Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Albwm

Albwm cynnar
Casgliad o draciau clywedol neu gerddorol a ddosbarthir i'r cyhoedd yw **albwm** (ll. **albymau**).

## Gweler hefyd

* Albwm byw
* Albwm comedi
* Albwm dethol
* Albwm stiwdio
* Sengl (cerddoriaeth)

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **gerddoriaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Ysgol (addysg)

*Am ddefnydd arall o'r gair "ysgol", gweler Ysgol (gwahaniaethu)*

Albert Anker (1896)
Disgyblion uwchradd mewn gwisg ysgol a chotiau glaw yn Swydd Stafford, Lloegr.
Lle a ddynodir ar gyfer addysgu yw **ysgol**. Fel arfer y mae'n sefydliad (ac yn adeilad) lle mae disgyblion neu fyfyrwyr, sydd fel arfer yn blant neu yn bobl ifainc, yn dysgu drwy law athrawon. Lle canolog y dysgu fel arfer yw'r ystafell ddosbarth, ond dim o angenrheidrwydd bob amser. Gall y dysgu fod mewn labordy er enghraifft, neu hyd yn oed yn yr awyr agored.

Mae'r math o sefydliad a ddisgrifir fel **ysgol** yn amrywio o wlad i wlad.

Gelwir yr hyn sy'n cael ei addysgu yn yr ysgol yn gwricwlwm a cheir Cwricwlwm Cenedlaethol sy'n nodi'n statudol yr hyn sy'n ofynnol i ddisgybl ei ddysgu.

## Cymru

Yng Nghymru ceir addysg mewn ysgolion cynradd i blant unarddeg oed ac iau ac ysgolion uwchradd o unarddeg tan ddeunaw oed os oes chweched dosbarth, ac o unarddeg tan 16 oed os nad oes gandddynt chweched dosbarth. Lle nad oes chweched dosbarth bydd y plant sydd am ddilyn addysg uwch yn mynychu Coleg Trydyddol.

Gelwir ysgolion cynradd sy'n dysgu trwy gyfrwng y Gymraeg yn Ysgolion Cymraeg a'r ysglion uwchradd sy'n dysgu trwy gyfrwng y Gymraeg yn neu Ysgol ddwyieithog neu'n Ysgol Naturiol Gymraeg fel a geir yng Ngwynedd.

Cafwyd cwricwlwm newydd ar gyfer Cymru ym Medi 2008, wedi'i osod gan y Cynulliad Cenedlaethol. Mae’r cwricwlwm hwn yn cynnwys y meysydd canlynol:

* y Cyfnod Sylfaen;
* datblygu sgiliau;
* y cwricwlwm cenedlaethol;
* addysg bersonol a chymdeithasol;
* addysg rhyw;
* gyrfaoedd a’r byd gwaith;
* addysg grefyddol.

## Cyfeiriadau

## Gweler hefyd

* Owen Morgan Edwards (1858-1920); AEM, hanesydd, llenor, ymgyrchwr dros y Gymraeg
* Griffith Jones 'Llanddowror', (1683–1761); sylfaenydd yr Ysgolion Cylchynol
* Syr Hugh Owen (addysgwr), (1804-1881); addysgwr o Fôn
* Thomas Parry (ysgolhaig), (1904–1985); pennaeth Llyfrgell Genedlaethol Cymru a phrifathro ar Goleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **addysg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Yuri (genre)

Yuri|  |
| Enghraifft o: | anime and manga genre, math o ffuglen  |
| Math | anime and manga, lesbian fiction, ffuglen ramantus, Lesbian literature  |
| Y gwrthwyneb | yaoi  |
| Prif bwnc | lesbiaeth  |
| Enw brodorol | 百合  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0jb0t  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Perthynas rhwng "blondan" a "brwnet" mewn ysgol breswyl i ferched, *Shiroi Heya no Futari*, oedd y manga *yuri* cyntaf,.
*Genre* o gylchgronau a ffilmiau am gariad rhwng merched mewn anime manga ydy Yuri (百合, "Lili"), neu **cariad merch** (ガールズラブ, *gāruzu rabu*),. Mae *Yuri* yn canolbwyntio ar yr ochr rhywiol a'r ochr ramantus o'r berthynas. Weithiau mae'n nhw'n defnyddio'r term *shōjo-ai* yn y Gorllewin am yr ochr ramantus.

