Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Manama

Manama|  |
| Math | dinas, dinas fawr  |
|  |
| Poblogaeth | 297,502  |
| Sefydlwyd | * 1345
 |
| Gefeilldref/i | Karachi, Doha, Tiwnis, Ankara, St Petersburg, Dinas Coweit, Tripoli, Chicago, Chiang Mai  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Capital Governorate  |
| Gwlad |  Bahrain |
| Arwynebedd | 30 km²  |
| Gerllaw | Gwlff Persia  |
| Cyfesurynnau | 26.22°N 50.58°E  |
|  |
| Statws treftadaeth | Tentative World Heritage Site  |
| Manylion |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Manama
Manama (Arabeg: المنامة Al-Manāmah) yw prifddinas Bahrain a dinas fwyaf y wlad gyda phoblogaeth o tua 155,000, tua chwarter poblogaeth y wlad ei hun.

Daeth Manama yn brifddinas y Bahrain annibynnol ar ôl cyfnodau o ddominyddiaeth arni gan y Portiwgaliaid a'r Persiaid yn gynharach yn ei hanes. Erbyn heddiw mae'n brifddinas fodern a'i heconomi'n seiliedig ar hyrwyddo masnach wrth i'r diwydiant olew gymryd rhan llai blaenllaw yn yr economi.
# Cyrchfilwr

*Jaubert*, un o gyrchluoedd Llynges Ffrainc, yn ymosod ar long mewn ffugfrwydr.
Milwr neu fôr-filwr sy'n rhan o lu elît neu arbennig yw **cyrchfilwr**, **cyrchlüwr** neu **gomando**. Uned o gyrchfilwyr yw **cyrchlu** sy'n debyg ei maint i fataliwn o droedfilwyr. Hyfforddir mewn tactegau afreolaidd neu herwfilwrol: dwyn cyrchoedd ar y gelyn, tactegau sioc, ymladd lawlaw, ymosodiadau taro a ffoi, ymosodiadau o'r tir a'r môr, parasiwtio, ac abseilio.

Cynllunwyd y cyrchlu cyntaf gan y Boeriaid yn ystod Rhyfeloedd y Boer. Gorfodwyd dynion i ymuno â milisia'r *kommando*, a oedd yn fath o gatrawd o farch-droedfilwyr. Sefydlwyd nifer o gyrchluoedd gan y Lluoedd Arfog Prydeinig yn ystod yr Ail Ryfel Byd i arwain perwylion peryglus megis y cyrch ar bencadlys Rommel ym 1941. Datblygodd bataliynau *Rangers* y Fyddin Americanaidd yn gyrchluoedd effeithiol. Cafodd cyrchluoedd y Fyddin Brydeinig eu dadfyddino wedi diwedd y rhyfel, ond danfonwyd cyrchfilwyr y Môr-filwyr Brenhinol i Gorea a Suez. Manteisir y cyrchfilwr yn yr 21g ar dechnoleg dra arbenigol gan gynnwys lloerennau cyfathrebu, mân-arfau distawedig, ffrwydron newydd a synwyryddion sensitif.

## Gweler hefyd

* Awyrfilwr
* Gwneud comando

## Cyfeiriadau
# Cyngor Cydweithrediad y Gwlff

Cyngor Cydweithrediad y Gwlff| Map o aelod-wladwriaethau'r GCC. |
| Enghraifft o: | sefydliad rhynglywodraethol, bloc masnach, cydweithrediad rhyngwladol  |
| Dechrau/Sefydlu | 1981  |
| Yn cynnwys | Bahrain, Coweit, Oman, Catar, Sawdi Arabia, Yr Emiradau Arabaidd Unedig  |
| Aelod o'r  canlynol | ITU Radiocommunication Sector, ITU Telecommunication Standardization Sector, ITU Telecommunication Development Sector  |
| Isgwmni/au | GCC-STAT  |
| Pencadlys | Riyadh  |
| Gwefan |     |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/01g87g  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Sefydliad rhynglywodraethol, cynghrair milwrol ac undeb economaidd rhanbarthol yng Ngwlff Persia yw'r **Cyngor Cydweithrediad ar gyfer Gwladwriaethau Arabaidd y Gwlff**, (Arabeg: مَجلِس التَّعَاوُن لِدُوَلِ الْخَلِيْجِ الْعَرَبِيَّة), yn fyr **Cyngor Cydweithrediad y Gwlff** (Saesneg: *Gulf Cooperation Council* neu **GCC**; Arabeg: مجلس التعاون الخليجي), sy'n cynnwys chwe aelod: Bahrain, Catar, Coweit, yr Emiradau Arabaidd Unedig, Oman, a Sawdi Arabia. Lleolir prif bencadlys y cyngor yn Riyadh, prifddinas Sawdi Arabia. Arwyddwyd Siarter y Cyngor ar 25 Mai 1981, gan sefydlu'r cyngor yn ffurfiol.

