Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Latfia

Latfia|  |
| Latvijas Republika |
|  |
| Arwyddair | I'w fwynhau'n araf!  |
| Math | gwladwriaeth sofran, gwlad sy'n ffinio gyda'r Môr Baltig, gwlad  |
| Duration: 1 seconds.0:01 |
| Prifddinas | Riga  |
| Poblogaeth | 1,856,932  |
| Sefydlwyd | * 18 Tachwedd 1918
 |
| Anthem | Dievs, sveti Latviju  |
| Pennaeth llywodraeth | Evika Siliņa  |
| Cylchfa amser | UTC+2, UTC+03:00  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Latfieg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Gwledydd Baltig, Ardal Economeg Ewropeaidd  |
| Arwynebedd | 64,593.77 km², 61,760.39 km²  |
| Gerllaw | Y Môr Baltig  |
| Yn ffinio gyda | Belarws, Estonia, Lithwania, Rwsia, Sweden  |
| Cyfesurynnau | 57°N 25°E  |
| Cod post | LV-1919  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Llywodraeth Latfia  |
| Corff deddfwriaethol | Saeima  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd Latfia  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Edgars Rinkēvičs  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Latfia  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Evika Siliņa  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $39,725 miliwn, $41,154 miliwn  |
| Arian | Ewro  |
| Canran y diwaith | 9.4 canran  |
| Cyfartaledd plant | 1.52  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.863  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad yng ngogledd-ddwyrain Ewrop yw **Gweriniaeth Latfia** neu **Latfia** (Latfieg: *Latvija*). Mae Latfia yn ffinio ag Estonia i'r gogledd, â Lithwania i'r de, ac â Rwsia a Belarws i'r dwyrain. Gwahanir Latfia oddi wrth Sweden yn y gorllewin gan y Môr Baltig. Un o'r Gwledydd Baltig yw Latfia, ynghyd ag Estonia a Lithwania. Riga yw prifddinas y wlad. Daeth Latfia yn aelod o'r Undeb Ewropeaidd ar 1 Mai 2004.

Latfia a Chymru o ran lleoliad a maint
Yn y cyfrifiad diwethaf roedd poblogaeth y wlad yn 1,856,932 (1 Ionawr 2025), tua miliwn a hanner yn llai na Chymru. Mae mwyafrif y boblogaeth yn siarad Latfieg, yr iaith frodorol.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Latfia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Saint Anne, Alderney

Saint Anne| Saint Anne yn 1840 |
| Math | tref  |
|  |
| Poblogaeth | 2,000  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Alderney  |
| Gwlad | Beilïaeth Ynys y Garn  |
| Cyfesurynnau | 49.7133°N 2.2058°W  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifddinas a phrif dref Alderney yn Ynysoedd y Sianel yw **Saint Anne**.

Lleolir y dref ar dir uchel yng nghanol yr ynys i gyfeiriad y gogledd-orllewin. Mae'n llenwi rhan helaeth o'r ynys, bron yn ymestyn hyd at Harbwr Braye i'r gogledd, sef y prif borthladd i'r ynys a'r dref.

