Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ankara

Ankara|  |
| Math | bwrdeistref fetropolitan Twrci, dinas  |
|  |
| Poblogaeth | 5,803,482  |
| Pennaeth llywodraeth | Mansur Yavaş  |
| Cylchfa amser | UTC+03:00  |
| Gefeilldref/i | {{int:show}}Minsk, Miami, Pavlodar, Ashgabat, Astana, Beijing, Bishkek, Bwcarést, Chișinău, Hanoi, Kyiv, Kuala Lumpur, Dinas Coweit, Nicosia, Manama, Moscfa, Tirana, Kinshasa, Bissau, Ufa, Mogadishu, Sana'a, Washington, Sofia, Tbilisi, Islamabad, Bangkok, Khartoum, Santiago de Chile, Damascus, Amman, Seoul, Dushanbe, Sarajevo, Prishtina, Gogledd Nicosia, Budapest, Kharkiv  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Tyrceg  |
| Daearyddiaeth |
| Lleoliad | Rhanbarth Canoldir Anatolia  |
| Sir | Ankara  |
| Gwlad |  Twrci |
| Arwynebedd | 25,632 km²  |
| Uwch y môr | 938 ±1 metr  |
| Gerllaw | Çubuk, Hatip  |
| Cyfesurynnau | 39.9358°N 32.8387°E  |
| Cod post | 06000–06999  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Maer Ankara  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Mansur Yavaş  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifddinas Twrci a'r ddinas ail fwyaf yn y wlad honno yw **Ankara** (hefyd: **Ancara**; hen enwau **Angora** ac **Ancyra**), sy'n brifddinas Talaith Ankara yn ogystal. Yn 2007 roedd tua 4,455,453 o bobl yn byw yn y ddinas. Lleolir Ankara 938 medr uwchben lefel y môr. Mae hinsawdd cyfandirol, gyda hafau tymherol ac eira yn y gaeaf. Ankara yw canolfan masnach a diwydiant bwysicaf y wlad ond cyn ei dyfod yn brif ddinas roedd hi'n enwog yn bennaf am ei geifr blew hir ynghyd â'r gwlân arbennig a geir ohonynt, sef gwlân Angora.

Cafodd y ddinas ei chodi yng nghanol ucheldir Anatolia ac mae'n groesffordd cludiant bwysig iawn i ffyrdd a'r rheilffyrdd fel ei gilydd. Prifysgolion y ddinas yw Prifysgol Technoleg y Dwyrain Canol (Middle East Technical University; METU), Prifysgol Hacettepe, Prifysgol Bilkent a Phrifysgol Ankara ei hun. Mae Llyfrgell Genedlaethol Twrci a'r Amgueddfa Ddaearegol i'w cael yn Ankara yn ogystal.

Ers y dewiswyd hi fel prifddinas Twrci gan Kemal Atatürk yn lle Istanbwl, mae'r ddinas wedi datblygu ac erbyn hyn mae'n cynnwys hen ardal o'r enw **Ulus** ynghyd ag ardal newydd o'r enw **Yenisehir**. Mae adeiladau Rhufeinig, Bysantaidd ac Otomanaidd yn y strydoedd cul yn yr hen chwarter, a cheir gwestai mawr, theatrau, canolfannau siopio ac ati yn yr ardal newydd. Mae Cynulliad Cenedlaethol Mawr Twrci a swyddfeydd y llywodraeth, ynghyd â llysgenhedaethau gwledydd tramor i'w cael yn yr ardal newydd hefyd.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Palas Ankara
* Çankaya Köşkü (palas Arlywydd Twrci)
* Mosg Kocatepe
* Tŵr Atakule
* Tŷ Opera

## Enwogion

* Vehbi Koç (1901-1996), dyn busnes
* Ali Babacan (g. 1967), gwleidydd

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Dwrci**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Delhi Newydd

