Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Argraffydd

Argraffydd|  |
| Math | dyfais electronig, peiriant argraffu, perifferolyn  |
| Yn cynnwys | printer carriage  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/01m4t  |
| Thesawrws y BNCF | 4868  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

HP LaserJet 1020, argraffydd a welodd olau dydd yn gyntaf yn 2005
Un o ddyfeisiadau ymylol y cyfrifiadur yw'r **argraffydd** sy'n creu argraffiad (neu brint) o ddelwedd a thestun ar bapur.

## Hanes

Cynhyrchwyd yr argraffydd cyntaf, yr 'EP-101', gan gwmni Epson, o Japan yn 1968. Roedd y teipiadur yn bodoli cyn hynny wrth gwrs, ond ystyrir yr argraffyd cyfrifiadurol yn ddyfais electronig a gysylltir i gyfrifiadur. Er i Charles Babbage gynllunio dyfais nid annhebyg i'r argarffydd yn 19g, ni chafod ei greu tan 2000. Defnyddiai'r argraffyddion cynharaf rannau o'r teipiadur a'r peiriannau 'Teletype'.

Argraffyddion 'dot matrics' oedd y cynharaf i ymddangos, ond roedd y safon yn bur isel, yna, yn y 1980au cynnar daeth y *daisy wheel*, a chododd y safon ond dim ond testun oedd yn cael ei argraffu; roedd hefyd yn argraffu'n llawer cynt na'r dot matrics. Yr un pryd cynhyrchwyd arfgraffydd a elwid yn *plotter* - ar gyfer pensaeri ayb er mwyn creu llinellau, *glasbrint* a diagramau mawr, hyd at maint A1.

Erbyn 1983 roedd yr argraffydd laser wedi cyrraedd: a hynny'n wreiddiol gan gwmni Hewlett-Packard (HP); argraffydd a a oedd yn cynnwys yr iaith gyfrifiadurol PostScript (a ddatblygwyd gan Adobe Systems), a chododd y safon dros nos.. Roedd yr argraffyddion laser, drwy'r defnydd o BostScript yn uno testun a delweddau ac yn gwneud hynny i safon gwell na chyn hynny ac yn llawer cyflymach. Agorwyd siopau bychan i gynnig gwasanaethau printio, copio ayb ac ar yr un pryd daeth prisiau argraffyddion laser i lawr i tua £250, a rhai lliw llawn oddeutu £400.

Math arall o argraffydd oedd y *deskjet*: lansiwyd y cyntaf yn 1988 gan HP unwaith eto, sef yr HP Deskjet, oedd fymryn yn rhatach na'r laser, ond a'i safon hefyd fymryn yn is, yn ddibynnol ar y papur a ddefnyddid. Erbyn 2000 roedd y rhain ar gael am oddeutu canpunt, a gwelwyd gwerthiant yr argraffydd matrics yn lleihau. Fodd bynnag, yn 2019 roedd rhai yn dal i'w cael, ac yn gweithio'n berffaith; gwelir un mewn garej yn Rhuthun roedd un yn dal i gael ei ddefnyddio i argraffu biliau a derbynebion.

## Cyfeiriadau
# 593

5g - **6g** - 7g

540au 550au 560au 570au 580au - **590au** - 600au 610au 620au 630au 640au

588 589 590 591 592 - **593** - 594 595 596 597 598

---

## Digwyddiadau

* Pybba yn dod yn frenin Mersia
* Yr Ymerodres Suiko yn dod i'r orsedd yn Japan

## Genedigaethau

## Marwolaethau
# 868

8g - **9g** - 10g

810au 820au 830au 840au 850au - **860au** - 870au 880au 890au 900au 910au

863 864 865 866 867 - **868** - 869 870 871 872 873

---

## Digwyddiadau

## Genedigaethau

* Muhammad al-Mahdi, imam y Shia

## Marwolaethau
# 1300

12g - **13g** - 14g

1250au 1260au 1270au 1280au 1290au - **1300au** - 1310au 1320au 1330au 1340au 1350au

1295 1296 1297 1298 1299 - **1300** - 1301 1302 1303 1304 1305

---

## Digwyddiadau

* 15 Mehefin - Sefydlu dinas Bilbao, Gwlad y Basg
* Awst - Wenceslas II, brenin Bohemia, yn dod yn frenin Gwlad Pwyl