Mae gwreiddiau *yuri* yn mynd yn ôl i ffuglen lesbiaidd ar ddechrau'r 20g: i lyfrau fel *Yaneura no Nishojo* gan Nobuko Yoshiya. Ond yn y 1970au y dechreuodd manga lesbiaidd go iawn, gan artistiaid fel Ryoko Yamagishi a Riyoko Ikeda. Daeth ffasiwn newydd a ffres yn y 1990au yn ogystal â stwff dōjinshi, a derbyniawyd y *genre* yn gyffredinol gan y gymdeithas yn Japan a gwledydd eraill hefyd. Yn 2003, y cyhoeddwyd y cylchgrawn manga *yuri* go-iawn, am y tro cyntaf: *Yuri Shimai*. Ar ei ôl, pan ddaeth *Yuri Shimai* i ben, cyhoeddwyd *Comic Yuri Hime*.

Ar gyfer merched y cafodd ei greu'n wreiddiol, ond erbyn hyn ceir math *shōnen seinen*, hefyd, ar gyfer dynion. Mae'r manga *yuri* ar gyfer dynion yn cynnwys *Kannazuki no Miko* a *Strawberry Panic!*, a gweithiau allan o'r *Comic Yuri Hime'* a lansiwyd yn 2007.

## Cyfeiriadau
# Vivekananda

| Vivekananda |
| --- |
|  |
| Ganwyd | নরেন্দ্রনাথ দত্ত  12 Ionawr 1863  Swami Vivekananda's Ancestral House & Cultural Centre  |
| Bu farw | 4 Gorffennaf 1902  o strôc  Belur  |
| Dinasyddiaeth | y Raj Prydeinig  |
| *Alma mater* | * Presidency University
* Coleg Eglwys yr Alban
* Prifysgol Calcutta
 |
| Galwedigaeth | mynach, athronydd, ysgrifennwr, bardd, athro, spiritual leader, areithydd, canwr, awdur ysgrifau, awdur teithlyfrau, cofiannydd  |
| Adnabyddus am | Bartaman Bharat, Raja Yoga, Jnana Yoga, My India: The India Eternal  |
| Tad | Vishwanath Datta  |
| llofnod |
|  |

Mynach Hindŵaidd oedd **Swami Vivekananda** (12 Ionawr 1863 – 4 Gorffennaf 1902, ganwyd: **Narendra Nath Datta**). Roedd yn ddisgybl i Ramakrishna.
# Arian (elfen)

Arian|  |
| Enghraifft o: | elfen gemegol  |
| Math | metal nobl, Elfen drosiannol, Elfen cyfnod 5, metel gwerthfawr  |
| Lliw/iau | arian  |
| Deunydd | galena, cerussite, acanthite, argentite, chlorargyrite  |
| Màs | 107.8682 ±0.0002 uned Dalton  |
| Fformiwla gemegol | Ag  |
| Dyddiad darganfod | Mileniwm 5. CC  |
| Symbol | Ag  |
| Rhif atomig | 47  |
| Electronegatifedd | 2  |
| Cyflwr ocsidiad | 2  |
| Rhan o | Elfen cyfnod 5, Elfen Grŵp 11  |
| Dynodwyr |
| SMILES | [ag]  |
| Freebase | /M/025sf8x  |
| Thesawrws y BNCF | 27161  |
| CAS | 7440-22-4  |
| PubChem CID | 23954  |
| ChEBI | 9141, 30512  |
| InChI | Inchi=1s/ag  |
| ChemSpider | 22394  |
| UNII | 3m4g523w1g  |
| Rhif EC | 231-131-3  |
| Drugbank | Db12965  |
| ECHA | 100.028.301  |
| RxNorm CUI | 9785  |
| UMLS CUI | C0947651  |
| NDF-RT | N0000148868  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

