Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sirivennela

Sirivennela| Enghraifft o: | ffilm  |
| Lliw/iau | lliw  |
| Gwlad | India  |
| Dyddiad cyhoeddi | 1986  |
| Genre | ffilm gerdd, ffilm ramantus  |
| Cyfarwyddwr/wyr | Kasinathuni Viswanath  |
| Cyfansoddwr | K. V. Mahadevan  |
| Iaith wreiddiol | Telwgw  |
| Dynodwyr |

Ffilm ar gerddoriaeth a ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr Kasinathuni Viswanath yw Sirivennela a gyhoeddwyd yn 1986. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Telugu a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan K. V. Mahadevan.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Suhasini Maniratnam, Moon Moon Sen, Meena, S. K. Misro, Sarvadaman D. Banerjee a Subhalekha Sudhakar. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1986. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Aliens* sef ffilm wyddonias llawn arswyd a chyffro gan y cyfarwyddwr ffilm James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,800 o ffilmiau Telugu wedi gweld golau dydd.

## Cyfarwyddwr

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Kasinathuni Viswanath ar 19 Chwefror 1930 yn Repalle. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1957 ac mae ganddo o leiaf 10 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.

Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:

* Padma Shri yn y celfyddydau

## Derbyniad

## Gweler hefyd

Cyhoeddodd Kasinathuni Viswanath nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:*

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

| Ffilm
 | Delwedd
 | Gwlad
 | Iaith wreiddiol
 | dyddiad
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Aapadbandhavudu
 |  | India
 | Telugu
 | 1992-01-01
 |
| Aatma Gowravam
 |  | India
 | Telugu
 | 1965-01-01
 |
| *Aurat Aurat Aurat* |  | India
 | Hindi
 | 1996-02-16
 |
| *Chelleli Kapuram* |  | India
 | Telugu
 | 1971-01-01
 |
| *Chinnabbayi* |  | India
 | Telugu
 | 1997-01-01
 |
| Dduw
 |  | India
 | Hindi
 | 1989-01-01
 |
| *Dhanwan* |  | India
 | Hindi
 | 1993-01-01
 |
| Jag Utha Insan
 |  | India
 | Hindi
 | 1984-01-01
 |
| Sankarabharanam
 |  | India
 | Telugu
 | 1979-01-01
 |
| Swati Mutyam
 |  | India
 | Telugu
 | 1986-01-01
 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
## Cyfeiriadau
# Aakhari Poratam

Aakhari Poratam| Enghraifft o: | ffilm  |
| Lliw/iau | lliw  |
| Gwlad | India  |
| Dyddiad cyhoeddi | 1988  |
| Cyfarwyddwr/wyr | K. Raghavendra Rao  |
| Cynhyrchydd/wyr | Vyjayanthi Movies  |
| Cyfansoddwr | Ilaiyaraja  |
| Iaith wreiddiol | Telwgw  |
| Sgriptiwr | Jandhyala Subramanya Sastry  |
| Dynodwyr |

Ffilm trac sain gan y cyfarwyddwr K. Raghavendra Rao yw Aakhari Poratam a gyhoeddwyd yn 1988. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Telugu a hynny gan Jandhyala Subramanya Sastry a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ilaiyaraaja.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sridevi, Amrish Puri, Suhasini Maniratnam, Akkineni Nagarjuna a Kaikala Satyanarayana.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1988. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Die Hard* sef ffilm llawn cyffro gan John McTiernan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,800 o ffilmiau Telugu wedi gweld golau dydd.

## Cyfarwyddwr

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm K Raghavendra Rao ar 23 Mai 1942 yn Krishna. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1977 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:

* Gwobrau Filmfare De

## Derbyniad

## Gweler hefyd

Cyhoeddodd K. Raghavendra Rao nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:*

