Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Llyn Garda

Llyn Garda|  |
| Math | llyn  |
| Enwyd ar ôl | Garda  |
|  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | llynnoedd Gogledd yr Eidal  |
| Gwlad |  Yr Eidal |
| Arwynebedd | 369.98 km²  |
| Uwch y môr | 65 metr  |
| Cyfesurynnau | 45.6333°N 10.6667°E  |
| Dalgylch | 3,556 cilometr sgwâr  |
| Hyd | 51.6 cilometr  |
| Cadwyn fynydd | Alpau  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Nago-Torbole a rhan ogleddol Llyn Garda
Llyn yng ngogledd yr Eidal yw **Llyn Garda** (Eidaleg *Lago di Garda* neu *Benaco*). Ef yw llyn mwyaf yr Eidal. Saif tua hanner y ffordd rhwng Fenis a Milan, yn yr Alpau. Ffurfiwyd y llyn gan rewlifoedd yn ystod Oes yr Iâ.

Mae pum ynys ynddo, Isola del Garda, y fwyaf, Isola San Biagio, Isola dell'Olivo, Isola di Sogno ac Isola di Trimelone. Afon Sarca yw'r fwyaf o'r afonydd sy'n llifo i mewn i'r llyn, tra mae afon Mincio yn llifo allan. Ceir rhywogaeth o bysgodyn, y *Trota del Garda* (*Salmo carpio*) sy'n unigryw i'r llyn yma.

Daeth y llyn yn gyrchfan boblogaidd dros ben i dwristiad; ymhlith yr atyniadau mae'r golygfeydd a hen ddinas Sirmione.
# Demograffeg yr Eidal

Tŵf poblogaeth yr Eidal
**Demograffeg yr Eidal** yw'r astudiaeth o niferoedd a nodweddion poblogaeth yr Eidal. Ar 31 Rhagfyr 2006 roedd poblogaeth yr Eidal yn 59,131,287. Roedd 30,412,846 o'r rhain yn ferched a 28,718,441 yn ddynion.

### Dinasoedd

Dinasoedd mwyaf yr Eidal, gydag ystadegau poblogaeth 2006, yw:

1. Rhufain - 2,705,603
2. Milan - 1,303,437
3. Napoli - 975,139
4. Torino - 900,569
5. Palermo - 666,552
6. Genova - 615,686
7. Bologna - 373,026
8. Fflorens - 365,966
9. Bari - 325,052
10. Catania - 301,564

### Ieithoedd

Eidaleg yw iaith swyddogol yr Eidal. Yn nhalaith Bolzano, mae'r mwyafrif o'r boblogaeth yn siarad Almaeneg fel iaith gyntaf, ac mae Almaeneg yn iaith swyddogol yno ar y cyd ag Eidaleg. Mae Ffrangeg yn gyd-iaith swyddogol yn Val d'Aosta,
# Rhanbarthau'r Eidal

Ardaloedd gweinyddol lefel-gyntaf yr Eidal ydy **rhanbarthau'r Eidal** (Eidaleg: *regioni d'Italia*). Mae yna ugain ardal, gyda phump ohonynt yn meddu ar fwy o hunan-lywodraeth, sef Friuli-Venezia Giulia, Sardinia, Sisili, Trentino-Alto Adige a Valle d'Aosta (hynny yw tri rhanbarth ar y ffin ogleddol a'r ddwy brif ynys). Ac eithrio Valle d'Aosta, mae pob rhanbarth wedi'i rannu'n nifer o daleithiau.

