Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Richard Strauss

| Richard Strauss |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Richard Georg Strauss  11 Mehefin 1864  München  |
| Bu farw | 8 Medi 1949  Garmisch-Partenkirchen  |
| Dinasyddiaeth | Yr Almaen  |
| Galwedigaeth | cyfansoddwr, arweinydd, libretydd, cerddor, general music director  |
| Adnabyddus am | Also sprach Zarathustra, Salome, Der Rosenkavalier, Ariadne auf Naxos, Elektra  |
| Arddull | opera, symffoni, cerddoriaeth glasurol, sardana  |
| Tad | Franz Strauss  |
| Mam | Josephine Strauss  |
| Priod | Pauline de Ahna  |
| Plant | Franz Strauss  |
| Gwobr/au | Urdd Teilyngdod am Wyddoniaeth a Chelf, Dinesydd anrhydeddus Munich, Urdd Maximilian Bafaria am Wyddoniaeth a Chelf, Medal Aur Cymdeithas y Royal Philharmonic, honorary citizen of Vienna, Urdd y Gwaredwr, Adlerschild des Deutschen Reiches, Urdd y Goron Haearn (Awstria), Urdd y Dannebrog, Commander of the Order of Orange-Nassau, Urdd Coron y Dderwen, Urdd San Siarl, Officier de la Légion d'honneur, Chevalier de la Légion d'Honneur, Urdd Siarl III, Urdd yr Eryr Coch, Cadlywydd Urdd y Coron, Urdd yr Hebog Gwyn, Urdd Tŷ Saxe-Ernestine, Urdd Albert, German Olympic Decoration 1st Class  |
| llofnod |
|  |

Cyfansoddwr Almaenig oedd **Richard Georg Strauss** (11 Mehefin 1864 – 8 Medi 1949).

Cafodd ei eni ym München, yn fab i'r cerddor Franz Strauss. Disgybl ei ewyrth Benno Walter oedd Richard. Priododd y soprano Pauline de Ahna ar 10 Medi 1894.

## Gweithiau cerddorol

### Lieder (Caneuon)

* "Winterreise" (1871)
* "Der böhmische Musikant" (1871)
* "Herz, mein Herz" (1871)
* "Der müde Wanderer" (1873)
* *Mädchenblumen* (1888)
* *Schlichte Weisen* (1889)
* "Wir beide wollen springen" (1896)
* *Pedro Calderón de la Barca: "Der Richter von Zalamea"* (1904)
* *Krämerspiegel* (1918)
* *Sinnspruch* (1919)
* *Gesänge des Orients* (1928)
* "Austria" (1929)
* *Zugemessne Rhythmen* (1935)
* *Vier letzte Lieder* (1950)

### Operâu

* *Salome* (1901)
* *Elektra* (1909)
* *Der Rosenkavalier* (1911)
* *Die Frau ohne Schatten* (1919)
* *Die ägyptische Helena* (1928)
* *Die schweigsame Frau* (1935)
* *Friedenstag* (1938)

### Piano

* Sonata rhif 1-5 (1874)
* *Stimmungsbilder* (1884)
* *Königsmarsch* (1906)
* *Josephslegende* (1914)

### Cerddorfaol

* *Till Eulenspiegels lustige Streiche* (1895)
* *Ein Heldenleben* (1898)
* *Taillefer* (1903)
* *Symphonia Domestica* (1903)
* *Wiener Philharmoniker Fanfare* (1924)
* *Japanische Festmusik* (1940)
* *Metamorphosen* (1945)
# Carl Friedrich Gauss

