ysgolhaig Celtaidd (m. 1915)
* 8 Medi - Thomas Evans (Telynog), bardd
* 12 Tachwedd - Auguste Rodin, cerflunydd
* 14 Tachwedd - Claude Monet, arlunydd
* 29 Tachwedd - Rhoda Broughton, nofelydd (m. 1920)

## Marwolaethau

* 6 Ionawr - Fanny Burney, nofelydd, 87
* Ionawr - Dingane, brenin y Zulu
* 17 Mawrth - William Williams o Wern, 58
* 27 Mai - Niccolo Paganini, fiolinydd a chyfansoddwr, 57

## Y celfyddydau

### Llyfrau

* Mikhail Lermontov - *Герой нашего времени* – "Arwr yr Oes Hon"
* Prosper Mérimée - *Colomba*

### Drama

* Christian Hebbel - *Judith*
* Jose Zorilla - *El Zapatero y el Rey*

### Barddoniaeth

* Victor Hugo - *Les Rayons et Les Ombres*

### Cerddoriaeth

* Gaetano Donizetti - *La Fille du regiment* (opera)
* Felix Mendelssohn - Symffoni rhif 2 ("Lobgesang")
# 1928

19g - **20g** - 21g

1870au 1880au 1890au 1900au 1910au - **1920au** - 1930au 1940au 1950au 1960au 1970au

1923 1924 1925 1926 1927 - **1928** - 1929 1930 1931 1932 1933

---

## Digwyddiadau

* 11 Chwefror - Chwaraeon Olympaidd Gaeaf, Saint-Moritz
* 20 Chwefror - Etholiad gyffredinol yn Japan
* 22 Ebrill - Daeargryn yn Corinth

## Genedigaethau

* 8 Chwefror - Osian Ellis, telynor (m. 2021)
* 27 Chwefror - Ariel Sharon, gwleidydd (m. 2014)
* 6 Mawrth - Glyn Owen, actor (m. 2004)
* 4 Mai
	+ Carla Daalderop-Bruggeman, arlunydd (m. 2015)
	+ Hosni Mubarak, Arlywydd yr Aifft
* 12 Mai - Burt Bacharach, cyfansoddwr
* 1 Mehefin
	+ Bob Monkhouse, digrifwr, sgriptiwr ac actor (m. 2003)
	+ Isa van der Zee, arlunydd
* 14 Mehefin - Che Guevara, gwleidydd a milwr (m. 1967)
* 20 Mehefin
	+ Martin Landau, actor (m. 2017)
	+ Jean-Marie Le Pen, gwleidydd
* 8 Gorffennaf - Pat Adams, arlunydd
* 11 Gorffennaf
	+ Claire Meunier, arlunydd (m. 2010)
	+ Greville Janner, gwleidydd (m. 2015)
* 26 Gorffennaf
	+ Stanley Kubrick, cyfarwyddr ffilm (m. 1999)
	+ Bernice Rubens, nofelydd (m. 2004)
	+ Francesco Cossiga, Arlywydd yr Eidal (m. 2010)
* 5 Awst
	+ Pat Passlof, arlunydd (m. 2011)
	+ Carla Lane, awdures (m. 2016)
* 6 Awst - Andy Warhol, arlunydd (m. 1987)
* 7 Awst - James Randi, consuriwr a sgeptig
* 22 Awst
	+ Alice Baber, arlunydd (m. 1982)
	+ Karlheinz Stockhausen, cyfansoddwr (m. 2007)
* 6 Medi
	+ Sid Watkins, meddyg a llawfeddyg (m. 2012)
	+ Robert M. Pirsig, athronydd ac awdur (m. 2017)
* 30 Medi
	+ Takeshi Inoue, pêl-droediwr (m. 1992)
	+ Elie Wiesel, awdur ac gwleidydd (m. 2016)
* 18 Hydref - R. Elwyn Hughes, biocemegydd (m. 2015)