Eglwys y Santes Ann
## Adeiladau

* Amgueddfa Cymdeithas Alderney
* Eglwys y Santes Ann
* Ysbyty Mignot

## Cyfeiriadau
# Alderney

Alderney|  |
|  |
| Math | ynys, Tiriogaethau dibynnol y Goron  |
|  |
| Prifddinas | Saint Anne  |
| Poblogaeth | 2,167  |
| Gefeilldref/i | Beaumont-Hague  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Ynysoedd y Sianel  |
| Sir | Beilïaeth Ynys y Garn  |
| Gwlad | Beilïaeth Ynys y Garn  |
| Arwynebedd | 7.8 km²  |
| Uwch y môr | 90 metr  |
| Gerllaw | Môr Udd  |
| Cyfesurynnau | 49.71701°N 2.19675°W  |
| Hyd | 5.8 cilometr  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | States of Alderney  |
|  |
| Arian | Alderney pound  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Alderney o'r awyr
Un o Ynysoedd y Sianel yw **Alderney** (Ffrangeg: *Aurigny*; Auregnais: *Aoeur'gny*). Dyma'r mwyaf gogleddol o Ynysoedd y Sianel. Mae'n ynys fechan sy'n gorwedd tua 35 km i'r gogledd-ddwyrain o ynys Guernsey oddi ar arfordir *région* Normandie yn Ffrainc ac mae ganddi gysylltiad hanesyddol cryf gyda Normandi. Mae'n rhan o Feilïaeth Ynys y Garn.

Lleoliad Alderney yn Ynysoedd y Sianel
Yn 2021 roedd ganddi boblogaeth o 2,102.

## Enwogion

Bu farw'r cyflwynydd criced John Arlott yn Alderney ym 1991, ac mae wedi ei gladdu yno.

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* Gwefan swyddogol

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Ynysoedd y Sianel**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Saint Helier

Saint Helier|  |
|  |
| Math | dinas â phorthladd, plwyf Jersey  |
|  |
| Poblogaeth | 35,822  |
| Pennaeth llywodraeth | Alan Simon Crowcroft  |
| Cylchfa amser | Amser Safonol Greenwich  |
| Gefeilldref/i | Avranches, Bad Wurzach, Funchal  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Beilïaeth Jersey  |
| Gwlad |  Jersey |
| Arwynebedd | 10.6 km²  |
| Yn ffinio gyda | Saint Saviour, Saint Clement, Saint Lawrence, Saint John  |
| Cyfesurynnau | 49.1858°N 2.11°W  |
| Cod post | JE2  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Alan Simon Crowcroft  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Saint Helier
**Saint Helier** yw prifddinas a dinas fwyaf Beilïaeth Jersey yn Ynysoedd y Sianel. Dyma brif borthladd yr ynys hefyd. Fe'i henwir ar ôl Sant Helier, nawddsant Jersey.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ddaearyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# St Peter Port

St Peter Port|  |
| Math | dinas, plwyf sifil  |
| Enwyd ar ôl | Sant Pedr  |
|  |
| Cylchfa amser | Amser Safonol Greenwich  |
| Gefeilldref/i | Masnières  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Guernsey  |
| Gwlad | Beilïaeth Ynys y Garn  |
| Arwynebedd | 6.5 km²  |
| Uwch y môr | 0 metr, 53 metr  |
| Cyfesurynnau | 49.46°N 2.55194°W  |
| Cod post | GY1 3RY  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

St Peter Port.
**St Peter Port** yw prifddinas a dinas fwyaf Beilïaeth Ynys y Garn yn Ynysoedd y Sianel.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ddaearyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Stockholm

Stockholm| Riddarholmen a'r Hen Dref, Stockholm. |
|  |
| Math | dinas, dinas fawr, dinas Hanseatig, dinas â phorthladd, y ddinas fwyaf, prifddinas cenedl  |
| Enwyd ar ôl | Boncyff, ynysig  |
|  |
| Poblogaeth | 984,748  |
| Sefydlwyd | * 1187
 |
| Cylchfa amser | UTC+01:00, UTC+2  |
| Nawddsant | Eric IX of Sweden  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Swedeg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Bwrdeistref Stockholm  |
| Gwlad |  Sweden |
| Arwynebedd | 187.16 km²  |
| Gerllaw | Saltsjön, Llyn Mälaren  |
| Cyfesurynnau | 59.3294°N 18.0686°E  |
| Cod post | 100 00–200 00  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifddinas Sweden a dinas fwyaf Llychlyn yw **Stockholm**.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Amgueddfa genedlaethol
* Gamla Stan (Hen dref)
* Moderna Museet
* Palas Oxenstierna
* Riddarholmskyrkan
* Skansen (amgueddfa)
* Tyska kyrkan (eglwys)