| Carl Friedrich Gauss |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Johann Carl Friedrich Gauß  30 Ebrill 1777  Braunschweig  |
| Bu farw | 23 Chwefror 1855  Göttingen  |
| Man preswyl | Teyrnas Hannover, Braunschweig  |
| Dinasyddiaeth | Conffederasiwn y Rhein, Teyrnas Hannover  |
| Addysg | Doethur mewn Athroniaeth  |
| *Alma mater* | * Prifysgol Helmstedt
* Prifysgol Georg August Göttingen
* Collegium Carolinum
 |
| Ymgynghorydd y doethor | * Johann Friedrich Pfaff
 |
| Galwedigaeth | mathemategydd, geoffisegydd, seryddwr, awdur gwyddonol, ffisegydd, syrfewr tir, academydd, ystadegydd, geodesist  |
| Cyflogwr | * Prifysgol Georg August Göttingen
 |
| Adnabyddus am | Gauss–Seidel method, Gauss's law, Gauss's law for magnetism, Gauss's law for gravity, Dosraniad normal, Disquisitiones Arithmeticae, Disquisitiones generales circa superficies curvas, Atlas des Erdmagnetismus: nach den Elementen der Theorie entworfen  |
| Prif ddylanwad | Leonhard Euler, Adrien-Marie Legendre  |
| Tad | Gebhard Dietrich Gauss  |
| Mam | Dorthea Benze  |
| Priod | Friederica Wilhelmine Waldeck, Johanna Osthoff  |
| Plant | Eugene Gauss, Joseph Gauß, Wilhelmine Gauss, Therese Gauss, Wilhelm Gauß  |
| Gwobr/au | Urdd Teilyngdod am Wyddoniaeth a Chelf, Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol, Medal Copley, Urdd Maximilian Bafaria am Wyddoniaeth a Chelf, Gwobr Lalande, Cymrawd Academi Celf a Gwyddoniaeth America, Q134613391  |
| llofnod |
|  |

Mathemategydd o'r Almaen oedd **Johann Carl Friedrich Gauss** (30 Ebrill 1777 – 23 Chwefror 1855). Cafodd ddylanwad mawer mewn nifer o feysydd megis theori rhifau, ystadegau, seryddiaeth ac opteg.

Ganed Gauss yn Braunschweig, yr adeg honno yn Etholaeth Brunswick-Lüneburg, yn awr yn nhalaith Niedersachsen. Ceir nifer o staeon am y dalent a ddangosodd yn ieuanc iawn. Gorffennodd ei waith mawr *Disquisitiones Arithmeticae* yn 1798 pan oedd yn 21 oed, er na fyddai'n cael ei gyhoeddi hyd 1801.

## Gweler hefyd

* Ffwythiant cyfrif rhifau cysefin
# Basel (dinas)

Basel|  |
|  |
| Math | bwrdeistref y Swistir, prifdinas canton y Swistir, tref goleg, dinas yn y Swistir, tref ar y ffin, dinas fawr  |
|  |
| Poblogaeth | 176,329  |
| Pennaeth llywodraeth | Beat Jans, Conradin Cramer  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00, UTC+2  |
| Gefeilldref/i | Shanghai, Miami Beach, Van  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Almaeneg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Basel Ddinesig  |
| Gwlad |  Y Swistir |
| Arwynebedd | 23.85 km²  |
| Uwch y môr | 260 metr  |
| Gerllaw | Afon Rhein, Birs  |
| Yn ffinio gyda | Riehen, Birsfelden, Muttenz, Münchenstein, Reinach, Bottmingen, Binningen, Allschwil, Saint-Louis, Weil am Rhein, Huningue  |
| Cyfesurynnau | 47.5606°N 7.5906°E  |
| Cod post | 4000, 4001, 4002, 4005, 4009, 4010, 4018, 4019, 4020, 4030, 4031, 4040, 4051, 4052, 4053, 4054, 4055, 4056, 4057, 4058, 4059, 4070, 4075, 4091  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Beat Jans, Conradin Cramer  |
|  |
| Statws treftadaeth | Swiss townscape worthy of protection  |
| Manylion |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Dinas yn y Swistir yw **Basel** (Almaeneg: *Basel*, Ffrangeg: *Bâle*). Gyda phoblogaeth o 166,000 yn 2004, hi yw trydedd dinas y Swistir o ran poblogaeth.

Saif Basel yng ngogledd-orllewin y Swistir, ar Afon Rhein, ac yn agos i'r ffin â Ffrainc a'r Almaen.

Eglwys Gadeiriol Basel
## Adeiladau a chofadeiladau

* Basel Münster (eglwys)
* Dompropstei (amgueddfa)
* Messeturm (tŵr)
* Neuadd y Dref
* Prifysgol Basel

## Pobl enwog yn enedigol o Basel

* Leonhard Euler (1707), gwyddonydd
* Jacob Burckhardt (1818), hanesydd
* Karl Barth (1886), diwinydd
* Hans-Peter Tschudi (1913), gwleidydd
* Roger Federer (1981), chwaraewr tennis

Treuliodd Desiderius Erasmus ran olaf ei oles yn y ddinas.