## Genedigaethau

* Jean Buridan, athronydd Ffrengig
* Qutugtu Khan, ymerawdwr y Mongolwyr

## Marwolaethau

* 29 Awst - Guido Cavalcanti, bardd Eidalaidd
* Tran Hung Dao, cadfridog Fietnamaidd
# Mainz

Mainz|  |
|  |
| Math | dinas fawr, tref goleg, bwrdeistref trefol yr Almaen, urban district of Rhineland-Palatinate  |
| Enwyd ar ôl | Afon Main, Mogons  |
|  |
| Poblogaeth | 222,889  |
| Sefydlwyd | * 12 CC
 |
| Pennaeth llywodraeth | Nino Haase  |
| Gefeilldref/i | Watford, Dijon, Zagreb, Valencia, Haifa, Erfurt, Louisville, Baku, Rodeneck, Kigali  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Q22117180  |
| Sir | Rheinland-Pfalz  |
| Gwlad |  Yr Almaen |
| Arwynebedd | 97.73 km²  |
| Uwch y môr | 94 metr  |
| Gerllaw | Afon Rhein, Afon Main  |
| Yn ffinio gyda | Mainz-Bingen, Wiesbaden, Groß-Gerau, Nieder-Olm  |
| Cyfesurynnau | 49.9994°N 8.2736°E  |
| Cod post | 55116–55131  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Nino Haase  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Dinas yn ne-orllewin yr Almaen a phrifddinas talaith ffederal Rheinland-Pfalz yw **Mainz** (Ffrangeg: **Mayence**). Saif ar afon Rhein, gyferbyn a'r fan lle mae afon Main yn ymuno â hi. Roedd y boblogaeth yn 2007 yn 200,234.

Sefydlwyd caer Rufeinig *Moguntiacum* yma gan y cadfridog Drusus tua 13 CC. Datblygodd yn dref a chanolfan filwrol bwysig ac yn brifddinas talaith Germania Superior.

Cipiwyd y ddinas gan yr Alamanni yn 368 a chan y Fandaliaid ac eraill yng ngaeaf 406, pan rewodd afon Rhein a'u galluogi i groesi. Daeth Sant Boniface yn Archesgob cyntaf Mainz tua chanol yr 8g. Yn y Canol Oesoedd roedd Archesgobion Mainz yn bwerus iawn, ac yn cael eu hystyried yn ddirprwyon y Pab i'r gogledd o'r Alpau. Wedi'r Rhyfel Byd Cyntaf, meddiannwyd Mainz gan fyddin Ffrainc rhwng 1919 a 1930.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Amgueddfa Gutenberg
* Eglwys Gadeiriol Sant Martin
* Eglwys San Steffan
* Kurfürstliches Schloss (palas)

## Enwogion

* Johann Gutenberg (c. 1398-1468), dyfeisydd argraffu a theip symudol
* Franz Bopp (1791-1867), ieithegwr cymharol
* Peter Cornelius (1824-1874), cyfansoddwr, bardd ac awdur

## Dolenni allanol

* (Almaeneg) (Saesneg) Gwefan swyddogol

 **Dinasoedd yr Almaen**

|  |  |
| --- | --- |
|
Aachen ·
Augsburg ·
Bergisch Gladbach ·
Berlin ·
Bielefeld ·
Bochum ·
Bonn ·
Bottrop ·
Braunschweig ·
Bremen ·
Bremerhaven ·
Cottbus ·
Cwlen ·
Chemnitz ·
Darmstadt ·
Dortmund ·
Dresden ·
Duisburg ·
Düsseldorf ·
Erfurt ·
Erlangen ·
Essen ·
Frankfurt am Main ·
Freiburg im Breisgau ·
Fürth ·
Gelsenkirchen ·
Göttingen ·
Hagen ·
Halle (Saale) ·
Hamburg ·
Hamm ·
Hannover ·
Heidelberg ·
Heilbronn ·
Herne ·
Hildesheim ·
Ingolstadt ·
Jena ·
Karlsruhe ·
Kassel ·
Kiel ·
Koblenz ·
Krefeld ·
Leipzig ·
Leverkusen ·
Lübeck ·
Ludwigshafen ·
Magdeburg ·
Mainz ·
Mannheim ·
Moers ·
Mönchengladbach ·
Mülheim an der Ruhr ·
München ·
Münster ·
Neuss ·
Nürnberg ·
Oberhausen ·
Offenbach am Main ·
Oldenburg ·
Osnabrück ·
Paderborn ·
Pforzheim ·
Potsdam ·
Recklinghausen ·
Regensburg ·
Remscheid ·
Reutlingen ·
Rostock ·
Saarbrücken ·
Salzgitter ·
Siegen ·
Solingen ·
Stuttgart ·
Trier ·
Ulm ·
Wiesbaden ·
Wolfsburg ·
Wuppertal ·
Würzburg