## Pobl o Stockholm

* August Strindberg (1849-1912), dramodydd
* Sven Hedin (1865-1952), fforiwr
* Ingrid Bergman (1915-1982), actores
* Neneh Cherry (g. 1964), cantores
* Ulrika Jonsson (g. 1967), cyflwynydd teledu
* Joel Kinnaman (g. 1979), actor

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Sweden**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Dinas Lwcsembwrg

Dinas Lwcsembwrg|  |
|  |
| Math | bwrdeistref Lwcsembwrg, dinas, dinas fawr, y ddinas fwyaf, prifddinas  |
| En-us-Luxembourg.ogg, Lb-Lëtzebuerg.ogg, LL-Q7913 (ron)-KlaudiuMihaila-Luxemburg.wav, Lb-Stad Lëtzebuerg.ogg  |
| Poblogaeth | 137,696  |
| Sefydlwyd | * 963
 |
| Pennaeth llywodraeth | Lydie Polfer  |
| Cylchfa amser | CET, UTC+01:00, UTC+2  |
| Gefeilldref/i | Prag, Camden, Metz  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Canton Lwcsembwrg  |
| Gwlad |  Lwcsembwrg |
| Arwynebedd | 51.46 km²  |
| Uwch y môr | 300 metr  |
| Gerllaw | Alzette, Pétrusse, Zéissengerbaach, Q25584407, Drosbach  |
| Yn ffinio gyda | Walferdange, Steinsel, Niederanven, Sandweiler, Hesper, Roeser, Leudelange, Bertrange, Strassen, Kopstal  |
| Cyfesurynnau | 49.6106°N 6.1328°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Cyngor cymunedol Lwcsembwrg  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | mayor of Luxembourg  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Lydie Polfer  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifddinas Archddugiaeth Lwcsembwrg yw **Dinas Lwcsembwrg** (Lwcsembwrgeg: *Stad Lëtzebuerg*; Ffrangeg: *Ville de Luxembourg*, Almaeneg: *Luxemburg Stadt*). Lleolir y ddinas wrth gyfaber afonydd Alzette a Pétrusse, yn Ne Lwcsembwrg, ac mae'n cynnwys Castell Lwcsembwrg, castell hanesyddol a sefydlwyd gan y Ffrancod yn gynnar yn yr Oesoedd Canol; tyfodd y ddinas o'i gwmpas.

Yn 2010, roedd poblogaeth Dinas Lwcsembwrg yn 100,000, sef tua theirgwaith mwy na'r *commune'* (cymuned) ail boblog yn y wlad. Y boblogaeth ddinasol, gyda *communes* Hesperange, Sandweiler, Strassen a Walferdange yw 103,973. Lleolir Dinas Lwcsembwrg yng nghanol Gorllewin Ewrop, 117 milltir o ddinas Brwsel, 179 milltir o Baris a 118 milltir o Cwlen.

Un o'r dinasoedd cyfoethocaf yn y byd yw Dinas Lwcsembwrg, am ei bod yn ganolfan bancio a gweinyddiaeth. Mae Dinas Lwcsembwrg wedi croesawu amryw o sefydliadau yr Undeb Ewropeaidd, er enghraifft Llys Cyfiawnder Ewrop, Llys Archwilwyr Ewropeaidd a'r Banc Buddsoddiadau Ewropeaidd.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Lwcsembwrg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Vaduz