## Marwolaethau

* 11 Ionawr - Thomas Hardy, bardd a nofelydd, 87
* 13 Mai - David Thomas ("Afan"), cyfansoddwr, 47
* 18 Mehefin - Roald Amundsen, fforiwr, 55
* 12 Awst - Leoš Janáček, cyfansoddwr, 74
* 6 Hydref - Pádraic Ó Conaire, llenor, 46

## Y celfyddydau

### Ffilmiau

* *Sunrise*

### Llyfrau

* Dorothy Edwards - *Winter Sonata*
* D. H. Lawrence - *Lady Chatterley's Lover*
* Moelona - *Breuddwydion Myfanwy*
* T. H. Parry-Williams - *Ysgrifau*
* Iorwerth C. Peate - *Y Cawg Aur*
* Erich Maria Remarque - *Im Westen Nichts Neues*
* Siegfried Sassoon - *Memoirs of a Fox-Hunting Man*

### Drama

* Eduardo De Filippo - *Filosoficamente*
* R. C. Sherriff - *Journey's End*

### Cerddoriaeth

* Sergei Prokofiev - Symffoni rhif 3
* Maurice Ravel - *Bolero*

## Eisteddfod Genedlaethol (Treorci)

* **Cadair:** dim gwobr
* **Coron:** Caradog Pritchard

## Gwobrau Nobel

* Ffiseg: - Owen Willans Richardson
* Cemeg: - Adolf Windaus
* Meddygaeth: - Charles Nicolle
* Llenyddiaeth: - Sigrid Undset
* Heddwch: - dim gwobr

## Cyfeiriadau
# 1856

18g - **19g** - 20g

1800au 1810au 1820au 1830au 1840au - **1850au** - 1860au 1870au 1880au 1890au 1900au

1851 1852 1853 1854 1855 - **1856** - 1857 1858 1859 1860 1861

---

## Digwyddiadau

* 26 Ionawr - Brwydr Gyntaf Seattle
* 31 Mawrth - Cytundeb Paris; diwedd y Rhyfel Crimea

## Genedigaethau

* 12 Ionawr - John Singer Sargent, arlunydd (m. 1925)
* 14 Chwefror - Frank Harris, awdur (m. 1931)
* 6 Mai
	+ Robert Peary, fforiwr (m. 1920)
	+ Sigmund Freud, niwrolegydd a seiciatrydd (m. 1939)
* 15 Mai - L. Frank Baum, awdur (m. 1919)
* 26 Gorffennaf - George Bernard Shaw, dramodydd (m. 1950)
* 1 Medi - John Redmond, gwleidydd (m. 1918)
* 15 Hydref - Robert Nivelle, milwr (m. 1924)

## Marwolaethau

* 17 Chwefror - Heinrich Heine, bardd, 58
* 26 Mawrth - Henry Watkins Williams-Wynn diplomydd 73
* 29 Gorffennaf - Robert Schumann, cyfansoddwr, 46

## Y celfyddydau

### Llyfrau

* George Eliot - *Adam Bede*
* John Ceiriog Hughes - *Gohebiaethau Syr Meurig Crynswth* (vol. 1)
* Erasmus Jones - *The Higher Law Triumphant: The Captive Youths of Judah*
* John Jones (Ioan Emlyn) - *Tiriad y Ffrancod ym Mhencaer*
* Samuel Prideaux Tregelles - *An Introduction to the Textual Criticism of the New Testament*
* Jane Williams (Ysgafell) - *The Origin, Rise, and Progress of the Paper People*

### Cerddoriaeth

* *Hen Wlad fy Nhadau*
# 1857

18g - **19g** - 20g

1800au 1810au 1820au 1830au 1840au - **1850au** - 1860au 1870au 1880au 1890au 1900au