 |  |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **yr Almaen**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Johann Gutenberg

| Johann Gutenberg |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg  c. 1400  Mainz  |
| Bu farw | 1468, 1468  Mainz  |
| Man preswyl | Mainz  |
| Dinasyddiaeth | yr Ymerodraeth Lân Rufeinig  |
| *Alma mater* | * University of Erfurt (1392-1816)
 |
| Galwedigaeth | dyfeisiwr, teipograffydd, engrafwr, peiriannydd, gof, eurych, mintmaster, argraffydd-lyfrwerthwr  |
| Tad | Friele Gensfleisch zur Laden  |
| Mam | Else Wirich  |

Gôf aur ac argraffwr o'r Almaen oedd **Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg** (c. 1400 – 3 Chwefror 1468). Dyfeisiodd ddull o argraffu gyda theip symudol tua 1450. Ei waith enwocaf yw Beibl Gutenberg.

Ganed Gutenberg yn ninas Mainz, yn fab ieuengaf marsiandwr o uchel dras o'r enw Friele Gensfleisch zur Laden, a'i ail wraig Else Wyrich. Mae cofnod ei fod yn byw yn Strasbourg yn 1434, efallai'n gweithio fel gôf aur. Erbyn 1448, roedd wedi dychwelyd i Mainz, ac erbyn 1450 roedd wedi argraffu cerdd Almaeneg, hyd y gwyddys y gwaith cyntaf i'w agraffu ganddo. Argraffodd ei Feibl enwog yn 1455, gan gynhyrchu tua 180 copi. Cafodd ei alltudio o Mainz yn 1462 o ganlyniad i derfysg yn erbyn y dosbarth bonheddig, a symudodd i Eltville. Bu farw yn 1468, a chladdwyd ef yn eglwys Ffransiscaidd Mainz.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o'r Almaen**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# 1439

14g - **15g** - 16g

1380au 1390au 1400au 1410au 1420au - **1430au** - 1440au 1450au 1460au 1470au 1480au

1434 1435 1436 1437 1438 - **1439** - 1440 1441 1442 1443 1444

---

## Digwyddiadau

* 4 Mai - Brwydr Grotnik yn Ngwlad Pwyl

## Genedigaethau

* 9 Mai - Pab Pïws III (m. 1503)
* 10 Awst – Anne o Efrog, Duges Caerwysg, chwaer Elisabeth o Efrog (d. 1476)

## Marwolaethau

* 30 Ebrill - Richard Beauchamp, 13ydd Iarll Warwick, Arglwydd Morgannwg, 57
* 30 Rhagfyr - Margaret Holland, wyres Joan o Gaint, 53/54

## Cyfeiriadau
# Y cyfryngau torfol

Cyfryngau sydd wedi'u hanelu at gynulleidfa enfawr yw'r **cyfryngau torfol**, er enghraifft teledu, radio, ffilm, papurau newydd neu'r rhyngrwyd. Mae'r cysyniad yn dyddio'n ôl i'r dauddegau, gyda dyfodiad rhwydweithiau radio cenedlaethol a phapurau newydd eang eu cylchrediad, er bod rhai cyfryngau (llyfrau a llawysgrifau) a chanddynt gynulleidfa fawr yn bodoli ganrifoedd ynghynt.

