Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Yunnan

Yunnan|  |
| Math | talaith Tsieina  |
|  |
| Prifddinas | Kunming  |
| Poblogaeth | 47,420,000, 47,209,277  |
| Pennaeth llywodraeth | Wang Yubo  |
| Cylchfa amser | UTC+08:00  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Gweriniaeth Pobl Tsieina  |
| Gwlad |  Tsieina |
| Arwynebedd | 394,100 km²  |
| Yn ffinio gyda | Rhanbarth Ymreolaethol Tibet, Sichuan, Guizhou, Guangxi, Lai Châu, Lào Cai, Hà Giang, Talaith Phongsaly, Talaith Oudomxay, Talaith Luang Namtha, Talaith Kachin, Shan State  |
| Cyfesurynnau | 25.0494°N 102.7089°E  |
| CN-YN  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Q106037528  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Governor of Yunnan  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Wang Yubo  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | 2,452,190 miliwn ¥  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Rhanbarth hanesyddol yn Tsieina yw **Yunnan** (Tsieinëeg syml: 云南省; Tsieinëeg draddodiadol: 雲南省; pinyin: *Yúnnán Shěng*), sydd hefyd yn un o daleithiau Gweriniaeth Pobl Tsieina.

Tröad cyntaf afon Yangtze ger Shigu (石鼓), yn Rhanbarth Yunnan

|  | Israniadau gweinyddol Gweriniaeth Pobl Tsieina |
| --- | --- |
| Taleithiau
 | Anhui • Fujian • Gansu • Guangdong • Guizhou • Hainan • Hebei • Heilongjiang • Henan • Hubei • Hunan • Jiangsu • Jiangxi • Jilin • Liaoning • Qinghai • Shaanxi • Shandong • Shanxi • Sichuan • Yunnan • Zhejiang
 |
| Taleithiau dinesig
 | Beijing • Chongqing • Shanghai • Tianjin
 |
| Rhanbarthau ymreolaethol
 | Guangxi • Mongolia Fewnol • Ningxia • Tibet • Xinjiang
 |
| Rhanbarthau Gweinyddol Arbennig
 | Hong Cong • Macau
 |

 **Dinasoedd Yunnan**[cuddio]

Kunming ·Qujing ·Yuxi ·Baoshan ·Zhaotong ·Lijiang ·Pu'er ·Lincang
# Zhejiang

Zhejiang|  |
| Math | talaith Tsieina  |
|  |
| Prifddinas | Hangzhou  |
| Poblogaeth | 54,426,891, 45,930,651, 41,445,930, 38,884,603, 28,318,573, 22,865,747, 19,959,000, 21,231,000, 20,643,000, 21,440,000, 64,567,588  |
| Pennaeth llywodraeth | Yuan Jiajun, Wang Hao  |
| Cylchfa amser | UTC+08:00  |
| Gefeilldref/i | {{int:show}}Gaborone, Odense, Shizuoka, Fukui, Tochigi  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Gweriniaeth Pobl Tsieina  |
| Gwlad |  Tsieina |
| Arwynebedd | 101,800 km²  |
| Yn ffinio gyda | Shanghai, Jiangsu, Anhui, Jiangxi, Fujian  |
| Cyfesurynnau | 30.3°N 120.2°E  |
| CN-ZJ  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Zhejiang Provincial People's Congress  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Yuan Jiajun, Wang Hao  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | 6,461,330 miliwn ¥, 7,351,580 miliwn ¥  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Talaith ger yr arfordir yng ngogledd-ddwyrain Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Zhejiang** (Tsieinëeg: 浙江省; pinyin: *Zhèjiāng Shěng*). Daw'r enw o hen enw afon Qiantang.

Yn y dalaith yma y mae afon Huang He yn cyrraedd y môr. Roedd y boblogaeth yn 2002 yn 46,470,000. Y brifddinas yw Hangzhou.

Yn y gogledd, mae afon Yangtze yn ffurfio ffin y dalaith.