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

| Ffilm
 | Delwedd
 | Gwlad
 | Iaith wreiddiol
 | dyddiad
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Adavi Simhalu
 |  | India
 | Telugu
 | 1983-01-01
 |
| *Bhale Krishnudu* |  | India
 | Telugu
 | 1980-01-01
 |
| Gaja Donga
 |  | India
 | Telugu
 | 1981-01-30
 |
| Justice Chowdary
 |  | India
 | Telugu
 | 1982-05-28
 |
| Moodu Mukkalaata
 |  | India
 | Telugu
 | 2000-01-01
 |
| *Om Namo Venkatesaya* |  | India
 | Telugu
 | 2017-02-10
 |
| Ragile Jwala
 |  | India
 | Telugu
 | 1981-01-01
 |
| *Shrimati Vellosta* |  | India
 | Telugu
 | 1998-01-01
 |
| Ustus Chaudhry
 |  | India
 | Hindi
 | 1983-01-01
 |
| Vetagaadu
 |  | India
 | Telugu
 | 1979-07-05
 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
## Cyfeiriadau
# Inti Guttu

Inti Guttu| Enghraifft o: | ffilm  |
| Gwlad | India  |
| Dyddiad cyhoeddi | 1958  |
| Genre | ffilm ddrama  |
| Cyfarwyddwr/wyr | Vedantam Raghavaiah  |
| Iaith wreiddiol | Telwgw  |
| Sgriptiwr | Vempati Sadasivabrahmam  |
| Dynodwyr |

Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Vedantam Raghavaiah yw Inti Guttu a gyhoeddwyd yn 1958. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Telugu a hynny gan Vempati Sadasivabrahmam.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1958. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Vertigo* sy’n ffilm drosedd a dirgelwch Americanaidd gan Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,800 o ffilmiau Telugu wedi gweld golau dydd.

## Cyfarwyddwr

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Vedantam Raghavaiah ar 1 Ionawr 1919.

Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:

* Cymrawd Academi Sangeet Natak

## Derbyniad

## Gweler hefyd

Cyhoeddodd Vedantam Raghavaiah nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:*

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

| Ffilm
 | Delwedd
 | Gwlad
 | Iaith wreiddiol
 | dyddiad
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Adutha Veettu Penn* |  | India
 | Tamileg
 | 1960-01-01
 |
| *Anarkali* |  | India
 | Telugu
 | 1955-01-01
 |
| Bhale Ramudu
 |  | India
 | Telugu
 | 1956-01-01
 |
| *Chiranjeevulu* |  | India
 | Telugu
 | 1956-01-01
 |
| *Devadasu* |  | India
 | Telugu Tamileg
 | 1953-01-01
 |
| Inti Guttu
 |  | India
 | Telugu
 | 1958-01-01
 |
| *Rahasyam* |  | India
 | Telugu
 | 1967-01-01
 |
| *Saptaswaralu* |  | India
 | Telugu
 | 1969-01-01
 |
| Sthree Sahasam
 |  | India
 | Tamileg
 | 1951-01-01
 |
| *Suvarna Sundari* |  | India
 | Telugu
 | 1957-01-01
 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
## Cyfeiriadau
# The Guilty (ffilm 2021)

The Guilty| Enghraifft o: | ffilm  |
| Lliw/iau | lliw  |
| Gwlad | Unol Daleithiau America  |
| Dyddiad cyhoeddi | 2021, 24 Medi 2021, 1 Hydref 2021  |
| Genre | ffilm gyffro  |
| Hyd | 90 munud  |
| Cyfarwyddwr/wyr | Antoine Fuqua  |
| Cynhyrchydd/wyr | Jake Gyllenhaal, Riva Marker, David Litvák, Michel Litvak, Svetlana Metkina, Antoine Fuqua  |
| Cwmni cynhyrchu | Bold Films, Nine Stories Productions  |
| Cyfansoddwr | Marcelo Zarvos  |
| Dosbarthydd | Netflix  |
| Iaith wreiddiol | Saesneg  |
| Sinematograffydd | Maz Makhani  |
| Sgriptiwr | Nic Pizzolatto  |
| Dynodwyr |

Ffilm gyffro gan y cyfarwyddwr Antoine Fuqua yw The Guilty a gyhoeddwyd yn 2021. Mae'r ffilm yma'n cynnwys trais rhywiol.
Fe'i cynhyrchwyd gan Jake Gyllenhaal, Antoine Fuqua, Svetlana Metkina, Michel Litvak, Riva Marker a David Litvák yn Unol Daleithiau America; roedd sawl cwmni cynhyrchu, gan gynnwys: Nine Stories Productions, Bold Films. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar y ffilm Ddaneg *Den skyldige* (Saesneg: *The Guilty*) gan y cyfarwyddwr Gustav Möller a gyhoeddwyd yn 2018. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Nic Pizzolatto a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Marcelo Zarvos.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jake Gyllenhaal, Christina Vidal ac Adrian Martinez. Mae'r ffilm yn 90 munud o hyd.