Mae'r term hefyd yn cwmpasu'r cyrff hynny sy'n rheoli'r dechnoleg yma, megis gorsafoedd teledu neu gwmnïau cyhoeddi. Mae'r rhyngrwyd yn cyrraedd statws cyfryngau torfol oherwydd y gwasanaethau mae'n ei gynnig e.e. ebost, gwefanau, blogio, y we a theledu.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **gymdeithaseg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Barn (cylchgrawn)

Barn| Enghraifft o: | cylchgrawn  |
| Golygydd | Robert Rhys  |
| Gwlad | Cymru  |
| Dechrau/Sefydlu | 1962  |
| Gwefan |   |
| Dynodwyr |

Clawr *Barn* Mehefin 2007
Cylchgrawn Cymraeg materion cyfoes yw Barn, a sefydlwyd yn 1962. Mae'n fisolyn sydd wedi rhedeg i dros 500 rhifyn hyd yn hyn. Emlyn Evans oedd y golygydd cyntaf ac fe'i cyhoeddid gan Lyfrau'r Dryw, Llandybïe (ac Abertawe yn ddiweddarach). Ei olygyddion presennol ydy Vaughan Hughes a Menna Baines. Mae'r dylunydd o Gaerdydd Andy Dark a Steve John, Gwasg Dinefwr, Llandybïe hefyd yn aelodau allweddol o'r tîm cynhyrchu.

Mae gan y cylchgrawn le amlwg yn hanes yr iaith Gymraeg a'r mudiad cenedlaetholgar yng Nghymru yn ail hanner yr 20g. yn arbennig dan olygyddiaeth Alwyn D. Rees. Adlewyrchai ei gynnwys a'i safbwynt golygyddol ymdrechion Cymdeithas yr Iaith i sicrhau Deddf iaith newydd, y twf yng nghefnogaeth Plaid Cymru, yr ymgyrch llosgi tai haf a materion eraill. Bu Prys Morgan yn ddirprwy olygydd y *Barn* o 1966 hyd 1973.

Nid safbwyntiau cenedlaetholgar yn unig sy'n cael eu mynegi yn y cylchgrawn, a rhoddir llwyfan i wahanol safbwyntiau. Mae materion Prydeinig a rhyngwladol yn cael eu trafod hefyd, ac yn y blynyddoedd diweddar mae pynciau amrywiol megis celf, teithio, ffilm a cherddoriaeth yn cael lle yn y cylchgrawn. Mae gan y cylchgrawn nifer o golofnwyr sefydlog, ac mae sylwebaeth fisol Richard Wyn Jones ar y byd gwleidyddol Cymreig yn rhan allweddol o'r cylchgrawn ers sefydlu Cynulliad Cenedlaethol Cymru a chyn hynny.

Lleolir swyddfa weinyddol *Barn* yng Nghaerfyrddin. Mae gwefan y cylchgrawn www.barn.cymru yn cyhoeddi pob rhifyn yn llawn ar y wefan i danysgrifwyr ac yn cynnal archif o ôl-rifynnau.

Mae *Barn* yn derbyn cymhorthdal gan Gyngor Llyfrau Cymru.

## Golygyddion

* Emlyn Evans
* Aneirin Talfan Davies
* Alwyn D. Rees
* Gwyn Erfyl
* Gwynn ap Gwilym, Ifor ap Gwilym, Alan Llwyd a Robert Rhys
* Rhydwen Williams
* Robert Rhys
* Menna Baines (1991–1996)
* Simon Brooks
* Dyfrig Wynn Jones
* Vaughan Hughes a Menna Baines

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* Gwefan y cylchgrawn

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Gymru**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Cyhoeddi

|  |
| --- |
| **Marchnata** |
| **Cysyniadau allweddol** |
| **Cymysgedd marchnata**: *Cynnyrch* • *Pris* *Arddangos* • *Hyrwyddo* Adwerthu • Cyfanwerthu Rheolaeth marchnata Strategaeth farchnata Ymchwil marchnata

 |
| **Cysyniadau hyrwyddo** |
| **Cymysgedd hyrwyddo**: *Hysbysebu* • *Gwerthiant* *Hyrwyddo gwerthiant* *Cysylltiadau cyhoeddus* Arddangos cynnyrch Brandio • Cyhoeddusrwydd Marchnata uniongyrchol

 |
| **Cyfryngau hyrwyddo** |
|
Cyhoeddi • Darlledu Digidol • Gair da Gemau • Man gwerthu Rhyngrwyd • Teledu Tu allan i'r cartref

 |
| Y blwch hwn: gweld • sgwrs • golygu |

Y broses o gynhyrchu a lledaenu llenyddiaeth neu wybodaeth ydy **cyhoeddi**, a'r weithred o hoi pethau ar gael i'r cyhoedd. Mewn rhai achosion, gall awduron fod yn gyhoeddwyr eu gwaith eu hunain.