*Pwnc y dudalen hon yw'r metel arian. Am ystyron eraill, gwelwch Arian.*

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Arian

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

 |
|

|  |
| --- |
|  |
| Arian mewn cynhwysydd |

 |
|  |
| Symbol | Ag |
|  Rhif | 47 |
| Dwysedd | 10490 kg m-3 |

Elfen gemegol yn y tabl cyfnodol ac iddo'r symbol `**Ag**` a'r rhif 47 yw **arian**.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **gemeg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Fluxus

Roedd **Fluxus** yn fudiad celf arbrofol yn y 1960au a 1970au. Roedd yn grŵp anffurfiol o artistiaid, beirdd a cherddorion ar draws y byd. Cynhaliwyd amrywiaeth fawr o weithgareddau, cyngherddau a digwyddiadau anffurfiol *Happenings*.

Roedd y gwaith a digwyddiadau’r grŵp yn aml yn brofoclyd, chwyldroadol ac am herio’r byd celf sefydliadol. Ysbrydolwyd y mudiad Fluxus gan Marcel Duchamp a’r mudiad celfyddydol Dada yn y 1920au, yn arbennig gan eu syniad o ‘anti-art’.

Mae’r enw Fluxus yn adlewyrchu’r syniad bod eu gweithgareddau heb fod yn llonydd, ond yn llifo mewn newid parhaus.

Ymhlith yr aelodau amlwg oedd y Cymro John Cale, y cyn Beatle Yoko Ono a Joseph Beuys.

Ffurfiwyd Fluxus yn 1960 gan yr arlunydd George Maciunas. Daeth yr enw o gylchgrawn am gerddoriaeth arbrofol ac artistiaid wedi’u hysbrydoli gan y cyfansoddwr John Cage.

Roedd digwyddiad cyntaf Fluxus mewn oriel gelf yn Efrog Newydd yn 1960, gyda gwyliau Fluxus yn cael eu cynnal yn Ewrop yn 1962. Yn ystod y pymtheg mlynedd nesaf daeth Efrog Newydd, Yr Almaen a Japan yn ganolfannau gweithgareddau’r grŵp.

Doedd dim un steil penodol yn gysylltiedig â Fluxus, yn hytrach roedd y grŵp yn nodweddiadol am amrywiaeth eang o gyfryngau yn aml gydag agwedd a ‘DIY’ gan ddefnyddio pa bynnag anodau, pobl a lleoliad oedd digwydd bod ar gael ar y pryd ac yn agored i bawb. Y cymryd rhan, creadigrwydd, proses a chreu trwy ddamwain yn cael eu hystyried yn bwysicach na’r canlyniad terfynol bwriadol.

Roedd Fluxus hefyd yn nodweddiadol am hiwmor, fod yn wrth-fasnachol, democrataidd ac yn annog cydweithrediad rhwng pobol o ffurfiau gwahanol o gelfyddydau.

* Celfwaith Dieter Reick "Self-driving toothbrush" (1968)
* Joseph Beuys, 1978

## Cyfeiriadau
# Cwpan Rygbi'r Byd

| Cwpan Rygbi'r Byd
 |
| --- |
|  |
| **Chwaraeon** | Rygbi'r Undeb
 |
| **Sefydlwyd** | 1987
 |
| **Motto** | *A World in Union* |
| **Nifer o Dimau** | 20 *(16 rhwng 1987 a 1995)* |
| **Pencampwyr presennol** |  De Affrica
 |
| **Gwefan Swyddogol** |
 |

**Cwpan Rygbi'r Byd** yw prif gystadleuaeth rhyngwladol rygbi'r undeb. Cynhelir twrnament bob pedair blynedd ers y bencampwriaeth gyntaf yn 1987 yn Awstralia a Seland Newydd. Trefnir y gystadleuaeth gan gorff llywodraethol y gamp yn rhyngwladol, World Rugby.