Maz Makhani oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Jason Ballantine sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2021. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Spider-Man: No Way Home* sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Jon Watts. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

## Cyfarwyddwr

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Antoine Fuqua ar 30 Mai 1965 yn Pittsburgh. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1992 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Gorllewin Virginia.

## Derbyniad

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 6.5/10
* 74%
* 63/100

## Gweler hefyd

Cyhoeddodd Antoine Fuqua nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:*

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

| Ffilm
 | Delwedd
 | Gwlad
 | dyddiad
 |
| --- | --- | --- | --- |
| *Bait* |  | Unol Daleithiau America Canada
 | 2000-01-01
 |
| Brooklyn's Finest
 |  | Unol Daleithiau America
 | 2009-01-16
 |
| King Arthur
 |  | Unol Daleithiau America y Deyrnas Unedig Iwerddon
 | 2004-01-01
 |
| Lightning in a Bottle
 |  | Unol Daleithiau America
 | 2004-01-01
 |
| Olympus Has Fallen – Die Welt in Gefahr
 |  | Unol Daleithiau America
 | 2013-01-01
 |
| Shooter
 |  | Unol Daleithiau America
 | 2007-01-01
 |
| Tears of The Sun
 |  | Unol Daleithiau America
 | 2003-03-03
 |
| The Equalizer
 |  | Unol Daleithiau America
 | 2014-01-01
 |
| The Replacement Killers
 |  | Unol Daleithiau America
 | 1998-02-06
 |
| Training Day
 |  | Unol Daleithiau America
 | 2001-09-02
 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
## Cyfeiriadau
# Ffilm gyffro seicolegol

Ffilm gyffro seicolegol| Enghraifft o: | genre mewn ffilm  |
| Math | ffuglen gyffro seicolegol, ffilm gyffro, ffilm seicolegol  |
| Dynodwyr |

Genre ffilm sy'n cyfuno stori gyffro â themâu seicolegol yw **ffilm gyffro seicolegol**. Mae ffilmiau o'r fath yn canolbwyntio ar agweddau meddyliol ac emosiynol y cymeriadau, ac yn archwilio'u hofnau, obsesiynau, a chroestyniadau mewnol, gan greu tensiwn yn y stori ac ennyn ias a chyffro yn y gynulleidfa.

Mae plotiau cyffro seicolegol yn aml yn ymwneud â "gemau'r meddwl", megis twyll a chelwydd, dibwyllo, a chamdriniaeth seicolegol. Mae cymeriadau'n defnyddio tactegau seicolegol i reoli a thanseilio'i gilydd, ac yn aml mae'r gynulleidfa ei hun yn anymwybodol o'r safbwynt sydd yn wir, gan greu ansicrwydd a phryder. Gall y prif gymeriad fod yn esiampl o adroddwr annibynadwy. Mae hynt anrhagweladwy y ffilm yn aml yn cynnwys troeon yn y stori a datgeliadau annisgwyl.

Mae'r ffilm gyffro seicolegol yn un o is-genres y ffilm gyffro. Ceir mathau eraill o ffilmiau seicolegol hefyd, gan gynnwys y ffilm arswyd seicolegol.

## Cyfeiriadau
# Ffuglen ysbïo

Gweithiau ffuglen sy'n ymwneud ag ysbïwriaeth yw **ffuglen ysbïo**. Ymddangosodd y genre lenyddol hon ar ddechrau'r 20g, wrth i lywodraethau sefydlu asiantaethau cudd-wybodaeth modern. Mae yn aml yn cynnwys elfennau o'r genres antur a chyffrous. Yn ogystal â nofelau a straeon byrion, ceir hefyd rhaglenni radio a theledu a ffilmiau ysbïo.