 **Dinasoedd y Swistir**

|  |  |
| --- | --- |
| **Poblogaeth 300,000+**
Zürich
 **Poblogaeth 100,000+**
Basel ·
Bern ·
Genefa ·
Lausanne ·
Winterthur
 **Poblogaeth 30,000+**
Biel ·
Chur ·
Fribourg ·
Köniz ·
La Chaux-de-Fonds ·
Lucerne ·
Lugano ·
Neuchâtel ·
St. Gallen ·
Schaffhausen ·
Thun ·
Uster ·
Vernier ·
**Poblogaeth 15,000+**
Aarau ·
Adliswil ·
Allschwil ·
Baar ·
Baden ·
Bellinzona ·
Burgdorf ·
Carouge ·
Dietikon ·
Emmen ·
Frauenfeld ·
Gossau ·
Grenchen ·
Herisau ·
Horgen ·
Kloten ·
Kreuzlingen ·
Kriens ·
Lancy ·
Littau ·
Locarno ·
Meyrin ·
Monthey ·
Montreux ·
Muttenz ·
Nyon ·
Olten ·
Onex ·
Ostermundigen ·
Pratteln ·
Rapperswil-Jona ·
Regensdorf ·
Renens ·
Schwyz ·
Sierre ·
Sion ·
Solothurn ·
Spiez ·
Steffisburg ·
Thalwil ·
Vevey ·
Volketswil ·
Wädenswil ·
Wettingen ·
Wetzikon ·
Wil ·
Yverdon-les-Bains ·
Zollikon ·
Zug

 |  |
# Chengdu

Chengdu|  |
| Math | rhanbarth lefel is-dalaith, dinas, dinas lefel rhaglawiaeth, mega-ddinas, provincial capital, cyn-brifddinas  |
| LL-Q58635 (pan)-Gaurav Jhammat-ਚੇਂਗਦੂ.wav  |
| Prifddinas | Ardal Wuhou  |
| Poblogaeth | 20,937,757  |
| Sefydlwyd | * 311 CC
 |
| Cylchfa amser | UTC+08:00  |
| Gefeilldref/i | {{int:show}}Linz, Montpellier, Volgograd, Palermo, Kōfu-shi, Ljubljana, St Petersburg, Winnipeg, Koblenz, Medan, Phoenix, Mechelen, Knoxville, Łódź, Lviv, Zapopan, Sheffield, Recife, Perth, Gorllewin Awstralia, Maputo, Maastricht, Luang Prabang, Lahore, La Plata, Kathmandu, Horsens, Honolulu, Hamilton, Haifa, Gomel, Gimcheon, Brabant Fflandrysaidd, Fès, Swydd Fingal, Sir Dalarna, Daegu, Chiang Mai, Bonn, Bangalore, İzmir, Valencia, City of Perth, Nashville  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Dwyrain Sichuan  |
| Sir | Sichuan |
| Gwlad | Gweriniaeth Pobl Tsieina  |
| Arwynebedd | 14,378 km²  |
| Uwch y môr | 500 metr  |
| Cyfesurynnau | 30.66°N 104.0633°E  |
| Cod post | 610000  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Chengdu Municipal People's Congress  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifddinas a dinas fwyaf talaith Sichuan yng Ngweriniaeth Pobl Tsieina yw **Chengdu** (Tsieinëeg: 成都; Tsieinëeg: Chéngdū). Mae 14,047,625 o bobl yn byw tu fewn i ffiniau swyddogol y ddinas gyda 7,123,697 ohonynt yn yr ardal drefol. Sefydlwyd Chengdu yn 316 C.C. gan y frenhinllin Qin a daeth hi'n un o brif ganolfannau masnachol Tsieina. Heddiw, mae sawl rheilffordd yn pasio trwy'r ddinas ac mae ganddi faes awyr rhyngwladol, sawl prifysgol a pharc diwydiannol mawr.

Trên yn agosau Gorsaf reilffordd Chengdu
## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Tsieina**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
 **Dinasoedd Sichuan**[cuddio]

Chengdu ·Zigong ·Panzihua ·Luzhou ·Deyang ·Mianyang ·Guangyuan ·Suining ·Neijiang ·Leshan ·Nanchong ·Meishan ·Yibin ·Guang'an ·Dazhou ·Ya'an ·Bazhong ·Ziyang
# Wilberforce Eaves

| Wilberforce Eaves |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Wilberforce Vaughan Eaves  10 Rhagfyr 1867  Melbourne  |
| Bu farw | 2 Chwefror 1920  Llundain  |
| Dinasyddiaeth | Teyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon  |
| Galwedigaeth | chwaraewr tenis, meddyg, llawfeddyg  |
| Gwobr/au | MBE  |
| Chwaraeon |
| Gwlad chwaraeon | y Deyrnas Unedig  |

Meddyg, chwaraewr tennis, llawfeddyg o'r Deyrnas Unedig a anwyd yn Awstralia oedd **Wilberforce Eaves** (10 Rhagfyr 1867 - 2 Chwefror 1920). Er yr oedd yn feddyg milwrol, caiff ei adnabod yn bennaf fel chwaraewr tenis a chyrhaeddodd safle cyntaf yn y byd ym 1897. Cafodd ei eni yn Melbourne, Y Deyrnas Unedig a bu farw yn Llundain.