* |  | Rhanbarth | Prifddinas
 |
| --- | --- | --- |
| 1 | Abruzzo | L'Aquila
 |
| 2 | Valle d'Aosta | Aosta
 |
| 3 | Puglia | Bari
 |
| 4 | Basilicata | Potenza
 |
| 5 | Calabria | Catanzaro
 |
| 6 | Campania | Napoli
 |
| 7 | Emilia-Romagna | Bologna
 |
| 8 | Friuli-Venezia Giulia | Trieste
 |
| 9 | Lazio | Rhufain
 |
| 10 | Liguria | Genova
 |
| 11 | Lombardia | Milan
 |
| 12 | Marche | Ancona
 |
| 13 | Molise | Campobasso
 |
| 14 | Piemonte | Torino
 |
| 15 | Sardinia | Cagliari
 |
| 16 | Sisili | Palermo
 |
| 17 | Trentino-Alto Adige | Trento
 |
| 18 | Toscana | Fflorens
 |
| 19 | Umbria | Perugia
 |
| 20 | Veneto | Fenis
 |
*

## Gweler hefyd

* Taleithiau'r Eidal
# Abruzzo

Abruzzo|  |
|  |
| Math | rhanbarthau'r Eidal  |
|  |
| Prifddinas | L'Aquila  |
| Poblogaeth | 1,308,451  |
| Pennaeth llywodraeth | Marco Marsilio  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00, UTC+2  |
| Gefeilldref/i | Philadelphia  |
| Nawddsant | Gabriel o Ein Harglwyddes o'r Gofidion  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  Yr Eidal |
| Arwynebedd | 10,831.84 km²  |
| Uwch y môr | 563 metr  |
| Gerllaw | Môr Adria  |
| Yn ffinio gyda | Marche, Lazio, Molise  |
| Cyfesurynnau | 42.22°N 13.83°E  |
| IT-65  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Llywodraeth Abruzzo  |
| Corff deddfwriaethol | Cyngor Rhanbarthol Abruzzo  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | arlywydd Abruzzo  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Marco Marsilio  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Rhanbarth yn rhan ddwyreiniol canolbarth yr Eidal yw **Abruzzo**.
L'Aquila yw'r brifddinas.

Mae Abruzzo yn ffinio ar ranbarthau Marche yn y gogledd, Lazio yn y gorllewin a Molise yn y de-ddwyrain, tra mae'r Môr Adriatig yn ffin ddwyreiniol. Er ei fod yng nghanolbarth y wlad, ar gyfer pwrpas ystadegau, fe'i hystyrir yn rhan o dde yr Eidal. Rheswm hanesyddol sydd am hyn, oherwydd i'r Abruzzo fod yn rhan o Deyrnas y Ddwy Sicilia.

Ardal fynyddig yw'r rhan fwyaf o'r rhanbarth, ac mae'n cynnwys y Gran Sasso d'Italia, copa uchaf yr Apenninau, 2,914 medr o uchder. Ceir nifer o barciau cenedlaethol a gwarchodfeydd yma, ac mae'r Arth frown, y blaidd a'r chamois i'w cael yma.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y rhanbarth boblogaeth o 1,307,309.

Lleoliad Abruzzo yn yr Eidal
Rhennir y rhanbarth yn bedair talaith a enwir ar ôl eu canolfannau gweinyddol, sef:

* L'Aquila
* Chieti
* Pescara
* Teramo

Taleithiau Abruzzo
## Gweler hefyd

* Daeargryn L'Aquila 2009

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Yr Eidal**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# L'Aquila

L'Aquila|  |
|  |
| Math | cymuned, dinas  |
|  |
| Poblogaeth | 69,558  |
| Sefydlwyd | * 13 g
* 20 Mai 1254
* 1266
 |
| Gefeilldref/i | Baalbek, Bistrița, San Carlos de Bariloche, Bernalda, Siena, Foggia, Sant'Angelo d'Alife, Cuenca, Hobart, Rottweil, Zielona Góra, York, Nobile Contrada dell'Aquila  |
| Nawddsant | Maximus o Aveia  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Eidaleg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Talaith L'Aquila  |
| Gwlad |  Yr Eidal |
| Arwynebedd | 473.91 km²  |
| Uwch y môr | 714 ±1 metr  |
| Yn ffinio gyda | Antrodoco, Barete, Barisciano, Borgorose, Cagnano Amiterno, Campotosto, Capitignano, Crognaleto, Fano Adriano, Fossa, Isola del Gran Sasso d'Italia, Lucoli, Magliano de' Marsi, Ocre, Pietracamela, Pizzoli, Rocca di Cambio, Rocca di Mezzo, Santo Stefano di Sessanio, Scoppito, Tornimparte  |
| Cyfesurynnau | 42.354008°N 13.391992°E  |
| Cod post | 67100  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | maer L'Aquila  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Dinas a chymuned (*comune*) yn yr Eidal yw **L'Aquila**, prifddinas rhanbarth Abruzzo. Mae'r ddinas yn sefyll ym mynyddoedd yr Apenninau, ger y massif Gran Sasso d’Italia.

