Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Luciano Pavarotti

| Luciano Pavarotti |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 12 Hydref 1935  Modena  |
| Bu farw | 6 Medi 2007  o canser y pancreas  Modena  |
| Label recordio | Decca Records  |
| Dinasyddiaeth | Teyrnas yr Eidal, Yr Eidal  |
| Galwedigaeth | canwr opera, actor ffilm, canwr  |
| Arddull | opera  |
| Math o lais | light tenor  |
| Taldra | 180 centimetr  |
| Tad | Fernando Pavarotti  |
| Mam | Adele Venturi  |
| Priod | Adua Veroni, Nicoletta Mantovani  |
| Gwobr/au | Officier de la Légion d'honneur, Gwobr Grammy Legend, Person MusiCares y Flwyddyn, Gwobr Ffoaduriaid Nansen, Anrhydedd y Kennedy Center, Commander of the Order of Cultural Merit, Marchog Uwch-Groes Urdd Teilyngdod Gweriniaeth yr Eidal, Uwch swyddog Urdd Teilyngdod Gweriniaeth yr Eidal, Cadlywydd Urdd Teilyngdod Weriniaeth yr Eidal, Dinesydd Anrhydeddus Sarajevo, Classic Brit Awards  |
| Gwefan |    |
| llofnod |
|  |

Tenor operatig o'r Eidal oedd **Luciano Pavarotti** (12 Hydref 1935 – 6 Medi 2007).

Ganed Luciano Pavarotti ar gyrion Modena yng ngogledd yr Eidal. Roedd y teulu yn dlawd, ond roedd ei dad yn ganwr dawnus ac yn berchen recordiau o ganu tenoriaid megis Beniamino Gigli, Giovanni Martinelli, Tito Schipa a Enrico Caruso. Bu'n canu yng nghôr yr eglwys leol, ac yn 1954 dechreuodd gymeryd gwersi cerddorol. Yn 1955 roedd yn aelod o gôr lleol o Modena a ddaeth i gystadlu yn Eisteddfod Ryngwladol Llangollen. Enillodd y côr, a rhoddodd hyn ysgogiad iddo droi yn ganwr proffesiynol. Rhoddodd ei berfformiad opera cyntaf ar 29 Ebrill 1961 fel Rodolfo yn *La bohème*, yn Reggio Emilia.

Aeth ymlaen i ddod yn un o ganwyr mwyaf adnabyddus y byd. Daeth yn enwog ymhell tu hwnt i fyd opera, yn enwedig wedi Cwpan y Byd Pêl-droed 1990 a gynhaliwyd yn yr Eidal. Pavarotti yn canu aria Giacomo Puccini, "Nessun Dorma" o'r opera *Turandot* oedd thema'r gystadleuaeth, a chynhaliodd gyngerdd "Y Tri Tenor" yn Rhufain gyda Plácido Domingo a José Carreras.
# Chiru Navvuto

Chiru Navvuto| Enghraifft o: | ffilm  |
| Gwlad | India  |
| Dyddiad cyhoeddi | 2000  |
| Genre | drama-gomedi  |
| Cyfarwyddwr/wyr | G. Ram Prasad  |
| Cwmni cynhyrchu | SP Entertainments  |
| Cyfansoddwr | Mani Sharma  |
| Iaith wreiddiol | Telwgw  |
| Sgriptiwr | Trivikram Srinivas  |
| Dynodwyr |

Ffilm drama-gomedi gan y cyfarwyddwr G. Ram Prasad yw Chiru Navvuto a gyhoeddwyd yn 2000. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Telugu a hynny gan Trivikram Srinivas.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Prakash Raj, Brahmanandam, Ali, Prema, Shaheen Khan, Venu Thottempudi, M. S. Narayana a Chandra Mohan.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2000. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Gladiator* sef ffilm hanesyddol am y cyfnod Rhufeinig gan Ridley Scott. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,800 o ffilmiau Telugu wedi gweld golau dydd.