## Llenorion ffuglen ysbïo

* John Buchan
* William F. Buckley, Jr.
* John le Carré
* Erskine Childers
* Tom Clancy
* Len Deighton
* Ian Fleming
* Ken Follett
* Frederick Forsyth
* Graham Greene
* Jack Higgins
* Robert Ludlum
* Alistair MacLean
* Andy McNab
# Andarivaadu

Andarivaadu| Enghraifft o: | ffilm  |
| Gwlad | India  |
| Dyddiad cyhoeddi | 2005  |
| Genre | drama-gomedi, ffilm llawn cyffro  |
| Hyd | 162 munud  |
| Cyfarwyddwr/wyr | Srinu Vaitla  |
| Cynhyrchydd/wyr | Allu Aravind  |
| Cyfansoddwr | Devi Sri Prasad  |
| Dosbarthydd | Geetha Arts  |
| Iaith wreiddiol | Telwgw  |
| Sgriptiwr | Srinu Vaitla  |
| Dynodwyr |

Ffilm llawn cyffro a drama-gomedi gan y cyfarwyddwr Srinu Vaitla yw Andarivaadu a gyhoeddwyd yn 2005. Fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Telugu a hynny gan Srinu Vaitla.
Dosbarthwyd y ffilm hon gan Geetha Arts.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Tabu, Chiranjeevi, Rimi Sen, Prakash Raj, Indukuri Sunil Varma, Kondavalasa Lakshmana Rao, Krishna Bhagavaan, Rakshita, M. S. Narayana a Pradeep Rawat.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2005. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *V for Vendetta* sef ffilm wyddonias, ddystopaidd llawn cyffro gan James McTeigue. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,800 o ffilmiau Telugu wedi gweld golau dydd.
Golygwyd y ffilm gan Marthand K. Venkatesh sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

## Cyfarwyddwr

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Srinu Vaitla ar 24 Medi 1966 yn East Godavari. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1999 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:

## Derbyniad

## Gweler hefyd

Cyhoeddodd Srinu Vaitla nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:*

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

| Ffilm
 | Delwedd
 | Gwlad
 | Iaith wreiddiol
 | dyddiad
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Anandam
 |  | India
 | Telugu
 | 2001-01-01
 |
| Andarivaadu
 |  | India
 | Telugu
 | 2005-01-01
 |
| *Baadshah* |  | India
 | Telugu
 | 2013-01-01
 |
| *Dhee* |  | India
 | Telugu
 | 2007-01-01
 |
| *Dookudu* |  | India
 | Telugu
 | 2011-01-01
 |
| *King* |  | India
 | Hindi
 | 2008-01-01
 |
| Namo Venkatesa
 |  | India
 | Telugu
 | 2010-01-01
 |
| *Nee Kosam* |  | India
 | Telugu
 | 1999-01-01
 |
| *Ready* |  | India
 | Telugu
 | 2008-01-01
 |
| Venky
 |  | India
 | Telugu
 | 2004-01-01
 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
## Cyfeiriadau
# Pune

Pune|  |
| Math | dinas  |
| Pune.ogg  |
| Poblogaeth | 6,200,000  |
| Sefydlwyd | * 1436
 |
| Cylchfa amser | UTC+05:30  |
| Gefeilldref/i | Vacoas-Phoenix, San Jose, Fairbanks, Bremen, Tromsø, Nagoya, Tref y Penrhyn, Fairbanks North Star Borough, Okayama  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Hindi, Marathi, Saesneg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Pune district  |
| Gwlad |  India |
| Arwynebedd | 710 km²  |
| Uwch y môr | 561 ±1 metr  |
| Yn ffinio gyda | Pimpri-Chinchwad  |
| Cyfesurynnau | 18.5211°N 73.8553°E  |
| Cod post | 411001–411062  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Cymer afonydd Mula a Mutha ger Pune
Dinas yn nhalaith Maharashtra yng ngorllewin India yw **Pune** (Marathi/Hindi: पुणे, hefyd **Poona**). Roedd poblogaeth yr ardal ddinesig yn 5,050,000 yn 2008, yr wythfed o ran poblogaeth ymhlith dinasoedd India. Saif ger cymer Afon Mula ac Afon Mutha.