Y pencampwyr presennol yw Seland Newydd enillodd y gystadleuaeth yn 2015 yn erbyn Awstralia. Mae un tîm wedi codi'r tlws 3 gwaith - Seland Newydd, a mae dau tîm wedi codi'r tlws ddwywaith; Awstralia a De Affrica.

Mae'r enillwyr yn derbyn Cwpan Webb Ellis sy'n dwyn enw'r disgybl o Ysgol Rugby lwyddodd, yn ôl y chwedl, i ddyfeisio'r gamp wrth "bigo'r bêl i fyny a rhedeg gydag o".

## Hanes

Roedd rygbi'r undeb yn rhan o Gemau Olympaidd yr Haf ym Mharis ym Mharis 1900, Llundain 1908, Antwerp 1920 ac ym Mharis 1924. Ffrainc enillodd y fedal aur cyntaf, yna Awstralia gyda'r ddwy gystadleuaethn rygbi olaf yn y Gemau Olympaidd yn cael eu hennill gan Unol Daleithiau America, ond ni chafodd rygbi'r undeb ei gynnwys yn y gemau ar ôl 1924

Cafodd Cwpan Rygbi'r Byd ei grybwyll ar sawl achlysur yn mynd yn ôl at y 1950au, ond gyda'r gamp yn parhau i fod yn gêm amatur roedd y rhan fwayf o Undebau'r *International Rugby Football Board* (IRFB) yn erbyn y syniad. Ym 1985, roedd Awstralia, Seland Newydd a Ffrainc o blaid cynnal Cwpan Rygbi'r Byd, ac er nad oeddent yn cael cystadlu oherwydd sancsiynau yn erbyn system apartheid y wlad, roedd De Affrica hefyd o blaid.

Golygai hynny fod y bleidlais yn gyfartal 8-8 ond, wedi i aelod Lloegr acyna aelod Cymru newid eu meddyliau, cafwyd cytundeb i drefnu Cwpan y Byd am y tro cyntaf ym 1987

## Pencampwriaethau

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Blwyddyn
 | Lleoliad
 |  | Rownd Derfynol
 |  | Gêm 3ydd/4ydd
 |  | Nifer o dimau
 |
| Enillydd
 | Sgôr
 | Ail
 | Trydydd
 | Sgôr
 | Pedwerydd
 |
| 1987
 |  Awstralia a  Seland Newydd
 |  **Seland Newydd** | **29-9** |  Ffrainc
 |  Cymru
 | **22–21** |  Awstralia
 | 16
 |
| 1991
 |  Lloegr,  Ffrainc,  Iwerddon  Yr Alban a  Cymru
 |  **Awstralia** | **12-6** |  Lloegr
 |  Seland Newydd
 | **13–6** |  Yr Alban
 | 16
 |
| 1995
 |  De Affrica
 |  **De Affrica** | **15–12** (way)
 |  Seland Newydd
 |  Ffrainc
 | **19–9** |  Lloegr
 | 16
 |
| 1999
 |  Cymru
 |  **Awstralia** | **35–12** |  Ffrainc
 |  De Affrica
 | **22–18** |  Seland Newydd
 | 20
 |
| 2003
 |  Awstralia
 |  **Lloegr** | **20–17** (way)
 |  Awstralia
 |  Seland Newydd
 | **40–13** |  Ffrainc
 | 20
 |
| 2007
 |  Ffrainc
 |  **De Affrica** | **15–6** |  Lloegr
 |  Yr Ariannin
 | **34–10** |  Ffrainc
 | 20
 |
| 2011
 |  Seland Newydd
 |  **Seland Newydd** | **8–7** |  Ffrainc
 |  Awstralia
 | **21–18** |  Cymru
 | 20
 |
| 2015
 |  Lloegr
 |  **Seland Newydd** | **34–17** |  Awstralia
 |  De Affrica
 | **24–13** |  Yr Ariannin
 | 20
 |
| *2019* |  Japan
 |  |  |  |  |  |  |  |
| 2023
 |  Ffrainc
 |  |  |  |  |  |  | 20
 |