Delhi Newydd|  |
| Math | municipality of India, prifddinas ffederal  |
| Enwyd ar ôl | Delhi  |
|  |
| Poblogaeth | 249,998  |
| Sefydlwyd | * 1911
 |
| Cylchfa amser | UTC+05:30  |
| Gefeilldref/i | Moscfa, Samarcand, Jersey City  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Hindi, Pwnjabeg, Wrdw  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | New Delhi district  |
| Gwlad |  India |
| Arwynebedd | 42.7 km²  |
| Uwch y môr | 216 ±1 metr  |
| Gerllaw | Afon Yamuna  |
| Cyfesurynnau | 28.6139°N 77.2089°E  |
| Cod post | 110001  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifddinas India yw **Delhi Newydd**. Gyda Hen Ddelhi mae'n ffurfio dinas Delhi.
Cymerodd Delhi Newydd le Calcutta fel prifddinas yr India Brydeinig, neu'r Raj, yn 1912. Mae Delhi Newydd a Hen Ddelhi, ynghyd â'r ardaloedd o'u cwmpas, yn ffurfio Tiriogaeth y Brifddinas Genedlaethol.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Clwyd India
* Jantar Mantar
* Rashtrapati Bhavan
* Tŷ addoliad Baha'i
* Tŷ'r Senedd

## Enwogion

* Tariq Anwar (g. 1945), golygwr ffilm
* Varun Gandhi (g. 1980), gwleidydd

## Cyfeiriadau

* The New Delhi Municipal Corporation Act, 1994. Adalwyd 9 Mawrth 2013.
* New Delhi City Census 2011 data. Adalwyd 9 Mawrth 2013.

* *Autorickshaw* ger Senedd India, Delhi Newydd

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **India**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Jakarta

Jakarta|  |
|  |
| Arwyddair | Jaya Raya  |
| Math | talaith Indonesia, dinas global, metropolis, mega-ddinas, y ddinas fwyaf, prifddinas cenedl, Daerah Khusus  |
|  |
| Poblogaeth | 11,135,191  |
| Sefydlwyd | * 22 Mehefin 1527
 |
| Pennaeth llywodraeth | Pramono Anung  |
| Cylchfa amser | UTC+07:00, Cylchfa Amser Gorllewin Indonesia  |
| Gefeilldref/i | Berlin, Islamabad, Tokyo, Beijing, Manila, Kuala Lumpur, Seoul, Abu Dhabi, Jeddah, P'yŏngyang, Hanoi, Bangkok, Yazd, Llundain, Istanbwl, Moscfa, Rotterdam, Los Angeles, Dinas Mecsico, Dinas Efrog Newydd, Casablanca, De Cymru Newydd, Amsterdam, Astana, Kyiv  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Indoneseg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Jakarta Fawr  |
| Sir | Indonesia  |
| Gwlad |  Indonesia |
| Arwynebedd | 662 km²  |
| Uwch y môr | 91 metr  |
| Gerllaw | Y Môr Java, Afon Ciliwung  |
| Yn ffinio gyda | Banten, Gorllewin Jawa  |
| Cyfesurynnau | 6.18°S 106.83°E  |
| Cod post | 10110–14540, 19110–19130  |
| ID-JK  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Government of Special Capital Region of Jakarta  |
| Corff deddfwriaethol | Jakarta Regional House of Representatives  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Governor of Jakarta  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Pramono Anung  |
|  |
| Canran y diwaith | 6.21 canran  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.8308  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

**Jakarta** (hen sillafiad **Djakarta**), gynt yn **Sunda Kelapa**, **Jayakarta** a **Batavia**, yw prifddinas a dinas fwyaf Indonesia.

Mae'r ddinas ar arfordir gogledd-orlklewinol ynys Jawa. Gyda poblogaeth o 8,792,000 yn 2004, mae yr unfed ddinas ar ddeg yn y byd o ran poblogaeth. Gelwir yr ardal fetropolitaidd yn Jabotabek (o "Jakarta", Bogor a Bekasi); mae poblogaeth yr ardal yma dros 23 miliwn.