Roedd poblogaeth y gymuned yng nghyfrifiad 2011 yn 66,964.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Basilica San Bernardino
* Eglwys Santa Maria di Collemaggio
* Fontana delle 99 Cannelle
* Fontana Luminosa
* Rocca Calascio

## Pobl o L'Aquila

* Nazzareno De Angelis (1881–1962), canwr opera
* Corrado Bafile (1903–2005), eglwyswr
* Alessia Fabiani (b. 1976) model
* Carlo Festuccia (b. 1980), chwaraewr rygbi
* Andrea Masi, (b. 1981), chwaraewr rygbi
* Mario Pacilli (b. 1987), chwaraewr pêl-droed
* Roberto Ruscitti (b. 1941), cyfansoddwr
* Sallustius (4fed canrif), awdur
* Karl Heinrich Ulrichs (1825–1895), awdur
* Bruno Vespa (b. 1944), newyddiadurwr

## Gweler hefyd

* Daeargryn L'Aquila 2009

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Yr Eidal**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Puglia

Puglia|  |
|  |
| Math | rhanbarthau'r Eidal, lle  |
| Enwyd ar ôl | Apulia  |
|  |
| Prifddinas | Bari  |
| Poblogaeth | 3,866,174  |
| Pennaeth llywodraeth | Michele Emiliano  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00, UTC+2  |
| Nawddsant | Sant Nicolas  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | De'r Eidal  |
| Gwlad |  Yr Eidal |
| Arwynebedd | 19,365.8 ±0.1 km²  |
| Yn ffinio gyda | Molise, Campania, Basilicata, Molise  |
| Cyfesurynnau | 41.0086°N 16.5128°E  |
| IT-75  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Llywodraeth Puglia  |
| Corff deddfwriaethol | Cyngor Rhanbarthol Puglia  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | arlywydd Puglia  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Michele Emiliano  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Rhanbarth yn ne-ddwyrain yr Eidal yw **Puglia**.
Bari yw'r brifddinas.

Mae'n ffinio â'r Môr Adriatig yn y dwyrain, Môr Ionia yn y de-ddwyrain, a Chulfor Otranto a Gwlff Taranto yn y de.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y rhanbarth boblogaeth o 4,052,566.

Lleoliad Puglia yn yr Eidal
Rhennir y rhanbarth yn chwe thalaith a enwir ar ôl eu canolfannau gweinyddol, sef:

* Bari
* Barletta-Andria-Trani (Andria yw'r ganolfan weinyddol.)
* Brindisi
* Foggia
* Lecce
* Taranto

Taleithiau Puglia
## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* (Eidaleg) Gwefan Swyddogol y Rhanbarth

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Yr Eidal**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Aosta

Aosta|  |
|  |
| Math | cymuned  |
|  |
| Poblogaeth | 33,093  |
| Pennaeth llywodraeth | Raffaele Rocco  |
| Gefeilldref/i | Narbonne, Albertville, Chamonix, Martigny, Sinaia, Kaolack, San Giorgio Morgeto  |
| Nawddsant | Gratus of Aosta  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Eidaleg, Ffrangeg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Valle d'Aosta  |
| Gwlad |  Yr Eidal |
| Arwynebedd | 21.39 km²  |
| Uwch y môr | 583 ±1 metr  |
| Gerllaw | Buthier  |
| Yn ffinio gyda | Charvensod, Gressan, Pollein, Roisan, Saint-Christophe, Gignod, Sarre  |
| Cyfesurynnau | 45.7372°N 7.3206°E  |
| Cod post | 11100  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | maer Aosta  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Raffaele Rocco  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Dinas a chymuned (*comune*) yng ngogledd yr Eidal a phrifddinas rhanbarth Valle d'Aosta yw **Aosta** (Ffrangeg: *Aoste*). Saif yn yr Alpau Eidalaidd, 110 km i'r gogledd-orllewin o Torino. Roedd y boblogaeth yn 2004 yn 34,270. Mae ochr Eidalaidd Twnnel Mont Blanc yn dechrau gerllaw.