## Gwobrau

Enillodd Wilberforce Eaves y gwobrau canlynol o ganlyniad i'w waith:

* Aelod Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **feddyg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Art Larsen

| Art Larsen |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Arthur David Larsen  17 Ebrill 1925  Hayward  |
| Bu farw | 7 Rhagfyr 2012  San Leandro  |
| Dinasyddiaeth | Unol Daleithiau America  |
| *Alma mater* | * Prifysgol San Francisco
* San Leandro High School
 |
| Galwedigaeth | chwaraewr tenis  |
| Gwobr/au | 'Neuadd Anfarwolion' Tennis Rhyngwladol  |
| Chwaraeon |
| Tîm/au | United States Davis Cup team, San Francisco Dons men's tennis  |
| Gwlad chwaraeon | Unol Daleithiau America  |

Chwaraewr tenis o'r Unol Daleithiau oedd **Arthur David "Tappy" Larsen** (17 Ebrill 1925 – 7 Rhagfyr 2012).

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Unol Daleithiau America**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **denis**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Brad Drewett

| Brad Drewett |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 19 Gorffennaf 1958  Maclean  |
| Bu farw | 3 Mai 2013  Sydney  |
| Dinasyddiaeth | Awstralia  |
| Galwedigaeth | chwaraewr tenis  |
| Taldra | 185 centimetr  |
| Pwysau | 79 cilogram  |
| Chwaraeon |

Chwaraewr tenis o Awstralia oedd **Bradley Dara Drewett** (19 Gorffennaf 1958 – 3 Mai 2013).

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Awstralia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **denis**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# José Carlos Mariátegui

| José Carlos Mariátegui |
| --- |
|  |
| Ffugenw | Juan Croniqueur  |
| Ganwyd | José del Carmen Eliseo Mariátegui La Chira  14 Mehefin 1894, 14 Mehefin 1895  Moquegua  |
| Bu farw | 16 Ebrill 1930  Lima  |
| Dinasyddiaeth | Periw  |
| Galwedigaeth | newyddiadurwr, cymdeithasegydd, cyhoeddwr, damcaniaethwr gwleidyddol, awdur ysgrifau, gwleidydd, awdur, athronydd  |
| Cyflogwr | * La Prensa
 |
| Plaid Wleidyddol | Peruvian Communist Party  |
| Priod | Anna Chiappe  |
| Plant | Sandro Mariátegui Chiappe, Javier Mariátegui  |
| Perthnasau | Aldo Mariátegui, Julia Swayne y Mariátegui, Francisco Javier Mariátegui y Tellería, Foción Mariátegui  |
| llofnod |
|  |

Ymgyrchydd ac athronydd Marcsaidd ac ysgrifwr o Beriw oedd **José Carlos Mariátegui** (14 Mehefin 1894 – 16 Ebrill 1930).

Ganed i deulu tlawd yn nhref Moquegua yn ne Periw. Dysgodd ei hunan am Farcsiaeth a gweithiodd yn newyddiadurwr tra'n ymgyrchu dros y mudiad llafur ac yn erbyn yr Arlywydd Augusto B. Leguía (1908–12, 1919–30). Wedi i Leguía gipio grym am yr eildro a sefydlu unbennaeth, gorfodwyd i José ffoi i'r Eidal ym 1919. Tra yn Ewrop, dylanwadwyd arno yn gryf gan nifer o feddylwyr ac ymgyrchwyr sosialaidd, gan gynnwys Benedetto Croce, Georges Sorel, Henri Barbusse, Antonio Gramsci, a Maxim Gorky.