Vaduz|  |
|  |
| Math | bwrdeistref Liechtenstein, tref ar y ffin, prifddinas cenedl  |
|  |
| Poblogaeth | 5,668  |
| Sefydlwyd | * 1150
 |
| Pennaeth llywodraeth | Petra Miescher  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00  |
| Gefeilldref/i | Bern, La Paz, Fienna  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Almaeneg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Liechtenstein  |
| Gwlad | Liechtenstein  |
| Arwynebedd | 17.3 km²  |
| Uwch y môr | 455 ±1 metr  |
| Gerllaw | Afon Rhein  |
| Yn ffinio gyda | Eschen, Gamprin, Schaan, Planken, Triesenberg, Balzers, Triesen, Sevelen, Buchs  |
| Cyfesurynnau | 47.1406°N 9.5222°E  |
| Cod post | 9490  |
| LI-11  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | mayor of Vaduz county  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Petra Miescher  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Canol tref **VaduzVaduz** yw prifddinas Tywysogaeth Liechtenstein.

Mae'n ganolfan dwristaidd boblogaidd, yn arbennig yn yr haf.

Mae tywysog Liechtenstein yn byw yn y castell yn y dref, a atgyweiriwyd yn ystod y blynyddoedd 1905-1916.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Liechtenstein**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# A Coruña

A Coruña|  |
|  |
| Math | bwrdeistref Galisia  |
|  |
| Prifddinas | A Coruña  |
| Poblogaeth | 251,543  |
| Pennaeth llywodraeth | Inés Rey  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00  |
| Gefeilldref/i | {{int:show}}Cádiz, Mariglianella, Mar del Plata, Herencia, Rio de Janeiro  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Mancomunidad de Municipios del Área del de La Coruña  |
| Sir | Talaith A Coruña  |
| Gwlad | Sbaen  |
| Arwynebedd | 37.83 km²  |
| Uwch y môr | 21 metr  |
| Gerllaw | Cefnfor yr Iwerydd  |
| Yn ffinio gyda | Arteixo, Culleredo, Oleiros  |
| Cyfesurynnau | 43.373857°N 8.400027°W  |
| Cod post | 15001–15011  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Maer A Coruña  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Inés Rey  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

A Coruña
Tŵr Ercwlff, goleudy Rhufeinig
Lleoliad yn Sbaen
Un o ddinasoedd pwysicaf Cymuned Galisia yw **La Coruña** (Galisieg: **A Coruña**).
Mae porthladd prysur yn y ddinas sy'n ganolbwynt i'r gwaith o ddosbarthu nwyddau amaethyddol yn yr ardal. Er mai yn ninas gyfagos Ferrol y mae llawer o'r diwydiannau trymion, mae purfa olew yno sy'n gyflogwr pwysig yn yr ardal.
Mae'r ddinas wedi bod yn bwysig i forwyr ers yr Oes Rufeinig; cyrhaeddon nhw yn yr 2g CC gan fanteisio ar safle da y ddinas. Erbyn y flwyddyn 62 OC, roedd Iwl Cesar wedi mynd i ymweld â'r lle a sefydlodd fasnach gyda Ffrainc, Lloegr a Phortiwgal.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Sbaen**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Santiago de Compostela

Santiago de Compostela|  |
|  |
| Math | bwrdeistref Galisia  |
|  |
| Prifddinas | Santiago de Compostela city  |
| Poblogaeth | 100,965  |
| Sefydlwyd | * 1834
 |
| Pennaeth llywodraeth | Goretti Sanmartín Rei  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00  |
| Gefeilldref/i | {{int:show}}Assisi, São Paulo, Cali, Coimbra, Santiago do Cacém, Mashhad, Buenos Aires, Qom, Santiago de Querétaro, Santiago de los Caballeros, Las Piedras, Pisa, Santiago de Cuba, Uviéu, Qufu, Le Puy-en-Velay, Cáceres, Córdoba, Santiago de Veraguas  |
| Nawddsant | Iago fab Sebedeus  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | intermunicipal commonwealth of the Santiago de Compostela area, Q107553254  |
| Sir | Talaith A Coruña  |
| Gwlad | Sbaen  |
| Arwynebedd | 220.01 km²  |
| Uwch y môr | 260 metr  |
| Yn ffinio gyda | Oroso, O Pino, Boqueixón, Vedra, Teo, A Coruña, Ames, Val do Dubra, Trazo  |
| Cyfesurynnau | 42.88°N 8.53°W  |
| Cod post | 15700  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Maer Santiago de Compostela  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Goretti Sanmartín Rei  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Arfbais Santiago de Compostela
**Santiago de Compostela** (Sain Siâm yn y Gymraeg) yw prifddinas cymuned ymreolaethol Galisia yn Sbaen. Yn 1985 cyhoeddwyd hen ddinas Santiago yn Safle Treftadaeth y Byd gan UNESCO. Roedd y boblogaeth yn 92,919 yn 2005.