Ystyrir Jakarta fel talaith o Indonesia, gyfa safle arbennig fel y brifddinas.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Amgueddfa genedlaethol
* Cofadeilad genedlaethol
* Eglwys gadeiriol
* Mosg Istiqlal
* Wisma 46

## Enwogion

* Boudewijn de Groot (g. 1944), canwr
* Anggun (g. 1974), cantores

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Indonesia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Maleieg

Maleieg| Enghraifft o: | iaith naturiol, macroiaith, iaith fyw, iaith, iaith safonol, iaith lenyddol, human language  |
| Math | Malayan  |
|  |
| Enw brodorol | Bahasa Melayu  |
| Nifer y siaradwyr | - 77,000,000 (2007),
- 77,000,000 (2007)
 |
| cod ISO 639-1 | ms  |
| cod ISO 639-2 | msa, may  |
| cod ISO 639-3 | msa  |
| Gwladwriaeth | Maleisia, Indonesia, Brwnei, Singapôr, Dwyrain Timor, Moroco, Libanus, Yr Aifft, Syria, Tiwnisia, Gwlad Tai, Gwlad Iorddonen, Mawritania, Bahrain, Eritrea, Swdan, De Swdan, Sawdi Arabia  |
| System ysgrifennu | Malay alphabet, Jawi, y sgript Ladin  |
| Corff rheoleiddio | Dewan Bahasa dan Pustaka, Dewan Bahasa dan Pustaka Brunei, Badan Pengembangan dan Pembinaan Bahasa  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0y1mh  |
| Thesawrws y BNCF | 131  |
| Quora | Malay-language  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Iaith o gangen orllewinol yr ieithoedd Awstronesaidd yw **Maleieg** neu **Maleiaeg**.

      Iaith swyddogol      Iaith gydnabyddedig neu iaith masnach
## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **iaith**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Casablanca

Casablanca|  |
|  |
| Math | dinas  |
|  |
| Poblogaeth | 3,215,935  |
| Pennaeth llywodraeth | Nabila Rmili  |
| Cylchfa amser | UTC+00:00, UTC+01:00  |
| Gefeilldref/i | Barcelona, Amman, Bordeaux, Istanbwl, Chicago, Emirate of Dubai, Paris, Jakarta, Kuala Lumpur, Rio de Janeiro, Buenos Aires, Montréal, St Petersburg, Shanghai, Sosnowiec, Tokyo, Bangalore, Sfax, Jeddah, Artvin, Busan, Oran, Bengasi, Sidi Bennour, Dakar, Nouadhibou, Ramallah  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Arabeg, Moroceg Amazigh Safonol  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Casablanca Prefecture  |
| Gwlad |  Moroco |
| Arwynebedd | 384 km²  |
| Uwch y môr | 115 metr  |
| Cyfesurynnau | 33.5992°N 7.62°W  |
| Cod post | 20000–20200  |
| MA-CAS  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Nabila Rmili  |
|  |
| Statws treftadaeth | Tentative World Heritage Site  |
| Manylion |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Boulevard de Paris, Casablanca
Mae **Casablanca** (Arabeg: *Dar el-Baïda*; *Casa* ar lafar ym Moroco) yn ddinas ar arfordir gorllewinol Moroco, tua 100 km i'r de o'r brifddinas Rabat a tua 90 km i'r gogledd o El Jadida. Mae ganddi boblogaeth o 3.2 miliwn (2001) sy'n ei gwneud hi'r ddinas fwyaf yn y wlad. Mae'n borthladd pwysig a chanolfan diwydiannol. Mae'n brifddinas rhanbarth Grand Casablanca, un o rhanbarthau Moroco.

Mae'r enw **Casablanca** yn golygu "Tŷ gwyn".

