# Egni gwynt

Egni gwynt|  |
| Enghraifft o: | adnodd adnewyddadwy  |
| Math | ynni amgen, ynni adnewyddadwy, sector economaidd, ynni cynaliadwy  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/01phdl  |
| Thesawrws y BNCF | 35634  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Pan fo gwynt yn troi llafnau twrbein mae'r generadur yn cynhyrchu trydan, a gelwir yr egni hwn yn **egni gwynt**.

Caiff egni gwynt ei ddisgrifio fel egni cynaliadwy sy'n lanach na'r dulliau traddodiadol o gynhyrchu trydan: tanwydd ffosil, boed yn olew neu'n danwydd niwclear neu arall. Mae gwynt yn lân, ceir digon ohono ac nid yw'n cynhyrchu carbon deuocsid.

Un o ffermydd gwynt mwyaf Ewrop yw Gwynt y Môr sydd ychydig gilometrau o arfordir Prestatyn.

Mae dyn yn defnyddio egni gwynt ers ganrifoedd: er mwyn teithio ar longau hwylio neu mewn balŵn neu er mwyn ei helpu gyda'i waith, er enghraifft melinau gwynt i bwmpio dŵr neu i falu blawd. Mae'r erthygl hon yn canolbwyntio ar ddefnyddio'r gwynt i gynhyrchu egni trydanol. Cysylltir ffermydd gwynt gyda'r Grid Cenedlaethol a gellir gwerthu trydan iddynt. Mae dau fath: ffermydd arfordirol a ffermydd ar y tir mawr. Er bod yn well gan bobl i'r ffermydd gael eu lleoli ar y môr, mae'r math hwn yn dipyn drytach na ffermydd ar y tir.

Dros gyfnod o flwyddyn mae cyflymder a chryfder y gwynt yn eitha cyson, ond yn y tymor byr, gall fod yn eitha anghyson: heb ddim gwynt ar adegau. Caiff ei ddefnyddio, felly, ochr yn ochr gyda ffynonellau cynaliadwy eraill e.e. paneli solar neu hydro-drydan.

Erbyn 2015 roedd Denmarc yn cynhyrchu 40% o'i holl drydan drwy harneisio egni gwynt, ac mae o leiaf 83 o wledydd ledled y byd yn cynhyrchu rhywfaint o drydan drwy egni gwynt ac yn ei drwosglwyddo i'w gridiau cenedlaethol. Mae cyfanswm y byd yn cynyddu'n flynyddol, ac erbyn 2015 roedd 4% o drydan yn cael ei gynhyrchu gan y gwynt. 11.4% yn yr Undeb Ewropeaidd.

## Capasiti y pen gwledydd y byd; cyfansymiau 2024

Mae'r siart hon yn nodi safle gwledydd y byd yn ôl capasiti y pen o drydan a gynhyrwyd gan ynni gwynt; cyfansymiau 2024:

Capasiti ynni gwynt fesul poblogaeth (data diweddaraf)
| Safle
 | Gwledydd
 | Capasiti Ynni Gwynt (GigaWatt; GW)
 | Poblogaeth (miliwn)
 | GW y filiwn o bobl
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1
 |  Yr Alban
 | ~12.4
 | ~5.5
 | 2.25
 |
| 2
 |  Sweden
 | ~17.3
 | ~10.6
 | 1.63
 |
| 3
 |  Denmarc
 | ~8.7
 | ~5.9
 | 1.48
 |
| —
 |  Gogledd Iwerddon (rhanbarth)
 | ~1.33\*
 | ~1.93
 | 0.69
 |
| 4
 |  Netherlands
 | ~11.7
 | ~17.5
 | 0.67
 |
| 5
 |  Sbaen
 | ~31.8
 | ~47.6
 | 0.67
 |
| 6
 |  Cymru
 | ~2.03
 | ~3.1
 | 0.65
 |
| 7
 |  Canada
 | ~18.4
 | ~39.6
 | 0.46
 |
| 8
 |  Unol Daleithiau America
 | ~153.2
 | ~347.3
 | 0.44
 |
| 9
 |  Ffrainc
 | ~24.6
 | ~66.7
 | 0.37
 |
| 10
 |  Gweriniaeth Pobl Tsieina
 | ~521.7
 | ~1,416.1
 | 0.37
 |
| 11
 |  Gwlad Pwyl
 | ~10.1
 | ~38.2
 | 0.26
 |
| 12
 |  Lloegr
 | ~14.1
 | ~56.0
 | 0.25
 |
| 13
 |  Yr Eidal
 | ~12.9
 | ~59.1
 | 0.22
 |
| 14
 |  Twrci
 | ~12.9
 | ~87.7
 | 0.15
 |
| 15
 |  Brasil
 | ~33.0
 | ~212.8
 | 0.16
 |
| 16
 |  India
 | ~48.2
 | ~1,463.9
 | 0.03
 |

## Hanes

Codwyd y tyrbin cynhyrchu trydan cyntaf yn yr Alban gan yr Athro James Blyth, Coleg Anderson, Glasgow yn 1887. 10 metr oedd uchder y felin wynt a llieiniau cotwm ar yr hwyliau a chodwyd y felin yng ngardd gefn ei dŷ gwyliau yn Marykirk yn Kincardineshire a chasglwyd y trydan mewn batris arbennig a grewyd gan y Ffrancwr Camille Alphonse Faure. Defnyddiodd y trydan i oleuo'r tŷ.

| Mathau gwahanol o felinau gwynt |
| --- |
|

|  |
| --- |
| Melin wynt draddodiadol ar Ynys Môn: Melin Llynnon. |
| Melin wynt draddodiadol ar Ynys Môn: Melin Llynnon.  |

|  |
| --- |
| Llafnau enfawr melin wynt modern yn Nord-Pas-de-Calais, Ffrainc. |
| Llafnau enfawr melin wynt modern yn Nord-Pas-de-Calais, Ffrainc.  |

|  |
| --- |
| Melin wynt ger Castell Newydd Emlyn, Cymru. |
| Melin wynt ger Castell Newydd Emlyn, Cymru.  |

|  |
| --- |
| Twrbein sy'n arnofio 5km o arfordir Portiwgal. |
| Twrbein sy'n arnofio 5km o arfordir Portiwgal.  |

 |

## Gweler hefyd

* Rhestr o felinau gwynt yn Ynys Môn

## Cyfeiriadau