## Pobl enwog o Zhejiang

* Lu Xun, llenor
* Chiang Kai-shek

|  | Israniadau gweinyddol Gweriniaeth Pobl Tsieina |
| --- | --- |
| Taleithiau
 | Anhui • Fujian • Gansu • Guangdong • Guizhou • Hainan • Hebei • Heilongjiang • Henan • Hubei • Hunan • Jiangsu • Jiangxi • Jilin • Liaoning • Qinghai • Shaanxi • Shandong • Shanxi • Sichuan • Yunnan • Zhejiang
 |
| Taleithiau dinesig
 | Beijing • Chongqing • Shanghai • Tianjin
 |
| Rhanbarthau ymreolaethol
 | Guangxi • Mongolia Fewnol • Ningxia • Tibet • Xinjiang
 |
| Rhanbarthau Gweinyddol Arbennig
 | Hong Cong • Macau
 |

 **Dinasoedd Zhejiang**[cuddio]

Cixi ·Haining ·Hangzhou ·Jiande ·Leqing ·Lin'an ·Longjing ·Longquan ·Luoding ·Ningbo ·Rui'an ·Shengzhou ·Tongxiang ·Wenling ·Wenzhou ·Yuyao
# Chongqing

Chongqing|  |
| Math | bwrdeistref a reolir yn uniongyrchol, mega-ddinas  |
| Enwyd ar ôl | Ymerawdwr Guangzong o Song  |
| Chongqing.ogg  |
| Prifddinas | Ardal Yuzhong  |
| Poblogaeth | 32,054,159  |
| Sefydlwyd | * 1929
 |
| Pennaeth llywodraeth | Huang Qifan, Hu Henghua  |
| Cylchfa amser | UTC+08:00  |
| Gefeilldref/i | Onomichi, Addis Ababa, Hiroshima, Incheon, Bangkok, Pekanbaru, Shiraz, Toulouse, Caerlŷr, Düsseldorf, Voronezh, Zaporizhzhia Oblast, Seattle, Detroit, Toronto, Brisbane, Talaith Córdoba, Bissau, Chennai, Chiang Mai, Mpumalanga, أسوان, Sør-Trøndelag, Budapest, Antwerp, Salvador, Zürich, Nuevo León, Phnom Penh, Vladimir, Córdoba, Nakhchivan, Maribor  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Southwestern China  |
| Sir | Gweriniaeth Pobl Tsieina  |
| Gwlad |  Tsieina |
| Arwynebedd | 82,403 km²  |
| Uwch y môr | 237 ±1 metr  |
| Gerllaw | Afon Yangtze, Afon Jialing, Afon Wu  |
| Yn ffinio gyda | Sichuan, Shaanxi, Hubei, Hunan, Guizhou  |
| Cyfesurynnau | 29.55°N 106.5069°E  |
| Cod post | 400000–409900  |
| CN-CQ  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | People's Government of Chongqing Municipality  |
| Corff deddfwriaethol | Chongqing Municipal People's Congress  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Huang Qifan, Hu Henghua  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Un o bedair talaith ddinesig Gweriniaeth Pobl Tsieina yw dinas **Chongqing** neu  **Chungking** (Tsieinëeg syml: 重庆市; Tsieinëeg draddodiadol: 重慶市; pinyin: *Chóngqìng Shì*). Saif yng nghanolbarth y wlad, ac roedd y boblogaeth yn 2002 yn
31,070,000.

Chongqing yw'r fwyaf o daleithiau dinesig Tsieina o ran poblogaeth, gan ymestyn am gryn bellter o amgylch dinas Chongqing ei hun, sydd a phoblogaeth o tua 5 miliwn. Saif ar Afon Yangtze. Hyd 1997 roedd yn rhan o dalaith Sichuan. Heblaw dinas Chongqing ei hun, mae'r dalaith yn cynnwys dinasoedd Dazu, Jiangjin, Nanchuan a Wan Xian.

