# Trento

Trento|  |
|  |
| Math | cymuned  |
|  |
| Prifddinas | Trento  |
| Poblogaeth | 119,359  |
| Pennaeth llywodraeth | Alessandro Andreatta  |
| Gefeilldref/i | Kempten, Sławno, Charlottenburg-Wilmersdorf, Huatusco Municipality, Znojmo, Prague 1, Resistencia, Donostia, Chieti, Prag, Vladimir  |
| Nawddsant | Vigilius of Trent  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Eidaleg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Talaith Trento  |
| Gwlad |  Yr Eidal |
| Arwynebedd | 157.88 km²  |
| Uwch y môr | 203 metr  |
| Gerllaw | Adige, Fersina  |
| Yn ffinio gyda | Aldeno, Cavedine, Garniga Terme, Giovo, Lavis, Pergine Valsugana, Villa Lagarina, Besenello, Civezzano, Cimone, Vallelaghi, Madruzzo, Albiano, Altopiano della Vigolana  |
| Cyfesurynnau | 46.1°N 11.1°E  |
| Cod post | 38121, 38122, 38123  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | maer Trento  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Alessandro Andreatta  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Dinas a chymuned (*comune*) yng ngogledd yr Eidal yw **Trento** (Lladin: *Tridentum*; Saesneg: *Trent*), sy'n brifddinas talaith Trento a rhanbarth Trentino-Alto Adige hefyd. Saif ar Afon Adige. Dyma le cynhaliwyd Cyngor Trent yn y 16g. Roedd yn rhan o Awstria-Hwngari cyn iddo gael ei atodi i'r Eidal ym 1919.

Roedd y boblogaeth yng nghyfrifiad 2011 yn 114,198.

## Hanes

Pentref Celtaidd oedd Trento pan gafodd ei orchfygu gan Rufain yn y 1g CC. Creodd Iŵl Cesar fwrdeistref Rufeinig yma pan rowyd dinasyddiaeth i'r ardal o Gallia Cisalpina i'r gogledd o Afon Po. Enwyd y yr anheddiad yn *Tridentum* fel teyrnged i Neifion, duw y môr a ddaliodd dryfer (Lladin: *tridens*, h.y. "tri dannedd", ar ôl y tri bryn sy'n amgylchynu'r ddinas). Daeth Tridentum yn arhosfan bwysig ar Via Raetia, y ffordd Rufeinig a arweiniodd o Verona i Innsbruck.

Ar ôl cwymp yr Ymerodraeth Rufeinig y Gorllewin gorchfygwyd y ddinas gan Ostrogothiaid, Bysantiaid, Lombardiaid a Ffranciaid cyn iddi ddod yn rhan o'r Ymerodraeth Lân Rufeinig. Ym 1027 rhoddodd yr Ymerawdwr Conrad II lywodraeth y ddinas yng ngofal yr esgob-dywysogion Trent, a byddai'n rheolwyr tymhorol ac ysbrydol. Tua 1200 daeth yn ganolfan bwysig o fwyngloddio, yn enwedig am arian. Yn y 14g daeth ardal Trento o dan reolaeth dugiaid Awstria, sef y teulu Habsburg a fyddai'n gorchufu'r rhanbarth am 600 mlynedd.

Roedd y tywysog-esgobion yn llywodraethu Trento tan oes Napoleon. O dan ad-drefnu'r Ymerodraeth Rufeinig Sanctaidd ym 1802, collodd yr esgob ei awdurdod seciwlar ac atododd yr ardal i diriogaethau Habsburg. Rhoddwyd Trento i Bafaria gan Gytundeb Pressburg ym 1805; wedyn, ym 1809, fe'i rhoddwyd gan Gytundeb Schönbrunn i Deyrnas yr Eidal, y wladwriaeth byrhoedlog a sefydlwyd gan Napoleon. Yn dilyn cwymp Napoleon ym 1814, dychwelwyd Trento i Awstria (Awstria-Hwngari ar ôl 1867). Yn ddiweddarach yn y 19g, daeth Trento, dinas â mwyafrif ethnig Eidalaidd o fewn ymerodraeth Awstria, yn symbol pwerus i'r mudiad Eidalaidd *irredentismo*. Fe'i hatodwyd, ynghyd â'i thalaith Eidaleg, i'r Eidal ar ôl y Rhyfel Byd Cyntaf.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Cadeirlan San Vigilio
* Eglwys Santa Maria Maggiore
* Palazzo delle Albere, preswylfa gaerog yr esgob-dywysogion
* Castell Buonconsiglio

## Cyfeiriadau

## Oriel

* Cadeirlan a Palazzo Pretorio (yr hen balas esgob)
* Eglwys Santa Maria Maggiore

* Palazzo delle Albere
* Castell Buonconsiglio