Cerddor stryd yn chwythu ei digeridŵ.
Mae Santiago wedi bod yn gyrchfan bwysig i bererinion ers y Canol Oesoedd; ystyrir mai hi yw'r gyrchfan bwysicaf ar ôl Jerusalem a Rhufain. Yn ôl y traddodiad, dygwyd corff Sant Iago yma yn wyrthiol wedi iddo gael ei ferthyru yn Jerusalem yn 44 OC.. Mae'r ddinas hefyd yn enwog am Brifysgol Santiago de Compostela, sydd wedi ei sefydlu ers mwy na 500 mlynedd, ac am Eglwys Gadeiriol Sant Iago.

Mae llwybr y Camino de Santiago yn arwain yno ar draws gogledd Sbaen, ac mae miloedd yn ei ddilyn bob blwyddyn.

Canwyd cywydd am fordaeth i 'Galys' (sef Galisia yn y Gymraeg) gan Ruffudd Grug yn y 1340au, sy'n sôn am y ddinas: 'Torraist â Sain Siâm amod, Tud y glad, nid da dy glod.'

Eglwys Gadeiriol Sant Iago.
## Gefeilldrefi

* Qom, Iran
# Ankara

Ankara|  |
| Math | bwrdeistref fetropolitan Twrci, dinas  |
|  |
| Poblogaeth | 5,803,482  |
| Pennaeth llywodraeth | Mansur Yavaş  |
| Cylchfa amser | UTC+03:00  |
| Gefeilldref/i | Minsk, Miami, Pavlodar, Ashgabat, Astana, Beijing, Bishkek, Bwcarést, Chișinău, Hanoi, Kyiv, Kuala Lumpur, Dinas Coweit, Nicosia, Manama, Moscfa, Tirana, Kinshasa, Bissau, Ufa, Mogadishu, Sana'a, Washington, Sofia, Tbilisi, Islamabad, Bangkok, Khartoum, Santiago de Chile, Damascus, Amman, Seoul, Dushanbe, Sarajevo, Prishtina, Gogledd Nicosia, Budapest, Kharkiv  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Tyrceg  |
| Daearyddiaeth |
| Lleoliad | Rhanbarth Canoldir Anatolia  |
| Sir | Ankara  |
| Gwlad |  Twrci |
| Arwynebedd | 25,632 km²  |
| Uwch y môr | 938 ±1 metr  |
| Gerllaw | Çubuk, Hatip  |
| Cyfesurynnau | 39.9358°N 32.8387°E  |
| Cod post | 06000–06999  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Maer Ankara  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Mansur Yavaş  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifddinas Twrci a'r ddinas ail fwyaf yn y wlad honno yw **Ankara** (hefyd: **Ancara**; hen enwau **Angora** ac **Ancyra**), sy'n brifddinas Talaith Ankara yn ogystal. Yn 2007 roedd tua 4,455,453 o bobl yn byw yn y ddinas. Lleolir Ankara 938 medr uwchben lefel y môr. Mae hinsawdd cyfandirol, gyda hafau tymherol ac eira yn y gaeaf. Ankara yw canolfan masnach a diwydiant bwysicaf y wlad ond cyn ei dyfod yn brif ddinas roedd hi'n enwog yn bennaf am ei geifr blew hir ynghyd â'r gwlân arbennig a geir ohonynt, sef gwlân Angora.