O 1937 hyd 1945, Chongqing oedd prifddinas Tsieina Kwomintang, wedi i Nanking gael ei chipio gan y Siapaneaid.

## Pobl enwog o Chongqing

Deng Xiaoping

|  | Israniadau gweinyddol Gweriniaeth Pobl Tsieina |
| --- | --- |
| Taleithiau
 | Anhui • Fujian • Gansu • Guangdong • Guizhou • Hainan • Hebei • Heilongjiang • Henan • Hubei • Hunan • Jiangsu • Jiangxi • Jilin • Liaoning • Qinghai • Shaanxi • Shandong • Shanxi • Sichuan • Yunnan • Zhejiang
 |
| Taleithiau dinesig
 | Beijing • Chongqing • Shanghai • Tianjin
 |
| Rhanbarthau ymreolaethol
 | Guangxi • Mongolia Fewnol • Ningxia • Tibet • Xinjiang
 |
| Rhanbarthau Gweinyddol Arbennig
 | Hong Cong • Macau
 |
# Tianjin

Tianjin|  |
| Math | bwrdeistref a reolir yn uniongyrchol, dinas â phorthladd, dinas ganolog genedlaethol, dinas fawr, dinas, mega-ddinas, Economic and Technological Development Zone  |
|  |
| Prifddinas | Hexi District  |
| Poblogaeth | 13,866,009  |
| Pennaeth llywodraeth | Huang Xingguo, Liao Guoxun, Zhang Gong  |
| Cylchfa amser | UTC+08:00  |
| Gefeilldref/i | Philadelphia, P'yŏngyang, Łódź, Abidjan, Mykolaiv, Mar del Plata, Chiba, Fitchburg, Bangkok, Sarajevo, Dallas, Thessaloníci, Hakodate, Kharkiv, Kutaisi, Rishon LeZion, Groningen, Haiphong, Incheon, İzmir, Kobe, City of Melbourne, Ulan Bator, Yokkaichi, Bwrdeistref Larnaca, Nampo  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Gogledd Tsieina  |
| Sir | Gweriniaeth Pobl Tsieina  |
| Gwlad |  Tsieina |
| Arwynebedd | 11,920 ±1 km²  |
| Uwch y môr | 5 ±1 metr  |
| Yn ffinio gyda | Beijing, Hebei, Langfang, Tangshan, Cangzhou  |
| Cyfesurynnau | 39.1467°N 117.2056°E  |
| Cod post | 300000–301900  |
| CN-TJ  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | People's Government of Tianjin Municipality  |
| Corff deddfwriaethol | Tianjin Municipal People's Congress  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Huang Xingguo, Liao Guoxun, Zhang Gong  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | 0.1408 miliwn ¥  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Un o bedair talaith ddinesig Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Tianjin** (Tsieinëeg: 天津市; pinyin: *Tiānjīn Shì*). Saif yn nwyrain y wlad, ger yr arfordir, ac roedd y boblogaeth yn 2002 yn
10,110,000.

Saif Tianjin ger aber afon Hai He. Mae'n borthladd pwysig, ac yn ail ymhlith dinasoedd Tsieina o ran ei phwysigrwydd economaidd, yn dilyn Shanghai. Yn 2006, roedd y porthladd yn chweched ymhlith porthladdoedd y byd o ran maint; mae'n gweithredu fel porthladd i ardal Beijing, 150 km i'r de.

|  | Israniadau gweinyddol Gweriniaeth Pobl Tsieina |
| --- | --- |
| Taleithiau
 | Anhui • Fujian • Gansu • Guangdong • Guizhou • Hainan • Hebei • Heilongjiang • Henan • Hubei • Hunan • Jiangsu • Jiangxi • Jilin • Liaoning • Qinghai • Shaanxi • Shandong • Shanxi • Sichuan • Yunnan • Zhejiang
 |
| Taleithiau dinesig
 | Beijing • Chongqing • Shanghai • Tianjin
 |
| Rhanbarthau ymreolaethol
 | Guangxi • Mongolia Fewnol • Ningxia • Tibet • Xinjiang
 |
| Rhanbarthau Gweinyddol Arbennig
 | Hong Cong • Macau
 |
# Guangxi

