# Anton Bruckner

| Anton Bruckner |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 4 Medi 1824  Ansfelden  |
| Bu farw | 11 Hydref 1896  Fienna  |
| Man preswyl | Priordy Sant Florian, Fienna  |
| Dinasyddiaeth | Ymerodraeth Awstria, Cisleithania  |
| *Alma mater* | * Prifysgol Gerdd a Chelf Mynegiannol Fiena
 |
| Galwedigaeth | cyfansoddwr, cerddolegydd, damcaniaethwr cerddoriaeth, athro cerdd, organydd, academydd, athro, arweinydd  |
| Cyflogwr | * Prifysgol Gerdd a Chelf Mynegiannol Fiena
* Prifysgol Fienna
 |
| Adnabyddus am | Symffoni Rhif 3 (Bruckner), Symffoni Rhif 4 (Bruckner), Symffoni Rhif 5 (Bruckner), Symffoni Rhif 6 (Bruckner), Symffoni Rhif 7 (Bruckner), Symffoni Rhif 8 (Bruckner), Symffoni Rhif 9 (Bruckner), Symffoni Rhif 2 (Bruckner), Symffoni yn D leiaf (Bruckner), Symffoni Rhif 1 (Bruckner), Te Deum, Helgoland, Symffoni'r Astudiaeth  |
| Arddull | cerddoriaeth glasurol, symffoni  |
| Prif ddylanwad | Richard Wagner  |
| Tad | Anton Bruckner  |
| Mam | Theresia Helm  |
| Gwobr/au | Knight's Cross of the Order of Franz Joseph, Doethor Anrhydeddus Prifysgol Fienna  |
| llofnod |
|  |

Cyfansoddwr o Awstria oedd **Josef Anton Bruckner** (4 Medi 1824 – 11 Hydref 1896). Ystyrir ef yn un o gyfansoddwyr pwysicaf ei gyfnod.

Ganed ef ym mhentref Ansfelden, yr hynaf o unarddeg o blant; roedd ei dad, hefyd Anton Bruckner, yn ysgolfeistr. Roedd canu'r organ yn rhan o ddyletswyddau ei dad fel ysgolfeistr, a dysgodd Anton yr organ yn ieauanc. Bu farw ei dad yn 1837. Wedi hyfforddi fel athro, bu Bruckner yn athro cynorthwyol ym mhentref Windhaag, ond aeth i drafferth trwy dreulio mwy o amser yn cyfansoddi cerddioriaeth nag yn gwneud ei waith, a symudwyd ef i Kronstorf.

Treuliodd ddeng mlynedd fel athro yn ysgol Sankt Florian o 1845 i 1855, ac yn raddol datblygodd o fod yn athro i fod yn gerddor proffesiynol. Ymhlith ei weithiau pwysig cynnar mae'r *Requiem* (1848). Yn 1855 bu farw organydd eglwys gadeiriol Linz, a chafodd Bruckner ei swydd. Yn y swydd yma, daeth i adnabod Otto Kitzler, a gyflwynodd gerddoriaeth Richard Wagner, a gafodd ddylanwad mawr arno. Perfformiwyd ei symffoni gyntaf am y tro cyntaf yn 1868.

Yn 1868, symudodd i Fienna i fod yn Athro yn y *Konservatorium* yno. Bu ar daith i roi perfformiadau ar yr organ yn Nancy a Paris yn 1869 a Llundain yn 1871. Cyfansoddodd gyfres o simffoniau, a gafodd dderbyniad cymysg, gyda rhai beiriniaid yn elyniaethus iawn. Cafodd ei 7fed Simffoni yn 1884 well derbyniad, a daeth nifer o anrhydeddau i'w ran yn y blynyddoedd nesaf. Bu farw yn Fienna yn 1896.

## Gweithiau cerddorol

### Cerddorfaol

* Ouvertüre g-Moll (WAB 98), 1863
* Sinfonie f-Moll (WAB 99), 1863
* 1. Sinfonie c-Moll (WAB 101), 1866 (Linzer Fassung), 1890/91 (Wiener Fassung)
* Sinfonie B-Dur, 1869; nur Skizzen des 1. Satzes vorhanden
* Sinfonie d-Moll (WAB 100), 1869 (sog. *Nullte [Annullierte]*)
* 2. Sinfonie c-Moll (WAB 102), 1872, 1877
* 3. Sinfonie d-Moll (WAB 103), 1873, 1877, 1889
* 4. Sinfonie Es-Dur (Die *Romantische*, WAB 104), 1874, 1878, 1880 (neues Finale), 1889
* 5. Sinfonie B-Dur (WAB 105), 1878
* 6. Sinfonie A-Dur (WAB 106), 1881
* 7. Sinfonie E-Dur (WAB 107), 1883
* 8. Sinfonie c-Moll (WAB 108), 1887, 1890
* 9. Sinfonie d-Moll (anorffenedig)

### Lleisiol

Crefyddol:

* Messe C-Dur für Alt, zwei Hörner und Orgel (WAB 25), 1842
* Requiem d-Moll (WAB 39), 1848/49
* Missa solemnis B-Dur (WAB 29), 1854
* Messe d-Moll (WAB 26), 1864
* Messe e-Moll für achtstimmigen Chor und Bläser (WAB 27), 1866
* Messe f-Moll (WAB 28), 1868
* Psalm 114, 1852
* Psalm 146, 1858
* Psalm 150 (WAB 38), 1892
* Te Deum (WAB 45), 1881, 1884
* Magnificat (WAB 24), 1852
* 4 Graduale (1869):
	+ Christus factus est
	+ Locus iste
	+ Os justi meditabitur sapientiam
	+ Virga Jesse floruit
* zahlreiche Motetten, darunter:
	+ Ave Maria
	+ Ecce sacerdos magnus
	+ Tota pulchra es Maria
	+ Vexilla regis prodeunt

Arall:

* *Germanenzug* für Männerchor und Bläser (WAB 70), 1864
* *Helgoland* für Männerchor und Orchester (WAB 71), 1893
* weitere (vorrangig Männer-) Chorstücke sowie einige Klavierlieder

### Offerynnol

* Streichquartett c-Moll (WAB 111), 1862
* Rondo c-Moll für Streichquartett, 1862
* *Abendklänge* für Violine und Klavier (WAB 110), 1866
* Streichquintett F-Dur (WAB 112), 1879
* Intermezzo d-Moll für Streichquintett (WAB 113), 1879