## Derbyniad

## Gweler hefyd

Cyhoeddodd G. Ram Prasad nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:*

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

| Ffilm
 | Delwedd
 | Gwlad
 | Iaith wreiddiol
 | dyddiad
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Chiru Navvuto
 |  | India
 | Telugu
 | 2000-01-01
 |
| *Game* |  | India
 | Telugu
 | 2006-01-01
 |
| Kalyana Ramudu
 |  | India
 | Telugu
 | 2003-01-01
 |
| *Kushi Kushiga* |  | India
 | Telugu
 | 2004-01-01
 |
| Seema Simham
 |  | India
 | Telugu
 | 2002-01-01
 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
## Cyfeiriadau
# Cilometr sgwâr

Cilometr sgwâr|  |
| Enghraifft o: | mesur arwynebedd, uned ddeilliadol SI  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0jljd  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Mae **cilometr sgwâr** (hefyd **kilometr sgwâr**, symbol: **km²**) yn luosrif degol o y System Ryngwladol o Unedau (SI) ar gyfer arwynebedd, sef y metr sgwâr. Mae un o'r unedau deilliadol y system.

Mae 1 km² yn hafal i:

* arwynebedd sgwâr sy'n mesur 1 cilometr ar bob ochr.
* 1 000 000 m²
* 100 o hectarau
* 0.386 102 milltir sgwâr
* 247.105 381 o erwau

Yn gyferbyniol:

* 1 m² = 0.000 001 km²
* 1 hectar = 0.01 km²
* 1 filltir sgwâr = 2.589 988 km²
* 1 erw = 0.004 047 km²
# Canolbarth Ewrop

Canolbarth Ewrop| Enghraifft o: | rhanbarth  |
| Rhan o | Ewrop  |
| Yn cynnwys | Awstria, Yr Almaen, Gwlad Pwyl, Tsiecia, Slofacia, Y Swistir, Hwngari, Gwlad Belg, Liechtenstein, Lwcsembwrg, Denmarc, Ffrainc, Gweriniaeth Iwerddon, Yr Iseldiroedd, y Deyrnas Unedig, Slofenia  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Dynodwyr |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Canolbarth Ewrop
Term cyffredinol sy'n cyfeirio at y rhanbarth daearwleidyddol sy'n cyfansoddi ardal ganol cyfandir Ewrop yw **Canolbarth Ewrop**. Er ei fod yn derm cyffredin iawn mae nifer o ddiffiniadau amrywiol amdano.

Er fod amrywiol ddiffiniadau, ystyrir fel rheol mai'r ffin yn y gorllewin yw'r ffin â Ffrainc, yr Iseldiroedd a Gwlad Belg; yn y gogledd y ffin â Denmarc, yn y de â'r Eidal ac yn y dwyrain â gwledydd yr Eglwys Uniongred ac Islam.

Yn ôl y diffiniad yma, mae Canolbarth Ewrop yn cynnwys Yr Almaen, Awstria, Gwlad Pwyl, Y Swistir, Liechtenstein, Y Weriniaeth Tsiec, Slofacia a Hwngari.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Ewrop**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# America Ladin

America Ladin|  |
| Enghraifft o: | transcontinental region, ardal ddiwylliannol  |
| Rhan o | Latin America and the Caribbean  |
| Yn cynnwys | Brasil, yr Ariannin, Bolifia, Tsile, Colombia, Paragwái, Periw, Wrwgwái, Feneswela, Mecsico, Gwatemala, El Salfador, Hondwras, Nicaragwa, Costa Rica, Panamâ, Ecwador, Puerto Rico, Gweriniaeth Dominica, Ciwba, Haiti, Guadeloupe, Martinîc, America Sbaenig, Ibero-America  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/04pnx  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Map o America Ladin
Y rhanbarth o'r Amerig lle siaradir ieithoedd Romáwns – y rhai a darddir o Ladin – yn swyddogol neu'n bennaf yw **America Ladin**.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Dde America**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Rhesymoliaeth

Damcaniaeth athronyddol sy'n dibynnu ar reswm fel ffynhonnell gwybodaeth yw **rhesymoliaeth** neu **resymoleg**. Cafodd yr athrawiaeth epistemolegol hon ei datblygu gan athronwyr Ewropeaidd yn ystod yr Oleuedigaeth. Gan amlaf caiff rhesymoliaeth ei chyferbynnu ag empiriaeth.

