Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Fanny Mendelssohn

| Fanny Mendelssohn |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 14 Tachwedd 1805  Hamburg  |
| Bu farw | 14 Mai 1847  Berlin  |
| Dinasyddiaeth | Hamburg  |
| Galwedigaeth | cyfansoddwr, pianydd, academydd  |
| Adnabyddus am | Easter Sonata, Piano Trio, Q56304591, Das Jahr  |
| Arddull | cerddoriaeth glasurol  |
| Prif ddylanwad | Ludwig van Beethoven, Johann Sebastian Bach, Felix Mendelssohn  |
| Tad | Abraham Mendelssohn Bartholdy  |
| Mam | Lea Mendelssohn Bartholdy  |
| Priod | Wilhelm Hensel  |
| Plant | Sebastian Hensel  |
| Perthnasau | Johann Peter Gustav Lejeune Dirichlet, Kurt Hensel  |
| Llinach | Mendelssohn Bartholdy  |
| Gwefan |   |

Pianydd a chyfansoddwraig o'r Almaen oedd **Fanny Mendelssohn**, wedyn **Fanny Mendelssohn Bartholdy**, ac ar ôl ei phriodas **Fanny Hensel** (14 Tachwedd 1805 – 14 Mai 1847).

Roedd hi'n chwaer hynaf y cyfansoddwr Felix Mendelssohn. Fel plentyn, dangosodd hi ddawn cerddorol aruthrol a dechreuodd ysgrifennu cerddoriaeth.
Fodd bynnag, roedd hi wedi'i gyfyngu gan yr agwedd gyffredinol tuag at fenywod yn ystod y cyfnod. Er gwaetha'r canmoliaeth a gafodd gan gerddorion nodedig, roedd ei thad, y bancwr Abraham Mendelssohn, yn oddefgar, yn hytrach na chefnogol, o'i gweithgareddau fel cyfansoddwr. Yn 1820 ysgrifennodd ei thad ati: "Gall y gerddoriaeth ddod yn broffesiwn iddo [sef ei brawd Felix], tra mai addurn yn unig ydyw i ti …"

Cyfansoddodd hi dros 460 darn o gerddoriaeth, y mwyafrif ohonynt yn ganeuon a darnau ar gyfer piano. Ar hyd ei hoes, arhosodd mewn cysylltiad â'i brawd mwyaf amlwg, ac fe wnaethant ymgynghori â'i gilydd ar faterion cerddorol. Cyhoeddwyd rhai o'i chaneuon yn wreiddiol o dan enw ei brawd, ac ymddangosodd nifer fach o dan ei henw ei hun yn ystod ei hoes hefyd.

Yn 1829 priododd Fanny yr arlunydd Wilhelm Hensel a'r flwyddyn ganlynol cafodd ei hunig blentyn, Sebastian Hensel.

Bu farw o strôc ym Merlin ym Mai 1847, chwe mis cyn i'w brawd Felix farw o'r un achos.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o'r Almaen**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Cyfathrebu

Cyfathrebu
Math o gyfathrach gymdeithasol lle rhennir gwybodaeth yw **cyfathrebu**. Gwneir llawer o gyfathrebu trwy gyfrwng iaith, boed hynny ar lafar neu'n ysgrifenedig. Defnyddir sawl dyfais i hwyluso cyfathrebu dros bellter, enghreifftiau yw'r rhyngrwyd a ffôn symudol. Daeth y gair i fodolaeth yn y 50 mlynedd olaf.

## Gweler hefyd

* William Henry Preece

Wiciadur
Chwiliwch am Cyfathrebu
yn Wiciadur.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **gymdeithaseg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Jane Goodall

| Jane Goodall |
| --- |
|  |
| Llais | Jane Goodall BBC Radio4 Woman's Hour 26 Jan 2010 p00tr6ks.flac  |
| Ganwyd | Valerie Jane Morris-Goodall  3 Ebrill 1934  Hampstead, Llundain  |
| Bu farw | 1 Hydref 2025  Los Angeles  |
| Dinasyddiaeth | y Deyrnas Unedig  |
| *Alma mater* | * Coleg Newnham
* Prifysgol Caergrawnt
 |
| Ymgynghorydd y doethor | * Saliou
* Robert Aubrey Hinde
 |
| Galwedigaeth | academydd, ymgyrchydd, etholegydd, primatolegydd, anthropolegydd, biolegydd, hunangofiannydd, ysgrifennwr  |
| Cyflogwr | * Jane Goodall Institute
 |
| Prif ddylanwad | Louis Leakey  |
| Tad | Mortimer Herbert Morris-Goodall  |
| Mam | Margaret Myfanwe Joseph  |
| Priod | Hugo van Lawick, Derek Bryceson  |
| Plant | Hugo Eric Louis van Lawick  |
| Gwobr/au | Officier de la Légion d'honneur, Bonesig Cadlywydd Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig, Gwobr Tywysoges Asturias am Umchwyl Technegol a Gwyddonol, Gwobr William Procter am Gyflawniad Gwyddonol, Gwobr Ryngwladol Catalwnia, Gwobr Tyler am Cyflawniad Amgylcheddol, Medal Benjamin Franklin, Gwobr Genesis, Gwobr Nierenberg, Kyoto Prize in Basic Sciences, J. Paul Getty Award for Conservation Leadership, doethuriaeth er anrhydedd o Brifysgol Alicante, Medal Hubbard, Doethor Anrhydeddus Prifysgol Toronto, Medal y Llywydd, Doethor Anrhydeddus Prifysgol Madrid, Doethuriaeth Anrhydeddus Prifysgol Haifa, honorary doctor of Syracuse University, doethuriaeth anrhydeddus Prifysgol Zurich, honorary doctorate of Hasselt University, Doethor Anrhydeddus Brifysgol Miami, Medal Aur Cymdeithas y Daearyddwyr Benywaidd, Medal Goffa Huxley, Gregor Mendel Medal, Swyddog yr Urdd Orange-Nassau, Gwobr Cosmos Rhyngwladol, Edinburgh Medal, gradd er anrhydedd, Silver Medal of the Zoological Society of London, Medal Rhyddid yr Arlywydd, CBE, Gwobr Awstria am Gelf a Gwyddoniaeth, Order of the Golden Ark, Uwch swyddog Urdd Teilyngdod Gweriniaeth yr Eidal, Gwobr Templeton  |
| Gwefan |   |
| llofnod |
|  |

Primatolegydd, etholegydd ac anthropolegwraig o Loegr oedd y Fonesig **Jane Morris Goodall** DBE (ganwyd **Valerie Jane Morris-Goodall**; 3 Ebrill 1934 – 1 Hydref 2025). Roedd yn enwog am ei hastudiaeth o tsimpansïoedd ym Mharc Cenedlaethol Nant Gombe yn Tansanïa. Bu'n Gennad Heddwch i'r Cenhedloedd Unedig.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Loegr**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*