Roedd Aosta yn ddinas llwyth Celto-Ligwraidd y Salassi. Cipiwyd hi gan Rufain dan Terentius Varro yn 25 CC, ac fel *Augusta Praetoria* daeth yn brifddinas Alpes Graiae.
# Bari

Bari|  |
|  |
| Math | cymuned, dinas, dinas fawr  |
|  |
| Cysylltir gyda | Llwybr Ewropeaidd E55  |
| Poblogaeth | 315,473  |
| Pennaeth llywodraeth | Vito Leccese  |
| Gefeilldref/i | Monte Sant'Angelo, Baalbek, Bandung, Banja Luka, Batumi, Corfu, Durrës, Guangzhou, Mar del Plata, Patras, Sumqayıt, Szczecin, Bologna, Celle di San Vito, Palma de Mallorca, San Giovanni Rotondo, San Nicolás de Bari, Caerdydd, Ischia, Colletorto, Sergiyev Posad, Vladimir, Lublin, Zvyozdny gorodok, Vasto, Podgorica, Kostroma, Bar, Assisi  |
| Nawddsant | Sant Nicolas  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Eidaleg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Dinas Fetropolitan Bari  |
| Gwlad |  Yr Eidal |
| Arwynebedd | 117.39 km²  |
| Uwch y môr | 5 ±1 metr  |
| Yn ffinio gyda | Adelfia, Bitonto, Capurso, Modugno, Mola di Bari, Noicattaro, Valenzano, Bitritto, Giovinazzo, Triggiano  |
| Cyfesurynnau | 41.1253°N 16.8667°E  |
| Cod post | 70121–70132  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Bari City Council  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Maer Bari  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Vito Leccese  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Dinas a chymuned (*comune*) yn ne-ddwyrain yr Eidal yw **Bari** (Lladin: *Barium*; Groeg: *Bàrion* neu *Vàrion*), sy'n brifddinas talaith Bari a rhanbarth Puglia. Mae'n borthladd pwysig ac yn cael ei hystried yn ail ddinas rhan ddeheuol yr Eidal o ran pwysigrwydd economaidd.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y gymuned boblogaeth o 315,933.

## Cyfeiriadau

## Oriel

* Y promenâd
* Y promenâd yn y nos
* Palazzo Fizzarotti
* Y castell
* Y brifysgol
* Basilica di San Nicola
# Basilicata

Basilicata|  |
|  |
| Math | rhanbarthau'r Eidal  |
|  |
| Prifddinas | Potenza  |
| Poblogaeth | 547,579  |
| Pennaeth llywodraeth | Vito Bardi  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00, UTC+2  |
| Gefeilldref/i | Buenos Aires  |
| Nawddsant | Gerard Majella  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  Yr Eidal |
| Arwynebedd | 9,994.61 ±0.01 km²  |
| Uwch y môr | 633 metr  |
| Gerllaw | Môr Ionia  |
| Yn ffinio gyda | Campania, Puglia, Calabria  |
| Cyfesurynnau | 40.5°N 16.5°E  |
| IT-77  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Llywodraeth Basilicata  |
| Corff deddfwriaethol | Cyngor Rhanbarthol Basilicata  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | arlywydd Basilicata  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Vito Bardi  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Rhanbarth yn ne yr Eidal yw **Basilicata**.
Potenza yw'r brifddinas.