Mae pob un o'r aelod-wladwriaethau cyfredol yn freniniaethau, gan gynnwys tair brenhiniaeth gyfansoddiadol (Bahrain, Catar, a Choweit), dwy frenhiniaeth absoliwt (Oman a Sawdi Arabia), ac un frenhiniaeth ffederal (yr Emiradau Arabaidd Unedig, sy'n cynnwys saith emirad absoliwt). Cafwyd trafodaethau ynghylch derbyn Gwlad Iorddonen, Moroco, ac Iemen yn aelodau yn y dyfodol. Irac ydy'r unig un o wladwriaethau Arabaidd y Gwlff nad yw'n aelod, ac Iemen ydy'r unig wlad yng ngorynys Arabia nad yw'n aelod.

Yn ystod y Gwanwyn Arabaidd yn 2012, cynigiodd Sawdi Arabia drawsnewid y Cyngor yn "Undeb y Gwlff" gyda rhagor o gydweithio ac integreiddio economaidd, gwleidyddol, a milwrol, i geisio gwrthbwyso dylanwad Iran yn y rhanbarth; fodd bynnag, gwrthodwyd hyn gan wledydd eraill. Yn 2014, meddai Khalifa bin Salman Al Khalifa, Prif Weinidog Bahrain, fod materion cyfoes yn y Dwyrain Canol yn amlygu pwysigrwydd y cynnig. Ffurfiwyd Llu Tarian yr Orynys, cangen filwrol y Cyngor, ym 1984.

## Cyfeiriadau
# Rafah

Rafah|  |
|  |
| Math | dinas, tref ar y ffin  |
| رفح (Rafaḥ) in Arabic.wav  |
| Poblogaeth | 171,889  |
| Pennaeth llywodraeth | Issa Khalil al-Nashar  |
| Cylchfa amser | UTC+2, UTC+03:00  |
| Gefeilldref/i | Pesaro  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Llywodraethiaeth Rafah  |
| Sir | Llywodraethiaeth Rafah  |
| Gwlad | Gwladwriaeth Palesteina  |
| Arwynebedd | 64 km²  |
| Uwch y môr | 54 metr  |
| Yn ffinio gyda | Yr Aifft, Palesteina, Khan Yunis, Al-Mawasi, Rafah, Tel al-Sultan refugee camp  |
| Cyfesurynnau | 31.2886°N 34.2519°E  |
| Cod post | P970 - P999  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Issa Khalil al-Nashar  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tref Balesteinaidd yn Llain Gaza, am y ffin â'r Aifft yn Sinai yw **Rafah** (Arabeg: رفح‎). Mae'n safle hynafol. Roedd yn cael ei hadnabod fel "Robihwa" gan bobl yr Hen Aifft, "Rafihu" gan yr Assyriaid, "Raphia" gan y Groegiaid a'r Rhufeiniaid, "Raphiaḥ" gan yr Israeliaid hynafol a "Rafah" yw'r enw arni heddiw.