Guangxi|  |
| Math | Ardal hunanlywodraethol Gweriniaeth pobl Tsieina  |
| LL-Q13955 (ara)-Spotless Mind1988-قوانغشي.wav  |
| Prifddinas | Nanning  |
| Poblogaeth | 50,126,804  |
| Sefydlwyd | * 5 Mawrth 1958
 |
| Pennaeth llywodraeth | Lan Tianli, Wei Tao  |
| Cylchfa amser | UTC+08:00  |
| Gefeilldref/i | Casnewydd, Surat Thani, Kumamoto  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Gweriniaeth Pobl Tsieina  |
| Gwlad |  Tsieina |
| Arwynebedd | 235,001 km²  |
| Yn ffinio gyda | Guangdong, Hunan, Guizhou, Yunnan, Hainan  |
| Cyfesurynnau | 23.6°N 108.3°E  |
| CN-GX  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Q106088295  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Lan Tianli, Wei Tao  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | 0.2216 miliwn ¥  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Rhanbarth ymreolaethol o fewn Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Guangxi** neu **Rhanbarth Ymreolaethol Guangxi Zhuang** (Zhuang: *Gvangjsih Bouxcuengh Swcigih*; Tsineëg Syml: 广西壮族自治区; pinyin: *Guǎngxī Zhuàngzú Zìzhìqū*). Saif yn ne y wlad, ac mae gan y rhanbarth arwynebedd o 236,700 km². Y brifddinas yw Nanning.

Roedd y boblogaeth yn 2002 yn 48,220,000. Tsineaid Han yw'r mwyafrif, 62% yn 2002, ond ceir 12 prif grŵp ethnig yma. Y prif grwpiau yw'r Yao, Miao, Dong, Mulam, Maonan, Hui, Gin, Yi, Sui a'r Gelao. Mae hefyd tua 25 o grwpiau ethnig llai. Yn 1958 daeth Guangxi yn Rhanbarth ymreolaethol yn hytrach na thalaith oherwydd y ganran uchel o'r grwpiau wthnig hyn.

|  | Israniadau gweinyddol Gweriniaeth Pobl Tsieina |
| --- | --- |
| Taleithiau
 | Anhui • Fujian • Gansu • Guangdong • Guizhou • Hainan • Hebei • Heilongjiang • Henan • Hubei • Hunan • Jiangsu • Jiangxi • Jilin • Liaoning • Qinghai • Shaanxi • Shandong • Shanxi • Sichuan • Yunnan • Zhejiang
 |
| Taleithiau dinesig
 | Beijing • Chongqing • Shanghai • Tianjin
 |
| Rhanbarthau ymreolaethol
 | Guangxi • Mongolia Fewnol • Ningxia • Tibet • Xinjiang
 |
| Rhanbarthau Gweinyddol Arbennig
 | Hong Cong • Macau
 |
# Mongolia Fewnol

Mongolia Fewnol|  |
| Math | Ardal hunanlywodraethol Gweriniaeth pobl Tsieina  |
|  |
| Prifddinas | Hohhot  |
| Poblogaeth | 24,706,321, 24,049,155  |
| Sefydlwyd | * 1947
 |
| Pennaeth llywodraeth | Bu Xiaolin, Wang Lixia  |
| Cylchfa amser | UTC+08:00  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Gweriniaeth Pobl Tsieina  |
| Gwlad |  Tsieina |
| Arwynebedd | 1,181,104 km²  |
| Yn ffinio gyda | Gansu, Ningxia, Shaanxi, Shanxi, Hebei, Liaoning, Jilin, Heilongjiang, Crai Zabaykalsky, Talaith Dornogovi, Talaith Govi-Altai, Talaith Sükhbaatar  |
| Cyfesurynnau | 44°N 113°E  |
| CN-NM  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Inner Mongolian Autonomous Regional People's Congress  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Bu Xiaolin, Wang Lixia  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | 1,735,980 miliwn ¥  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Rhanbarth ymreolaethol o fewn Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Mongolia Fewnol** (Tsieinëeg syml: 内蒙古; Tsieinëeg draddodiadol: 內蒙古; Mandarin Pinyin: *Nèi Měnggǔ*; Jyutping: Noi6 Mung4 gu2). Saif yng ngogledd y wlad, yn ffinio ar Mongolia a Rwsia yn y gogledd. Cyfeiria Gweriniaeth Pobl Tsieina at wlad Mongolia fel "Mongolia Allanol". Defnyddia llywodraeth Mongolia Fewnol yr enw *öbür mongghul* ("de Mongolia").