Mae Basilicata yn ffinio ar ranbarthau Campania yn y gorllewin, Calabria yn y de-orllewin ac Apulia (Puglia) yn y dwyrain. Yn y de-ddwyrain mae Bae Taranto yn ffin.

Ardal fynyddig yw'r rhan fwyaf o'r rhanbarth, ac mae'n cynnwys Monte Pollino, copa uchaf rhan ddeheuol mynyddoedd yr Apenninau, 2,233 medr o uchder. Yn hanesyddol, roedd yn un o ranbarthau tlotaf yr Eidal, gyda llawer o allfudo, ond mae'r economi wedi gwella yn y blynyddoedd diwethaf. Yn y cyfnod Rhufeinig, gelwid yr ardal yn Lucania.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y rhanbarth boblogaeth o 578,036.

Lleoliad Basilicata yn yr Eidal
Rhennir y rhanbarth yn ddwy dalaith a enwir ar ôl eu canolfannau gweinyddol, sef:

* Matera
* Potenza

Taleithiau Basilicata
## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* (Eidaleg) Gwefan swyddogol Archifwyd 2010-03-05 yn y Peiriant Wayback
# Calabria

Calabria|  |
|  |
| Math | rhanbarthau'r Eidal, gorynys, ardal ddiwylliannol  |
|  |
| Prifddinas | Catanzaro  |
| Poblogaeth | 1,947,131  |
| Pennaeth llywodraeth | Roberto Occhiuto  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00, UTC+2  |
| Gefeilldref/i | Buenos Aires, Amman  |
| Nawddsant | Francisco  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | De'r Eidal, De'r Eidal  |
| Gwlad |  Yr Eidal |
| Arwynebedd | 15,221.9 km²  |
| Yn ffinio gyda | Basilicata  |
| Cyfesurynnau | 39°N 16.5°E  |
| IT-78  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Llywodraeth Calabria  |
| Corff deddfwriaethol | Cyngor Rhanbarthol Calabria  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | arlywydd Calabria  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Roberto Occhiuto  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Rhanbarth yn ne-orllewin yr Eidal yw **Calabria** (Lladin: *Brutium*).
Catanzaro yw'r brifddinas; dinasoedd pwysig eraill yw Reggio Calabria a Cosenza.

Mae Calabria yn ffurfio penrhyn yn pwyntio tua'r de-orllewin, a Chulfor Messina, dim ond 3.2 km yn ei fan gulaf, yn ei wahanu oddi wrth ynys Sicilia. Dim ond ag un rhanbarth arall y mae ganddo ffin, sef Basilicata yn y gogledd. Mae'r rhanbarth yn ardal fynyddig, gyda mynyddoedd Pollino, La Sila ac Aspromonte.

Yn y cyfnod cynnar, roedd yr ardal yn rhan o Magna Graecia, gyda nifer o ddinasoedd Groegaidd adnabyddus megis *Rhegion* (Reggio Calabria), Sybaris, *Kroton* (Crotone), a Locri. Concrwyd yr ardal gan y Rhufeiniaid yn y 3 CC.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y rhanbarth boblogaeth o 1,959,050.

Lleoliad Calabria yn yr Eidal
Rhennir y rhanbarth yn bum talaith a enwir ar ôl eu canolfannau gweinyddol, sef:

* Catanzaro
* Cosenza
* Crotone
* Reggio Calabria
* Vibo Valentia

Taleithiau Calabria
## Cyfeiriadau
# Potenza

Potenza|  |
|  |
| Math | dinas, cymuned  |
|  |
| Poblogaeth | 64,406  |
| Gefeilldref/i | Denver, Focșani, Osuna, Amatrice, Piacenza, Tunja  |
| Nawddsant | Gerado Della Porta  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Talaith Potenza  |
| Gwlad |  Yr Eidal |
| Arwynebedd | 175.43 km²  |
| Uwch y môr | 819 ±1 metr  |
| Gerllaw | Basento  |
| Yn ffinio gyda | Pignola, Tito, Picerno, Vaglio Basilicata, Pietragalla, Avigliano, Ruoti, Brindisi Montagna, Anzi  |
| Cyfesurynnau | 40.63°N 15.8°E  |
| Cod post | 85100  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | maer Potenza  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Potenza
Dinas a chymuned (*comune*) yn ne'r Eidal yw **Potenza**, sy'n brifddinas talaith Potenza a rhanbarth Basilicata.