Cafodd y ddinas ei chodi yng nghanol ucheldir Anatolia ac mae'n groesffordd cludiant bwysig iawn i ffyrdd a'r rheilffyrdd fel ei gilydd. Prifysgolion y ddinas yw Prifysgol Technoleg y Dwyrain Canol (Middle East Technical University; METU), Prifysgol Hacettepe, Prifysgol Bilkent a Phrifysgol Ankara ei hun. Mae Llyfrgell Genedlaethol Twrci a'r Amgueddfa Ddaearegol i'w cael yn Ankara yn ogystal.

Ers y dewiswyd hi fel prifddinas Twrci gan Kemal Atatürk yn lle Istanbwl, mae'r ddinas wedi datblygu ac erbyn hyn mae'n cynnwys hen ardal o'r enw **Ulus** ynghyd ag ardal newydd o'r enw **Yenisehir**. Mae adeiladau Rhufeinig, Bysantaidd ac Otomanaidd yn y strydoedd cul yn yr hen chwarter, a cheir gwestai mawr, theatrau, canolfannau siopio ac ati yn yr ardal newydd. Mae Cynulliad Cenedlaethol Mawr Twrci a swyddfeydd y llywodraeth, ynghyd â llysgenhedaethau gwledydd tramor i'w cael yn yr ardal newydd hefyd.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Palas Ankara
* Çankaya Köşkü (palas Arlywydd Twrci)
* Mosg Kocatepe
* Tŵr Atakule
* Tŷ Opera

## Enwogion

* Vehbi Koç (1901-1996), dyn busnes
* Ali Babacan (g. 1967), gwleidydd

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Dwrci**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Vitoria-Gasteiz

Vitoria-Gasteiz|  |
|  |
| Math | bwrdeistref Sbaen  |
|  |
| Prifddinas | Vitoria-Gasteiz City  |
| Poblogaeth | 260,699  |
| Sefydlwyd | * 1181
 |
| Pennaeth llywodraeth | Maider Etxebarria  |
| Gefeilldref/i | {{int:show}}Kutaisi, Vitória, Angoulême, Kogo, Anaheim, Sullana, Zug, La Güera, Mar del Plata, Victoria, Ibagué, Dortmund  |
| Nawddsant | Sancta Maria ad Nives  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Cuadrilla de Vitoria  |
| Gwlad |  Gwlad y Basg  Sbaen |
| Arwynebedd | 276.81 km²  |
| Uwch y môr | 525 ±1 metr  |
| Gerllaw | Zadorra  |
| Yn ffinio gyda | Arratzua-Ubarrundia, Elburgo/Burgelu, Barrundia, Iruraiz-Gauna, Bernedo, Iruña de Oca/Iruña Oka, Kuartango, Zuia, Zigoitia, Condado de Treviño, La Puebla de Arganzón  |
| Cyfesurynnau | 42.8467°N 2.6731°W  |
| Cod post | 01001–01015  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | maer Vitoria-Gasteiz  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Maider Etxebarria  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Perchnogaeth | Alfonso VIII of Castile, Rey de Castilla y de León Alfonso X  |
| Sefydlwydwyd gan | Sancho VI of Navarre  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

**Vitoria-Gasteiz** yw prifddinas Cymuned Ymreolaethol Gwlad y Basg a phrifddinas talaith Araba. Yr enw Sbaeneg yw **Vitoria** a'r enw Basgeg yw **Gasteiz**; "Vitoria-Gasteiz" yw'r ffurf swyddogol. Poblogaeth y ddinas yw 260,699 (2025).