Mae gan Mongolia Fewnol arwynebedd o 1.18 miliwn km² a phoblogaeth o 23.8 miliwn. Y brifddinas yw Hohhot. Tsineaid Han yw tua 80% o'r boblogaeth, gyda Mongoliaid yn ffurfio 17%.

Er bod y mwyafrif o frodorion y wlad yn Han y mae'r llywodraeth yn ofalus i ddefnyddio arwyddion yn y Mongoleg hefyd.

Defnyddir hen ysgrif y Fongoleg ym Mongolia Fewnol. Y wyddor Cyrilaidd a ddefnyddir ym Mognolia Allanol.

## Cyfeiriadau

|  | Israniadau gweinyddol Gweriniaeth Pobl Tsieina |
| --- | --- |
| Taleithiau
 | Anhui • Fujian • Gansu • Guangdong • Guizhou • Hainan • Hebei • Heilongjiang • Henan • Hubei • Hunan • Jiangsu • Jiangxi • Jilin • Liaoning • Qinghai • Shaanxi • Shandong • Shanxi • Sichuan • Yunnan • Zhejiang
 |
| Taleithiau dinesig
 | Beijing • Chongqing • Shanghai • Tianjin
 |
| Rhanbarthau ymreolaethol
 | Guangxi • Mongolia Fewnol • Ningxia • Tibet • Xinjiang
 |
| Rhanbarthau Gweinyddol Arbennig
 | Hong Cong • Macau
 |

 **Dinasoedd Mongolia Fewnol**[cuddio]

Arxan ·Baochang, Mongolia Fewnol ·Baotou ·Bayannur ·Chifeng ·Erenhot ·Dinas Ergun ·Fengzhen ·Hulunbuir ·Hobor ·Hohhot ·Hulunbuir ·Ordos ·
# Ningxia

Ningxia| Beddrod yn Xixia |
| Math | Ardal hunanlywodraethol Gweriniaeth pobl Tsieina  |
|  |
| Prifddinas | Yinchuan  |
| Poblogaeth | 6,301,350, 7,202,654  |
| Sefydlwyd | * 25 Hydref 1958
 |
| Pennaeth llywodraeth | Xian Hui, Zhang Yupu  |
| Cylchfa amser | UTC+08:00  |
| Gefeilldref/i | Shimane  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Gogledd Orllewin Tsieina  |
| Sir | Gweriniaeth Pobl Tsieina  |
| Gwlad |  Tsieina |
| Arwynebedd | 52,188 km²  |
| Yn ffinio gyda | Mongolia Fewnol, Shaanxi, Gansu  |
| Cyfesurynnau | 38.4665°N 106.2706°E  |
| CN-NX  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Q106033018  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Xian Hui, Zhang Yupu  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | 392,060 miliwn ¥  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Rhanbarth Hunanlywodraethol o fewn Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Ningxia**, neu yn llawn **Rhanbarth Ymreolaethol Ningxia Hui**. Saif yng ngogledd y wlad. Roedd y boblogaeth yn 2002 yn 5,720,000. Y brifddinas yw Yinchuan.