Yn ôl y safbwynt rhesymolaidd, mae gan realiti strwythur resymegol a cheir gwirioneddau y gellir eu deall yn union gan y meddwl.

## Cyfeiriadau

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia
gyfryngau sy'n berthnasol i:
resymoliaethEginyn erthygl sydd uchod am **athroniaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Boncyff

Boncyff|  |
| Enghraifft o: | strwythur planhigyn  |
| Math | plant stem, deunydd crai  |
| Rhan o | coeden  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/02tcwp  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Coesyn prennaidd coeden neu lwyn, yn enwedig y rhan isaf neu ran sydd wedi ei thorri i ffwrdd, yw **boncyff**.

* Boncyff y binwydden siwgr.
* Boncyff y balmwydden drofannol.
* Croestoriad o foncyff yr ywen gyffredin.
* Bonyn coeden.
* Boncyff coeden farw.
* Madarch a mwsogl yn tyfu ar foncyff coeden sydd wedi cwympo.
* Tomen goed tân.
* Cerflun wedi siapio o fonyn coeden ar gampws y Brifysgol Agored.

## Gweler hefyd

* Boncyff Nadolig

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **fotaneg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Ynysig

Ynys fechan iawn yw **ynysig**. Ceir nifer o enwau rhanbarthol ar draws y byd:

* Yng ngorllewin Cefnfor yr Iwerydd, yn enwedig y Caribî, gelwir ynysigau yn gaiau neu'n geiau. Er enghraifft Rum Cay yn y Bahamas, a Cheiau Fflorida.
* Ym Mholynesia defnyddir yr enw motu ar ynysigau cwrel.
* Yn Ynysoedd y Sianel dynoder ynysigau gan yr ôl-ddodiad -hou, a darddir o'r gair Norseg *holm*. Er enghraiff, Jethou a Brecqhou.
* Yn Iwerddon gelwir ynysoedd creigiog bychain yn sgerïau.
* Gelwir ynysoedd bychain Afon Tafwys yn Lloegr yn *aits* neu'n *eyots*.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ddaearyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Llyn Mälaren

Llyn Mälaren|  |
| Math | llyn  |
|  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Sir Stockholm, Sir Uppsala, Sir Västmanland, Sir Södermanland  |
| Gwlad |  Sweden |
| Arwynebedd | 1,072 km²  |
| Uwch y môr | 0.7 metr  |
| Cyfesurynnau | 59.5°N 17.2°E  |
| Dalgylch | 21,460 cilometr sgwâr  |
| Hyd | 120 cilometr  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Llyn yn ne Sweden yw **Llyn Mälaren**. Gydag arwynebedd o 1,140 km², ef yw llyn trydydd-fwyaf Sweden ar ôl Llyn Vänern a Llyn Vättern, ac mae tua 63 medr yn y mnan dyfnaf. Saif i'r gorllewin o Stockholm.

Ceir nifer o ynysoedd ynddo; y ddwy fwyaf yw Selaön (91 km²) a Svartsjölandet (79 km²). Dynodwyd Birka, sefydliad o oes y Llychlynnwyr ar ynys Björkö, ynghyd â Hovgården ar ynys Adelsö yn Safle Treftadaeth y Byd gan UNESCO yn 1993. Mae Palas Drottningholm ar ynys Lovön hefyd yn Safle Treftadaeth y Byd.
# Llychlyn

Llun gan loeren o Lychlyn, Chwefror 2003, gyda ffiniau gwleidyddol wedi eu hychwanegu
Gall **Llychlyn** neu **Sgandinafia** gyfeirio naill ai at *benrhyn Llychlyn*, sef y gorynys o gyfandir Ewrop sy'n cynnwys mwyafrif tiroedd Norwy a Sweden, neu'r rhanbarth o Ewrop sy'n cynnwys penrhyn Llychlyn ynghyd â phenrhyn Jutland. O ganlyniad, i fod yn fanwl gywir, dim ond Norwy, Sweden a Denmarc sy'n wledydd Llychlynnaidd.

