Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Monaco

Monaco|  |
| **Gweriniaeth MoldofaPrincipauté de Monaco(Rwmaneg) |
|  |
| Arwyddair | Deo Juvante  |
| Math | gwladwriaeth sofran, gwladwriaeth unedol, Tywysogaeth, dinas-wladwriaeth, tref ar y ffin, gwlad  |
|  |
| Prifddinas | Dinas Monaco  |
| Poblogaeth | 38,857  |
| Sefydlwyd | * 8 Ionawr 1297
 |
| Anthem | Hymne Monégasque  |
| Pennaeth llywodraeth | Philippe Mettoux  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00, Europe/Monaco, CET  |
| Gefeilldref/i | Dinas Coweit, Lucciana, Рівне  |
| Nawddsant | Devota  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Ffrangeg  |
| Daearyddiaeth |
| Arwynebedd | 2.08 km²  |
| Gerllaw | Y Môr Canoldir, Môr Liguria  |
| Yn ffinio gyda | Ffrainc  |
| Cyfesurynnau | 43.7311°N 7.42°E  |
| Cod post | 98000  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Cyngor y Llywodraeth  |
| Corff deddfwriaethol | Y Cyngor Cenedlaethol  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Tywysog Monaco  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Albert II, tywysog Monaco  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Gweinidog y Wladwraieth  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Philippe Mettoux  |
|  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $8,596 miliwn  |
| Arian | Ewro  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad fechan rhwng Môr y Canoldir a Ffrainc yw **Tywysogaeth Monaco** neu **Monaco** (a ynganir *MÒNaco*).

Yn hanesyddol ac yn draddodiadol, tywysog ac nid brenin yw pennaeth Monaco. Roedd brenhinedd Ffrainc yn gwrthod gadael pennaeth gwlad fechan mor agos i Ffrainc alw ei hunan yn frenin.

Cymharu maint a lleoliad Monaco a Chymru
## Cymdogaethau Monaco

Yn sylfaenol mae gan Monaco bedair cymdogaeth:

*(o'r gorllewin i'r dwyrain)*

* **Fontvieille** : cymdogaeth ddiwydiannol; diwydiannau ysgafn, canolfan siopa, stadiwm pêl-droed Louis II, harbwr, porthladd hofrennydd.
* **Monaco-Ville** : y brifddinas; plas y tywysog, yr eglwys gadeiriol, neuadd y ddinas, amgueddfa cefnforol.
* **La Condamine** : siopau, pwll nofio, yr harbwr.
* **Monte-Carlo** : casino, gwestai, sinema, canolfan siopa, amgueddfeydd, neuadd arddangosfa, clybiau chwaraeon, traethau.

Cymdogaethau Monaco
Gan fod Monaco mor adeiledig, mae ambell gymdogaeth yn Ffrainc:

* Cap d'Ail i'r gorllewin,
* Beausoleil i'r gogledd a
* Roquebrune-Cap-Martin i'r dwyrain

Golygfa Harbwr Monaco
## Dolenni allanol

* Gwefan swyddogol Archifwyd 2006-09-01 yn y Peiriant Wayback (Ffrangeg)
# Gogledd Nicosia

Gogledd Nicosia|  |
| Math | dinas  |
|  |
| Poblogaeth | 61,378  |
| Gefeilldref/i | {{int:show}}Bursa, Comrat, Ankara, Gaziantep, Karbinci, Aračinovo, İzmir  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Ardal Lefkoşa  |
| Gwlad | Gogledd Cyprus, Cyprus  |
| Arwynebedd | 92,800,000 m²  |
| Uwch y môr | 148 metr  |
| Cyfesurynnau | 35.19°N 33.3636°E  |
| Cod post | 96401  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Rhan ogleddol y ddinas Nicosia a phrifddinas Gweriniaeth Dwrcaidd Gogledd Cyprus yw **Gogledd Nicosia** (Tyrceg: Lefkoşa).