Daeth Pune i amlygrwydd yn y 17g fel canolfan y Peshwe, prif weinidogion Ymerodraeth Maratha. Wedi i'r ddinas ddod dan reolaeth Brydeinig yn 1817, daeth yn ganolfan weinyddol Arlywyddiaeth Bombay yn ystod cyfnod y monsŵn.

Mae'n adnabyddus am ei chryfder yn y sector addysgol, gyda naw prifysgol a mwy na chant o sefydliadau addysgol yn y ddinas.
# Amazon Kindle

Amazon Kindle| Delwedd:Amazon Kindle 3.JPG, 2023 Amazon Kindle Paperwhite (2).jpg |
|  |
| Enghraifft o: | meddalwedd, brand, platfform cyfrifiadurol  |
| Math | e-book reader, tabled cyfrifiadurol  |
| Yn cynnwys | Kindle Paperwhite  |
| Gwneuthurwr | Foxconn  |
| Enw brodorol | Amazon Kindle  |
| Gwefan |    |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/03d068f  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Amazon Kindle
Cyfres o ddarllenyddion e-lyfrau yw'r **Amazon Kindle**. Galluoga'r teclyn i ddefnyddwyr brynu, lawrlwytho, pori a darllen e-lyfrau, papurau newydd, cylchgronau a blogiau, ynghyd â chyfryngau digidol eraill drwy rwydweithiau di-wifr. Mae'r feddwalwedd a ddatblygwyd gan isgwmni Amazon.com, Lab126, yn medru arddangos 16 gradd gwahanol o lwyd er mwyn efelychu darllen ar bapur cyffredin, tra'n arbed egni ar yr un pryd.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **dechnoleg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Piero della Francesca

| Piero della Francesca |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Piero di Benedetto dei Franceschi  1415  Sansepolcro  |
| Bu farw | 12 Hydref 1492  Sansepolcro  |
| Galwedigaeth | arlunydd, mathemategydd, damcaniaethwr celf  |
| Adnabyddus am | Madonna di Senigallia, The Resurrection, Madonna del Parto, Portrait of Battista Sforza, The Battle of Constantine, Saint Jerome penitent, Cupid, Angel, The Prophet Jeremiah, The Prophet Ezekiel, Annunciation (St. Anthony), Bedydd Crist, The torture of the Jew, Flagellation of Christ, Saint Julian the Hospitaller, The Crucifixion, The Queen of Sheba, The Nativity, Q3395793, Virgin and Child Enthroned with Four Angels, Diptych of Federico da Montefeltro and Battista Sforza, De Prospectiva Pingendi, Polyptych of the Misericordia  |
| Arddull | peintio  |
| Mudiad | y Dadeni Cynnar  |

Arlunydd o'r Eidal oedd **Piero della Francesca** (c.1415 – 12 Hydref 1492).

Fe'i ganwyd yn Borgo Santo Sepolcro, yn fab i Benedetto de' Franceschi a'i wraig Romana di Perino da Monterchi.
# Croeshoelio

Y Croeshoeliad gan Pietro Perugino.
Dull o ddienyddio a ddefnyddid yn weddol gyffredin mewn nifer o wledydd hyd y 4g OC oedd **Croeshoelio**. Byddai'r person condemniedig yn cael ei hoelio neu ei glynu ar groes, a'i adael i farw. Cofnodir croeshoelio yn yr Ymerodraeth Bersaidd, ymysg y Carthaginiaid, y Groegiaid, yr Ymerodraeth Seleucaidd a'r Rhufeiniaid, o'r 6ed ganrif CC ymlaen. Y person mwyaf adnabyddus i farw trwy groeshoelio oedd Iesu Grist. Yn ôl traddodiad, cafodd Sant Pedr ei groeshoelio a'i ben i lawr, tra croeshoeliwyd ei frawd, Sant Andreas, ar groes o'r ffurf a elwir yn *Crux decussata* neu Groes Sant Andreas, ar ffurf X. Yn y flwyddyn 337, gwaharddodd yr ymerawdwr Cystennin Fawr ddefnyddio croeshoelio yn yr Ymerodraeth Rufeinig.

