# Baner Gagauzia

Baner Gagauzia|  |
| Enghraifft o: | baner endid gweinyddol o fewn un wlad  |
| Lliw/iau | glas, gwyn, coch, melyn  |
| Dechrau/Sefydlu | 31 Hydref 1995  |
| Genre | horizontal triband, defaced flag  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0283gn6  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

**Baner Gagauzia** yw baner swyddogol Gagauzia (Gagauz-Yeri) ac fe'i cymeradwywyd yn swyddogol gan y gyfraith a basiwyd gan Senedd Gagauzia ar 31 Hydref 1995. Rhanbarth hunanlywodraethol Tyrceg ei hiaith o fewn Moldofa yw Gagauzia, ond bod dylanwad Rwsiaidd gref arni oherwydd ei hanes.

## Disgrifiad

Mae'r faner yn cynnwys tair streipen:

* streipen uchaf las, 3/5 o led y faner
* streipen ganol wyn, 1/5 o led y faner
* streipen isaf goch, 1/5 o led y faner

Mae tair seren felen ar y streipen las. Mae diamedr pob seren yn 3/20 o led y faner a 3/10 o led y faner yw'r pellter rhwng y sêr.

## Hanes

 Baner y Gagauz, 1991–1994
 Baner Gagauzia, 1992-1993
Gyda chwymp yr Undeb Sofietaidd, enillodd Gweriniaeth Moldofa ei hannibyniaeth yn 1991. Ar 19 Awst datganodd pobl Gagauz eu gwladwriaeth eu hunain. Rhwng 1991 a 1994, defnyddiwyd baner las golau gyda phen blaidd coch ar ddisg wen ac addurniadau melyn arni. Fe'i defnyddiwyd gyntaf mewn cyfarfod tanddaearol ym mis Hydref 1989 yn Comrat. Yn yr iaith Dyrceg, Kökbayrak (Y Faner Las) oedd enw'r faner.

Mae baner Gagauzia'n cymryd symbolau o Ymerodraeth Cwman (1061–1240). Mae'r glas golau yn symbol o'r duw awyr Tengri, y credai hynafiaid y Gagauz ynddo. Gökoğuz oedd yr enw Gagauz yn wreiddiol. Daw'r gair "gök" o Dyrceg ac mae'n golygu "awyr", ystyr Oğuz "Oghuz" - sef y Twrciaid Oghuz bu'n gyndeidiau i nifer o'r cenhedloedd Twrceg heddiw. Daw'r blaidd o fytholeg Twrcaidd. Yn ôl chwedl Asena, mae delwedd y blaidd yn gysylltiedig ag un o'r chwedlau mwyaf adnabyddus am linach bobl Gagauz. Yn ôl y chwedl hwn, bu brwydr ffyrnig rhwng dau lwyth, gan achosi dinistr un o'r ddau wrthwynebydd. Yr unig un i oroesi oedd bachgen o'r llwyth a drechwyd, ond roedd ei goes wedi’i hanafu’n ddifrifol a gallai wedi marw. Gydag hynny fe ofalwyd amdano gan flaidd. Bu i'r blaidd esgor ar efaill iddo oedd yn hanner blaidd a hanner dyn, gan gychwyn ar linach y bleiddiaid sef hynafiaid arwrol y Gagauziaid. Oherwydd y chwedl, mae'r blaidd yn symbol o wahanol fudiadau cenedlaethol a chenedlaetholgar Twrci, megis y Bleiddiaid Llwyd.

Ym 1992, mabwysiadwyd baner yn swyddogol fel symbol egin-wladwriaeth answyddogol. Mae'n cyfateb i'r faner gyfredol ond heb y sêr. Mae Amgueddfa Genedlaethol Gagauz yn Comrat bellach yn arddangos copi o'r faner. Mae yna hefyd ddogfen o 1993 sy'n dangos llun du a gwyn o'r faner gyda symbol yn lle'r tair seren. Cyfarfu llywodraeth gyntaf Gagauzia yn yr ystafell arddangos bresennol ar 28 Gorffennaf 1993.

Ar 23 Rhagfyr 1994, daethpwyd i gytundeb gyda Gweriniaeth Moldofa i roi ymreolaeth rannol i Gagauzia. Ar 31 Hydref 1995, mabwysiadwyd y faner yn ei ffurf bresennol gan y Cynulliad Cenedlaethol gyda Chyfraith Rhif 2-IV/1. Mae baner y blaidd answyddogol i'w gweld o hyd ar wefannau amrywiol heddiw. Nid yw'n glir a yw'n cynrychioli pobl Twrcaidd Gagauz, yn hytrach na dinasyddion Gagauzia, sydd hefyd yn cynnwys grwpiau ethnig eraill. Fodd bynnag, yn aml mae gan y gwefannau hyn gefndir cenedlaetholgar Twrcaidd. Mae statws baner las golau gyda disg melyn, ymyl ddu gyda phen blaidd du yn aneglur hefyd. Ymddengys hefyd ei fod yn dyddio o gyfnod mudiad annibyniaeth Gagauzia tua 1990.

## Dolenni allanol

* Flags of the World - Gagauzia (Moldova)
* Vexillographia - Gagauzia (Rwsieg)
* What is Gagauzia? fideo ar Youtube

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Foldofa**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*