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ddaearyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Podgorica

Podgorica|  |
|  |
| Math | dinas fawr, dinas, is-adran weinyddol gwlad lefel gyntaf  |
| Enwyd ar ôl | Josip Broz Tito, Gorica  |
| LL-Q7913 (ron)-KlaudiuMihaila-Podgorița.wav  |
| Cysylltir gyda | Ffordd Ewropeaidd E65  |
| Poblogaeth | 150,977  |
| Pennaeth llywodraeth | Olivera Injac  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00  |
| Gefeilldref/i | {{int:show}}Skopje, Beograd, Dulyn, Los Angeles, Moscfa, Bwrdeistref Stockholm, Tirana, Yerevan, Zagreb, Lugano, Trani, Νάουσα, Llundain, Kyiv, Bari  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Bwrdeistref Podgorica  |
| Gwlad | Montenegro  |
| Arwynebedd | 1,205 km²  |
| Uwch y môr | 49 metr  |
| Gerllaw | Ribnica, Morača  |
| Cyfesurynnau | 42.4414°N 19.2628°E  |
| Cod post | 81000  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Olivera Injac  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Podgorica
Baner Podgorica
Lleoliad Podgorica
Prifddinas Montenegro yw **Podgorica** (Подгорица). **Titograd** (Титоград) oedd yr hen enw.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Amgueddfa Marko Miljanov
* Dvorac Petrovića
* Eglwys gadeiriol
* Muzej grada Podgorice (amgueddfa)
* Pont y Mileniwm

## Enwogion

* Marko Miljanov (1833-1901), milwr ac awdur
* Gojko Čelebić (g. 1958), awdur

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Fontenegro**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Dinas San Marino

Dinas San Marino|  |
|  |
| Math | dinas, bwrdeistref San Marino, tref ar y ffin  |
| Enwyd ar ôl | Marinus  |
|  |
| Poblogaeth | 4,040  |
| Sefydlwyd | * 301
 |
| Pennaeth llywodraeth | Tomaso Rossini, Alberto Simoncini  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00  |
| Gefeilldref/i | {{int:show}}San Leo, Rønne, Rab, Scranton  |
| Nawddsant | Marinus  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Eidaleg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Canolfan Hanesyddol San Marino a Mwnt Titano  |
| Sir | San Marino  |
| Gwlad | San Marino  |
| Arwynebedd | 7.09 km²  |
| Uwch y môr | 675 metr  |
| Yn ffinio gyda | Fiorentino, Chiesanuova, Acquaviva, Borgo Maggiore, San Leo  |
| Cyfesurynnau | 43.932011°N 12.44845°E  |
| Cod post | RSM-47890  |
| SM-07  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Tomaso Rossini, Alberto Simoncini  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Golygfa ar Ddinas San Marino.
Prifddinas Gweriniaeth San Marino yw **Dinas San Marino** (Eidaleg: *Città di San Marino*). Fe'i lleolir yng nghanol gorynys yr Eidal, ger Môr Adria. Mae ganddi boblogaeth o 4,493. Gorwedd ar lethrau gorllewinol Monte Titano, pwynt uchaf San Marino.

Gyda Monte Titano, mae'n Safle Treftadaeth y Byd ar restr UNESCO sy'n denu miloedd o dwristiaid.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Grand Hotel San Marino
* Mynachdy Santa Clara
* Palazzo dei Capitani
* Palazzo Pubblico

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **San Marino**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Skopje

Skopje|  |
| Math | dinas fawr, cyrchfan i dwristiaid, prifddinas  |
|  |
| Cysylltir gyda | Ffordd Ewropeaidd E65  |
| Poblogaeth | 422,540  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00  |
| Gefeilldref/i | Tirana  |
| Nawddsant | Theotokos  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | City of Skopje  |
| Gwlad |  Gogledd Macedonia |
| Arwynebedd | 571.46 km²  |
| Uwch y môr | 251 metr  |
| Gerllaw | Vardar  |
| Cyfesurynnau | 41.9961°N 21.4317°E  |
| Cod post | 1000  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Maer Dinas Skopje  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Golygfa ar ddinas Skopje
Prifddinas a dinas fwyaf Gogledd Macedonia yw **Skopje** (Macedoneg *Скопје*. Gyda phoblogaeth dipyn yn uwch na hanner miliwn o drigolion, hon yw canolfan wleidyddol, ddiwylliannol, economeg ac academaidd y wlad. Mae poblogaeth y ddinas yn gymysg. Yn eu mysg y mae Macedoniaid (66.7%), Albaniaid (20.5%), Roma (4.6%), Serbiaid (2.8%) a Thyrciaid (1.7%). Saif y ddinas ar Afon Vardar yng ngogledd y wlad.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Croes Mileniwm
* Dinas Kale
* Eglwys gadeiriol
* Eglwys Sant Demetrius
* Eglwys Sant Panteleimon
* Eglwys Sant Spas
* Kuršumli An
* Mosg Mustafa Pasha
* Pont Faen
* Sgwâr Macedonia