Serch hyn, fe gyfeirir at y gwledydd Nordig fel Llychlyn yn aml iawn. Mae'r gwledydd Nordaidd yn cynnwys Norwy, Sweden, Denmarc, Gwlad yr Iâ, y Ffindir ynghyd â'u holl drefedigaethau. Weithiau, fe gynhwysir y gwledydd Baltaidd, yn enwedig Estonia, yn y diffiniad ehangach yma o Llychlyn, o ganlyniad i gysylltiadau ieithyddol a diwylliannol rhwng y Ffindir ac Estonia.

Nid yw llawer o drigolion Norwy, Sweden a Denmarc yn cytuno gydag unrhyw ddiffiniad o Llychlyn heblaw am yr un cyfyng sy'n cyfeirio at y tair gwlad yn unig.

Cynrychiolir y gwledydd yn y Cyngor Nordig sy'n cynnwys gwledydd Llychlyn a hefyd tiriogaethau tu hwnt ond sy'n rhannu iaith, traddodiad a hanes tebyg, megis Gwlad yr Iâ, Ynysoedd Ffaro, a'r Ynys Las.

Ceir hefyd Undeb Kalmar a gynrychiolodd gyfnod yn yr Oesoedd Canol hwyr pan oedd Llychlyn wedi ei huno.

## Gweler hefyd

* Y Llychlynwyr

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia
gyfryngau sy'n berthnasol i:
ScandinaviaEginyn erthygl sydd uchod am **ddaearyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# August Strindberg

| August Strindberg |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 22 Ionawr 1849  Stockholm  |
| Bu farw | 14 Mai 1912  o canser y stumog  Plwyf Adolf Fredriks, Stockholm  |
| Man preswyl | Sundhetskollegiets hus, Stockholm, Uppsala, Berlin, Stockholm, Stockholm, Taarbæk parish  |
| Dinasyddiaeth | Sweden  |
| *Alma mater* | * Prifysgol Uppsala
 |
| Galwedigaeth | dramodydd, bardd, ffotograffydd, arlunydd, nofelydd, hunangofiannydd, sgriptiwr, ysgrifennwr, awdur ysgrifau, rhyddieithwr, celfyddydwr, libretydd  |
| Adnabyddus am | The Red Room, The Father, Miss Julie, Inferno, To Damascus, A Dream Play, Kristina, The People of Hemsö  |
| Prif ddylanwad | Henrik Ibsen, Jean-Jacques Rousseau, Friedrich Nietzsche, Georg Brandes, Karl Robert Eduard von Hartmann, E. T. A. Hoffmann, Edgar Allan Poe, Arthur Schopenhauer, Emanuel Swedenborg  |
| Mudiad | Naturiolaeth (llenyddiaeth), Symbolaeth (celf)  |
| Tad | Carl Oscar Strindberg  |
| Mam | Eleonora Ulrika Strindberg  |
| Priod | Siri von Essen, Frida Uhl, Harriet Bosse  |
| Plant | Karin Smirnov, Anne-Marie Hagelin, Kerstin Strindberg, Greta Strindberg, Friedrich Strindberg  |
| llofnod |
|  |

Dramodydd, awdur ac arlunydd o Sweden oedd **Johan August Strindberg** (22 Ionawr 1849 – 14 Mai 1912), a fagwyd yn Stockholm. Gyda Henrik Ibsen mae'n un o'r mwyaf dylanwadol o lenorion Llychlyn.

## Gwragedd

* Siri von Essen (1850-1912)
* Frida Uhl (1872-1943)
* Harriet Bosse (1878-1961)

## Llyfryddiaeth

### Nofelau a storiau

* *Från Fjerdingen och Svartbäcken* (1877)
* *Röda rummet* ("Yr Ystafell Goch") (1879)

### Drama

* *Miss Julie (Fröken Julie)* (1888)
* *Dödsdansen* (1900)
* *Spöksonaten* (1907)
* *Master Olof* (1872)