Roedd y boblogaeth yn 2011 yn 66,777.

Saif y ddinas ym mynyddoedd yr Apenninau, uwchben dyffryn afon Basento ac i'r dwyrain o Salerno, 819 medr uwch lefel y môr. Roedd y ddinas wreiddiol, Potentia, yn sefydliad y Lucani ac yn sefyll ar dir is, tua 10 km i'r de o'r ddinas bresennol. Yr adeilad mwyaf nodedig yw'r eglwys gadeiriol.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Eglwys gadeiriol
* Eglwys Sant Ffransis
* Palazzo Loffredo
* Torre Guevara

## Cyfeiriadau
# Campania

Campania|  |
|  |
| Math | rhanbarthau'r Eidal  |
|  |
| Prifddinas | Napoli  |
| Poblogaeth | 5,786,373  |
| Sefydlwyd | * 1970
 |
| Pennaeth llywodraeth | Vincenzo De Luca  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00, UTC+2  |
| Nawddsant | Januarius  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  Yr Eidal |
| Arwynebedd | 13,670.95 km²  |
| Uwch y môr | 322 metr  |
| Gerllaw | Môr Tirrenia  |
| Yn ffinio gyda | Lazio, Molise, Puglia, Basilicata  |
| Cyfesurynnau | 40.75°N 14.95°E  |
| IT-72  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Llywodraeth Campania  |
| Corff deddfwriaethol | Cyngor Rhanbarthol Campania  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | arlywydd Campania  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Vincenzo De Luca  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Rhanbarth yn ne yr Eidal yw **Campania**
Mae gan y rhanbarth arwynebedd o 13,595 km sgwar a phoblogaeth o 5.8 miliwn.
Napoli yw'r brifddinas.

Mae'n ffinio ar ranbarth Latium yn y gogledd-orllewin, Abruzzo a Molise yn y gogledd, Apulia yn y gogledd-ddwyrain, Basilicata yn y dwyrain a'r môr yn y gorllewin. Yn y cyfnod Rhufeinig, fe'i gelwid yn Campania felix ("Campania Ddedwydd").

Roedd Campania yn rhan o Magna Graecia, y trefedigaethau Groegaidd yn ne yr Eidal. Yn ddiweddarach daeth dan reolaeth Rhufain. Yn 217 CC daeth byddin Hannibal i Campania, a newidiodd prif ddinas Campania, Capua, ei hochr a'i gefnogi. Yn ddiweddarach, rhoddwyd Capua dan warchae gan fyddin Rufeinig, a bu raid iddi ildio yn 211 CC. Yn yr 11g concrwyd ac ail-unwyd Campania gan y Normaniaid dan Robert Guiscard.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y rhanbarth boblogaeth o 5,766,810.

Lleoliad Campania yn yr Eidal
Rhennir y rhanbarth yn bum talaith a enwir ar ôl eu canolfannau gweinyddol, sef:

* Avellino
* Benevento
* Caserta
* Napoli
* Salerno

Taleithiau Campania
## Atyniadau

Ymhlith atyniadau Campania i ymwelwyr mae Ogof y Sibyl yn Cumae, temlau Groegaidd Paestum, adfeilion Rhufeinig Pompeii a Herculaneum, llosgfynydd Vesuvius, Arfordir Amalfi (*Costiera Amalfitana*), Penrhyn Sorrento (*Penisola Sorrentina*) ac ynysoedd Capri, Ischia a Procida.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Yr Eidal**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Catanzaro