## Cyfeiriadau
# Chwaraeon modur

Chwaraeon modur| Enghraifft o: | math o chwaraeon  |
| Math | chwaraeon  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0410tth  |
| Thesawrws y BNCF | 35919  |
| Quora | Motorsports  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Mae **chwaraeon modur** yn cynnwys yr holl weithgareddau chwaraeon lle mae cerbydau modur yn cystadlu yn erbyn ei gilydd. Mae hyn yn cynnwys rasio ar bedair olwyn (rasio ceir), rasio ar ddwy olwyn (rasio beiciau modur), gyrri ar drac rasio (e.e. Fformiwla Un), gyrri traws gwlad (e.e. ralïo), gyrri oddi ar y ffordd (e.e. motocross).

Y prif gorff sy'n rheoli rasio ar bedair olwyn yw Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Yr un sy'n rheoli rasio ar ddwy olwyn yw Fédération Internationale de Motocyclisme (FIM).

## Llenyddiaeth

* (Saesneg) Gifford, Clive (2006). *Racing: The Ultimate Motorsports Encyclopedia*. Kingfisher.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **chwaraeon modur**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Coldwater, Michigan

Coldwater|  |
| Math | dinas yn yr Unol Daleithiau, tref ddinesig  |
|  |
| Poblogaeth | 13,822  |
| Sefydlwyd | * 1861
 |
| Cylchfa amser | Cylchfa Amser y Dwyrain  |
| Gefeilldref/i | Soltau  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  UDA |
| Arwynebedd | 24.01539 km², 21.416222 km²  |
| Talaith | Michigan |
| Uwch y môr | 294 ±1 metr  |
| Gerllaw | Afon Coldwater, Sauk River, Coldwater Lake  |
| Cyfesurynnau | 41.94°N 85°W  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Dinas yn Branch County, yn nhalaith Michigan, Unol Daleithiau America yw **Coldwater, Michigan**. ac fe'i sefydlwyd ym 1861.

Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: Cylchfa Amser y Dwyrain.

## Poblogaeth ac arwynebedd

Mae ganddi arwynebedd o 24.01539 cilometr sgwâr, 21.416222 cilometr sgwâr (1 Ebrill 2010) ac ar ei huchaf mae'n 294 metr yn uwch na lefel y môr. Yn ôl cyfrifiad y wlad, poblogaeth y dref yw: 13,822 (1 Ebrill 2020); mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd poblogaeth Caerdydd yn 361,462 a Rhyl tua 26,000.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Lleoliad Coldwater, Michigan o fewn Branch County |  |

## Pobl nodedig

Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Coldwater, gan gynnwys:

*Rhestr Wicidata:*

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

| enw
 | delwedd
 | galwedigaeth
 | man geni
 | Bl geni
 | Bl marw
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| *Jim Curtiss* |  | *chwaraewr pêl fas* | Coldwater
 | 1861
 | 1945
 |
| *Phinney S. Hunt* |  | *ffotograffydd* | Coldwater
 | 1866
 | 1917
 |
| *Alice Randall Marsh* |  | arlunydd
 | Coldwater
 | 1869
 | 1929
 |
| *Fred C. Truesdell* |  | actor *actor ffilm* | Coldwater
 | 1870
 | 1929
 |
| *Mark Wessel* |  | cyfansoddwr pianydd
 | Coldwater
 | 1894
 | 1973
 |
| *Huddie M. Johnson* |  | cerddor
 | Coldwater
 | 1901
 | 1938
 |
| *Mary Dwight Baker* |  | *ymchwilydd meddygol* *academydd* | Coldwater
 | 1907
 | 1995
 |
| *Robert Teeter* |  | *ymgynghorydd* | Coldwater
 | 1939
 | 2004
 |
| *Tom Smith* |  | *chwaraewr pêl fas* | Coldwater
 | 1942
 |  |
| *Jeff Kellogg* |  | *dyfarnwr pêl fas* | Coldwater
 | 1961
 |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
## Cyfeiriadau
# Edward Bellew, Is-iarll Exmouth 1af