Un o brif atyniadau Casa heddiw yw Mosg Hassan II.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Cathédrale Sacré-Coeur (eglwys gadeiriol)
* Lycée Lyautey
* Yr Hen Medina
* Mosg Hassan II
* Neuadd y ddinas
* Technoparc Casablanca

## Enwogion

Magwyd y llenor Driss Chraïbi yn Casa.

## Ffilm

Er na chafodd ei saethu yn Casa, lleolir y ffilm enwog Casablanca, gyda Humphrey Bogart ac Ingrid Bergman yn y prif ranau, yn y ddinas adeg yr Ail Ryfel Byd.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Foroco**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Tŵr

Tŵr CN yn Toronto, Ontario, Canada
Adeilad sydd gryn dipyn yn uwch nag yw o led yw **Tŵr** (Lladin:*turris*) . Gallant sefyll ar eu pennau eu hunanin neu fod yn rhan o adeilad mwy, er enghraifft tŵr eglwys.

Ceir enghreifftiau sy'n dyddio i'r cyfnod cynhanesyddol; er enghraifft adeiladau broch yng ngogledd yr Alban. Ceir esiamplau ar Fur Mawr Tsieina yn dyddio o tua 210 CC., a cheir esiamplau Rhufeinig ychydig yn ddiweddarach.

Defnydd arferol tŵr yn y cyfnod cynnar oedd fel amddiffynfa neu rhan o amddiffynfeydd. Erbyn heddiw, fe'i hadeiledir ar gyfer swyddfeydd neu fel mannau byw yn bennaf. Un o'r tyrau mwyaf adnabyddus yw Tŵr Eiffel yn ninas Paris, a gwblhawyd yn 1889. Y tŵr uchaf yn y byd ar hyn o bryd yw Burj Khalifa, sydd yn y broses o gael ei adeiladu yn Dubai.

## Gweler hefyd

* Nendwr

Wiciadur
Chwiliwch am tŵr
yn Wiciadur.
# Burj Khalifa

Burj Khalifa|  |
| Math | nendwr, atyniad twristaidd, tirnod  |
| Enwyd ar ôl | Khalifa bin Zayed Al Nahyan  |
|  |
| Agoriad swyddogol | 4 Ionawr 2010  |
| Sefydlwyd | * 2004
 |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Dubai  |
| Gwlad |  Yr Emiradau Arabaidd Unedig |
| Arwynebedd | 344,000 m²  |
| Cyfesurynnau | 25.1972°N 55.2742°E  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Arddull pensaernïol | pensaernïaeth tra-dechnolegol, neo-ddyfodoliaeth  |
| Perchnogaeth | Emaar Properties  |
| Cost | 1,500,000,000 $ (UDA)  |
| Deunydd | Concrit cyfnerthedig, dur, alwminiwm, gwydr  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tŵr uchaf y byd yw **Burj Khalifa** (Arabeg: **برج خليفة** "Tŵr Khalifa"). Fe'i lleolir yn Dubai yn Yr Emiradau Arabaidd Unedig. Dechreuwyd ei adeiladu ar 21 Medi, 2004, a chafodd ei orffen ar 1 Hydref 2009. **Burj Dubai** oedd enw'r adeilad cyn ei agoriad swyddogol ar 4 Ionawr 2010.

Ar 12 Medi 2007, cyrhaeddodd Burj Dubai 555.3 medr, ddan ddod yn uwch na Tŵr CN yn Toronto, yr uchaf yn y byd hyd hynny. Ar 9 Mehefin 2008, roedd Burj Dubai wedi cyrraedd uchder o 638 medr, gyda 160 o loriau. Mae ei uchder terfynol yn 828 medr.