Llifa'r afon Huang He trwy'r dalaith, ond mae llawer o'r rhannau earill ohoni yn anialwch. Ffurfia grŵp ethnig y Hui 20% o'r boblogaeth, gya 79% o'r boblogaeth yn Tsineaid Han. Perthyna'r Hui i grefydd Islam, oherwydd dylanwad marsiandwyr Islamaidd ar hyd Ffordd y Sidan.

|  | Israniadau gweinyddol Gweriniaeth Pobl Tsieina |
| --- | --- |
| Taleithiau
 | Anhui • Fujian • Gansu • Guangdong • Guizhou • Hainan • Hebei • Heilongjiang • Henan • Hubei • Hunan • Jiangsu • Jiangxi • Jilin • Liaoning • Qinghai • Shaanxi • Shandong • Shanxi • Sichuan • Yunnan • Zhejiang
 |
| Taleithiau dinesig
 | Beijing • Chongqing • Shanghai • Tianjin
 |
| Rhanbarthau ymreolaethol
 | Guangxi • Mongolia Fewnol • Ningxia • Tibet • Xinjiang
 |
| Rhanbarthau Gweinyddol Arbennig
 | Hong Cong • Macau
 |
# Rhanbarth Ymreolaethol Tibet

Ardal hunanlywodraethol Tibet|  |
| Math | Ardal hunanlywodraethol Gweriniaeth pobl Tsieina  |
| Zh Xizang ia.ogg  |
| Prifddinas | Lhasa  |
| Poblogaeth | 3,180,000, 3,648,100  |
| Sefydlwyd | * 1965
 |
| Pennaeth llywodraeth | Che Dalha, Yan Jinhai  |
| Cylchfa amser | UTC+08:00  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Tibeteg, Putonghua  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Gweriniaeth Pobl Tsieina  |
| Gwlad | Gweriniaeth Pobl Tsieina  |
| Arwynebedd | 1,228,400 km²  |
| Yn ffinio gyda | Sichuan, Yunnan, Xinjiang, Qinghai, Nepal, Himachal Pradesh, Uttarakhand, Sikkim, Bhwtan, Arunachal Pradesh, Talaith Kachin  |
| Cyfesurynnau | 31.70556°N 86.94028°E  |
| CN-XZ  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | People's Government of Tibet Autonomous Region  |
| Corff deddfwriaethol | Tibet Autonomous Regional People's Congress  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Che Dalha, Yan Jinhai  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | 190,270 miliwn ¥  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Lleoliad Rhanbarth Ymreolaethol Tibet ar fap cyfoes sy'n dangos tiriogaeth hanesyddol Tibet hefyd
Un o ranbarthau ymreolaethol Gweriniaeth Pobl Tsieina sy'n cynnwys rhan sylweddol o'r Tibet hanesyddol yw **Rhanbarth Ymreolaethol Tibet** neu **Xizang**. Lhasa, prifddinas hanesyddol Tibet, yw prifddinas y rhanbarth. Mae canolfannau mawr eraill yn cynnwys Shigatse, Gyantse a Nagchu.

Cafodd y rhanbarth ei ffurfio ar ôl i Weriniaeth Pobl Tsieina oresgyn Tibet yn ystod y 1950au. Mae'n cynnwys talaith hanesyddol Ü-Tsang a rhan o orllewin Kham, dwy o'r tair talaith hanesyddol - gydag Amdo - a ffurfiai deyrnas Tibet.

Mae llywodraeth alltud Tibet - Gweinyddiaeth Ganolog Tibet - yn gwrthod cydnabod y rhanbarth, gan ddadlau iddo gael ei orfodi ar Dibet gan rannu'r wlad mewn canlyniad a rhoi ei rhannau dwyreiniol i Tsieina. Ffôdd nifer fawr o Dibetiaid o'r ardal i geisio lloches yn India, e.e. yn Dharamsala a Darjeeling, ac mae nifer sylweddol o bobl Han o Tsieina wedi symud i mewn i fyw yno ers hynny, gyda chefnogaeth ariannol llywodraeth Tsieina.