Yn draddodiadol, mae'\r term yn cyfeirio at ddosbarthiad deunydd argraffiedig megis llyfrau a phapurau newydd. Mae'r term wedi tyfu i gynnwys adnoddau trydanol megis fersiynau digidol o lyfrau neu bapurau a gwefannau, gemau cyfrifiadur ac yn y blaen gyda dyfodiad y wê a'r oes ddigidol.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **lenyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.

Wiciadur
Chwiliwch am cyhoeddi
yn Wiciadur.
# Y Gwyliedydd

Rhif 1 (2 Mawrth 1877)Rhif 200 (Ebrill a Mai 2016)Dau rifyn o'r *Gwyliedydd*
Cylchgrawn Cristnogol Cymraeg a gyhoeddir gan Eglwys y Methodistiaid Wesleaidd yng Nghymru yw Y Gwyliedydd. Bu Owain Owain ac Angharad Tomos ymysg ei olygyddion.

Ni ddylid ei ddrysu efo'r cylchgrawn Eglwysig o'r un teitl a gyhoeddwyd rhwng 1822 ac 1837 - mae nifer o rifynnau o'r cylchgrawn hwnnw wedi eu gosod ar y we. Sefydlwyd y Gwyliedydd yn 1877 a chasglwyd arian drwy danysgrifiadau er mwyn sefydlu *The Gwalia Printing and Publishing Company Limited*, cwmni argraffu i'w gyhoeddi, flwyddyn yn gynharach. *Yr Eurgrawn Wesleaidd* oedd cyn hynny, a gyhoeddwyd yn gyntaf yn 1809. Yn wahanol i'r Eurgrawn a oedd yn canolbwyntio ar bregethau, egluro'r Ysgrythyrau ayb, canolbwyntiai'r Gwyliedydd, yn wythnosol ar newyddion y dydd yn enwedig yn yr eglwysi. Yn 1960 bu'n rhaid newid i fod yn bythefnosolyn ac yn 1962 newidiodd yr Eurgrawn i fod yn chwarterolyn.

Erbyn diwedd a 1980au roedd cylchrediad y Gwyliedydd Newydd wedi disgyn i tua 300 rhifyn y mis ac yn Ionawr 1987 cyhoeddwyd y gwyliedydd (heb y gair 'Newydd' ar fformat llawer mwy modern na chynt gyda llawer o bytiau byr, bachog yn hytrach na thudalennau cyfan ar un pwnc diwynyddol. Roedd ynddo golofn farddol dan ofal Tilsley, posau, cartwnau ac o fewn blwyddyn roedd y gwerthiant wedi cynyddu i 3,000.

Ysgrifennodd Gwilym R. Tilsley englyn i'r Gwyliedydd, a'i dafod yn ei foch:

I'w arddel yn ei urddas - ymrown ni

I'w noddi yn addas,

A rhoer i'r golygydd ras

I daflu popeth diflas.

## Gweler hefyd

* Y Gwyliedydd Americanaidd

## Cyfeiriadau
# Y Cylch-grawn Cynmraeg neu Drysorfa Gwybodaeth

Y Cylch-grawn Cynmraeg neu Drysorfa Gwybodaeth|  |
| Enghraifft o: | cyfnodolyn, cylchgrawn  |
| Golygydd | Morgan John Rhys  |
| Cyhoeddwr | Unknown  |
| Rhan o | Cylchgronau Cymru Ar-lein  |
| Iaith | Cymraeg  |
| Dyddiad cyhoeddi | 1793  |
| Lleoliad cyhoeddi | Trefeca  |
| Statws hawlfraint | parth cyhoeddus, parth cyhoeddus  |
| Dynodwyr |

Cylchgrawn a gyhoeddwyd am gyfnod byr yn 1793-1794 oedd Y Cylch-grawn Cynmraeg neu Drysorfa Gwybodaeth. Er mai dim ond pum rhifyn o'r chwarterolyn a ddaeth allan, mae'n garreg filltir bwysig yn hanes y wasg Gymraeg. Ei olygydd oedd y radicalydd Morgan John Rhys.