1852 1853 1854 1855 1856 - **1857** - 1858 1859 1860 1861 1862

---

## Digwyddiadau

* Awst - Sefydlu Prifysgol Calcutta

## Genedigaethau

* 22 Chwefror
	+ Heinrich Rudolf Hertz, ffisegydd (m. 1894)
	+ Syr Robert Baden-Powell (m. 1941)
* 8 Mawrth - Ruggiero Leoncavallo, cyfansoddwr (m. 1919)
* 2 Mai - Pab Pïws XI (m. 1939)
* 2 Mehefin - Syr Edward Elgar, cyfansoddwr (m. 1934)
* 3 Rhagfyr - Joseph Conrad, awdur (m. 1924)

## Marwolaethau

* 15 Chwefror - Mikhail Glinka, cyfansoddwr, 52
* 2 Mai - Alfred de Musset, bardd a dramodydd, 46
* 15 Gorffennaf - Carl Czerny, cyfansoddwr, 66
* 12 Awst - William Conybeare, deon Llandaf, 70
* 16 Awst - John Jones, Talysarn, bardd, 81

## Y celfyddydau

### Llyfrau

* Gustave Flaubert - *Madame Bovary*
* Adalbert Stifter - *Der Nachsommer*
* Anthony Trollope - *Barchester Towers*
* William Williams (Creuddynfab) - *Y Barddoniadur Cymmreig* (Cyf. 2)

### Drama

* Henrik Ibsen - *Hærmændene på Helgeland*

### Barddoniaeth

* Charles Baudelaire - *Les Fleurs du mal*

### Cerddoriaeth

* Modest Mussorgsky - *Souvenir d'Enfance*
* Giuseppe Verdi - *Simon Boccanegra* (opera)
# Agnes Meyerhof

| Agnes Meyerhof |
| --- |
| Ganwyd | 2 Mehefin 1856, 2 Mehefin 1858  Hildesheim  |
| Bu farw | 22 Awst 1942  Theresienstadt concentration camp  |
| Man preswyl | Frankfurt am Main  |
| Dinasyddiaeth | Ymerodraeth yr Almaen  |
| Galwedigaeth | arlunydd, exlibrist  |
| Tad | Magnus Meyerhof  |
| Mam | Carolina Meyerhof  |

Arlunydd benywaidd a anwyd yn Hildesheim, yr Almaen oedd **Agnes Meyerhof** (2 Mehefin 1856 – 22 Awst 1942).

Bu farw yn Theresienstadt concentration camp ar 22 Awst 1942.

## Rhai arlunwyr eraill o'r un cyfnod

*Rhestr Wicidata:*

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

| Erthygl
 | dyddiad geni
 | man geni
 | dyddiad marw
 | man marw
 | galwedigaeth
 | maes gwaith
 | tad
 | mam
 | priod
 | gwlad y ddinasyddiaeth
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Caroline Bardua
 | 1781-11-11
 | *Ballenstedt* | 1864-06-02
 | *Ballenstedt* | arlunydd *perchennog salon* arlunydd
 |  |  |  |  | *Duchy of Anhalt* |
| Fanny Charrin
 | 1781
 | Lyon
 | 1854-07-05
 | Paris
 | arlunydd
 |  |  |  |  | Ffrainc
 |
| Henryka Beyer
 | 1782-03-07
 | Szczecin
 | 1855-10-24
 | Chrzanów
 | arlunydd *lithograffydd* *arlunydd graffig* pennaeth ysgol
 | paentio
 |  |  |  | *Teyrnas Prwsia* |
| Lucile Messageot
 | 1780-09-13
 | Lons-le-Saunier
 | 1803-05-23
 |  | arlunydd bardd llenor
 |  |  |  | *Jean-Pierre Franque* | Ffrainc
 |
| Lulu von Thürheim
 | 1788-03-14 1780-05-14
 | *Tienen* | 1864-05-22
 | *Döbling* | llenor arlunydd *drafftsmon* |  | *Joseph Wenzel Franz Thürheim* |  |  |  |
| Margareta Helena Holmlund
 | 1781
 |  | 1821
 |  | arlunydd
 |  |  |  |  | Sweden
 |
| Maria Johanna Görtz
 | 1783
 |  | 1853-06-05
 |  | arlunydd
 |  |  |  |  | Sweden
 |
| Maria Margaretha van Os
 | 1780-11-01
 | Den Haag
 | 1862-11-17
 | Den Haag
 | arlunydd *drafftsmon* | paentio
 | *Jan van Os* | *Susanna de La Croix* |  | *Brenhiniaeth yr Iseldiroedd* |
| Mariana De Ron
 | 1782
 | Weimar
 | 1840-10-06
 | Paris
 | arlunydd
 |  | *Carl von Imhoff* | *Louise Francisca Sophia Imhof* |  | Sweden
 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
## Gweler hefyd