Catanzaro|  |
|  |
| Arwyddair | Sanguinis Effusione  |
| Math | cymuned, dinas  |
|  |
| Poblogaeth | 84,670  |
| Nawddsant | Vitalianus of Capua  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Talaith Catanzaro  |
| Gwlad |  Yr Eidal |
| Arwynebedd | 112.72 km²  |
| Uwch y môr | 342 metr  |
| Yn ffinio gyda | Borgia, Gimigliano, Pentone, San Floro, Sellia, Settingiano, Simeri Crichi, Caraffa di Catanzaro, Tiriolo, Squillace  |
| Cyfesurynnau | 38.91°N 16.5875°E  |
| Cod post | 88100  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | maer Catanzaro  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Dinas a chymuned (*comune*) yn ne'r Eidal, yw **Catanzaro** (Groeg: *Katantheros*, *Katastarioi Lokroi*), sy'n brifddinas talaith Catanzaro a rhanbarth Calabria hefyd.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y gymuned boblogaeth o 89,364.

Saif y ddinas ar graig, ac mae mewn dwy ran, gyda dyffryn Fiumarella rhyngddynt. Adeiladwyd pont y Viadotto Morandi i'w cysylltu yn 1960. Tua 5 km i'r de, mae Catanzaro Lido ar y traeth.

Canol y ddinas o'r awyr
## Cyfeiriadau
# Napoli

Napoli|  |
|  |
| Math | dinas, cymuned, dinas fawr  |
|  |
| Poblogaeth | 913,462  |
| Pennaeth llywodraeth | Gaetano Manfredi  |
| Gefeilldref/i | Gafsa, Palma de Mallorca, Sighetu Marmației, Călărași, Kragujevac, Budapest, Athen, Santiago de Cuba, Nosy Be, Nablus, Benevento, Naples, San Francisco, Toronto, Milan, Kagoshima, Prag, Buenos Aires, Baku, Sarajevo, Marseille, Zhengzhou, Córdoba, Valencia, Grottammare, Formia, Mysłowice, Jeddah, Honolulu County, Wenzhou, Ramallah, Rio de Janeiro  |
| Nawddsant | Januarius  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Eidaleg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Dinas Fetropolitan Napoli  |
| Gwlad |  Yr Eidal |
| Arwynebedd | 119.02 km²  |
| Uwch y môr | 17 metr  |
| Gerllaw | Bae Napoli  |
| Yn ffinio gyda | Arzano, Casavatore, Casoria, Marano di Napoli, Melito di Napoli, Mugnano di Napoli, Pozzuoli, Quarto, San Giorgio a Cremano, San Sebastiano al Vesuvio, Volla, Casandrino, Portici, Cercola  |
| Cyfesurynnau | 40.8358°N 14.2486°E  |
| Cod post | 80121, 80122, 80123, 80124, 80125, 80126, 80127, 80128, 80129, 80131, 80132, 80133, 80134, 80135, 80136, 80137, 80138, 80139, 80141, 80142, 80143, 80144, 80145, 80146, 80147  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Naples City Council  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Maer Naples  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Gaetano Manfredi  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Dinas a chymuned (*comune*) yn ne-orllewin yr Eidal yw **Napoli** (Neapolitaneg: *Nàpule*), sy'n brifddinas rhanbarth Campania. Saif y ddinas ar Fae Napoli, neb fod ymhell o Fynydd Feswfiws. Sefydlwyd hi fel dinas Roegaidd **Neapolis** (Groeg: "Dinas newydd") tua 600 CC.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y gymuned boblogaeth o 962,003 (cyfrifiad 2011).

Yn ystod ei hanes bu Napoli ym meddiant y Rhufeiniaid, Gothiaid, yr Ymerodraeth Fysantaidd, y Lombardiaid, y Normaniaid ac eraill. Rhwng 1266 a 1861, Napoli oedd prifddinas Teyrnas Napoli, yn ddiweddarach "Y ddwy Sicila". Dynodwyd canol hanesyddol y ddinas yn Safle Treftadaeth y Byd gan UNESCO.