Cofnodir y gair "cylchgrawn" (*cylch-grawn*) ei hun am y tro cyntaf yng ngeiriadur Saesneg-Cymraeg John Walters, yr *English-Welsh Dictionary* (1770-1794). Mae'n un o'r lluos-eiriau newydd a fathwyd gan yr ieithydd hynod William Owen Pughe. Cyfranodd Pughe ei hun sawl erthygl i'r cylchgrawn newydd, gan arbrofi a'i orgraff arbrofol newydd; cwynai llawer o ddarllenwyr eu bod yn methu ei deall (ffurf "Puwaidd" yw *Cynmraeg* y teitl hefyd). Roedd y cyfranwyr eraill yn cynnwys Edward Charles.

Cyhoeddwyf yn *Cylch-grawn Cynmraeg* gan Morgan John Rhys yn Nhrefeca, Brycheiniog. Dan ddylanwad Iolo Morganwg, ei arwyddair oedd "Y Gwir yn Erbyn y Byd".

Amlygodd y cylchgrawn gydymdeimlad ag achos y Chwyldro Ffrengig a chyhoeddwyd erthyglau am gyflwr carchardai Prydain ac yn erbyn caethwasiaeth.

Bu hefyd erthyglau am Chwedl Madog ab Owain Gwynedd a'r llwyth Cymreig tybiedig o "Fadogwys" yng ngogledd America a thaith John Evans o'r Waunfawr i'w darganfod.

## Cyfeiriadau

* Glenda Carr, *William Owen Pughe* (Caerdydd, 1983), tud. 29 *et seq.*.
* Meic Stephens (gol.), *Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru* (Caerdydd).
# Y Greal (1807)

Y Greal| Enghraifft o: | cylchgrawn  |
| Iaith | Cymraeg  |
| Dynodwyr |

*Erthyl am y cylchgrawn Greal cyntaf yw hon: gweler hefyd Greal. Am y llestr santaidd yn y traddodiad Cristnogol gweler Y Greal Santaidd.*
Cylchgrawn Cymraeg a gyhoeddwyd yn 1807 oedd Y Greal. Chwarterolyn am lenyddiaeth, hanes a thraddodiadau Cymru ydoedd. Dim ond naw rhifyn a ddaeth allan ond cafodd gryn ddylanwad yng Nghymru.

Ymhlith yr erthyglau a gyhoeddwyd bu rhai o lythyrau'r bardd Goronwy Owen a hwbiodd ei statws fel llenor o statws "cwlt", *Breuddwyd Macsen Wledig* (am y tro cyntaf mewn print), hunangofiant y dramodydd Twm o'r Nant, a hanes Madog ab Owain Gwynedd yn teithio i'r Amerig.

Golygydd y cylchgrawn oedd William Owen Pughe, ar ran y Gwyneddigion.
# Punch (cylchgrawn)

Punch|  |
| Enghraifft o: | satirical magazine  |
| Daeth i ben | 2002  |
| Golygydd | Mark Lemon  |
| Iaith | Saesneg  |
| Dyddiad cyhoeddi | 17 Gorffennaf 1841  |
| Dechrau/Sefydlu | 1841  |
| Dechreuwyd | 1841  |
| Yn cynnwys | Punch, Volume I, Punch, Volume CXXIII, Punch, Volume 129, Punch, Volume 130, Punch, Volume Cxliv, Punch, Volume cxxxii  |
| Sylfaenydd | Henry Mayhew  |
| Pencadlys | Llundain  |
| Gwefan |     |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/05rg3  |
| Quora | Punch-magazine  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

*Am enghreifftiau eraill o'r enw, gweler y dudalen gwahaniaethu Punch*.
Roedd y cylchgrawn Punch yn gylchgrawn doniol a dychanol a gyhoeddwyd yn Lloegr o 1841 hyd 2002. Roedd yn enwog am ei digrifluniau pin ac inc niferus a adlewyrchai gwleidyddiaeth a bywyd cymdeithasol y dydd. Cafodd ei enwi ar ôl y cymeriad traddodiadol Punch mewn sioeau Punch a Judy. Am gyfnod cyhoeddwyd fersiwn Cymraeg o'r cylchgrawn yng Nghymru dan yr enw *Y Punch Cymraeg*.