Uchder cymharol tyrau uchaf y byd.
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Asia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Tallahassee

Tallahassee|  |
|  |
| Math | dinas yn yr Unol Daleithiau, prifddinas talaith neu ardal o fewn UDA, tref ddinesig, dinas fawr  |
| En - Tallahassee.wav  |
| Poblogaeth | 196,169  |
| Sefydlwyd | * 1824
 |
| Pennaeth llywodraeth | John E. Dailey  |
| Cylchfa amser | Cylchfa Amser y Dwyrain, UTC−05:00  |
| Gefeilldref/i | Ramat HaSharon, Krasnodar, Sint Maarten, Sligeach, Konongo  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Leon County  |
| Gwlad |  Unol Daleithiau |
| Arwynebedd | 270.39016975275 km²  |
| Uwch y môr | 62 metr  |
| Cyfesurynnau | 30.4383°N 84.2806°W  |
| Cod post | 32301, 32302, 32303, 32304, 32305, 32306, 32307, 32308, 32309, 32310, 32311, 32312, 32313, 32314, 32315, 32316, 32317, 32318, 32399  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Maer Tallahassee, Florida  |
| Pennaeth y Llywodraeth | John E. Dailey  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

**Tallahassee** yw prifddinas y dalaith Americanaidd, Florida, Unol Daleithiau. Mae gan Tallahassee boblogaeth o 181,376, ac mae ei harwynebedd yn 367,413. Cafodd ei sefydlu yn y flwyddyn 1786.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Amgueddfa Goodwood
* Amgueddfa Mary Brogan
* Capel Sant Clement
* Capitol Talaith Florida
* Mission San Luis de Apalachee

## Enwogion

* Wally Amos (g. 1936), dyn busnes

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* (Saesneg) Gwefan Dinas Tallahassee

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Florida**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Wakayama (talaith)

Wakayama|  |
|  |
| Math | taleithiau Japan  |
| Enwyd ar ôl | Wakayama Castle  |
|  |
| Prifddinas | Wakayama  |
| Poblogaeth | 910,687  |
| Anthem | Wakayama Kenminka, Wakayama-ken Kenseika  |
| Pennaeth llywodraeth | Shūhei Kishimoto, Yoshinobu Nisaka, Izumi Miyazaki  |
| Cylchfa amser | UTC+09:00, amser safonol Japan  |
| Gefeilldref/i | Shandong, Pyrénées-Orientales, Florida, Sinaloa, Galisia  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Japan  |
| Gwlad |  Japan |
| Arwynebedd | 4,725.67 km²  |
| Gerllaw | Setō Naikai, Y Cefnfor Tawel  |
| Yn ffinio gyda | Osaka, Nara, Mie  |
| Cyfesurynnau | 34.22603°N 135.1675°E  |
| JP-30  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Wakayama prefectural government  |
| Corff deddfwriaethol | Wakayama Prefectural Assembly  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | governor of Wakayama Prefecture  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Shūhei Kishimoto, Yoshinobu Nisaka, Izumi Miyazaki  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Talaith Wakayama yn Japan
Talaith yn Japan yw **Wakayama** neu **Talaith Wakayama** (Japaneg: 和歌山県 Wakayama-ken). Mae'r dalaith wedi ei lleoli ar Benrhyn Kii (Japaneg: 紀伊半島 Kii Hantō) yn ardal Kansai ar ynys Honshū, ynys fwyaf Japan. Prifddinas Wakayama yw dinas Wakayama (Japaneg: 和歌山市 Wakayama-shi).

## Daearyddiaeth

### Dinasoedd

Ceir naw dinas yn nhalaith Wakayama:

* Arida
* Gobō
* Hashimoto
* Iwade
* Kainan
* Kinokawa
* Shingū
* Tanabe
* Wakayama (prifddinas)

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Japan**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# 1513

15g - **16g** - 17g

1460au 1470au 1480au 1490au 1500au - **1510au** - 1520au 1530au 1540au 1550au 1560au

1508 1509 1510 1511 1512 - **1513** - 1514 1515 1516 1517 1518

---

## Digwyddiadau

* 6 Mehefin - Brwydr Novara rhwng y Swistir a Ffrainc
* 11 Gorffennaf - Mae Cristian II yn dod yn frenin Denmarc a Norwy.
* 16 Awst - Brwydr yr Ysbardunau rhwng Lloegr a Ffrainc
* 9 Medi - Brwydr Maes Flodden rhwng Lloegr a'r Alban
* 7 Hydref - Brwydr La Motta rhwng Sbaen a Fenis