Llain Gaza gyda Rafah ar y chwith, gwaelod
Rafah yw'r dref fwyaf yn ne Llain Gaza, gyda phoblogaeth o tua 130,000, a 84,000 yn byw yn y ddwy wersyll i ffoaduriaid a geir yno, sef Gwersyll Canada (Gwersyll Tell as-Sultan) i'r gogledd, a Gwersyll Rafah i'r de. Mae'n gwasanaethu fel canolfan ranbarthol Talaith Rafah (*Rafah Governorate*). Lleolir Maes Awyr Rhyngwladol Yasser Arafat, unig faes awyr Llain Gaza, fymryn i'r de o Rafah; rhedodd o 1998 hyd 2001 ond mae ar gau heddiw. Yn Rafah ceir yr unig groesfan swyddogol rhwng Llain Gaza a'r Aifft.

Mae Rafah a'r cylch yn adnabyddus am y rhwydwaith o dwnelau cudd sy'n croesi'r ffin. Maent yn fodd i smyglo bwyd a nwyddau - ac arfau - i mewn i Gaza ac i bobl geisio ddianc i'r Aifft i chwilio am waith. Ni fu'r bomio yn Ymgyrch fomio Llain Gaza Rhagfyr 2008 yn gyfyngedig i ardal dinas Gaza yn unig. Cafwyd sawl cyrch bomio awyr yn erbyn twnelau Rafah. Yn ôl adroddiadau dioddefodd y ddinas ei hun niwed sylweddol yn yr ymosodiadau hefyd.

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* (Saesneg) United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East
* (Saesneg) Rafah Today, lluniau gan y newyddiadurwr Palesteinaidd Mohammed Omer
# Tiriogaethau Palesteinaidd

Tiriogaethau Palesteinaidd| Math | tiriogaeth dan feddiant, endid tiriogaethol gwleidyddol  |
|  |
| Poblogaeth | 5,483,450  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Arabeg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | tiriogaethau Palesteinaidd a feddianwyd gan Israel, Gwladwriaeth Palesteina  |
| Lleoliad | De Lefant, Palesteina  |
| Gwlad | Gwladwriaeth Palesteina, Israel  |
| Arwynebedd | 8,220 km²  |
| Yn ffinio gyda | Israel, Gwlad Iorddonen  |
| Cyfesurynnau | 31.8833°N 35.2°E  |
|  |
| Arian | dinar (Iorddonen), Sicl newydd Israel, punt yr Aifft  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Ffiniau Palesteina yn 1922.
Map o'r Lan Orllewinol.
Map o Lain Gaza.
Enw ar un o sawl ardal o Balesteina a gafodd eu meddiannu gan Yr Aifft a'r Iorddonen yn 1947 ac yna gan Israel yn y Rhyfel Chwe Diwrnod yn 1967 yw **Tiriogaethau Palesteinaidd**.

Erbyn heddiw defnyddir y term i gyfeirio yn benodol at yr ardaloedd o fewn Palesteina sydd o dan lywodraeth y Palesteiniaid yn bennaf (42% o'r Lan Orllewinol a holl Lain Gaza sy'n cael ei reoli gan Hamas).

Nid yw'n cynnwys Ucheldiroedd Golan (y 'Golan Heights' yn Saesneg) a gipiwyd o ddwylo Syria yn 1967 na Phenrhyn Sinai a gipwyd o ddwylo'r Aifft yn yr un adeg ond a roddwyd yn ôl i'r Aifft gan Israel yn 1979 yn dilyn cytundeb heddwch.

Defnyddir y term hwn fel arfer i gyfeirio at y rhanau hynny o Balesteina mae cryn ffraeo yn eu cylch, neu 'The Israeli-occupied territories'. Y term a ddefnyddir gan y Cenhedloedd Unedig (CU) yw "Tiroedd Palesteina sydd wedi eu Meddiannu" neu " Tiroedd Palesteina dan Feddiant Israel", ers y 1970au (Penderfyniadau 242 a 338 y CU).

Ar wahân i'r CU mae unrhyw drafodaethau ynghylch y tiroedd hyn yn cael eu cynnal rhwng Israel a Mudiad Rhyddid Palesteina. Ers y frwydr dros Llain Gaza yn 2007, mae'r Tiriogaethau wedi cael eu rhannu i ddau endid ar wahân: Hamas sy'n rheoli Llain Gaza a Byddin Rhyddid Palesteina o dan yr enw Awdurdod Cenedlaethol Palesteina yn rheoli'r Llain Orllewinol o dan eu harweinydd Mahmoud Abbas. Mae'r Palesteiniaid, felly, ers hyn, wedi eu hollti'n ddau.