Clawr y cylchgrawn *Punch*, 1867
## Dolenni allanol

* (Saesneg) Cronfa digrifluniau *Punch*, gan gynnwys hanes y cylchgrawn
* (Saesneg) "Mr Punch yn y Llyfrgell Brydeinig Archifwyd 2006-03-02 yn y Peiriant Wayback, erthygl ar wefan Y Llyfrgell Brydeinig

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **lenyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Y Llenor

Gallai Y Llenor gyfeirio at un o ddau gylchgrawn Cymraeg:

* *Y Llenor*, cylchgrawn a sefydlwyd gan O. M. Edwards
* *Y Llenor*, un o brif gylchgronau llenyddol Cymru, olynydd *Y Beirniad*
# Taliesin (cylchgrawn)

Taliesin| Enghraifft o: | cylchgrawn  |
| Iaith | Cymraeg  |
| Dynodwyr |

*Mae hon yn erthygl am y cylchgrawn Taliesin. Am enghreifftiau eraill o'r enw gweler Taliesin (gwahaniaethu).*
Cylchgrawn llenyddol yn y Gymraeg a gyhoeddwyd yn chwarterol gan yr Academi Gymreig oedd Taliesin.

Cyhoeddwyd *Taliesin* gyntaf yn 1961 gyda Gwenallt yn olygydd.

Daeth y cylchgrawn i ben gyda rhifyn Gwanwyn 2016, ar ôl 55 mlynedd ddi-dor.

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* Gwefan Taliesin Archifwyd 2015-09-25 yn y Peiriant Wayback

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **lenyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Cylchgronau Cymru Ar-lein

Cylchgronau Cymru Ar-lein| Y Traethodydd (1845-1899) |
| Enghraifft o: | llyfrgell ddigidol  |
| Gweithredwr | Llyfrgell Genedlaethol Cymru  |
| Gwefan |    |
| Dynodwyr |

Mae **Cylchgronau Cymru Ar-lein** yn brosiect sy'n darparu mynediad di-dâl i ysgolheictod o Gymru i fyfyrwyr, athrawon ac ymchwilwyr. Mae Cylchgronau Cymru'n darparu mynediad i gylchgronau'n ymwneud â Chymru a gyhoeddwyd rhwng 1735-2007. Mae'r teitlau'n amrywio o gyhoeddiadau academaidd a gwyddonol i gylchgronau llenyddol a phoblogaidd.

Mae ôl-rifynnau dros 100 teitlau wedi eu digido ar gael, yn amrywio o gyhoeddiadau academaidd a gwyddonol i gylchgronau llenyddol a phoblogaidd. Mae rhifynnau cyflawn pob teitl wedi’u cynnwys; mae’r rhifyn diweddaraf y gellir ei gael yn dibynnu ar y cyhoeddwr, a bydd yn amrywio o deitl i deitl.

Ymgymerwyd â’r gwaith o gyflwyno’r cylchgronau ar y we gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru gyda chefnogaeth JISC a Llywodraeth Cymru, a chydweithrediad cyhoeddwyr ac awduron.

## Teitlau

* *Yr Aelwyd*
* *Yr Arloeswr*
* *Bathafarn*
* *Brycheiniog*
* *Bwletin Cymdeithas Emynau Cymru*
* *Cambria*
* *Cardiff Naturalists' Society Reports and Transactions*
* *Cennad*
* *Ceredigion* (1951-2001) (2002-2004)
* *Y Cofiadur*
* *Contemporary Wales*
* *Cristion*
* *Cymru'r Plant*
* *Efrydiau Athronyddol*
* *Y Fflam*
* *Flintshire Historical Society journal*
* *Y Ford Gron*
* *Gower*
* *Y Gorlan cylchgrawn Capel Charing Cross, Llundain*
* *Gwent Local History*
* *Y Gwyddonydd*
* *Heddiw*
* *Journal of the Welsh Bibliographical Society*
* *Journal of Welsh ecclesiastical history*
* *Journal of Welsh Religious History*
* *Lleufer*
* *Y Llyfr yng Nghymru*
* *Minerva*
* *Montgomeryshire Collections*
* *Morgannwg*
* *Cylchgrawn Llyfrgell Genedlaethol Cymru*
* *Nature in Wales*
* *Pembrokeshire Historian*
* *Presenting Monmouthshire*
* *Publications of the South Wales Record Society*
* *Radnorshire Society Transactions*
* *Tir Newydd*
* *Y Traethodydd*
* *Wales*
* *Welsh History Review*
* *Welsh music history*
* *Welsh Outlook*