## Llyfryddiaeth

* Strindberg Amgueddfa Archifwyd 1998-06-11 yn y Peiriant Wayback
* Strindberg Amgueddfa yn Awstria Yn Saxen, Bannog-Awstria (Almaenaidd)
# Sven Hedin

| Sven Hedin |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 19 Chwefror 1865  Stockholm, Klara Parish  |
| Bu farw | 26 Tachwedd 1952  Stockholm, Kungsholm  |
| Dinasyddiaeth | Sweden  |
| *Alma mater* | * Prifysgol Uppsala
* Prifysgol Stockholm
* Prifysgol Martin Luther Halle-Wittenberg
* Prifysgol Humboldt Berlin
 |
| Galwedigaeth | geowleidydd, daearyddwr, darlunydd, gwyddonydd gwleidyddol, fforiwr gwyddonol, gwleidydd, daearegwr, naturiaethydd, ffotograffydd, botanegydd, casglwr botanegol, topograffwr, actor, awdur teithlyfrau  |
| Swydd | seat 6 of the Swedish Academy  |
| Tad | Abraham Ludvig Hedin  |
| Mam | Anna Sofia Carolina Berlin  |
| Perthnasau | Anna Catharina Berlin  |
| Gwobr/au | Knight of the Order of Vasa, KBE, Knight Grand Officer of the Order of the Polar Star, Medal Vega, Medal y Sefydlydd, Medal Victoria, Q24238644, Alexander von Humboldt Medal, Medal Carl-Ritter, Medal Cothenius, Grande Médaille d'Or des Explorations, Gwobra Cullum mewn Daearyddiaeth, Grand Cross of the Order of Franz Joseph, honorary doctor of the University of Munich, Doethor Anrhydeddus Prifysgol Rhydychen, Doethor Anrhydeddus Prifysgol Caergrawnt, Urdd y Dannebrog, Medal Livingstone, Uwch Groes Rhosyn Gwyn y Ffindir  |
| llofnod |
| Delwedd:Sven Hedin.signature.png, Sven Hedin signature detail, from- 1935-Hedin-Sven-Rueckseite (cropped).svg |

Anturiaethwr a llenor o Sweden oedd **Sven Anders Hedin** (19 Chwefror 1865 – 26 Tachwedd 1952), ganwyd a bu farw yn Stockholm, Sweden. Teithiodd yn eang yng Nghanolbarth Asia ar ddiwedd y 19g a dechrau'r 20g ac ysgrifennodd nifer o lyfrau taith ac erthyglau. Roedd ganddo syniadau rhamantaidd am orffenol y Sgandinafiaid sy'n ymylu ar Aryaniaeth, ond serch hynny mae ei gyfrolau'n ffynhonnell bwysig ar gyfer hanes, iaith a thraddodiadau Canolbarth Asia.

## Llyfryddiaeth

Ceir cyfieithiadau Saesneg o lyfrau pwysicaf Hedin:

* Sven Hedin, *Central Asia and Tibet Towards the Holy City of Lassa*, 2 gyfrol (Llundain, 1903)
* Sven Hedin, *Scientific Results of a Journey in Central Asia, 1899-1902* (Stockholm, 1904-07)
* Sven Hedin, *Through Asia* (Llundain, 1898)

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Sweden**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Ingrid Bergman

| Ingrid Bergman |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 29 Awst 1915  Hedvig Eleonora församling  |
| Bu farw | 29 Awst 1982  Llundain  |
| Man preswyl | Beverly Hills  |
| Dinasyddiaeth | Sweden  |
| *Alma mater* | * Dramatens elevskola
* Palmgrenska samskolan
 |
| Galwedigaeth | hunangofiannydd, actor llwyfan, actor ffilm, actor, cerddor  |
| Swydd | Llywydd y Rheithgor yng Ngŵyl Cannes  |
| Taldra | 175 centimetr  |
| Tad | Justus Bergman  |
| Mam | Friedel Adler  |
| Priod | Roberto Rossellini, Lars Schmidt  |
| Partner | John Van Eyssen  |
| Plant | Pia Lindström, Isotta Ingrid Rossellini, Isabella Rossellini  |
| Gwobr/au | Gwobr yr Academi am Actores Gynhaliol Orau, Gwobr yr Academi am yr Actores Orau, Gwobr yr Academi am yr Actores Orau, Gwobr Tony am yr Actores Orau mewn Drama, Y César Anrhydeddus, Gwobr Primetime Emmy ar gyfer Prif Actores Eithriadol mewn Cyfres Bitw neu Ffilm, Seren ar Rodfa Enwogion Hollywood, Gwobrau Donaldson, Gwobr David di Donatello am Actores Dramor Orau, gwobr Nastro d'Argento am yr Actores Orau  |
| Gwefan |   |
| llofnod |
|  |