## Gweler hefyd

* Al Nakba
* Awdurdod Cenedlaethol Palesteina
* Gwrthdaro Israelaidd-Palesteinaidd
* Llain Gaza
* Palesteina
* Palesteiniaid
* Y Lan Orllewinol
* Cydnabyddiaeth Ryngwladol o Wladwriaeth Palesteina
* Palestine: Peace Not Apartheid - cyfrol gan Jimmy Carter
# Cymdeithas ryngwladol

Cysyniad o fewn cysylltiadau rhyngwladol sy'n gysylltiedig â'r Ysgol Seisnig yw **cymdeithas ryngwladol**. Mae'n cyfeirio at grŵp o wladwriaethau sy'n rhannu diddordebau neu werthoedd cyffredin ac sy'n cymryd rhan mewn gweithgarwch sefydliadau rhyngwladol.

## Gweler hefyd

* Cyfraith ryngwladol
* Trefn ryngwladol

## Cyfeiriadau

## ffynonellau

* Evans, G. a Newnham, J. *The Penguin Dictionary of International Relations* (Llundain, Penguin, 1998). ISBN 9780140513974
* Griffiths, M. (gol.) *Encyclopedia of International Relations and Global Politics* (Efrog Newydd, Routledge, 2008).

## Darllen pellach

* Bellamy, A. (gol.) *International Society and its Critics* (Rhydychen, Gwasg Prifysgol Rhydychen, 2004).
* Buzan, B. *From International Society to World Society?* (Caergrawnt, Gwasg Prifysgol Caergrawnt, 2004).
* Fawn, R. a Larkins, J. *International Society After the Cold War* (Basingstoke, Palgrave, 1996).

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **gysylltiadau rhyngwladol**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Cyngor Diogelwch Ffederasiwn Rwsia

Arwyddlun Cyngor Diogelwch Ffederasiwn Rwsia
Corff ymgynghorol i Arlywydd Ffederasiwn Rwsia sy'n gweithio ar benderfyniadau'r Arlywydd ynghylch diogelwch cenedlaethol yw **Cyngor Diogelwch Ffederasiwn Rwsia** (Rwseg: *Совет Безопасности Российской Федерации*). Sefydlwyd ym Mai 1992, ac mae ei aelodau'n cynnwys swyddogion llywodraethol sy'n gyfrifol am rannau penodol o ddiogelwch (megis diogelwch amgylcheddol), yn ogystal ag aelodau dethol o'r Duma.

## Ysgrifenyddion y Cyngor Diogelwch

* Yury Skokov (1992—1993)
* Yevgeny Shaposhnikov (1993)
* Oleg Lobov (1993—1996)
* Aleksandr Lebed (1996)
* Ivan Rybkin (1996—1998)
* Andrei Kokoshin (1998)
* Nikolai Bordyuzha (1998—1999)
* Vladimir Putin (1998-1999)
* Sergei Ivanov (1999—2001)
* Vladimir Rushailo (2001—2004)
* Igor Ivanov (2004-2007)
* Valentin Sobolev (2007- 12 Mai 2008)
* Nikolai Patrushev (ers 12 Mai 2008)

## Dolen allanol

* (Rwseg) Gwefan swyddogol
* (Saesneg) russiansabroad.com – Russian security council Archifwyd 2011-10-13 yn y Peiriant Wayback

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Rwsia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Oblast Belgorod