|  | Israniadau gweinyddol Gweriniaeth Pobl Tsieina |
| --- | --- |
| Taleithiau
 | Anhui • Fujian • Gansu • Guangdong • Guizhou • Hainan • Hebei • Heilongjiang • Henan • Hubei • Hunan • Jiangsu • Jiangxi • Jilin • Liaoning • Qinghai • Shaanxi • Shandong • Shanxi • Sichuan • Yunnan • Zhejiang
 |
| Taleithiau dinesig
 | Beijing • Chongqing • Shanghai • Tianjin
 |
| Rhanbarthau ymreolaethol
 | Guangxi • Mongolia Fewnol • Ningxia • Tibet • Xinjiang
 |
| Rhanbarthau Gweinyddol Arbennig
 | Hong Cong • Macau
 |
# Xinjiang

Xinjiang|  |
| Math | Ardal hunanlywodraethol Gweriniaeth pobl Tsieina  |
|  |
| Prifddinas | Ürümqi  |
| Poblogaeth | 21,813,334, 25,852,345  |
| Sefydlwyd | * 1 Hydref 1955
 |
| Pennaeth llywodraeth | Shohrat Zakir, Erkin Tuniyaz  |
| Cylchfa amser | UTC+08:00  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Gweriniaeth Pobl Tsieina  |
| Gwlad |  Tsieina |
| Arwynebedd | 1,664,897.17 km²  |
| Yn ffinio gyda | Qinghai, Gansu, Rhanbarth Ymreolaethol Tibet, Gweriniaeth Altai, Ardal Osh, Ardal Naryn, Ardal Issyk-Kul, Talaith Khovd, Talaith Bayan-Ölgii  |
| Cyfesurynnau | 43.8253°N 87.6138°E  |
| CN-XJ  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Xinjiang Uyghur Autonomous Regional People's Congress  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Shohrat Zakir, Erkin Tuniyaz  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | 1,379,760 miliwn ¥  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Rhanbarth hunanlywodraethol o fewn Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Xinjiang**, hefyd **Sinkiang**. Saif yng ngogledd-orllewin y wlad. Mae gan Xinjiang arwynebedd o 1,650,257 km², a'r brifddinas yw Ürümqi.

Mae'r enw "Xinjiang" mewn Tsieineeg Mandarin yn golygu "ffin newydd". Daeth dan reolaeth Tsieina yn y 3 CC. Yr Uighur yw'r trigolion brodorol, ond yn y blynyddoedd diwethaf mae nifer gynyddol o Tsineaid Han wedi mewnfudo i Xinjiang, ac mae hyn wedi creu trafferthion ethnig.

Xinjiang yw'r fwyaf o ranbarthau gwleidyddol Tsieina o ran arwynebedd. Mae'n cynnwys dwy fasn, wedi eu gwahanu gan fynyddoedd y Tien Shan.

|  | Israniadau gweinyddol Gweriniaeth Pobl Tsieina |
| --- | --- |
| Taleithiau
 | Anhui • Fujian • Gansu • Guangdong • Guizhou • Hainan • Hebei • Heilongjiang • Henan • Hubei • Hunan • Jiangsu • Jiangxi • Jilin • Liaoning • Qinghai • Shaanxi • Shandong • Shanxi • Sichuan • Yunnan • Zhejiang
 |
| Taleithiau dinesig
 | Beijing • Chongqing • Shanghai • Tianjin
 |
| Rhanbarthau ymreolaethol
 | Guangxi • Mongolia Fewnol • Ningxia • Tibet • Xinjiang
 |
| Rhanbarthau Gweinyddol Arbennig
 | Hong Cong • Macau
 |
# Brwnei