Sefydlwyd Gasteiz yn 1181 gan Sancho VI, brenin Navarra, fel *Nueva Victoria*. Yn 1200 daeth yn rhan o Deyrnas Castillia pan gipiwyd y dref gan Alfonso VIII, brenin Castilla. Yn 1431 cafodd yr hawl i'w galw ei hun yn ddinas.

Ymladdwyd Brwydr Vitoria ar 21 Mehefin 1813, pan orchfygwyd byddin o Ffrancwyr gan fyddin dan Ddug Wellington, brwydr a roddodd ddiwedd ar yr ymladd yn Sbaen i bob pwrpas.

Ar 20 Mai 1980, cyhoeddwyd Vitoria-Gasteiz yn brifddinas Cymuned Ymreolaethol Gwlad y Basg (sef tri yn unig o saith talaith Gwlad y Basgː Iruña yw prifddinas hanesyddol Gwlad y Basg trwyddi draw). Mae'r boblogaeth wedi cynyddu'n sylweddol iawn yn y blynyddoedd diwethaf.

Paseo de la Senda.
# Pamplona

Iruñea|  |
|  |
| Math | bwrdeistref Sbaen  |
|  |
| Prifddinas | Pamplona city  |
| Poblogaeth | 209,094  |
| Sefydlwyd | * 74 CC
 |
| Pennaeth llywodraeth | Enrique Maya Miranda, Joseba Asirón, Enrique Maya Miranda, Yolanda Barcina, Cristina Ibarrola, Joseba Asirón  |
| Gefeilldref/i | {{int:show}}Paderborn, Yamaguchi, Baiona, Toruń, Pamplona  |
| Nawddsant | Saturnin  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Sbaeneg, Basgeg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Pamplona metropolitan area, Mixed Zone of Navarre  |
| Sir | Basin of Pamplona, Nafarroa Garaia, Iruñeko merindadea  |
| Gwlad |  Gwlad y Basg  Sbaen |
| Arwynebedd | 25.1 km²  |
| Uwch y môr | 450 metr  |
| Gerllaw | Arga, Sadar, Elorz  |
| Yn ffinio gyda | Ansoáin-Antsoain, Ezcabarte, Burlada/Burlata, Villava/Atarrabia, Valley of Egüés, Aranguren, Galar, Cendea de Cizur, Zizur Mayor/Zizur Nagusia, Barañáin, Olza, Orkoien, Berrioplano/Berriobeiti, Berriozar  |
| Cyfesurynnau | 42.8167°N 1.65°W  |
| Cod post | 31001–31016  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | maer Pamplona  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Enrique Maya Miranda, Joseba Asirón, Enrique Maya Miranda, Yolanda Barcina, Cristina Ibarrola, Joseba Asirón  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

**Pamplona** (Basgeg: **Iruña** neu **Iruñea**) yw prifddinas cymuned ymreolaethol Nafarroa Garaia yng Gwlad y Basg yng ngwladwriaeth Sbaen. Yn hanesyddol, ystyrir Pamplona gan y mwyafrif[angen ffynhonnell] fel prifddinas Gwlad y Basg (Euskal Herria).

Saif ar Afon Arga, a 209,094 (2025) yw poblogaeth y ddinas. Yn y cyfnod Rhufeinig, tyfodd pentref Iruñea i fod yn ddinas Rufeinig "Pompaelo", wedi ei henwi ar ôl Pompeius Magnus, a'i sefydlodd yn 74 CC. Cafodd ei chipio gan y Mwslimiaid yn yr 8g, ac yn 778 dinistriwyd y muriau gan Siarlymaen ychydig cyn Brwydr Ronsyfal. Yn ail hanner y 9g ffurfiwyd Teyrnas Pamplona.

Mae Pamplona yn enwog am y Sanferminak, gŵyl sy'n cael ei chynnal rhwng 6 ac 14 Gorffennaf i anrhydeddu Sant Fermín, nawdd-sant Nafarroa. Y rhan enwocaf o'r ŵyl yw'r "rhedeg gyda'r teirw".