Oblast Belgorod|  |
|  |
| Math | oblast, federal subject of Russia  |
|  |
| Prifddinas | Belgorod  |
| Poblogaeth | 1,482,025  |
| Sefydlwyd | * 6 Ionawr 1954
 |
| Pennaeth llywodraeth | Vyacheslav Gladkov  |
| Cylchfa amser | Amser Moscfa, Ewrop/Moscfa  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Dosbarth Ffederal Canol  |
| Sir | Rwsia  |
| Gwlad |  Rwsia |
| Arwynebedd | 27,134 km²  |
| Uwch y môr | 220 metr  |
| Yn ffinio gyda | Oblast Kursk, Oblast Voronezh, Luhansk Oblast, Kharkiv Oblast, Сумська область  |
| Cyfesurynnau | 50.77°N 37.45°E  |
| RU-BEL  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Belgorod Oblast Duma  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Vyacheslav Gladkov  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Baner Oblast Belgorod.
Lleoliad Oblast Belgorod yn Rwsia.
Un o oblastau Rwsia yw **Oblast Belgorod** (Rwseg: Белгоро́дская о́бласть, *Belgorodskaya oblast*). Ei chanolfan weinyddol yw dinas Belgorod. Poblogaeth: 1,532,526 (Cyfrifiad 2010).

Lleolir yr oblast yn nhalaith De Rwsia wrth y ffin rhwng Rwsia ac Wcráin, i'r de. Sefydlwyd yr oblast yn 1954 fel rhan o'r Undeb Sofietaidd.

## Dolenni allanol

* (Rwseg) Gwefan swyddogol yr *oblast* Archifwyd 2020-12-10 yn y Peiriant Wayback

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Rwsia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Kreminna

Kreminna|  |
|  |
| Math | dinas yn Wcráin, tref neu ddinas  |
|  |
| Poblogaeth | 18,417  |
| Sefydlwyd | * 1680
 |
| Cylchfa amser | UTC+2, UTC+03:00  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Kreminna urban hromada  |
| Gwlad |  Wcráin |
| Arwynebedd | 15.72 km²  |
| Uwch y môr | 56 metr  |
| Cyfesurynnau | 49.05°N 38.22°E  |
| Cod post | 92900  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | pennaeth dinas  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

 Dinas yn Rhanbarth Sievierodonetsk yn Oblast Luhansk yn Wcráin yw **Kreminna** (Wcreineg: Кремінна; Rwseg: Кременная). Cyn 2020, bu'n ganolfan weinyddol i Ranbarth Kreminna gynt. Mae ganddi 18,417 o drigolion.

## Hanes

Sefydlwyd Kreminna yn 1680 a derbyniodd statws dinas yn 1938.

Cyhoeddir papur newydd lleol yn y ddinas ers Rhagfyr 1943.

Ym mis Gorffennaf 2014, bu'r ddinas yn safle i'r gwrthdaro o blaid Rwsia yn Wcráin. Parhaodd Kreminna dan reolaeth Wcráin wedi hynny. Ym mis Mawrth 2022, herwgipiwyd Volodymyr Struk, maer a groesawodd oresgyniad Rwsia i'r wlad, fe'i saethwyd yn farw a gadawyd ei gorff yn y stryd.

## Cyfeiriadau

 **Dinasoedd Wcráin**

|  |  |
| --- | --- |
|
Kiev ·Kharkiv ·Dnipropetrovsk ·Odesa ·Donetsk ·Zaporizhia ·Lviv ·Kryvyi Rih ·Mykolaiv ·Mariupol ·Simferopol ·Uman ·Korosten ·Alushta

 |  |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Wcráin**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Clefyd heintus

Clefyd heintus|  |
| Enghraifft o: | dosbarth o glefyd, disgyblaeth academaidd  |
| Math | clefyd, infection associated with diseases  |
| Y gwrthwyneb | non-communicable disease  |
| Dynodwyr |
| Thesawrws NCI | C26726  |
| Freebase | /M/03tp4  |
| Thesawrws y BNCF | 4839  |
| MeSH | D003141  |
| UMLS CUI | C0009450, c0001485  |
| Quora | Infectious-diseases  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Clefyd a drosglwyddir o un person i'r llall yw clefyd heintus. Er enghraifft, llid yr ymennydd, ffliw, y frech goch.