* Arlunydd
* Rhestr celf a chrefft
* Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur Cymreig

## Cyfeiriadau

## Dolennau allanol

* Gwefan biography.com Archifwyd 2019-04-23 yn y Peiriant Wayback
# Cecilia Lavelli

| Cecilia Lavelli |
| --- |
| Ganwyd | 2 Mehefin 1906  Torino  |
| Bu farw | 14 Gorffennaf 1998  Torino  |
| Dinasyddiaeth | Yr Eidal, Teyrnas yr Eidal  |
| Galwedigaeth | arlunydd, model  |

Arlunydd a model benywaidd o'r Eidal oedd **Cecilia Lavelli** (2 Mehefin 1906 - 14 Gorffennaf 1998).

Fe'i ganed yn Torino a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn ddinesydd o'r Eidal.

Bu farw yn Torino.

## Anrhydeddau

## Rhai arlunwyr eraill o'r un cyfnod

*Rhestr Wicidata:*

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

| Erthygl
 | dyddiad geni
 | man geni
 | dyddiad marw
 | man marw
 | galwedigaeth
 | maes gwaith
 | tad
 | mam
 | priod
 | gwlad y ddinasyddiaeth
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Anna-Lisa Thomson
 | 1905-09-20
 | *Karlskrona stadsförsamling* | 1952-02-12
 | *Uppsala domkyrkoförsamling* | darlunydd arlunydd *seramegydd* *cynllunydd* | *cerameg* |  |  |  | Sweden
 |
| Huguette Marcelle Clark
 | 1906-06-09
 | Paris *17fed arrondissement Paris* | 2011-05-24
 | *Beth Israel Medical Center* | *noddwr y celfyddydau* *casglwr celf* arlunydd cerddor
 |  | *William A. Clark* |  |  | Unol Daleithiau America
 |
| Ithell Colquhoun
 | 1906-10-09
 | Shillong
 | 1988-04-11
 | Nansmornow
 | arlunydd darlunydd bardd arlunydd *artist* | paentio ysgrifen barddoniaeth y celfyddydau gweledol *gludwaith* yr Ocwlt Swrealaeth *British poetry* *British prose literature* |  |  | *Toni del Renzio* | y Deyrnas Unedig India
 |
| Jane Winton
 | 1905-10-10
 | Philadelphia
 | 1959-09-22
 | Dinas Efrog Newydd
 | *canwr opera* *dawnsiwr* arlunydd llenor *actor ffilm* *merch Ziegfeld* actor
 |  |  |  |  | Unol Daleithiau America
 |
| Janet Gaynor
 | 1906-10-06
 | Philadelphia
 | 1984-09-14
 | Palm Springs
 | *actor llwyfan* *actor ffilm* *actor teledu* actor arlunydd
 | ffilm teledu theatr
 |  |  | *Adrian* *Paul Gregory* | Unol Daleithiau America
 |
| Lea Grundig
 | 1906-03-23
 | Dresden
 | 1977-10-10
 | Y Môr Canoldir
 | gwleidydd darlunydd arlunydd *academydd* *arlunydd graffig* arlunydd
 | *darlun* argraffu
 |  |  | *Hans Grundig* | Gweriniaeth Ddemocrataidd yr Almaen
 |
| Marie-Louise von Motesiczky
 | 1906-10-24
 | Fienna
 | 1996-06-10
 | Llundain
 | arlunydd
 |  |  |  |  | Awstria
 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
## Gweler hefyd