Y ddinas yw diwedd ail ran y Camino de Santiago o Ronsyfál i Santiago de Compostela.

Stryd Estafeta (Estafeta Kalea)
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Sbaen**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Nafarroa Garaia

Nafarroa|  |
|  |
| Math | chartered community  |
|  |
| Prifddinas | Pamplona  |
| Poblogaeth | 678,338  |
| Sefydlwyd | * 16 Awst 1841
 |
| Anthem | Himne de Navarra  |
| Pennaeth llywodraeth | María Chivite  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00, UTC+2  |
| Gefeilldref/i | Yamaguchi  |
| Nawddsant | Francis Xavier, Fermin  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Sbaeneg, Basgeg  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  Sbaen |
| Arwynebedd | 10,391 km²  |
| Yn ffinio gyda | La Rioja, Aragón, Cymuned Ymreolaethol Gwlad y Basg, Nouvelle-Aquitaine, Ffrainc  |
| Cyfesurynnau | 42.82°N 1.65°W  |
| ES-NC  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Government of Navarra  |
| Corff deddfwriaethol | Parliament of Navarre  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | President of Navarre  |
| Pennaeth y Llywodraeth | María Chivite  |
|  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.918  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

*Mae'r erthygl yma yn trafod y gymuned ymreolaethol bresennol. Am y deyrnas ganoloesol, gweler Teyrnas Navarra.*
Un o gymunedau ymreolaethol Sbaen yw **Nafarroa Garaia** (yn Basgeg) neu **Navarra** (yn Sbaeneg - enw llawn **Comunidad Foral de Navarra**; *Nafarroa Foru Komunitatea* mewn Basgeg), sy'n hefyd yn un o saith talaith traddodiadol Gwlad y Basg. I'r gogledd mae'r ffin â Ffrainc, gydag Aragón i'r dwyrain, La Rioja i'r de ac Euskadi i'r gorllewin.

Nafarroa Garaia yn Sbaen
O'r boblogaeth o 584,734 (2004), mae tua un rhan o dair yn byw yn y brifddinas, Pamplona (*Iruñea* neu *Iruña* mewn Basgeg).

 **Taleithiau Sbaen**

A Coruña **·**
Albacete **·**
Alicante **·**
Almería **·**
Araba **·**
Asturias **·**
Ávila **·**
Badajoz **·**
Barcelona **·**
Biscay **·**
Burgos **·**
Cáceres **·**
Cádiz **·**
Cantabria **·**
Castellón **·**
Ciudad Real **·**
Córdoba **·**
Cuenca **·**
Girona **·**
Granada **·**
Guadalajara **·**
Gipuzkoa **·**
Huelva **·**
Huesca **·**
Jaén **·**
La Rioja **·**
Las Palmas **·**
León **·**
Lleida **·**
Lugo **·**
Madrid **·**
Málaga **·**
Murcia **·**
Nafarroa Garaia **·**
Ourense **·**
Palencia **·**
Pontevedra **·**
Salamanca **·**
Santa Cruz de Tenerife **·**
Segovia **·**
Sevilla **·**
Soria **·**
Tarragona **·**
Teruel **·**
Toledo **·**
Valencia **·**
Valladolid **·**
Ynysoedd Balearig **·**
Zamora **·**
Zaragoza

 **Cymunedau ymreolaethol Sbaen**

Andalucía **·**
Aragón **·**
Asturias **·**
Cantabria **·**
Castilla-La Mancha **·**
Castilla y León **·**
Catalwnia **·**
Extremadura **·**
Galisia **·**
Gwlad y Basg **·**
Madrid **·**
Murcia **·**
Navarra **·**
La Rioja **·**
Valenciana **·**
Ynysoedd Balearig **·**
Yr Ynysoedd Dedwydd **·Dinasoedd ymreolaethol**

Ceuta **·**
Melilla