## Cyfeiriadau
# Trôl

Arwydd "peidiwch â bwydo'r troliau": ar nifer o wefannau, caiff defnyddwyr eu hargymell i anwybyddu troliau yn hytrach na rhoi unrhyw fath o sylw iddynt.
Defnyddiwr rhyngrwyd yw **trôl** (lluosog: troliau) sydd yn postio negeseuon enynnol, dieithr, neu amherthnasol mewn cymuned ar-lein, megis fforwm, ystafell sgwrsio, neu flog, gan obeithio pryfocio ymateb emosiynol gan ddarllenwyr neu i aflonyddu trafodaeth arferol y gymuned. Mae'r diffiniad yn oddrychol, a defnyddir yn aml, yn enwedig gan y cyfryngau traddodiadol, i ddisgrifio gweithredoedd sy'n bodloni diffiniad aflonyddwch, megis difwyno tudalennau gwe sy'n talu teyrnged i unigolion meirw.

Cysylltir trolio yn aml â chymuned Anonymous a gwefannau megis 4chan.

## Geirdarddiad

Cymreigiad o'r gair Saesneg *troll* yw "trôl". Dadleuol yw geirdarddiad y gair yn Saesneg. Mae'n bosib ei fod yn tarddu o'r ferf *troll(ing)*, trolio yn Gymraeg, sef modd o bysgota lle llusgir llinynau trwy'r dŵr (nid i'w gymysgu â threillio, lle llusgir rhwyd bysgota neu dreillrwyd trwy'r dŵr). Yn yr achos hon gwelir troliau rhyngrwyd yn trolio am ymatebion emosiynol y tu ôl iddynt. Y geirdarddiad posib arall yw'r enw *troll*, trol yn Gymraeg, sy'n dynodi cawr ym mytholeg Llychlyn, creaduriaid sydd yn ddrygionus fel troliau rhyngrwyd.

## Trolio a'r gyfraith

Ym mis Hydref 2010 cafodd Colm Coss, dyn 36 oed o Fanceinion, Lloegr, ei ddedfrydu i 18 wythnos yn y carchar am bostio negeseuon aflan ar dudalennau Facebook oedd yn talu teyrnged i unigolion meirw, gan gynnwys Jade Goody. Galwodd ei hunan yn "drôl".

Ym mis Medi 2011 cafodd Sean Duffy, dyn 25 oed o Reading, Lloegr, ei ddedfrydu i 18 wythnos yn y carchar am drolio wrth bostio ar wefannau Facebook a YouTube. Plediodd yn euog i ddanfon negeseuon anweddus neu sarhaus. Roedd ei bostiau yn targedu Natasha MacBryde, merch 15 oed a neidiodd o flaen trên wedi iddi gael ei bwlio. Derbyniodd Duffy hefyd ASBO sy'n ei wahardd rhag defnyddio gwefannau rhwydweithio cymdeithasol am 5 mlynedd.

Ym Mawrth 2012 carcharwyd Liam Stacey am ysgogi casineb hiliol wedi iddo bostio sylwadau ar wefan Twitter. Cafodd ei labelu'n drôl gan rai cyfryngau, sy'n galw ar ddiffiniad cryn ehangach o drolio.

## Gweler hefyd

* Seiberfwlio

## Cyfeiriadau
# Afon Irawadi

Afon Irawadi|  |
| Math | afon  |
|  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  Myanmar |
| Cyfesurynnau | 25.709793°N 97.498548°E, 15.777608°N 95.063546°E  |
| Tarddiad | Gyita Qu  |
| Aber | Môr Andaman  |
| Llednentydd | Afon Shweli, Afon Myitnge, Afon Chindwin, Afon Mu, Afon Mali, Afon Taping, Afon N'Mai, Afon Dapein  |
| Dalgylch | 411,000 cilometr sgwâr  |
| Hyd | 2,170 cilometr  |
| Arllwysiad | 13,000 metr ciwbic yr eiliad  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Afon Irawadi
Afon ym Myanmar yw **afon Irawadi**, hefyd **Irrawaddy** neu **Ayeyarwady**. Hi yw afon hwyaf a phwysicaf y wlad.

Mae'n tarddu yn y gogledd, lle mae afon N'Mai ac afon Mali yn ymuno, ac mae'n llifo bron yn uniongyrchol tua'r de i ffurfio Delta Irawadi cyn cyrraedd Môr Andaman.