### Llyfrau

* John Skelton – *A Ballade of the Scottysshe Kynge*

## Genedigaethau

* 24 Medi - Catrin o Saxe-Lauenburg, gwraig Gustav I, brenin Sweden (m. 1535)

## Marwolaethau

* 20 Chwefror - Ioan, brenin Denmarc, Norwy, a Sweden, 58
* 21 Chwefror - Pab Iwliws II, 69
* 9 Medi - Iago IV, brenin yr Alban (ym mrwydr Maes Flodden) (g. 1473)
* 25 Rhagfyr - Johann Amerbach, argraffwr Almaenig 73

## Cyfeiriadau
# La Habana

La Habana|  |
|  |
| Math | dinas, y ddinas fwyaf  |
|  |
| Poblogaeth | 2,141,652, 2,492,618, 2,089,532  |
| Sefydlwyd | * 1515
 |
| Pennaeth llywodraeth | Marta Hernández Romero, Reinaldo García Zapata  |
| Cylchfa amser | UTC−05:00  |
| Gefeilldref/i | {{int:show}}Minsk, Isfahan, Tijuana, Cádiz, Glasgow, Istanbwl, Madrid, Barcelona, Mar del Plata, Sullana, São Paulo, St Petersburg, Manila, Dinas Mecsico, Athen, Tehran, Windhoek, Toledo, Rio de Janeiro, Sevilla, Xixón, Rotterdam, Santo Domingo, Constanța, Mobile, Sintra, Cuzco, La Paz, İzmir, Kyiv, Beijing, São Bernardo do Campo, Quito  |
| Nawddsant | Cristoffer  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Talaith La Habana  |
| Gwlad |  Ciwba |
| Arwynebedd | 728.26 km²  |
| Uwch y môr | 59 ±1 metr  |
| Gerllaw | Gwlff Mecsico, Afon Almendares  |
| Cyfesurynnau | 23.1367°N 82.3589°W  |
| Cod post | 10000–19999  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Marta Hernández Romero, Reinaldo García Zapata  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifddinas Ciwba yw **La Habana** (enw llawn **San Cristóbal de La Habana** (Saesneg: *Havana*)). Hi yw'r ddinas fwyaf ar yr ynys, gyda phoblogaeth o 2.2 miliwn.

Yn 1515, sefydlodd y Sbaenwr Diego Velázquez de Cuéllar ddinas dan yr enw La Habana yn ne-ddwyrain yr ynys. Bedair blynedd yn ddiweddarach, symudwyd y ddinas i'w lleoliad presennol, ac yn 1607 daeth yn brifddinas yr ynys. Datblygodd i fod yn borthladd pwysicaf Sbaen yn y Byd Newydd.

Mae rhan hynaf o'r ddinas wedi ei dynodi gan UNESCO fel Safle Treftadaeth y Byd oherwydd y nifer fawr o hen adeiladau.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Nghiwba**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Y gofod

Y gofod|  |
| Enghraifft o: | rhanbarth  |
| Math | gwactod, gofod  |
| Y gwrthwyneb | y Ddaear  |
| Dynodwyr |
| Quora | Outer-space-1  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Yr ardal rhwng arwyneb y Ddaear a'r gofod, llinell Kármán (a ddangosir fel llinell ar uchder o 100 km (62 mi)). Dangosir haenau atmosffer i raddfa, ond nid felly gwrthrychau fel yr Orsaf Ofod Ryngwladol.
Ardaloedd gymharol wag y bydysawd y tu hwnt i atmosfferau cyrff nefol (neu 'selestial') yw'r **gofod** (Saesneg: *space* neu *outer space*).