Y bwriad wrth groeshelio oedd sicrhau marwolaeth gyhoeddus, araf a phoenus, a fyddai'n rhoi rhybudd i eraill. Gellid cael nifer o wahanol fathau ar groes; er enghraifft fe allai fod yn bolyn heb ddarn ar draws, *crux simplex* neu *palus* yn Lladin. Yn yr Ymerodraeth Rufeinig, ni ellid croeshoelio dinesydd Rhufeinig fel rheol. Pan orchfygodd y Rhufeiniaid dan Marcus Licinius Crassus fyddin Spartacus yn 71 CC, croeshoeliodd Crassus chwe mil o garcharorion ar hyd y *Via Appia*.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Gristnogaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Llyfr Exodus

Ffenestr gwydr lliw yn Notre-Dame de l'Épine sy'n dangos Moses a'r Iddewon yn croesi'r Môr Coch.
Ail lyfr y Pumllyfr yw **Llyfr Exodus** neu weithiau yn Gymraeg **Ecsodus**, ac felly ail lyfr y Tora a'r Hen Destament yn y Beibl. Hanes caethwasiaeth yr Iddewon yn yr Aifft, ei hymadawiad o'r wlad honno, a'u taith i Fynydd Sinai dan arweiniad Moses sydd yn y llyfr. Sonir ail hanner Exodus am y Cyfamod rhwng Duw ac Israel yn Sinai, a chyhoeddi'r gyfraith sy'n rheoli bywydau'r Iddewon. Yn ôl y traddodiad crefyddol, Moses ei hun yw awdur Llyfr Exodus.

Wiciadur
Chwiliwch am Llyfr Exodus
yn Wiciadur.
# Y Testament Newydd

Ail ran y Beibl Cristnogol yw'r **Testament Newydd**. Mae'n dilyn yr Hen Destament (a'r Apocryffa mewn rhai argraffiadau o'r Beibl). Mae'n cynnwys y Pedair Efengyl sy'n adrodd bywyd a gweinyddiaeth Iesu Grist a chyfres o lythyrau gan ei ddisgyblion. Mae'n cloi gyda Llyfr y Datguddiad. Fe'i gelwir 'Y Testament Newydd' am ei fod yn ymwneud â bywyd a neges Crist a ystyrid fel y Meseia a broffwydolir yn yr Hen Destament.

## Llyfrau'r Testament Newydd

* Yr Efengyl yn ôl Mathew
* Yr Efengyl yn ôl Marc
* Yr Efengyl yn ôl Luc
* Yr Efengyl yn ôl Ioan
* Actau'r Apostolion
* Llythyr Paul at y Rhufeiniaid
* Llythyr Cyntaf Paul at y Corinthiaid
* Ail Lythyr Paul at y Corinthiaid
* Llythyr Paul at y Galatiaid
* Llythyr Paul at yr Effesiaid
* Llythyr Paul at y Philipiaid
* Llythyr Paul at y Colosiaid
* Llythyr Cyntaf Paul at y Thesaloniaid
* Ail Lythyr Paul at y Thesaloniaid
* Llythyr Cyntaf Paul at Timotheus
* Ail Lythyr Paul at Timotheus
* Llythyr Paul at Titus
* Llythyr Paul at Philemon
* Y Llythyr at yr Hebreaid
* Llythyr Iago
* Llythyr Cyntaf Pedr
* Ail Lythyr Pedr
* Llythyr Cyntaf Ioan
* Ail Lythyr Ioan
* Trydydd Llythyr Ioan
* Llythyr Jwdas
* Datguddiad Ioan

## Gweler hefyd

* Apocryffa'r Testament Newydd

## Darllen pellach

* Wolfgang Kosack:*Novum Testamentum Coptice.* Neues Testament, Bohairisch, ediert von Wolfgang Kosack. Novum Testamentum, Bohairice, curavit Wolfgang Kosack. / Wolfgang Kosack. *neue Ausgabe, Christoph Brunner, Basel 2014. ISBN 978-3-906206-04-2.*