Llifa pum prif afon i mewn iddi, afon Taping, afon Shweli, afon Myitnge, afon Mu ac afon Chindwin. Y prif drefi ar ei hyd yw:

* Putao
* Myitkyina
* Bhamo
* Katha
* Kyaukmyaung
* Mandalay
* Sagaing
* Chauk
* Bagan
* Nyaung-U
* Magway
* Pyay
* Hinthada
* Pantanaw
# Rhyfel Cartref Cyntaf Iemen

Rhyfel Cartref Cyntaf Iemen|  |
| Enghraifft o: | rhyfel cartref  |
| Dyddiad | 7 Gorffennaf 1994  |
| Rhan o | Effeithiau'r Rhyfel oer  |
| Dechreuwyd | 4 Mai 1994  |
| Daeth i ben | 7 Gorffennaf 1994  |
| Lleoliad | Iemen  |
| Dynodwyr |

Rhyfel cartref rhwng Gweriniaeth Arabaidd Iemen (Gogledd Iemen) a'r Weriniaeth Ddemocrataidd Iemen (De Iemen) a barodd am ddeufis ym 1994 oedd **Rhyfel Cartref Cyntaf Iemen**. Brwydrodd lluoedd y Weriniaeth Ddemocrataidd dros ddadwneud uno'r ddwy Iemen ac adfer gweriniaeth sosialaidd yn y de. Enillwyd y rhyfel gan luoedd y gogledd a gyrrwyd nifer o arweinwyr y de yn alltud.

## Cefndir

Unwyd Gweriniaeth Arabaidd Iemen (Gogledd Iemen) a Gweriniaeth Ddemocrataidd Pobl Iemen (De Iemen) ym 1990 i ffurfio Gweriniaeth Iemen. Er gwaethaf ymdrechion i gymodi'r ddwy gyn-weriniaeth a sefydlu llywodraeth yn Sana'a a chyfansoddiad unedig, bu tensiynau rhwng y gogledd a'r de o hyd. Ffoes yr Is-arlywydd Ali Salim al-Beidh i Aden, cyn-brifddinas y de, yn Awst 1993 yn sgil ymgecru yn y llywodraeth glymblaid. Dirywiodd diogelwch mewnwladol wrth i ddynion arfog ymgynghreirio â gwahanol wleidyddion, a manteisiodd arweinwyr llwythol ar y sefyllfa gan wrthsefyll awdurdod Sana'a. Cyhuddwyd y llywodraeth ganolog, dan y Prif Weinidog Haydar Abu Bakr al-Attas, o lygredigaeth, ac erbyn 1994 roedd y wlad ar fin rhyfel.

## Y brwydro

Digwyddodd y rhan helaeth o'r brwydro yn y rhyfel cartref yn neheudir Iemen, ac eithrio cyrchoedd awyr yn erbyn dinasoedd yn y gogledd. Derbyniodd y Weriniaeth Ddemocrataidd gymorth ariannol a chyfarpar milwrol oddi ar sawl gwlad Arabaidd – Sawdi Arabia, Oman, Libanus, Irac, Libia, Coweit, Bahrain, a'r Emiradau Arabaidd Unedig – yn ogystal â llywodraethau sosialaidd Ciwba, Gogledd Corea, a Tsieina. Cefnogwyd llywodraeth Sana'a gan Wlad Iorddonen, yr Aifft, Catar, Unol Daleithiau America, Iran, India, a Swdan.

Yn Ebrill 1994, saethwyd pum taflegryn SCUD gan luoedd y de at ddinas Sana'a, gan achosi rhywfaint o ddifrod. Dyma oedd yr eildro i luoedd anwladwriaethol ddefnyddio taflegrau balistig â phennau confensiynol, wedi i wrthryfelwyr yn Affganistan saethu taflegrau SCUD at Kabul yn Ionawr 1994. Dechreuodd grwpiau arfog ymladd yn erbyn ei gilydd yn nechrau 1994. Sefydlwyd Gweriniaeth Ddemocrataidd Iemen yn ffurfiol ar 21 Mai 1994, ond na chafodd ei chydnabod gan y gymuned ryngwladol. Ymunodd Ali Nasir Muhammad, cyn-Brif Weinidog De Iemen, a'i gefnogwyr â lluoedd y gogledd, a gyrrwyd y gwrthryfelwyr ar ffo. Cipiwyd Aden ar 7 Gorffennaf, a daeth y brwydro i ben.