## Enwogion

* Y Fam Teresa (1910-1997)
* Vlado Bučkovski (g. 1962), gwleidydd
* Darko Pančev (g. 1965), chwaraewr pêl-droed
* Martin Vučić (g. 1982), canwr

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Ewrop**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Valletta

Valletta|  |
|  |
| Math | dinas, cyngor lleol Malta  |
| Enwyd ar ôl | Jean de Valette Parisot  |
|  |
| Poblogaeth | 6,444  |
| Sefydlwyd | * 1566
 |
| Pennaeth llywodraeth | Alfred Zammit  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00, UTC+2  |
| Gefeilldref/i | Palermo, Nobile Contrada dell'Aquila  |
| Nawddsant | Sant Dominic  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Port Region  |
| Sir | Port Region  |
| Gwlad | Malta  |
| Arwynebedd | 80 ha  |
| Uwch y môr | 56 ±1 metr  |
| Gerllaw | Y Môr Canoldir  |
| Yn ffinio gyda | Floriana  |
| Cyfesurynnau | 35.8978°N 14.5125°E  |
| Cod post | VLT  |
| MT-60  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Alfred Zammit  |
|  |
| Statws treftadaeth | Safle Treftadaeth y Byd  |
| Sefydlwydwyd gan | Jean de Valette Parisot  |
| Manylion |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Valletta
Prifddinas Malta yw **Valletta**, gyda phoblogaeth o 7,048 (amcangyfrif swyddogol yn 2000).

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Falta**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Zagreb

Zagreb|  |
|  |
| Math | tref yn Croatia, dinas fawr  |
|  |
| Cysylltir gyda | Ffordd Ewropeaidd E65  |
| Poblogaeth | 767,131  |
| Sefydlwyd | * 1094
 |
| Pennaeth llywodraeth | Tomislav Tomašević  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00, CEST  |
| Gefeilldref/i | La Paz, Skopje, Palermo, Amasya, Bologna, Mainz, St Petersburg, Tromsø, Warsaw, Kyoto, Kraków, Lisbon, Pittsburgh, Shanghai, Budapest, Fienna, Sarajevo, Ljubljana, Podgorica, Tirana, Balakovo, Llundain, Buenos Aires, Cluj-Napoca, Prizren  |
| Nawddsant | y Forwyn Fair  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Croateg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Croatia  |
| Gwlad |  Croatia |
| Arwynebedd | 641.2 km², 305.8 km²  |
| Uwch y môr | 127 metr  |
| Gerllaw | Afon Sava  |
| Yn ffinio gyda | Sir Zagreb, Sir Krapina-Zagorje  |
| Cyfesurynnau | 45.8131°N 15.9772°E  |
| Cod post | 10000  |
| HR-21  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Tomislav Tomašević  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifddinas a dinas fwyaf Croatia yw **Zagreb** (IPA: [ˈzâːgrɛb]) (Almaeneg: *Agram* ; Hwngareg: *Zágráb*). Roedd gan Zagreb boblogaeth o 790,017 yn 2011. Fe'i lleolir rhwng llethrau deheuol mynydd Medvednica a glannau afon Sava tua 122 m (400 troedfedd) uwch lefel y môr.

Canol hanesyddol Zagreb
Oherwydd ei leoliad daearyddol yn ne-orllewin Basn Pannonia, mae Zagreb yn groesffordd o bwys rhwng Canolbarth Ewrop a Môr Adria. Dyma ganolfan ddiwydiannol a diwylliannol mwyaf Croatia lle ceir sedd y llywodraeth ganolog a nifer o gyrff gweinyddol.