Nid yw'r gofod allanol yn gyfan gwbl wag ac yn wir mae'r hen derm Cymraeg 'gwagle' yn gamarweiniol: mae'n fan sy'n cynnwys dwysedd isel o ronynnau, yn bennaf plasma o hydrogen a heliwm yn ogystal ag ymbelydredd electromagnetig, meysydd magnetig, niwtrinos, llwch a phelydrau cosmig. Mae'r tymheredd cyfartalog yn 2.7 kelvins (−270.45 °C; −454.81 °F).

Mae'r plasma rhwng galaethau'n cyfrif am tua hanner y mater baraidd (cyffredin) yn y bydysawd; mae ganddo ddwysedd llai nag un atom hydrogen fesul metr ciwbig a thymheredd o filiynau o kelvins. Mae crynodiadau lleol o'r plasma hwn wedi cwympo i fewn i'w hunain nes creu sêr a galaethau. Dengys astudiaethau fod 90% o'r màs yn y rhan fwyaf o galaethau mewn ffurf anhysbys, a elwir yn "fater tywyll", sy'n rhyngweithio â mater arall trwy ddisgyrchiant ond nid grym electromagnetig. Mae sylwadau'n awgrymu bod y rhan fwyaf o'r ynni màs yn y Bydysawd yn egni gwactod mae seryddwyr yn ei labelu "egni tywyll", ond nad ydynt yn deall fawr ddim amdano.

Mae gofod rhyng-galactig yn cymryd y rhan fwyaf o gyfaint y Bydysawd, ond mae galaethau a systemau sêr yn cynnwys bron y cyfan o'r gofod gwag.

## Gweler hefyd

* Gofod rhyngalaethol
* NASA

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **y gofod**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Jacksonville, Florida

Jacksonville|  |
| Arwyddair | Where Florida Begins  |
| Math | dinas yn yr Unol Daleithiau, dinas fawr, consolidated city-county  |
| Enwyd ar ôl | Andrew Jackson  |
|  |
| Poblogaeth | 949,611  |
| Sefydlwyd | * 1791
 |
| Pennaeth llywodraeth | Donna Deegan  |
| Cylchfa amser | Cylchfa Amser y Dwyrain  |
| Gefeilldref/i | Bahía Blanca, Murmansk, Chimbote, Naoned, Yingkou, Port Elizabeth, Curitiba, Suzhou  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Duval County  |
| Gwlad |  Unol Daleithiau |
| Arwynebedd | 2,265.297842 km², 2,265.279368 km²  |
| Uwch y môr | 11 metr  |
| Gerllaw | Afon St. Johns  |
| Cyfesurynnau | 30.32°N 81.65°W  |
| Cod post | 32099, 32099, 32201, 32202, 32203, 32204, 32205, 32206, 32207, 32208, 32209, 32210, 32211, 32212, 32214, 32216, 32217, 32218, 32219, 32220, 32221, 32222, 32223, 32224, 32225, 32226, 32227, 32228, 32229, 32231, 32232, 32234, 32235, 32236, 32238, 32239, 32241, 32244, 32245, 32246, 32247, 32254, 32255, 32256, 32257, 32258, 32260, 32277, 32201–32212, 32214–32241, 32244–32247, 32250, 32254–32260, 32266, 32267, 32277, 32290  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | mayor of Jacksonville  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Donna Deegan  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Dinas yn nhalaith Florida yn yr Unol Daleithiau yw **Jacksonville**. Gyda phoblogaeth o 821,784 yn 2010, hi yw dinas fwyaf Florida. Cafodd Jacksonville ei sefydlu ym 1791 a daeth yn ddinas swyddogol ym 1832.