Dychwelodd i Lima ym 1923, a rhodd ei gefnogaeth i Alianza Popular Revolucionaria Americana (APRA), dan arweiniad Víctor Raúl Haya de la Torres. Cafwyd rhwyg rhwng Mariátegui a Luis Alberto Sánchez, un o aelodau blaenllaw APRA, a phenderfynodd Mariátegui adael y mudiad ym 1928 a sefydlu Plaid Sosialaidd Periw, a ailenwyd yn Blaid Gomiwnyddol Periw ym 1930. Er iddo ddioddef o barlys, a orfodwyd iddo ddefnyddio cadair olwyn, ymgyrchodd Mariátegui yn frwd drwy annerch gweithwyr a gwerinwyr, sefydlu Cydffederasiwn Cyffredinol Gweithwyr Periw ym 1929, a gwasanaethu yn ysgrifennydd cyffredinol ei blaid, yn ogystal â chyhoeddi ysgrifau a llyfrau ar bynciau gwleidyddol a diwylliannol. Datganodd Mariátegui ei wrthwynebiad i benderfyniaeth economaidd, ac o'r herwydd fe gododd wrychyn y Marcswyr Uniongred y Comintern. Cafodd ei geryddu gan Gynhadledd Pleidiau Comiwnyddol America Ladin ym 1929 am fod yn "boblydd" ac am enwi ei blaid yn sosialaidd yn hytrach na chomiwnyddol, ac o ganlyniad cytunodd i ailenwi'r blaid.

Yn ei gyfrol o ysgrifau *La escena contemporánea* (1925), bu'n lladd ar ffasgaeth ac yn dadlau dros rôl y deallusyn i wrthsefyll llywodraethau gormesol. Sefydlodd Mariátegui y cylchgrawn diwylliannol *Amauta* (1926–30), a gyhoeddai enghreifftiau o'r *avant-garde* yn llên Periw. Sefydlwyd *indigenismo* fel mudiad llenyddol gan Mariátegui yn ei gyfrol *Siete ensayos de interpretación de la realidad peruana* (1928). Lluniodd Mariátegui *indigenismo* ar wahân i *Indianismo*, sef genre neu arddull sy'n portreadu brodorion yr Amerig mewn ffyrdd dieithr a sentimental, cynrychioliad poblogaidd ohonynt mewn llên y 19g a ddylanwadwyd gan Ramantiaeth yr Ewropeaid. Dadleuodd Mariátegui dros bortreadau cywirach o hanes y brodorion sy'n cydnabod y grymoedd cymdeithasol ac economaidd a fuont yn eu gwastrodi.

Bu farw yn Lima yn 35 oed.

## Cyfeiriadau
# Arequipa

Arequipa|  |
|  |
| Math | dinas fawr, endid tiriogaethol gweinyddol  |
|  |
| Poblogaeth | 1,008,290  |
| Sefydlwyd | * 15 Awst 1540
 |
| Pennaeth llywodraeth | Omar Candia Aguilar  |
| Cylchfa amser | UTC−05:00  |
| Gefeilldref/i | {{int:show}}Fflorens, Guangzhou, Biella, Vancouver, Zibo, Corrientes, Arica, Iquique, São Paulo, Ponta Grossa, Lins, El Tocuyo, Moyobamba, Llundain, Dinas Mecsico, Guadalajara, Charlotte, La Paz, Oaxaca de Juárez, Monterrey  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Talaith Arequipa  |
| Gwlad |  Periw |
| Arwynebedd | 650 ±1 km²  |
| Uwch y môr | 2,335 ±1 metr  |
| Gerllaw | Chili River  |
| Cyfesurynnau | 16.3989°S 71.5369°W  |
| Cod post | 04  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Omar Candia Aguilar  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Sefydlwydwyd gan | Garcí Manuel de Carbajal  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

**Arequipa** yw ail ddinas Periw, ar ôl y brifddinas, Lima. Hi yw prifddunas a dinas mwyaf o talaith Arequipa. Mae'n ail mwyaf dinas yn Periw, gyda 861,145 trigolion, a mae'n ail mwyaf poblog diweddaraf yn 2016, yn ôl International Institute Of Statistics And Informatics.

Saif ar afon Tsile, gyda tri llosgfynydd gerllaw, yr enwocaf ohonynt, Misti, yn cyrraedd uchder o 5,821 medr. Mae yn rhan ddeheuol y wlad, 1000 km o Lima, a 300 km i'r gogledd o'r ffin â Tsile, 2,325 medr uwch lefel y môr. Yn 2000, cyhoeddwyd canol hanesyddol Arequipa yn Safle Treftadaeth y Byd gan UNESCO.