Ymhlith atyniadau niferus y ddinas i dwristiaid, mae'r Amgueddfa Archaeolegol Genedlaethol, lle gellir gweld nifer fawr o eitemau o drefi cyfagos Pompeii a Herculaneum, a ddinistriwyd pan ffrwydrodd Feswfiws yn 79 OC.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Castel dell'Ovo
* Castel Nuovo
* Certosa di San Martino
* Eglwys gadeiriol
* Palazzo Capodimonte
* Piazza del Plebiscito
* Teatro di San Carlo

## Enwogion

* Gian Lorenzo Bernini (1598–1680) - pensaer a cherflunydd
* Enrico Caruso - canwr opera
* Fanny Cerrito - balerina
* Sant Januarius (San Gennaro) - Esgob Napoli a nawdd-sant y ddinas
* Domenico Scarlatti - cyfansoddwr
* Statius - bardd Rhufeinig
* Fabio Cannavaro - pêl-droediwr
* Giorgio Napolitano - arlywydd yr Eidal

Mae'r bardd Rhufeinig Fyrsil wedi ei gladdu yma.

Napoli a Mynydd Feswfiws
## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Yr Eidal**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Emilia-Romagna

Emilia-Romagna|  |
|  |
| Math | rhanbarthau'r Eidal  |
| Enwyd ar ôl | Romagna, Emilia  |
|  |
| Prifddinas | Bologna  |
| Poblogaeth | 4,459,477  |
| Pennaeth llywodraeth | Michele De Pascale  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00, UTC+2  |
| Gefeilldref/i | Hessen, Ibaraki  |
| Nawddsant | Apollinaris  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  Yr Eidal |
| Arwynebedd | 22,123.09 km²  |
| Uwch y môr | 211 metr  |
| Gerllaw | Môr Adria  |
| Yn ffinio gyda | Veneto, Lombardia, Piemonte, Liguria, Toscana, Marche  |
| Cyfesurynnau | 44.75°N 11°E  |
| IT-45  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Llywodraeth Emilia-Romagna  |
| Corff deddfwriaethol | Cynulliad Deddfwriaethol Emilia-Romagna  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | arlywydd Emilia-Romagna  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Michele De Pascale  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.909  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Rhanbarth yng ngogledd yr Eidal yw **Emilia-Romagna**.
Bologna yw'r brifddinas; dinasoedd pwysig eraill yw Modena, Parma, Reggio Emilia, Ravenna a Rimini.

Saif Emilia-Romagna rhwng y Môr Adriatig yn y dwyrain, afon Po yn y gogledd a mynyddoedd yr Appenninau yn y de. Ffurfiwyd y rhanbarth trwy uno rhanbarthau hanesyddol Emilia a Romagna. Caiff Emilia ei henw o'r *via Æmilia*, y ffordd Rufeinig o Rufain i ogledd yr Eidal.

Rhennir y rhanbarth yn naw talaith: Bologna, Ferrara, Forlì-Cesena, Modena, Parma, Piacenza, Ravenna, Reggio Emilia a Rimini. Amaethyddiaeth a'r diwydiant bwyd yw'r elfen bwysicaf yn yr economi, gyda diwydiannau bwyd yn Parma a Bologna. Mae'r diwydiant ceir yn bwysig hefyd, gyda Ferrari, Ducati, Lamborghini a Maserati yn cael eu cynrychioli yma. Mae mentrau cydweithredol yn arbennig o gyffredin yn Emilia-Romagna, ac mae'r chwith yn gryf yma yn wleidyddol.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y rhanbarth boblogaeth o 4,342,135.

Lleoliad Emilia-Romagna yn yr Eidal
Rhennir y rhanbarth yn naw talaith a enwir ar ôl eu canolfannau gweinyddol, sef:

* Bologna
* Ferrara
* Forlì-Cesena (Forlì yw'r ganolfan weinyddol)
* Modena
* Parma
* Piacenza
* Ravenna
* Reggio Emilia
* Rimini

Taleithiau Emilia-Romagna
## Cyfeiriadau