Actores ffilm o Sweden oedd **Ingrid Bergman** (29 Awst 1915 – 29 Awst 1982) sy'n enwocaf am chwarae Ilsa Lund yn *Casablanca* (1942).

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Sweden**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Douglas (Ynys Manaw)

Doolish|  |
| Math | dinas, dosbarth ar Ynys Manaw  |
|  |
| Poblogaeth | 26,677  |
| Sefydlwyd | * 1670
 |
| Pennaeth llywodraeth | Q134087187  |
| Cylchfa amser | UTC+00:00  |
| Gefeilldref/i | Baile Monaidh  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg, Manaweg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Middle  |
| Gwlad |  |
| Arwynebedd | 10.1 km²  |
| Uwch y môr | 31 metr  |
| Cyfesurynnau | 54.15°N 4.4775°W  |
| Cod OS | SC379750  |
| Cod post | IM1 / IM2  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Q134087187  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

**Douglas** (Manaweg: *Doolish*) yw prifddinas Ynys Manaw a'i dref fwyaf gyda phoblogaeth o 27,938 (2011), traean o boblogaeth yr ynys. Douglas yw prif ganolfan yr ynys am fasnach, cludiant, siopa ac adloniant. Yno hefyd y lleolir llywodraeth Ynys Manaw a'r rhan fwyaf o sesiynau'r Tynwald.

Lleolir Douglas ar ochr ddwyreiniol yr ynys ger aber Afon Dhoo ac Afon Glass, gan roi iddi ei henw. Mae'r afonydd unedig yn llifo i Fae Douglas ar ôl llifo trwy'r dref. Gorwedd bryniau isel i'r gogledd-orllewin a'r de-ddwyrain gyda dyffryn rhyngddynt.

Amgylchynir y dref gan sawl tref a phentref llai, yn enwedig Onchan i'r gogledd (sydd fel estyniad o Douglas erbyn heddiw) ac Union Mills i'r gorllewin.

Mae Douglas yn enwog fel canolfan rasys beic modur y TT.

Cysylltir Douglas gan wasanaethau fferi â Lerpwl a Dulyn. Ar un adeg bu gwasanaeth fferi tymhorol yn rhedeg rhwng Douglas a Llandudno, gogledd Cymru, ond ers rhai blynyddoedd mae wedi darfod fel gwasanaeth rheolaidd.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Amgueddfa Ynys Manaw
* Camera obscura
* Theatr Gaiety
* Villa Marina

## Enwogion

* Robin Gibb (g. 1949) a Maurice Gibb (1949-2003), cerddorion

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* Cyngor Bwrdeistref Douglas Archifwyd 2006-12-05 yn y Peiriant Wayback
# Helsinki