| Edward Bellew, Is-iarll Exmouth 1af |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 19 Ebrill 1757  Dover  |
| Bu farw | 23 Ionawr 1833  Teignmouth  |
| Dinasyddiaeth |  Lloegr |
| *Alma mater* | * Ysgol Cadeirlan Truro
 |
| Galwedigaeth | gwleidydd, swyddog yn y llynges, capten morwrol, milwr  |
| Swydd | Aelod o Dŷ'r Arglwyddi, Aelod o 2il Senedd y Deyrnas Unedig, Vice Admiral of the United Kingdom  |
| Tad | Samuel Pellew  |
| Mam | Constantia Langford  |
| Priod | Susan Pellew  |
| Plant | Pownoll Pellew, Emma Mary Pellew, Fleetwood Pellew, Julia Pellew, George Pellew, Edward Pellew  |
| Gwobr/au | Marchog Groes Fawr Urdd y Baddon, Marchod Uwch Groes Urdd Milwrol Wiliam, barwn, viscountcy  |

Gwleidydd, milwr a chapten morwrol o Loegr oedd **Edward Bellew, Is-iarll Exmouth 1af** (19 Ebrill 1757 - 23 Ionawr 1833).

Cafodd ei eni yn Dover yn 1757 a bu farw yn Teignmouth.

Addysgwyd ef yn Ysgol Cadeirlan Truro. Yn ystod ei yrfa bu'n aelod o Dŷ'r Arglwyddi ac yn aelod Seneddol yn y Deyrnas Unedig. Enillodd ef nifer o wobrau, gan gynnwys gwobr Marchod Uwch Groes Urdd Milwrol Wiliam a Marchog Groes Fawr Urdd y Baddon.

## Cyfeiriadau

* Edward Bellew, Is-iarll Exmouth 1af - Gwefan History of Parliament Archifwyd 2019-07-27 yn y Peiriant Wayback
* Edward Bellew, Is-iarll Exmouth 1af - Gwefan Hansard
* Edward Bellew, Is-iarll Exmouth 1af - Bywgraffiadur Rhydychen
* Edward Bellew, Is-iarll Exmouth 1af - Gwefan The Peerage
# Euboea

Euboea|  |
| Math | ynys  |
| Enwyd ar ôl | Euboea  |
|  |
| Prifddinas | Chalkída  |
| Poblogaeth | 191,206  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Ynysoedd Aegeaidd  |
| Lleoliad | Môr Aegeaidd  |
| Sir | Euboea regional unit  |
| Gwlad |  Gwlad Groeg |
| Arwynebedd | 3,670 km²  |
| Uwch y môr | 1,743 metr  |
| Gerllaw | Môr Aegeaidd  |
| Cyfesurynnau | 38.5°N 24°E  |
| Hyd | 175 cilometr  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Ynys Euboea
**Euboea**, hefyd **Negropont** neu **Negroponte** (Groeg: *Εύβοια*, *Évia*; Hen Roeg: *Εὔϐοια*, *Eúboia*), yw'r ail-fwyaf o ynysoedd Groeg, gydag arwynebedd o 1609 milltir sgwar. Mae'n ynys hir a gweddol gul, rhyw 150 km o hyd a rhwng 50 km a 6 km o led. Roedd y boblogaeth yn 218,032 yn 2005.