## Enwogion Zagreb

Zinka Milanov (1906 - 1989) soprano operatig ddramatig a anwyd yn y ddinas

## Dolenni allanol

* Llywodraeth Dinas Zagreb

Zagreb: golwg panoramig o'r ddinas
# Astana

Astana|  |
| Delwedd:Emblem of Nur-Sultan-1.svg, Emblem of Astana.svg, Emblem of Astana (latin).svg |
| Math | tref neu ddinas, dinas fawr, city of republican significance, prifddinas cenedl, planned national capital  |
| Enwyd ar ôl | prifddinas  |
|  |
| Poblogaeth | 1,078,362  |
| Sefydlwyd | * 1830
 |
| Pennaeth llywodraeth | Zhengis Qasymbek  |
| Cylchfa amser | UTC+05:00  |
| Gefeilldref/i | Ankara, Moscfa, Pittsburgh, Kyiv, St Petersburg, Amman, Sarajevo, Riga, Gdańsk, Warsaw, Tbilisi, Hanoi, Seoul, Bangkok, Kazan’, Manila, Beijing, Margate, Bishkek, Emirate of Dubai, Jakarta, Uşak, Trujillo, Vilnius, Yerevan  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Casacheg, Rwseg  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  Casachstan |
| Arwynebedd | 797.33 km²  |
| Uwch y môr | 347 ±1 metr  |
| Gerllaw | Afon Ishim  |
| Yn ffinio gyda | Ardal Akmola  |
| Cyfesurynnau | 51.13°N 71.43°E  |
| Cod post | 010015  |
| KZ-71  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Zhengis Qasymbek  |
|  |
| Sefydlwydwyd gan | Fyodor Shubin  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

*Gweler hefyd: Astana (tîm seiclo)*
Prifddinas Casachstan yw **Astana** (Астана; mae cyn-enwau'n cynnwys **Akmola**, **Akmolinsk**, **Tselinograd** ac **Aqmola**), a'r ddinas fwyaf yn y wlad ar ôl Almaty gyda phoblogaeth o tua 1 350 228 yn ôl amcangyfrifiad mis 2022. Lleolir yng ngogledd y wlad, yn nhalaith Akmola, er ei fod yn annibynnol yn wleidyddol o weddill y dalaith.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Gasachstan**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Chișinău

Chișinău|  |
|  |
| Math | dinas, dinas fawr, bwrdeistref  |
|  |
| Poblogaeth | 567,038  |
| Sefydlwyd | * 1436
 |
| Cylchfa amser | UTC+2  |
| Gefeilldref/i | Tbilisi, Vilnius  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Moldofeg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Bwrdeistref Chișinău  |
| Gwlad |  Moldofa |
| Arwynebedd | 123 km²  |
| Uwch y môr | 85 ±1 metr  |
| Gerllaw | Afon Bîc  |
| Cyfesurynnau | 47.0228°N 28.8353°E  |
| Cod post | MD-20xx  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifddinas Moldofa a dinas fwyaf y wlad honno yw **Chișinău** (hefyd *Kishinev* weithiau; Rwseg: Кишинёв, Kishinyof). Mae'n gorwedd yng nghanol Moldofa, ar lannau Afon Bîc. Yn economaidd, hon yw'r ddinas fwyaf llewyrchus yn y wlad a'i chanolfan diwydiant a chludiant pwysicaf. Yn ogystal, mae Chișinău yn un o ddinasoedd mawr mwyaf gwyrdd Ewrop, gyda chanran uchel o barcdir a llecynnau agored eraill. Mae dros haner miliwin o bobl yn byw yno.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Eglwys Uniongred Ciuflea
* Neuadd y Ddinas
* Tŵr Dŵr
* Tŵr yr Wybren

## Enwogion

* Lewis Milestone (1895-1980), cyfarwyddwr ffilm

## Dolenni allanol

* Gwefan swyddogol

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Foldofa**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Moldofa

Moldofa|  |
| Republica Moldova |
|  |
| Arwyddair | Dewch i Ddarganfod Taith Bywyd  |
| Math | gwladwriaeth sofran, gwladwriaeth unedol, gwlad dirgaeedig, gwlad  |
| Enwyd ar ôl | Tywysogaeth Moldofa  |
| Duration: 1 seconds.0:01 |
| Prifddinas | Chișinău  |
| Poblogaeth | 2,409,207  |
| Sefydlwyd | * 27 Awst 1991
 |
| Anthem | Limba noastră  |
| Pennaeth llywodraeth | Alexandru Munteanu  |
| Cylchfa amser | UTC+2  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Rwmaneg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | De Ddwyrain Ewrop  |
| Arwynebedd | 33,843.5 km²  |
| Yn ffinio gyda | Wcráin, Rwmania  |
| Cyfesurynnau | 47.25°N 28.51667°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Senedd Gweriniaeth Moldofa  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd Moldofa  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Maia Sandu  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Moldofa  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Alexandru Munteanu  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $13,692 miliwn, $14,421 miliwn  |
| Arian | leu Moldofa  |
| Canran y diwaith | 3 ±1 canran  |
| Cyfartaledd plant | 1.256  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.767  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad yn nwyrain Ewrop yw **Gweriniaeth Moldofa** neu **Moldofa**. Cafodd ei galw yn **Besarabia** o'r blaen. Mae'n gorwedd i'r dwyrain o fynyddoedd y Carpatiau.