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Gristnogaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **lenyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Llythyrau Paul at y Corinthiaid

| Y Beibl
 |
| --- |
| Y Testament Newydd
 |
| * Mathew
* Marc
* Luc
* Ioan
* Actau
* Rhufeiniaid
* 1 Corinthiaid
* 2 Corinthiaid
* Galatiaid
* Effesiaid
* Philipiaid
* Colosiaid
* 1 Thesaloniaid
* 2 Thesaloniaid
* 1 Timotheus
* 2 Timotheus
* Titus
* Philemon
* Hebreaid
* Iago
* 1 Pedr
* 2 Pedr
* 1 Ioan
* 2 Ioan
* 3 Ioan
* Jwdas
* Datguddiad
 |

Dau lythyr gan yr Apostol Paul yn y Testament Newydd yw **Llythyrau Paul at y Corinthiaid**, sef Llythyr Cyntaf Paul at y Corinthiaid (1 Corinthiaid) ac Ail Lythyr Paul at y Corinthiaid (2 Corinthiaid). Fe'u hysgrifenwyd gan Paul at Gristnogion cynnar yn ninas Corinth, Gwlad Groeg, tua'r flwyddyn 57 OC. Dyma'r seithfed a'r wythfed o lyfrau'r Testament Newydd yn y Beibl canonaidd.

## 1 Corinthiaid

Yn y llythyr cyntaf, mae Paul yn trafod problemau yn yr eglwys gynnar ac yn ateb cwestiynau ar sawl pwnc sy'n ymwneud ac athrawiaeth a bywyd ymarferol y Cristion, fel er enghraifft priodas a gwyryfdod, atgyfodiad y meirw, a'r Ewcarist.

## 2 Corinthiaid

Yn yr ail lythyr, mae'r apostol yn esbonio natur ei weinidogaeth ac yn ei amddiffyn ei hun yn erbyn ei wrthwynebwyr yng Nghorinth.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **lenyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Sulgwyn

Y Pentecost: murlun Groegaidd.
Gwerinwyr ar eu ffordd i ddathlu'r Sulgwyn. Rwsia, 1902. Darlun gan Sergey Korovin.
Gŵyl Gristnogol symudol yw'r **Sulgwyn** a gynhelir ar yr wythfed Sul ar ôl y Pasg. Mae'n dathlu disgyn yr Ysbryd Glân ar yr Apostolion ac yn seiliedig ar yr 'Ŵyl yr Wythnosau' Iddewig. Gellir olrhain ei dathlu i'r 3ed ganrif OC.

Yr enw Lladin ar yr ŵyl yw Pentecost, sy'n deillio o'r gair Groeg *pentikosti*, sef 'y 50fed ddiwrnod' (ar ôl y Pasg). Enwir sawl enwad a mudiad Cristnogol yn 'Bentecostaidd'.

## Defodau

Er ei bod yn ŵyl fawr yn y calendr eglwysig, cymharol ychydig o ddefodau ac arferion poblogaidd sy'n gysylltiedig â hi, efallai am nad oes cysylltiad amlwg â gŵyl baganaidd. Un ddefod hynod a gynhelid ar y Sulgwyn yng Nghymru oedd defod 'Y Pren Dedwydd'. Coeden anghyffredin gyda hollt fawr wrth ei gwaelod oherwydd ymrannu'r pren yn ddwy gangen sy'n cyffwrdd eto wedyn i dyfu'n rheolaidd oedd hon, a safai ar ystâd y Plas Hen yn Llŷn, Gwynedd. Byddai'r werin bobl yn ymgynnull yno ar y Sulgwyn i geisio basio trwy'r hollt: dedwyddwch a gai'r rhai a fedrai hynny. Credir fod hyn yn deillio o ddefod yn ymwneud â ffrwythlondeb, rhyw a genedigaeth. Arfer arall yn Llŷn ar y Sulgwyn oedd i ferched sefyll gyda'u dwylo tu ôl i'w cefnau a cheisio dal oen yn eu dannedd wrth ei wlân. Rhoddid yr enw 'Brenhines yr Oen' ar bwy bynnag a lwyddai i wneud hynny ac yfid 'Cwrw Oen'.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Gristnogaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*