Helsinki|  |
|  |
| Math | dinas, metropolis, bwrdeistref y Ffindir, dinas fawr, dinas â phorthladd  |
|  |
| Poblogaeth | 694,392  |
| Sefydlwyd | * 12 Mehefin 1550
 |
| Pennaeth llywodraeth | Daniel Sazonov  |
| Cylchfa amser | UTC+2, EET, Amser Haf Dwyrain Ewrop, UTC+03:00  |
| Gefeilldref/i | Prag, Nuuk, Sofia, Oslo, Copenhagen, Stockholm, Reykjavík, Kyiv, Tórshavn, Beijing, Tallinn, Berlin, Guadalajara, Eindhoven  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Ffinneg, Swedeg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Uusimaa  |
| Gwlad |  Y Ffindir |
| Arwynebedd | 214.42 km²  |
| Uwch y môr | 17 metr  |
| Gerllaw | Gwlff y Ffindir, Afon Vantaa  |
| Yn ffinio gyda | Espoo, Vantaa, Sipoo  |
| Cyfesurynnau | 60.1708°N 24.9375°E  |
| Cod post | 00100–00990  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Helsinki City Board  |
| Corff deddfwriaethol | Cyngor Dinas Helsinki  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Maer Helsinki  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Daniel Sazonov  |
|  |
| Sefydlwydwyd gan | Gustav I o Sweden  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Canol Helsinki o'r awyr
**Helsinki** (yn Ffinneg;  ynganiad ), neu **Helsingfors** (yn Swedeg y Ffindir;  ynganiad ) yw prifddinas Y Ffindir a'i dinas fwyaf. Mae'n borthladd pwysig ar lan ogleddol Gwlff y Ffindir, yn y Môr Baltig. Helsinki yw canolfan weinyddol a masnachol y wlad. Mae ganddi boblogaeth o 564,908 (31 Ionawr, 2007). Mae ardal drefol Helsinki yn cynnwys dinasoedd Espoo, Vantaa a Kauniainen, sydd gyda'i gilydd yn ffurfio Rhanbarth y Brifddinas, gyda phologaeth o tua 998,535. Yn ogystal mae Helsinki Fwyaf yn cynnwys rhai dinasoedd ychwanegol ac mae ganddi boblogaeth o 1,293,093 (2007), sy'n golygu fod un o bob pedwar Ffinn yn byw yn ardal Helsinki Fwyaf.

Mae ganddi nifer o adeiladau mewn gwenithfaen hardd, gan gynnwys y senedd-dŷ a'r eglwys gadeiriol (18g). Yn ogystal, ceir nifer o adeiladau diweddar a ystyrir yn enghreifftiau rhagorol o bensaernïaeth yr 20g. Ceir nifer o lynnoedd yn y ddinas ac o'i chwmpas. Sefydlwyd ei phrifysgol yn 1828.

Sefydlwyd Helsinki gan y brenin Swedaidd Gustavus I Vasa yn 1550 pan oedd y wlad ym meddiant Sweden. Roedd y rhan fwyaf o'r adeiladau wedi'u gwneud o bren. Dioddefodd y ddinas dân mawr yn 1808 a ddinistriodd rannau mawr ohoni a chafodd ei hail-adeiladau mewn canlyniad. Dan reolaeth Rwsia ar y Ffindir symudwyd y brifddinas o ddinas Turku i Helsinki yn 1812. Yn yr Ail Ryfel Byd dioddefodd bomio ar raddau sylweddol. Erbyn heddiw mae'n ddinas werdd, lewyrchus.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Eglwys gadeiriol
* Palas Gwydr
* Senedd

## Pobl o Helsinki

* Tove Jansson (1914-2001), arlunydd, ysgrifennwr, darlunydd, awdur plant, cartwnydd
* Alvar Aalto (1898-1976), pensaer, dylunydd, cynllunydd trefol
* Paavo Berglund (g. 1929), cerddor
* Esa-Pekka Salonen (g. 1958), cyfansoddwr

## Dinaswedd

## Dolen allanol

* (Ffinneg, Swedeg, Saesneg, ayyb) Gwefan swyddogol y ddinas

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **y Ffindir**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Longyearbyen

Longyearbyen|  |
|  |
| Math | tref, canolfan weinyddol, ardal heb ei hymgorffori  |
| Enwyd ar ôl | John Munro Longyear  |
|  |
| Poblogaeth | 2,417  |
| Sefydlwyd | * 1906
 |
| Pennaeth llywodraeth | Terje Aunevik  |
| Cylchfa amser | CET, CEST  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Bokmål  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Svalbard  |
| Gwlad |  Norwy |
| Arwynebedd | 242.86 km²  |
| Uwch y môr | 6 metr  |
| Cyfesurynnau | 78.22°N 15.63°E  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | community council leader of Longyearbyen  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Terje Aunevik  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tref ar ynysfor Svalbard, Norwy, yw **Longyearbyen**, sy'n ganolfan weinyddol Svalbard. Dyma'r anheddiad mwyaf gogleddol y byd sydd â phoblogaeth o fwy na 1,000. Sefydlwyd y anheddiad fel tref gwmni gan yr Americanwr John Munro Longyear (1850–1922) a'i henwi ar ei ôl. Dechreuodd ei Arctic Coal Company gloddio am lo yno yn 1906. Parhaodd mwyngloddio i fod yn bwysig nes iddo ddod i ben yn 2017.