Yn y gogledd, nid yw'r culfor rhwng Euboea a Thessalia ar y tir mawr ddim mwy na tua 40 medr o led yn ei fan gulaf, Culfor Euripus. Adeiladwyd pont dros y culfor am y tro cyntaf yn 410 CC., yn ystod y Rhyfel Peloponnesaidd. Daw'r enw Negroponte o'r bont oedd yma pan oedd yr ynys ym meddiant Fenis. Bellach mae dwy bont yn cysylltu'r ynys a'r tir mawr. Mae canol yr ynys yn fynyddig; y copaeon uchaf yw Dirphys (1,745 m), Pyxaria (1,341 m) ac Ochi (1,394).

Yng Ngroeg yr Henfyd roedd dwy ddinas bwysig ar yr ynys, Chalcis ac Eretria. Yn 490 CC dinistriwyd Eretria gan Ymerodraeth Persia, ac er iddi gael ei hail-adeiladu yn dilyn buddugoliaeth y Groegiaid ym Mrwydr Marathon, dinas Chalcis fu'r ddinas bwysicaf ar yr ynys o hynny ymlaen. Chalcis yw prifddinas yr ynys heddiw. Roedd yr ynys i gyd ym meddiant Athen erbyn y cyfnod yma. Yn 410 CC llwyddodd yr ynys i adennill ei hannibyniaeth, ond wedi Brwydr Chaeronea yn 338 CC. daeth yn eiddo Philip II o Facedon, ac yn ddiweddarach yn eiddo Rhufain. Bu'n eiddo Fenis am gyfnod, hyd nes i Ymerodraeth yr Ottomaniaid ei chipio yn 1470. Yn 1830 daeth yn rhan o Wlad Groeg annibynnol.
# Mikis Theodorakis

| Mikis Theodorakis |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Μιχαήλ Θεοδωράκης  29 Gorffennaf 1925  Chios  |
| Bu farw | 2 Medi 2021  o ataliad y galon  Athen  |
| Label recordio | Folkways Records, Philips Records, EMI, United Artists Records, Polydor, RCA Victor, Sirius, Lyra  |
| Dinasyddiaeth |  Groeg |
| *Alma mater* | * Conservatoire de Paris
* Athens Conservatoire
 |
| Galwedigaeth | cyfansoddwr, gwleidydd, cyfansoddwr cerddoriaeth ffilm, cyfansoddwr caneuon, artist recordio, canwr, arweinydd, ysgrifennwr, cerddor, arweinydd band  |
| Swydd | Aelod o'r Senedd Hellenig, Aelod o'r Senedd Hellenig, Gweinidog Gwladol Gwlad Groeg, Aelod o'r Senedd Hellenig  |
| Adnabyddus am | Zorba the Greek, Axion Esti, Mauthausen Trilogy, Pneumatiko Emvaterio, Canto General  |
| Arddull | opera, symffoni, laïko, éntekhno, cerddoriaeth leisiol, Sirtaki  |
| Prif ddylanwad | Igor Stravinsky, Dmitri Shostakovich, Sergei Rachmaninoff  |
| Plaid Wleidyddol | United Democratic Left, Y Chwith Unedig, Plaid Gomiwnyddol Gwlad Groeg  |
| Priod | Myrto Altinoglou  |
| Plant | Giorgos Theodorakis, Margarita Theodorakis  |
| Gwobr/au | Commandeur de la Légion d'honneur‎, grand officier de l'ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg, Gwobr Heddwch Lennin, Gwobr BAFTA am y Gerddoriaeth Ffilm Gorau, Gwobr Lenin Komsomol, Ehrendoktor der Universität Tel Aviv, honorary doctorate of Salzburg University, honorary doctor of the Aristotle University of Thessaloniki, Urdd Cyfeillgarwch, Aelod anrhydeddus o Academi Athen, Doethuriaeth er Anrhydedd Université de Montréal, honorary doctor of Istanbul University, Order of Honour, Urdd y Ffenics, Urdd Teilyngdod Archddugiaeth Lwcsembwrg, list of orders, decorations, and medals of Serbia  |
| Gwefan |   |
| llofnod |
|  |