* Arlunydd
* Rhestr celf a chrefft
* Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur Cymreig

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* Gwefan biography.com Archifwyd 2019-04-23 yn y Peiriant Wayback
# 1998

19g - **20g** - 21g

1940au 1950au 1960au 1970au 1980au - **1990au** - 2000au 2010au 2020au 2030au 2040au

1993 1994 1995 1996 1997 - **1998** - 1999 2000 2001 2002 2003

---

## Digwyddiadau

* 4 Chwefror - Daeargryn yn Affganistan
* 24 Chwefror - Cafwyd Mahmood Hussein Mattan gorchymyn dileu ei euogfarn 45 mlynedd ar ol llofruddio Lily Volpert.
* 12 Gorffennaf - Mae Ffrainc yn ennill y Cwpan y Byd Pêl-droed 1998.

## Genedigaethau

* 24 Gorffennaf - Bindi Irwin, actores
* 28 Hydref - Nolan Gould, actor

## Marwolaethau

* 8 Chwefror - Enoch Powell, gwleidydd, 85
* 4 Ebrill - Kate Bosse-Griffiths, Eifftolegydd a llenor, 87
* 14 Ebrill - Dorothy Squires, cantores, 83
* 15 Ebrill - Pol Pot, chwyldroadwr ac unben, 72
* 15 Mai - Frank Sinatra, canwr ac actor, 82
* 17 Mai - Hugh Cudlipp, newyddiadurwr, 84.
* 6 Medi - Akira Kurosawa, cyfarwyddwr ffilm, 88
* 15 Hydref - Iain Mac a' Ghobhainn, awdur a bardd, 70
* 26 Hydref - A.O.H. Jarman, ysgolhaig, 87
* 28 Hydref
	+ Ted Hughes, bardd, 68
	+ Margaret Marley Modlin, arlunydd, 71

## Y celfyddydau

### Ffilmiau

* *Atgof* (ffilm S4C)
* *Saving Private Ryan*
* *The Mask of Zorro* gyda Anthony Hopkins a Catherine Zeta-Jones
* *Bride of War* gyda Huw Garmon
* *Mulan*, ffilm Disney
* *Die Hard*

### Llyfrau

* Gillian Clarke - *Five Fields*
* Rhys Hughes - *Rawhead and Bloody Bones*

### Cerddoriaeth

* Charlotte Church - *Voice of an Angel*
* Melys - *Rumours and Curses*
* Bonnie Tyler - *All in One Voice*
* Manic Street Preachers - *This is My Truth Tell Me Yours*

## Eisteddfod Genedlaethol (Pencoed)

* **Cadair:** dim gwobr
* **Coron:** Emyr Lewis
* **Medal Ryddiaeth:** Eirug Wyn, *Blodyn Tatws*
* **Gwobr Goffa Daniel Owen:** Geraint V. Jones, *Semtecs*

## Gwobrau Nobel

* **Ffiseg:** Robert B. Laughlin, Horst L. Störmer a Daniel C. Tsui
* **Cemeg:** Walter Kohn a John A. Pople
* **Meddygaeth:** Robert F. Furchgott, Louis J. Ignarro a Ferid Murad
* **Llenyddiaeth:** José Saramago
* **Economeg:** Amartya Sen
* **Heddwch:** John Hume a David Trimble

## Amgylchedd

* Gwanwyn cynnar

Cofio gwanwyn cynnar 1998

> 21/2/1998 Bodorgan, Môn: Diwrnod sych a braf, wedi gwlawio yn y nos. Y daffodils yn llawn blodau - hynod o dyner adeg yma o'r flwyddyn. (Dyddiadur Gareth Rowlands)
>
>

> 16/2/1998 Waunfawr: tywydd cynnes iawn yn Llundain max 14.5C - tua diwedd y tywydd cynnes, llwch y Sahara, RJ yn dweud bod y ffenestri i gyd yn fudr, son ar y radio, .. Duncan Brown
>
>

