# 15 Tachwedd

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Tachwedd
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  |  |  |  |  | 01
 |
| 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08
 |
| 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 |  |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**15 Tachwedd** yw'r trichant undeg nawfed (319fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (320fed mewn blynyddoedd naid). Erys 46 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 654 (neu 655 gan fod y gronoleg yn ansicr) - Brwydr Cai (Winwaed) rhwng Panna o Fersia gyda'i gyngrheiriaid o Wynedd a Deifr, ac Oswydd Aelwyn o Northumbria.
* 1587 - William Morgan yn cychwyn y gwaith o gyfieithu'r Beibl i'r Gymraeg.
* 1889 - Pedro II, ymerawdwr Brasil, yn cael ei ddymchwel.
* 1969 - Undeb Gwyddbwyll Cymru yn datgysylltu oddi wrth Ffederasiwn Gwyddbwyll Prydain.
* 1983 - Gweriniaeth Gogledd Cyprus yn cael ei chyhoeddi; mae'n cael ei gydnabodyn unig gan Dwrci.
* 1988 - Gwladwriaeth Palesteina annibynol yn cael ei chyhoeddi.
* 2000 - Talaith Indiaidd Jharkhand yn cael ei chreu.
* 2003 - Ymosodiadau bomiau ar synagogau yn Istanbwl yn lladd 25 o bobl.
* 2004 - Colin Powell yn cyhoeddi ei ymddiswyddiad fel Ysgrifennydd Gwladol yr Unol Daleithiau.
* 2007 - Seiclon Sidr yn taro Bangladesh.
* 2017 - Cwp milwrol yn erbyn Robert Mugabe yn Simbabwe.
* 2022
	+ Yn ôl amcangyfrifon swyddogol, mae poblogaeth ddynol y byd yn 8 biliwn.
	+ Donald Trump yn cyhoeddi ei ymgeisyddiaeth ar gyfer Etholiad arlywyddol yr Unol Daleithiau, 2024.

## Genedigaethau

Georgia O'Keeffe
Aneurin Bevan
* 1316 - Jean I, brenin Ffrainc (m. 20 Tachwedd 1316)
* 1397 - Pab Nicolas V (m. 1455)
* 1708 - William Pitt, Iarll Chatham 1af, Prif Weinidog Prydain Fawr (m. 1778)
* 1738 - Syr William Herschel, seryddwr a chyfansoddwr (m. 1822)
* 1822 - Edmund Swetenham, bargyfreithiwr (m. 1890)
* 1862 - Gerhart Hauptmann, dramodydd a nofelydd (m. 1946)
* 1887 - Georgia O'Keeffe, arlunydd (m. 1986)
* 1891 - Erwin Rommel, cadfridog (m. 1944)
* 1897 - Aneurin Bevan, gwleidydd (m. 1960)
* 1907 - Claus Schenk Graf von Stauffenberg (m. 1944)
* 1912 - Fosco Maraini, etholegydd ac awdur (m. 2004)
* 1913 - Riek Schagen, arlunydd (m. 2008)
* 1923 - Miriam Schapiro, arlunydd (m. 2015)
* 1929 - Ed Asner, actor (m. 2021)
* 1930 - J. G. Ballard, awdur (m. 2009)
* 1932 - Petula Clark, cantores ac actores
* 1940 - Sam Waterston, actor
* 1945 - Anni-Frid Lyngstad, cantores
* 1953 - Toshio Takabayashi, pêl-droediwr
* 1954 - Aleksander Kwasniewski, Arlywydd Gwlad Pwyl
* 1960 - Susanne Lothar, actores (m. 2012)
* 1963 - Toru Sano, pêl-droediwr
* 1970 - Patrick M'Boma, pêl-droediwr
* 1983 - Fernando Verdasco, chwaraewr tenis
* 1991 - Shailene Woodley, actores

## Marwolaethau

Johannes Kepler
Ymerodres Cixi
Glafcos Clerides
* 654 neu 655 - Y brenin Penda o Mersia
* 1527 - Catrin o Efrog, merch Edward IV, brenin Lloegr, 48
* 1630 - Johannes Kepler, seryddwr, 58
* 1787 - Christoph Willibald Gluck, cyfansoddwr, 73
* 1802 - George Romney, arlunydd, 67
* 1832 - Jean-Baptiste Say, economegydd, 65
* 1853 - Maria II, brenhines Portiwgal, 34
* 1908 - Ymerodres Cixi, Ymerodres Tsieniaid, 72
* 1918 - Nelly Erichsen, arlunydd, 55
* 1926 - Amanda Brewster Sewell, arlunydd, 87
* 1938 - Dixie Selden, arlunydd, 70
* 1944 - Edith Durham, arlunydd, 70
* 1954 - Lionel Barrymore, actor, 76
* 1961
	+ Adeline Acart, arlunydd, 87
	+ Rachel de Montmorency, arlunydd, 70
	+ Johanna Westerdijk, botanegydd, 78
* 1969 - Eda Nemoede Casterton, arlunydd, 92
* 1976 - Jean Gabin, actor, 72
* 1985 - Méret Oppenheim, arlunydd, 72
* 2002 - Myra Hindley, llofruddwraig gyfresol, 60
* 2004 - John Morgan, actor, 74
* 2007 - W. S. Jones, awdur, 87
* 2008 - Grace Hartigan, arlunydd, 86
* 2013 - Glafcos Clerides, gwleidydd, 94
* 2015 - Saeed Jaffrey, actor, 86
* 2017
	+ Keith Barron, actor, 83
	+ Glenys Mair Lloyd, awdures, 76
* 2021 - Clarissa Eden, 101
* 2024 - Yuriko, y Dywysoges Mikasa, 101

## Gwyliau a chadwraethau

* Dydd gŵyl Sant Malo
* Diwrnod Weriniaeth (Brasil)
* Diwrnod Annibyniaeth (Palesteina)
* Diwrnod y Gymuned Almaeneg ei haith (Gwlad Belg)