Cafodd ei sefydlu yn yr Oesoedd Canol ond roedd yn rhan o Rwmania am lawer o flynyddoedd. yn yr 20g daeth yn rhan o'r Undeb Sofietaidd. Ers 1991 mae'n wladwriaeth anniybynnol.

## Daearyddiaeth

*Prif: Daearyddiaeth Moldofa*
Cymharu maint a lleoliad Cymru a Moldofa
## Hanes

*Prif: Hanes Moldofa*
Gwlad fewndirol yw Moldofa. Mae'n ffinio ag Wcrain i'r gogledd, dwyrain a'r de, a Rwmania i'r gorllewin.

## Gwleidyddiaeth

*Prif: Gwleidyddiaeth Moldofa*
## Diwylliant

*Prif: Diwylliant Moldofa*
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Foldofa**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Belarws

Belarws|  |
| Рэспубліка Беларусь (Belarwseg) |
|  |
| Arwyddair | Ospitalitate dincolo de granițe  |
| Math | gwladwriaeth sofran, gwladwriaeth unedol, gwladwriaeth y werin, gwlad, gwlad dirgaeedig  |
| Enwyd ar ôl | Rws Gwyn  |
|  |
| Prifddinas | Minsk  |
| Poblogaeth | 9,056,080  |
| Sefydlwyd | * 25 Awst 1991 (Diddymiad yr Undeb Sofietaidd, Unknown)
* 19 Medi 1991 (Unknown, Unknown)
* 882 (Rws Kyiv, Unknown)
 |
| Anthem | Ni, Felarwsiaid  |
| Pennaeth llywodraeth | Alexander Turchyn  |
| Cylchfa amser | UTC+03:00, Ewrop/Minsk  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Belarwseg, Rwseg  |
| Daearyddiaeth |
| Arwynebedd | 207,596.76 km²  |
| Yn ffinio gyda | Latfia, Lithwania, Gwlad Pwyl, Wcráin, Rwsia, yr Undeb Ewropeaidd  |
| Cyfesurynnau | 53.5283°N 28.0467°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Cyngor y Gweinidogion  |
| Corff deddfwriaethol | Cynulliad Cenedlaethol Gweriniaeth Belarws  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd Belarws  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Alexander Lukashenko  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Alexander Turchyn  |
|  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $72,793 miliwn  |
| Arian | rwbl Belarws  |
| Canran y diwaith | 6 canran  |
| Cyfartaledd plant | 1.62  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.808  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gweriniaeth dirgaeedig yn nwyrain Ewrop yw **Belarws** (hefyd **Belarus**, **Belarŵs**, **Belorwsia**, neu **Rwsia Wen**; Belarwseg a Rwseg: *Беларусь*). Mae'n ffinio â Rwsia i'r dwyrain, ag Wcráin i'r de, â Gwlad Pwyl i'r gorllewin, ac â Lithwania a Latfia i'r gogledd. Minsk yw ei phrifddinas – mae dinasoedd mawr eraill yn cynnwys Brest, Grodno, Gomel, Mogilev, Vitebsk a Bobruisk. Coedwigir un traean o'r wlad, ac mae amaethyddiaeth a gweithgynhyrchu yn ganolog i'r economi. Belarws yw un o’r gwledydd yr effeithwyd yn fwyaf difrifol arni gan ymbelydredd niwclear o ddamwain atomfa Chernobyl o 1986 yn Wcráin.

