# Warsaw

Warsaw|  |
|  |
| Math | dinas gyda grymoedd powiat, dinas, sedd y llywodraeth, dinas fawr, cyrchfan i dwristiaid, y ddinas fwyaf, endid tiriogaethol gweinyddol, metropolis, prifddinas cenedl  |
| Warszawa pl.ogg, LL-Q7913 (ron)-KlaudiuMihaila-Varșovia.wav, De-Warschau.ogg  |
| Poblogaeth | 1,862,402  |
| Pennaeth llywodraeth | Rafał Trzaskowski  |
| Gefeilldref/i | Berlin, Den Haag, Taipei, Düsseldorf, Hamamatsu, Île-de-France, Toronto, Istanbwl, Tel Aviv, Harbin, Kyiv, Saint-Étienne, Chicago, Seoul, Rio de Janeiro, Grozny, Vilnius, Hanoi, Fienna, Astana, Riga, Budapest, Oslo, Kharkiv, Zagreb, Sofia, Buenos Aires, Athen, Madrid, San Diego, Lviv, Solna Municipality, Odesa, Coventry, Tbilisi  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Pwyleg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Masovian Voivodeship  |
| Gwlad |  Gwlad Pwyl |
| Arwynebedd | 517.2 km²  |
| Uwch y môr | 118 metr  |
| Gerllaw | Afon Vistula  |
| Yn ffinio gyda | Sir Warsaw West, Sir Pruszków, Sir Piaseczno, Sir Otwock, Sir Mińsk, Sir Wołomin, Sir Legionowo  |
| Cyfesurynnau | 52.23°N 21.0111°E  |
| Cod post | 00-000  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Maer Warsaw  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Rafał Trzaskowski  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

**Warsaw**, neu **Warszawa**, (Pwyleg: *Warszawa*) yw prifddinas Gwlad Pwyl. Saif ar lan ddwyreiniol Afon Vistula, tua 370 km o arfordir y Môr Baltig a mynyddoedd y Carpatiau fel ei gilydd. Amcangyfrifir bod ganddi boblogaeth o tua 1,726,581 (2014).

## Hanes

Erbyn dechrau'r Oesoedd Canol roedd casgliad o drigfeydd ar lan Afon Vistula wedi tyfu'n dref ac yna'n ddinas erbyn y 15g. Cyhoeddwyd Warsaw yn brifddinas y wlad yn 1611. Dioddefodd gyfnod dilewyrch ar ôl hynny ond erbyn y 18g roedd yn ddinas lewyrchus eto.

Cafodd ei meddiannu gan Rwsia yn 1794 ac yn ddiweddarach gan Ffrainc dan Napoleon, a Phrwsia yn ogystal. Chwaraeodd ran bwysig yn yr ymgyrch dros annibyniaeth i Wlad Pwyl yn y 19g. Ar ôl cael ei meddiannu gan yr Almaenwyr yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf daeth yn brifddinas y wlad unwaith yn rhagor yn 1918 pan enillodd y wlad ei hannibyniaeth.

Dioddefodd y ddinas yn enbyd yn yr Ail Ryfel Byd pan y meddiannwyd gan y Natsïaid. Un o agweddau gwaethaf y rhyfel yn Warsaw oedd creu'r geto i'r Iddewon gan y Natsïaid (1940). Gorfodwyd 400,000 o Iddewon i fynd i fyw yn Geto Warsaw. Dim ond tua 100,000 oedd wedi goroesi erbyn Chwefror 1943. Bu gwrthryfel ganddynt ar y strydoedd ond fe'u gorchfygwyd gan y Natsïaid a chafodd y goroeswyr i gyd eu rhoi i farwolaeth.

Ar ddiwedd y rhyfel roedd y ddinas wedi'i dinistrio yn llwyr bron. Aethpwyd ati yn y 1950au i atgyfodi'r hen ddinas ac ail-greu rhai o'r adeiladau hanesyddol a gollwyd. Mae'r ddinas wedi tyfu'n sylweddol ers hynny ac erbyn heddiw mae Warsaw yn ddinas fywiog ac yn ganolfan ddiwylliannol, fasnachol a chyfathrebol y wlad.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Colofn Zygmunt
* Eglwys gadeiriol Sant Ioan
* Królikarnia
* Palas Czapski
* Palas Diwylliant
* Palas Krasiński
* Palas Wilanów
* Theatr Mawr

## Enwogion

* Marie Curie (1867-1934), ffisegydd
* Samuel Goldwyn (c.1879-1974), cyfarwyddwr ffilm
* Jarosław Kaczyński (g. 1949), gwleidydd

## Dolenni allanol

### Cyffredinol

Palas Branicki
* Warsaw ar Wikimapia
* Gwefan swyddogol dinas Warsaw Archifwyd 2007-11-16 yn y Peiriant Wayback
* Map o'r ddinas (Pwyleg) Archifwyd 2011-01-28 yn y Peiriant Wayback
* Panorama o ganol y ddinas
* Crafwyr awyr Warsaw
* Gwrthryfel Warsaw 1944
* Castell Brenhinol Archifwyd 2010-12-13 yn y Peiriant Wayback
* Palas Wilanów

### Orielau

* Google Maps: Warsaw
* Golygfeydd
* 360° golygfeydd o ganol y ddinas Archifwyd 2006-09-01 yn y Peiriant Wayback
* Lluniau hanesyddol o Geto Warsaw yn 1943

 **Dinasoedd Gwlad Pwyl**

Warsaw ·
Kraków ·
Łódź ·
Wrocław ·
Poznań ·
Gdańsk ·
Szczecin ·
Bydgoszcz ·
Lublin ·
Katowice ·
Białystok ·
Gdynia ·
Częstochowa ·
Radom ·
Sosnowiec ·
Toruń ·
Kielce ·
Gliwice ·
Rzeszów ·
Zabrze ·
Olsztyn ·
Bytom ·
Bielsko-Biała ·
Ruda Śląska ·
Rybnik ·
Tychy ·
Dąbrowa Górnicza ·
Gorzów Wielkopolski ·
Płock ·
Elbląg ·
Opole ·
Wałbrzych ·
Zielona Góra ·
Włocławek ·
Tarnów ·
Chorzów ·
Koszalin ·
Kalisz ·
Legnica ·