Yn ôl amcangyfrif 2019 roedd ganddi boblogaeth o 2,250.

## Cyfeiriadau
# Riga

Riga|  |
|  |
| Math | state city of Latvia, dinas Hanseatig, dinas fawr  |
| Enwyd ar ôl | Riga  |
|  |
| Poblogaeth | 595,053, 588,911  |
| Sefydlwyd | * 1201
 |
| Pennaeth llywodraeth | Viesturs Kleinbergs  |
| Cylchfa amser | Amser Haf Dwyrain Ewrop, EET  |
| Gefeilldref/i | Kyiv, Fflorens, Vilnius, Tbilisi  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Latfieg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Latfia  |
| Gwlad |  Latfia |
| Arwynebedd | 304 km², 253.6 km²  |
| Uwch y môr | 6 ±1 metr  |
| Gerllaw | Gwlff Riga, Afon Daugava, Ķīšezers, Buļļupe, Sarkandaugava, Vecdaugava, Jugla Lake, Mazā Daugava, Mīlgrāvis, Mārupīte  |
| Yn ffinio gyda | Jūrmala, Mārupe Municipality, Bwrdeistref Olaine, Ķekava Municipality, Bwrdeistref Salaspils, Ropaži Municipality, Ādaži Municipality, Bwrdeistref Garkalne, Bwrdeistref Carnikava, Bwrdeistref Babīte, Bwrdeistref Mārupe, Bwrdeistref Ķekava, Bwrdeistref Stopiņi  |
| Cyfesurynnau | 56.9475°N 24.1069°E  |
| Cod post | LV-1000  |
| LV-RIX  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Cyngor Dinas Riga  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Viesturs Kleinbergs  |
|  |
| Sefydlwydwyd gan | Albert of Riga  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | 17,648 miliwn €  |
| CMC y pen | 28,943 €  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Castell Riga yn y gaeaf
**Riga** yw prifddinas Latfia a dinas fwyaf y wlad. Mae'n borthladd pwysig ar lan Gwlff Riga yn y Môr Baltig.

Sefydlwyd Urdd Marchogion Livonia yn Riga yn 1201. Yn 1282 daeth yn aelod o'r Cynghrair Hanseatig a thyfodd i fod yn ganolfan fasnach fawr. Aeth dan reolaeth Gwlad Pwyl yn 1581, Sweden yn 1621 ac yna Rwsia yn 1710. Am gyfnod roedd yn brifddinas y Latfia annibynnol rhwng y ddau ryfel byd (1918 - 1940) cyn cael ei meddiannu gan yr Almaenwyr yn yr Ail Ryfel Byd ac wedyn gan y Sofietiaid. Heddiw mae'n brifddinas Latfia annibynnol.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Castell Riga
* Eglwys gadeiriol
* Eglwys Sant Pedr
* Pulvertornis (tŵr)
* Rīgas Pils (Castell Riga)
* Theatr Genedlaethol
* Tŵr Radio a Theledu Riga

## Enwogion

* Sergei Eisenstein (1898-1948), cyfarwyddwr ffilm
* Isaiah Berlin (1909-1997), athronydd
* Gidon Kremer (g. 1947), cerddor
* Mikhail Baryshnikov (g. 1948), dawnswr

## Dolenni allanol

* (Latfieg) Gwefan swyddogol y ddinas

 **Dinasoedd Latfia**

|  |  |
| --- | --- |
|
Riga ·Rēzekne ·Valmiera ·Daugavpils ·Jēkabpils ·Jelgava ·Jūrmala ·Liepāja ·Ventspils

 |  |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Latfia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*