# Michelangelo

| Michelangelo |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni  6 Mawrth 1475  Caprese Michelangelo  |
| Bu farw | 18 Chwefror 1564  Rhufain  |
| Dinasyddiaeth | Gweriniaeth Fflorens  |
| *Alma mater* | * Prifysgol Fflorens
 |
| Galwedigaeth | cerflunydd, drafftsmon, arlunydd, pensaer, bardd, general contractor, ysgrifennwr, artist  |
| Adnabyddus am | Dafydd, Pietà, Y Caethwas ar Farw, Y Farn Olaf, Tondo Doni, Madonna della Scala, Brwydr y Dynfeirch, Ysbryd Buddugoliaeth, Pietà Fflorens, Pietà Rondanini, nenfwd y Cappella Sistina, Y Caethwas Anufudd, Sant Mathew, Bacchus, Brutus, Basilica Sant Pedr, Y Caethweision, Biblioteca Medicea Laurenziana, Sagrestia Nuova, Model for the façade of San Lorenzo, Model of a slave, Replica of Michelangelo's Crouching Boy, Samson and the Philistines, Rime, Letters  |
| Arddull | celf Gristnogol, homoerotiaeth  |
| Mudiad | yr Uchel Ddadeni, paentio'r Dadeni  |
| Tad | Lodovico di Leonardo Buonarroti Simoni  |
| Mam | Francesca di Neri del Miniato Siena  |
| Perthnasau | Michelangelo Buonarroti  |
| Llinach | teulu Buonarroti  |
| llofnod |
|  |

Roedd **Michelangelo di Lodovico Buonarroti** (6 Mawrth 1475 – 18 Chwefror 1564), a elwir yn **Michelangelo**, yn gerflunydd, peintiwr, pensaer a bardd o gyfnod y Dadeni Eidalaidd. Ynghyd â'i gyfoediwr a'i gyd-ddyn o Fflorens, Leonardo da Vinci, caiff Michelangelo ei ystyried fel un o "wŷr y Dadeni", dynion a all droi eu dwylo at unrhyw faes a'i feistroli'n llwyr.

Fe'i ganwyd yn Caprese, ger Arezzo yn yr Eidal, yn fab i'r banciwr Ludovico di Leonardo di Buonarotto Simoni a'i wraig Francesca di Neri del Miniato di Siena.

Roedd yr athrylith hwn wedi cwblhau un o'i gampweithiau, y *Pietà* sydd heddiw ym Masilica Sant Pedr (*San Pietro*) yn Rhufain, cyn ei fod yn ddeg ar hugain oed, ac un arall, y cerflun o *Dafydd*, yn ei dri degau cynnar. Er gwaetha'r ffaith ei fod yn ystyried ei hun yn gerflunydd cyn pob dim, creodd Michelangelo hefyd ddau o'r peintiadau ffresgo mwyaf dylanwadol yn hanes celf ar nenfwd a wal ddwyreiniol y Cappella Sistina (hefyd yn Rhufain). Meistrolodd Michelangelo bensaernïaeth yn ei henaint a chynlluniodd gromen San Pietro yn 70 oed. Roedd effaith yr arlunydd ar bob un o'r maesydd yma yn chwyldroadol.

Yn wahanol i lawer o artistiaid cyn y Dadeni Dysg, cydnabwyd Michelangelo fel athrylith tra'r oedd yn dal yn fyw, ac fe'i galwyd yn *Il Divino*, "yr un dwyfol" (llysenw addas o ystyried ei fod yn ŵr crefyddol iawn). Cyhoeddwyd dau fywgraffiad ohono tra yn fyw, un gan Giorgio Vasari, cyfaill i Michelangelo, a'r llall gan Ascanio Condivi. Diolch i Vasari yn bennaf cafodd Michelangelo ei ystyried fel copa pob cyrhaeddiad yng nghelf am ganrifoedd wedi ei farwolaeth.

## Oriel

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| *Pietà* (Mair yn galaru dros gorff marw Crist), 1499–1500 |
| *Pietà* (Mair yn galaru dros gorff marw Crist), 1499–1500  |

|  |
| --- |
| *Dafydd*, 1501–1504 |
| *Dafydd*, 1501–1504  |

|  |
| --- |
| *Duw yn creu Adda*, o nenfwd y Cappella Sistina, 1508–1512 |
| *Duw yn creu Adda*, o nenfwd y Cappella Sistina, 1508–1512  |

|  |
| --- |
| *Moses*, o fedd Pâb Iŵl II, tua 1513–1515 |
| *Moses*, o fedd Pâb Iŵl II, tua 1513–1515  |

 |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o'r Eidal**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*