# J. T. Jones

| J. T. Jones |
| --- |
|  |
| Ganwyd | John Thomas Jones 23 Mawrth 1894 Llanfair Talhaearn |
| Bu farw | 1975 Porthmadog |
| *Alma mater* | Prifysgol Cymru, Bangor |
| Galwedigaeth | Llenor, athro ac academydd |
| Cysylltir gyda | dramâu Shakespeare |

Llenor, bardd, athro ac ysgolhaig o Lanfair Talhaearn oedd **J. T. Jones** neu **John Thomas Jones** (23 Mawrth 1894 – 1975) sy'n cael ei gydnabod am gyfieithu neu drosi nifer o weithiau llenyddol i'r Gymraeg. Ymysg ei drosiadau mae gwaith A. E. Housman a Miguel de Cervantes, yn ogystal â 5 drama gan William Shakespeare. Llwyfannwyd ei waith gan Chwarewyr Garthewin a Theatr Genedlaethol Cymru, ymysg nifer eraill. Nododd Syr T. H. Parry-Williams ei fod ymhlith "cewri'r cyfiethu yng Nghymru".

## Gyrfa

Fe'i ganed yn Llwyn y Maen, Llanfair Talhaearn, Sir Ddinbych, a derbyniodd ei addysg yn Ysgol Sir Llanrwst. Roedd yn fab i Owen Jones ac Elizabeth Jones (Owens gynt).

Bu'n astudio yng Ngholeg y Brifysgol, Bangor gan ennill gradd ddosbarth cyntaf mewn Cymraeg a Saesneg cyn mynd ati i astudio Gramadegau’r Oesoedd Canol ar gyfer MA dan arweiniad John Morris-Jones. Graddiodd ym 1924.

Ymunodd â'r Fyddin rhwng 1916 a 1918 yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf.

Bu'n athro ysgol yn Rhydychen, Bangor [Ysgol Ganolog] a Phorthmadog, ac yno fu'n byw o 1943 hyd ddiwedd ei oes.

Cyfaddefodd mai tua 1936 y dechreuodd "geisio trosi tipyn o waith Shakespeare i'r Gymraeg".

Ymddeolodd o'i swydd fel Prifathro Ysgol Eifionnydd ym 1954.

Darlledwyd ei drosiadau o ddramâu Shakespeare ar y BBC. Darlledwyd *Marsiandwr Fenis* ym 1939 a 1950.

Enillodd Wobrau yn yr Eisteddfod Genedlaethol am ei drosiadau fel *Nos Ystwyll* yn Eisteddfod Genedlaethol Aberystwyth 1952.

Roedd yn briod â Menai a chanddo ddau o blant, Dafydd Franklin Jones ac Eirian Jones.

Nododd Manon Gwynant yn Barn [Mai 2021] "Yn ogystal â bod yn gyfieithydd penigamp, dylem gofio am J.T. Jones fel englynwr, fel beirniad dawnus, fel athro, fel ysgolhaig a llawer iawn mwy, un a ysgogwyd ar hyd ei oes gan ei angerdd a’i gariad tuag at Gymru, ei hiaith a’i diwylliant."

Bu farw ym 1975 yn 81 oed a thalwyd teyrnged iddo yn yr Eisteddfod Genedlaethol.

## Gwaith llenyddol

### Cyfieithiadau / Trosiadau

* *Y Llanc o Sir Amwythig* (Dinbych: Gwasg Gee, 1939), trosiad o A. E. Housman, *A Shropshire Lad* (1939)
* *Dirgelwch y Ffilm: Stori Dditectif* (Dinbych: Gwasg Gee, 1947), trosiad o Michael Pool, *The Roll Film Mystery*
* *Nos Ystwyll* (1952; Aberystwyth: Cymdeithas Lyfrau Ceredigion, 1970), trosiad o Shakespeare, *Twelfth Night*
* *Anturiaethau Don Cwicsot* (Llandebie: Llyfrau'r Dryw, 1954), trosiad o Cervantes, *Don Quixote*
* *Hamlet* (Aberystwyth: Cymdeithas Lyfrau Ceredigion, 1960), trosiad o Shakespeare *Hamlet*
* *Marsiandwr Fenis* (Porthmadog: Gwasg Tŷ ar y Graig, 1969), trosiad o Shakespeare, *The Merchant of Venice*
* *Romeo a Juliet. Bid wrth eich bodd* (Caernarfon: Gwasg Gwynedd, 1983), trosiad o Shakespeare, *Romeo and Juliet* ac *As You Like It*
* *Rhwng Cyfnos a Gwawr* (Aberystwyth: Canolfan Astudiaethau Addysg, 1996), trosiad o Oliver Goldsmith, *She Stoops to Conquer*

## Llenyddiaeth

* Manon Gwynant, "J. T. Jones, Porthmadog: Llais Shakespeare yn Gymraeg", *Barn*, Mai 2021

## Cyfeiriadau