## Gweler hefyd

* Papurau Newydd Cymru Ar-lein

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* Gwefan Cylchgronau Cymru Ar-lein
# Golwg (cylchgrawn)

Golwg| Enghraifft o: | cyfnodolyn  |
| Iaith | Cymraeg  |
| Dechrau/Sefydlu | 1988  |
| Prif bwnc | cylchgrawn newyddion  |
| Gwefan |   |
| Dynodwyr |

Clawr *Golwg*, 18 Hydref 2007
Cylchgrawn wythnosol Cymraeg ydy Golwg, a sefydlwyd yn 1988. Mae'n cynnwys newyddion cyfoes sy'n berthnasol i Gymru ac mae ganddo'r cylchrediad mwyaf o'r cylchgronau Cymraeg. Un o sylfaenwyr y cylchgrawn, a golygydd gyfarwyddwr y cwmni, yw Dylan Iorwerth. Y golygydd yw Siân Sutton, a'r dirprwy olygydd yw Barry Thomas.

Yn ôl Arolwg Tony Bianchi o'r wasg brintiedig cyfrwng Gymraeg (Ionawr, 2008) gwerthir c2,980 o gopïau bob wythnos. Tanysgrifiadau yw 46.3% o’r gwerthiannau gyda hysbysebion yn 52.9% o'r incwm blynyddol.

Mae Golwg yn derbyn grant blynyddol o £75,000 gan Gyngor Llyfrau Cymru tuag at ei dudalennau diwylliant a chelfyddydau. Daw gweddill ei incwm o werthiant, hysbysebu a gweithgareddau masnachol eraill gan Golwg Cyf.

Mae cwmni *Golwg Cyf* hefyd yn cyhoeddi cylchgronau eraill megis Lingo Newydd ar gyfer dysgwyr, ac WCW a'i ffrindiau ar gyfer plant.

Golwg360 yw gwasanaeth newyddion ar-lein *Golwg*.

## Dolenni Allanol

* Newyddion Golwg 360

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Gymru**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Barddas (cylchgrawn)

Barddas| Enghraifft o: | cylchgrawn  |
| Cyhoeddwr | Cyhoeddiadau Barddas  |
| Gwlad | Cymru  |
| Iaith | Cymraeg  |
| Dechrau/Sefydlu | 1976  |
| Gwefan |   |
| Dynodwyr |

*Gweler hefyd: Barddas*
Rhifyn 300
Cylchgrawn sy'n ymwneud â barddoniaeth yw Barddas a sefydlwyd yn 1976 gan Alan Llwyd a Gerallt Lloyd Owen. Caiff ei gyhoeddi yn chwarterol gan Gyhoeddiadau Barddas (Y Gymdeithas Gerdd Dafod), sydd hefyd yn cyhoeddi llyfrau'n ymwneud â barddoniaeth Gymraeg.

Yn wreiddiol, ymdrin â cherdd dafod oedd pwrpas y cylchgrawn. Argraffwyd y rhifyn cyfredol gan Wasg Dinefwr, Llandybïe; mae dros 300 o rifynnau wedi'u cyhoeddi.

Yn ôl y Cyngor Llyfrau, gall y gwerthiant fod mor fach a 500 copi gyda £6,000 o nawdd yn cael ei roi am y nifer hwn, sy'n golygu £12 o nawdd am bob copi.

## Golygyddion

Y golygyddion gwreiddiol oedd sefydlwyr y cylchgrawn, Alan Llwyd a Gerallt Lloyd Owen. Daeth Llwyd yn olygydd ar ben ei hun rhwng 1983 a 2011 pan roddodd gorau i'r swydd. Golygwyd y cylchgrawn dros dro gan Llion Jones a Peredur Lynch cyn penodi Twm Morys fel golygydd newydd gan ddechrau ei waith yn Ionawr 2012.

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* Gwefan swyddogol