Yn ystod ei hanes, bu rhannau Belarws dan reolaeth sawl gwlad, gan gynnwys Dugiaeth Polatsk, Archddugiaeth Llethaw, Cymanwlad Gwlad Pwyl-Llethaw, ac Ymerodraeth Rwsia. Daeth Belarws yn weriniaeth Sofietaidd ym 1922. Datganodd y weriniaeth ei sofraniaeth ar 27 Gorffennaf 1990. Yn sgil cwymp yr Undeb Sofietaidd, datganodd Belarws ei hannibyniaeth yn swyddogol ar 25 Awst 1991. Alexander Lukashenko yw arlywydd y wlad ers 1994. Yn ystod ei reolaeth, mae Lukashenko wedi gweithredu polisïau y cyfnod Sofietaidd, er gwaethaf gwrthwynebiadau oddi wrth bwerau gorllewinol. Mae Belarws yn trafod gyda Rwsia i uno'r ddwy wlad yn un wladwriaeth a elwir yn Undeb Rwsia a Belarws, er bod y trafodaethau yn stolio ers sawl blwyddyn.

## Daearyddiaeth

*Prif: Daearyddiaeth Belarws*
Cymharu maint a lleoliad Cymru a Belarws
## Hanes

*Prif: Hanes Belarws*
Rhanbarth y dalaith mawr Rws Ciefaidd oedd **Belarws**, tan y farwolaeth y Brenin Yaroslav I "y Doeth" ym 1054.

## Gwleidyddiaeth

*Prif: Gwleidyddiaeth Belarws*
## Diwylliant

*Prif: Diwylliant Belarws*
## Economi

*Prif: Economi Belarws*
## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Felarws**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Tiraspol

Tiraspol|  |
|  |
| Math | municipality of Moldova, tref neu ddinas, dinas fawr  |
| Enwyd ar ôl | Afon Dniester  |
|  |
| Poblogaeth | 133,807  |
| Sefydlwyd | * 1792
 |
| Pennaeth llywodraeth | Oleg Dovgopol  |
| Cylchfa amser | UTC+2, UTC+03:00  |
| Gefeilldref/i | {{int:show}}Trondheim, Minsk, Eilenburg, Kaluga, Mykolaiv, Obninsk, Severodvinsk, Sukhumi, Volgograd, Tskhinvali, Ashdod, Bălți, Kursk  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Transnistria |
| Gwlad | Moldofa  |
| Arwynebedd | 50 km²  |
| Uwch y môr | 26 ±15 metr  |
| Cyfesurynnau | 46.85°N 29.63°E  |
| Cod post | MD-3300  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Oleg Dovgopol  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Sefydlwydwyd gan | Alexander Suvorov  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Golygfa ar ddinas Tiraspol dros Afon Dniester
Prifddinas gweriniaeth anghydnabyddiedig Transnistria yw **Tiraspol**. Gorwedd ar lan ddwyreiniol Afon Dniester.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Ewrop**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Tskhinvali

Tskhinvali|  |
|  |
| Math | dinas, municipality of Georgia  |
| Enwyd ar ôl | Carpinus  |
|  |
| Poblogaeth | 32,699  |
| Sefydlwyd | * 1398
 |
| Cylchfa amser | UTC+04:00  |
| Gefeilldref/i | Tiraspol, Vladivostok  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | De Osetia, Provisional Administrative Entity of South Ossetia  |
| Gwlad | De Osetia, Georgia  |
| Arwynebedd | 17.46 km²  |
| Uwch y môr | 860 ±1 metr  |
| Gerllaw | Afon Greater Liakhvi  |
| Cyfesurynnau | 42.22566°N 43.97007°E  |
| Cod post | 7300  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Cofeb i'r rhai fu farw yn y frwydr dros annibyniaeth, yn Tskhinvali
Prifddinas *de facto* gweriniaeth anghydnabyddedig De Ossetia yn y Cawcasws Deheuol sy'n cael ei chydnabod ar lefel ryngwladol fel rhan o Georgia yw **Tskhinvali** (sillefir hefyd fel **Cchinvali** neu **Cxinvali**; ynganiad 'Ts-cinfali') (Georgieg: ცხინვალი, Osseteg: Цхинвал neu Чъреба, *Chreba*). Yn ôl is-raniadau gweinyddol swyddogol Georgia, mae Tskhinvali yn ddinas yn rhanbarth Shida Kartli.

Mae'n gorwedd ar lan Afon Liakhvi Fawr tua 100 km (62 milltir) i'r gogledd-orllewin o Tbilisi, prifddinas Georgian. Ei phoblogaeth yw tua 20,000.

Ceir sawl adeilad canoloesol yn y ddinas: Eglwys Kavt'i San Sior, sy'n dyddio o tua'r 9g, yw'r hynaf.