## Enwogion

* Pat Boone (g. 1934), canwr
* Johnny Van Zant (g. 1959), cerddor

## Cyfeiriadau

## Dolenni Allanol

* (Saesneg) Gwefan Dinas Jacksonville
* (Saesneg) Gwybodaeth i Ymwelwyr

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Florida**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Tampa, Florida

Tampa|  |
|  |
| Math | dinas yn yr Unol Daleithiau, dinas fawr, tref ddinesig  |
|  |
| Poblogaeth | 384,959  |
| Sefydlwyd | * 1823
 |
| Pennaeth llywodraeth | Jane Castor  |
| Cylchfa amser | UTC−05:00  |
| Gefeilldref/i | Le Havre, Agrigento, Granada, Veracruz, Barranquilla, Uviéu, İzmir, Córdoba, Ashdod  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  UDA |
| Arwynebedd | 453.805005 km², 453.855716 km²  |
| Talaith | Florida |
| Uwch y môr | 30 metr  |
| Cyfesurynnau | 27.9475°N 82.4586°W  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Tampa City Council  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Maer Tampa  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Jane Castor  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Dinas yn Hillsborough County, ar arfordir orllewinol talaith Florida, Unol Daleithiau America yw **Tampa, Florida**. ac fe'i sefydlwyd ym 1823.
Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: UTC−05:00.

## Poblogaeth ac arwynebedd

Mae ganddi arwynebedd o 453.805005 cilometr sgwâr, 453.855716 cilometr sgwâr (1 Ebrill 2010) ac ar ei huchaf mae'n 30 metr yn uwch na lefel y môr. Yn ôl cyfrifiad y wlad, poblogaeth y dref yw: 384,959 (1 Ebrill 2020); mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd poblogaeth Caerdydd yn 361,462 a Rhyl tua 26,000. Ond mae gan ardal "Bae Tampa Fwyaf", sy'n cynnwys Tampa ei hun ac ardal fetropoltaidd Sarasota, ychydig dros 4 miliwn o drigolion.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Lleoliad Tampa, Florida o fewn Hillsborough County |  |

## Adeiladau a chofadeiladau

* Theatr Tampa
* Tŵr Dŵr Sulphur Springs
* Tŵr Parc

## Gefeilldrefi

|  |  |
| --- | --- |
| * Yr Ariannin - Cordoba, Yr Ariannin
* Colombia - Barranquilla, Colombia
* Ffrainc - Le Havre, Ffrainc
* Israel - Ashdod, Israel
* Yr Eidal - Agrigento, Yr Eidal
 | * Mecsico - Veracruz, Mecsico
* Mecsico - Boca del Río, Mecsico
* Nicaragwa - Granada, Nicaragwa
* Sbaen - Oviedo, Sbaen
* Twrci - Izmir, Twrci
 |

## Pobl nodedig

Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Tampa, gan gynnwys:

* Butterfly McQueen (1911-1995), actores
* Nick Carter (g. 1980), canwr (Backstreet Boys)

*Rhestr Wicidata:*

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

| enw
 | delwedd
 | galwedigaeth
 | man geni
 | Bl geni
 | Bl marw
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Riggs, Mary Elizabeth,
 |  | *actor llwyfan* *actor teledu* *actor ffilm* actor
 | Tampa
 | 1901 1899
 | 1975
 |
| *Thad Christopher* |  | *chwaraewr pêl fas* | Tampa
 | 1912
 | 1973
 |
| *Benny Felder* |  | *chwaraewr pêl fas* | Tampa
 | 1926
 | 2009
 |
| *Randy Hogan* |  |  | Tampa
 | 1952
 |  |
| *Avy Scott* |  | *actor pornograffig* *actor ffilm* cyfarwyddwr ffilm model
 | Tampa
 | 1981
 |  |
| *Calvin Royal III* |  | *dawnsiwr bale* *dawnsiwr* | Tampa
 | 1988
 |  |
| *Tyree St. Louis* |  | *chwaraewr pêl-droed Americanaidd* | Tampa
 | 1997
 |  |
| *Bailey Sparks* |  | *pêl-droediwr* | Tampa
 | 2002
 |  |
| *Sandra Oudkirk* |  | *diplomydd* | Tampa
 |  |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
## Dolenni allanol

* (Saesneg) Gwefan swyddogol y ddinas

## Cyfeiriadau