Cyfansoddwr a thelynegwr Groegaidd oedd **Michail "Mikis" Theodorakis** ( Groeg (iaith): Μιχαήλ (Μίκης) Θεοδωράκης  [ˈMicis θeoðoˈɾacis]; 29 Gorffennaf 1925 – 2 Medi 2021) a gynhyrchodd dros 1,000 o weithiau. Roedd e'n fwyaf adnabyddus am gyfansoddi'r gerddoriaeth ar gyfer y ffilm *Zorba the Greek* (1964).

Cafodd Theodorakis ei eni ar ynys Chios yng Ngwlad Groeg a chafodd ei fagu mewn dinasoedd taleithiol yng ngwlad Groeg gan gynnwys Mytilene, Cephallonia, Patras, Pyrgos, a Tripoli. Cyfreithiwr a gwas sifil o bentref bach Galatas ar Creta oedd ei dad. Roedd ei fam, Aspasia Poulakis, yn dod o deulu Groegaidd ethnig yn Çeşme, yn yr hyn sydd bellach yn Dwrci.

Ym 1954, teithiodd gyda'i wraig Myrto Altinoglou i Baris lle astudiodd dadansoddiad cerddorol o dan y cyfansoddwr Olivier Messiaen Roedd e'n byw ym Mharis yn 1954–1959.

## Cyfeiriadau
# Andorra la Vella

Andorra la Vella|  |
|  |
| Math | settlement of Andorra, tref ar y ffin, dinas, prifddinas cenedl  |
|  |
| Poblogaeth | 24,042  |
| Sefydlwyd | * 9 g
 |
| Pennaeth llywodraeth | Olalla Losada Seguin  |
| Cylchfa amser | UTC+2, UTC+01:00  |
| Gefeilldref/i | Foix, Valls, Sant Pol de Mar, Dinas Mecsico  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Catalaneg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Andorra  |
| Sir | Andorra la Vella  |
| Gwlad | Andorra  |
| Arwynebedd | 30 km²  |
| Uwch y môr | 1,022 metr  |
| Gerllaw | Gran Valira  |
| Yn ffinio gyda | La Massana, Escaldes-Engordany, Sant Julià de Lòria, Les Valls de Valira  |
| Cyfesurynnau | 42.5072°N 1.5222°E  |
| Cod post | AD500  |
| AD-07  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | cònsol major  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Sergi Gonzalez  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Q5796921  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Olalla Losada Seguin  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

**Andorra la Vella** (Catalaneg; Ffrangeg: **Andorre-la-Vieille**) yw prifddinas Andorra a dinas fwyaf y wlad fechan honno. Mae'n gorwedd yn ne-orllewin y wlad mewn dyffryn uchel.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Andorra**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Illyria

Llwythau Ilyria yn y 3 CC.
Yn y cyfnod clasurol, roedd **Ilyria** (Hen Roeg: Ἰλλυρία; Lladin: *Illyria*) yn diriogaeth yn rhan orllewinol y Balcanau. Preswylid yr ardal gan nifer o lwythau yn perthyn i grŵp ethnig yr Ilyriaid. Daeth yn dalaith Rufeinig Illyrium. Rhwng y 6ed a'r 8g goresgynnwyd yr ardal gan y Slafiaid. Mae'r hen Ilyria yn awr yn ffurfio gwledydd Montenegro, Slofenia, Croatia, Bosnia a Hertsegofina a Serbia.

Ym mytholeg Roeg, roedd Illyrius yn fab i Cadmos a Harmonia, ddaeth yn rheolwr Ilyria ac yn gyndad i bobloedd Ilyria.

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia
gyfryngau sy'n berthnasol i:
Illyria a'r Illyriaid