Yn ystod y nos ar 7 Awst 2008, ymosododd unedau o fyddin Georgia ar safleoedd ym meddiant gwrthryfelwyr Ossetiaidd yn y ddinas gan gychwyn Rhyfel De Ossetia. Ymledodd yr ymladd y diwrnod canlynol a daeth milwyr a thanciau Rwsiaidd yno i gynorthwyo lluoedd heddwch Rwsiaidd. Yn ôl adroddiadau ar 8 Awst, lladdwyd rhai cannoedd (hyd at 1400 efallai) yn yr ymladd a ffoes nifer o ddinesyddion o'r ddinas am noddfa dros y ffin.
# De Osetia

De Ossetia|  |
|  |
| Math | gwladwriaeth a gydnabyddir gan rai gwledydd, gwlad dirgaeedig, tiriogaeth ddadleuol  |
|  |
| Prifddinas | Tskhinvali  |
| Poblogaeth | 56,520  |
| Sefydlwyd | * 20 Medi 1990
 |
| Anthem | National Anthem of South Ossetia  |
| Pennaeth llywodraeth | Constantine Dzhussoev  |
| Cylchfa amser | UTC+03:00  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Rwseg, Oseteg, Georgeg  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad | Georgia, De Osetia  |
| Arwynebedd | 3,900 km²  |
| Yn ffinio gyda | Rwsia  |
| Cyfesurynnau | 42.225°N 43.97°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Government of South Ossetia  |
| Corff deddfwriaethol | Parliament of South Ossetia  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | President of South Ossetia  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Alan Gagloyev  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog De Osetia  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Constantine Dzhussoev  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Arian | Rŵbl Rwsiaidd, Commemorative coins of South Osetia  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Lleoliad De Osetia ar fap o Georgia
Tiriogaeth ddadleuol yn y Cawcasws yw **De Osetia** (Oseteg: Хуссар Ирыстон, *Khussar Iryston*; Georgeg: სამხრეთ ოსეთი, *Samkhret Oseti*; Rwseg: Южная Осетия, *Yuzhnaya Osetiya*). Yn ôl cyfraith ryngwladol, mae'n rhan *de jure* o weriniaeth Georgia, ond mae'n weriniaeth annibynnol *de facto* gyda chysylltiadau agos â Gogledd Osetia, sy'n rhan o Ffederasiwn Rwsia. Yn hanesyddol, mae'n rhan o Osetia, un o sawl cenedl hanesyddol bychan yn y Cawcasws. Tskhinvali yw'r brifddinas. Cydnabyddir De Osetia gan ychydig o wledydd eraill yn unig.

Mae tua 60-70% o'r boblogaeth yn Osetiaid, ac yn Gristnogion sy'n siarad Oseteg, iaith sy'n debyg i Farsi.Ond ceir pryder am ddyfodol yr iaith Oseteg oherwydd diffyg addysg a hefyd gwahaniaethau tafodiaethol o fewn De a Gogledd Osetia. Mae gweddill y boblogaeth, yn bennaf yn y de, yn Georgiaid.

Cyhoeddwyd gweriniaeth annibynnol De Osetia gan wrthyfelwyr yn erbyn awdurdod Georgia yn 2001, ar ôl cyfnod o anghydfod a gwrthryfel. Erbyn heddiw mae tua 90% o boblogaeth y diriogaeth yn dal pasbortau Rwsiaidd, a hynny ar anogaeth Rwsia ei hun. Sefydlwyd llu heddwch yn y diriogaeth, yn cynnwys milwyr Rwsiaidd yn bennaf ac unedau o fyddin Georgia.

Yn ystod y nos ar 7 Awst 2008, ymosododd lluoedd arfog Georgia ar y gwrthryfelwyr a bomiwyd rhannau o ddinas Tskhinvali gan gychwyn Rhyfel De Osetia. Ymateb Rwsia, a oedd wedi bod yn crynhoi adnoddau milwrol ar y ffin am tua dau fis, oedd anfon ei milwyr i mewn i Dde Osetia.

Mae Oseteg a Rwseg yn ieithoedd swyddogol o fewn y tiriogaeth.

Cofeb yn Tskhinvali i'r rhai a syrthiodd yn y frwydr dros annibyniaeth
## Dolen allanol

* (Saesneg) BBC News: Proffil De Osetia