Meddai’r Guardian: *The cause of this unexpected warm spell was high pressure over the continent, which brought warm air up from the Canary Islands and north-west Africa. This tropical maritime airstream meant temperatures reached the mid-teens across much of southern Britain, and even at night stayed much higher than normal. On 13 February, at Greenwich in south-east London, the temperature reached 19.7C (67.5F), breaking the UK February record.*

## Cyfeiriadau
# 1913

19g - **20g** - 21g

1960au 1870au 1880au 1890au 1900au - **1910au** - 1920au 1930au 1940au 1950au 1960au

1908 1909 1910 1911 1912 - **1913** - 1914 1915 1916 1917 1918

---

## Digwyddiadau

* 24 Ebrill - Agoriad yr Adeilad Woolworth yn Ninas Efrog Newydd.
* 29 Mai - Première y ballet *The Rite of Spring* yn y Théâtre des Champs-Élysées, Paris.
* 24 Mehefin - Joseph Cook yn dod Prif Weinidog Awstralia.
* 14 Hydref - Tanchwa Senghennydd
* 5 Tachwedd - Ludwig III yn dod yn frenin Bafaria

## Genedigaethau

* 4 Chwefror - Rosa Parks, ymgyrchydd hawliau sifil (m. 2005)
* 14 Mawrth - Osvaldo Moles, newyddiadurwr radio, a sgriptiwr Brasilaidd (m. 1967)
* 29 Mawrth - Ronald Stuart Thomas, bardd (m. 2000)
* 5 Mehefin - Moelwyn Merchant, awdur (m. 1997)
* 23 Gorffennaf - Michael Foot, gwleidydd (m. 2010)
* 28 Awst - Robertson Davies, nofelydd (m. 1995)
* 28 Medi - Edith Pargeter, nofelydd (m. 1995)
* 22 Hydref - Robert Capa, ffotograffydd rhyfel (m. 1954)
* 2 Tachwedd
	+ Burt Lancaster, actor (m. 1994)
	+ Ivor Roberts-Jones, cerflunydd (m. 1996)
* 7 Tachwedd - Albert Camus, awdur ac athronydd (m. 1960)
* 11 Tachwedd - Moses Glyn Jones, bardd (m. 1994)
* 22 Tachwedd - Benjamin Britten, cyfansoddwr (m. 1976)

## Marwolaethau

* 10 Mawrth - Harriet Tubman, 90?
* 18 Mawrth - Siôr I, brenin Groeg, 67
* 19 Mawrth - John Thomas (Pencerdd Gwalia), telynor, 87
* 2 Mehefin - Alfred Austin, bardd, 78
* 8 Mehefin - Emily Davison, suffragette, 41
* 8 Gorffennaf - Louis Hémon, nofelydd, 32
* 7 Tachwedd - Alfred Russel Wallace, biolegydd, 90

## Y celfyddydau

### Ffilmiau

* *Traffic in Souls*

### Llyfrau

* Thomas Gwynn Jones - *Cofiant Thomas Gee*
* Syr John Morris-Jones - *A Welsh Grammar, Historical and Comparative*
* Moelona - *Teulu Bach Nantoer*

### Drama

* W. J. Gruffydd - *Beddau’r Proffwydi*

### Cerddoriaeth

* Igor Stravinsky - *The Rite of Spring*

## Eisteddfod Genedlaethol (Y Fenni)

* **Cadair:** Thomas Jacob Thomas (Sarnicol)
* **Coron:** William Evans (Wil Ifan)

## Gwobrau Nobel

* **Ffiseg:** Heike Kamerlingh Onnes
* **Cemeg:** Alfred Werner
* **Meddygaeth:** Charles Richet
* **Llenyddiaeth:** Rabindranath Tagore
* **Heddwch:** Henri La Fontaine

## Tywydd

* Corwynt hanesyddol

## Cyfeiriadau