## Canlyniadau

Yn sgil buddugoliaeth y gogledd, ffoes miloedd o wrthryfelwyr y de o Iemen, nifer ohonynt i Sawdi Arabia. Cyhoeddodd yr Arlywydd Ali Abdullah Saleh y byddai'n rhoi amnest i bob un gwrthryfelwr ond am 16 o'r arweinwyr, a dychwelodd y mwyafrif ohonynt i Iemen felly. O'r diwedd, rhoddwyd amnest anffurfiol hefyd i'r 16 o arweinwyr, ond arhosodd y mwyafrif ohonynt yn alltud.

## Cyfeiriadau
# Gerry Goffin

| Gerry Goffin |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Gerald Goffin  11 Chwefror 1939  Brooklyn  |
| Bu farw | 19 Mehefin 2014  Los Angeles  |
| Label recordio | Manticore Records, His Master's Voice, Adelphi Records  |
| Dinasyddiaeth | Unol Daleithiau America  |
| *Alma mater* | * Brooklyn Technical High School
* Academi Llynges yr Unol Daleithiau
* Coleg y Frenhines, Efrog Newydd
 |
| Galwedigaeth | awdur geiriau, canwr, cyfansoddwr caneuon, canwr pop, libretydd  |
| Arddull | cerddoriaeth boblogaidd  |
| Priod | Carole King  |
| Plant | Louise Goffin  |
| Gwobr/au | Gwobr Ymddiriedolwyr Grammy, Rock and Roll Hall of Fame  |

Ysgrifennwr caneuon o'r Unol Daleithiau oedd **Gerald "Gerry" Goffin** (11 Chwefror 1939 – 19 Mehefin 2014). Priod y cerddor/chantores Carole King rhwng 1959 a 1968 oedd ef.

Fe'i ganwyd yn Brooklyn, Newydd Efrog. Cafodd ei addysg yng Ngholeg Queens. Priododd Carole King ym 1959, a chafodd ddwy ferch, Louise a Sherry, cyn ysgaru.

## Caneuon gan Gerry Goffin a Carole King

* "Will You Love Me Tomorrow" (1960)
* "Take Good Care of My Baby" (1961)
* "Halfway to Paradise" (1961)
	+ The Loco-Motion" (1962)
* "When My Little Girl Is Smiling" (1962)
* "Go Away Little Girl" (1962)
* "It Might As Well Rain Until September" (1962)
* "One Fine Day" (1963)
* "Oh No Not My Baby" (1964)
* "Don't Bring Me Down" (1966)
* "Pleasant Valley Sunday" (1967)
* "(You Make Me Feel Like) A Natural Woman" (1967)

## Caneuon gan Gerry Goffin a Michael Masser

* "Theme from Mahogany (Do You Know Where You're Going To)" (1975)
* "Saving All My Love for You" (1978)
* "Tonight, I Celebrate My Love" (1983)
* "Nothing's Gonna Change My Love for You" (1984)
* "Miss You Like Crazy" (1989)
# Abad

Abad|  |
| Enghraifft o: | galwedigaeth eglwysig  |
| Math | mynach, superior, ordinari  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0mf2  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Arfbais abad yn yr Eglwys Gatholig
**Abad** yw pennaeth abaty a'r gymuned o fynachod sy'n byw ynddo. Fel rheol dylai'r gymuned gynnwys o leiaf 12 o fynachod. Daw'r enw o'r gair Aramaeg *abba* "tad", ac mae'r abad i fod i ymddwyn fel tad ysbrydol y mynachod sydd yn ei ofal. Yn urddau'r Sistersiaid a'r Benedictiaid mae'r abad yn cael ei ethol am oes ac yn ffigwr o awdurdod mawr.

Roedd nifer o seintiau yn abadau, gan gynnwys Antoni o'r Aifft, Bernardino o Sienna a Bernard o Clairvaux.

## Gweler hefyd

* abaty
* abades

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Gristnogaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*