Brunei|  |
|  |
| Arwyddair | A kingdom of unexpected treasures  |
| Math | gwladwriaeth sofran, swltanieth, gwlad  |
|  |
| Prifddinas | Bandar Seri Begawan  |
| Poblogaeth | 458,949  |
| Sefydlwyd | * 1 Ionawr 1984 (Annibyniaeth)
* 17 Medi 1888 (British protectorate)
* 1368 (swltanieth)
 |
| Anthem | Allah Peliharakan Sultan  |
| Pennaeth llywodraeth | Hassanal Bolkiah  |
| Cylchfa amser | UTC+08:00, Asia/Brunei  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Maleieg, Saesneg Prydain  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Borneo  |
| Gwlad |  Brwnei |
| Arwynebedd | 5,765.313533 km²  |
| Yn ffinio gyda | Maleisia  |
| Cyfesurynnau | 4.4°N 114.56667°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Legislative Council of Brunei  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Swltan Brwnei Darussalam  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Hassanal Bolkiah  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Swltan Brwnei Darussalam  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Hassanal Bolkiah  |
|  |
| Crefydd/Enwad | Islam, Cristnogaeth, Bwdhaeth  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $14,006 miliwn, $16,682 miliwn  |
| Arian | Brunei dollar  |
| Cyfartaledd plant | 1.75  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.829  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad yn Ne-ddwyrain Asia yw **Brwnei** (ym Maleieg: *Negara Brunei Darussalam*, yn Arabeg: سلطنة بروناي). Fe'i lleolir ar arfordir gogleddol ynys Borneo, ar lan Môr De Tsieina. Ar y tir amgylchynir Brwnei gan dalaith Sarawak, sy'n rhan o Faleisia. Mae hi'n wlad annibynnol er 1984. Prifddinas Brwnei yw Bandar Seri Begawan.

Mae baner Brunei yn adlewyrchu llywodraethiant y wlad gan y Swltan a'i brif weinidogion.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Frwnei**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Dwyrain Timor

Dwyrain Timor|  |
| Gweriniaeth Ddemocrataidd Timor-LesteRepública Democrática de Timor-Leste (Portiwgaleg)* |
|  |
| Arwyddair | Unidade, Acção, Progresso  |
| Math | gwlad, gwladwriaeth sofran, ynys-genedl  |
|  |
| Prifddinas | Dili  |
| Poblogaeth | 1,243,235  |
| Sefydlwyd | 28 November 1975 (Datganiad o Annibyniaeth oddi wrth Portiwgal) |
| Anthem | Pátria  |
| Pennaeth llywodraeth | Xanana Gusmão  |
| Cylchfa amser | UTC+09:00, Asia/Dili  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Portiwgaleg, Tetwm  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad | Dwyrain Timor  |
| Arwynebedd | 14,918.72 km²  |
| Yn ffinio gyda | Indonesia, Awstralia  |
| Cyfesurynnau | 8.96667°S 125.75°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Cabinet Dwyrain Timor  |
| Corff deddfwriaethol | Y Llywodraeth Cenedlaethol  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd Dwyrain Timor  |
| Pennaeth y wladwriaeth | José Ramos-Horta  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Dwyrain Timor  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Xanana Gusmão  |
|  |
|  |
| Crefydd/Enwad | Catholigiaeth, Protestaniaeth, Islam  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $3,621 miliwn, $3,163 miliwn  |
| Arian | doler yr Unol Daleithiau, East Timor centavo coins  |
| Cyfartaledd plant | 3.98  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.607  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad yn ne-ddwyrain Asia yw **Gweriniaeth Ddemocrataidd Dwyrain Timor** neu **Dwyrain Timor** (Portiwgaleg: *Timor-Leste*, Tetwm: *Timór Lorosa'e*). Mae'n gorwedd yn hanner dwyreiniol ynys Timor. Rhan o Indonesia yw hanner gorllewinol yr ynys. Roedd Dwyrain Timor dan reolaeth Indonesia o 1975 i 1999.

## Dolenni allanol

* (Saesneg) Gwefan swyddogol Llywodraeth Dwyrain Timor Archifwyd 2019-01-02 yn y Peiriant Wayback
* BBC Newyddion – Dechrau newydd i Ddwyrain Timor erthygl newyddion ar annibyniaeth Dwyrain Timor

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Asia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*