Arequipa
## Adeiladau a chofadeiladau

* Eglwys gadeiriol
* Iglesia de la Compañía (eglwys)
* Mynachdy Santa Catalina
* Y Tambos

## Enwogion

* Ignacio Álvarez Thomas (1787-1857), milwr
* José Bustamante y Rivero (1894-1989), gwleidydd
* Alberto Vargas (1896-1982), arlunydd
# Llyn Titicaca

Llyn Titicaca|  |
| Math | llyn, monomictic lake, atyniad twristaidd, mountain lake  |
|  |
| Daearyddiaeth |
| Ardal warchodol | Titicaca National Reservation  |
| Sir | Puno, La Paz Department  |
| Gwlad | Periw, Bolifia  |
| Arwynebedd | 8,372 km²  |
| Uwch y môr | 3,812 metr  |
| Cyfesurynnau | 15.825°S 69.325°W  |
| Dalgylch | 56,270 cilometr sgwâr  |
| Hyd | 204 cilometr  |
|  |
| Statws treftadaeth | safle Ramsar, Tentative World Heritage Site, Tentative World Heritage Site, safle Ramsar  |
| Manylion |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

**Llyn Titicaca** yw'r llyn uchaf y sy'n fordwyol yn y byd. Mae'r llyn 3,812m (12,507 troedfedd) uwchben lefel y môr ac wedi ei leoli yn uchel yn yr Andes ar y ffin rhwng Periw a Bolifia (16°De, 69°Gor). Ei ddyfnder cyfartalog yw 107m, a'i ddyfnder mwyaf yw 281m. Mae ardal orllewinol y llyn yn berchen i ranbarth Puno Periw, ac mae'r ardal ddwyreiniol yn rhan o adran La Paz Bolifia.

## Ynysoedd

Llyn Titicaca o ochr Bolifia
### Los Uros

Mae'r ynysoedd Uros yn grŵp o tua 43 ynys artiffisial wedi eu ffurfio'n hollol gan weu cawn sy'n arnofio ar y llyn. Mae'r ynysoedd yn atyniad twristaidd mawr i Periw, gyda nifer fawr o ymwelwyr yn trefnu gwibdeithiau ar gychod o lannau'r llyn i'r ynysoedd yma.

### Taquile

Mae ynys Taquile yn denu twristiaid bob blwyddyn ar gyfer gwyliau a dathliadau'r brodorion. Mae'r ynys hefyd yn enwog am gynhyrchion tecstilau'r bobl yna. Mae traddodiadau gweu pobl yr ynys wedi deillio o amseroedd gwareiddiad yr Inca (cyn-Sbaenaidd), a chan fod yr ynys wedi aros gan mwyaf yn arwahanol ers yr 1950au, mae nifer fawr o bobl yr ynys yn siarad Quechua, iaith frodorol Periw, yn ogystal â Sbaeneg.

### Amantaní

Mae Ynys Amantaní yn ynys 15 kilometr sgwâr cylchol gyda thua chwe phentref ar draws yr ynys a dau fynydd. Amantaní yw un o ynysoedd mwyaf Titicaca. Yn debyg i Taquile, bu'r ynys yn arwahanol o'r trefi ar lannau Titicaca tan yr 20g.

### Isla Del Sol

Mae Isla Del Sol ("Ynys yr Haul") wedi ei leoli ar ochr Bolifia Titicaca, ger Copacabana. Mae yna nifer o adfeilion Incaidd nodedig ledled yr ynys, ac felly mae economi'r ynys wedi ei sefydlu'n bennaf ar dwristiaeth yn ogystal â physgota.

## Ffeithiau ychwanegol

* Mae llynges Bolifia yn defnyddio llyn Titicaca ar gyfer ymarferion llyngesol er nad oes gan Bolifia arfordir.
* Llyn Maracaibo yn Feneswela yw'r unig "llyn" yn Ne America sy'n fwy na Titicaca, ond nid oes consensws bod Maracaibo yn llyn gwirioneddol, gan fod y dŵr yn rhannol hallt oherwydd cysylltiad i gwlff Feneswela ger Môr y Caribî.
# Abu Dhabi

Abu Dhabi|  |
| Math | metropolis, dinas, endid tiriogaethol gweinyddol, prifddinas ffederal, anheddiad dynol  |
| Enwyd ar ôl | tad, antelope  |
|  |
| Poblogaeth | 1,570,000  |
| Pennaeth llywodraeth | Mohammed Bin Zayed Al Nahyan  |
| Cylchfa amser | UTC+04:00  |
| Gefeilldref/i | Minsk, Bethlehem, Madrid, Houston, Brisbane, Islamabad, Nicosia, Iquique, Jakarta, Roskilde, Zonguldak  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Arabeg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Emirate of Abu Dhabi  |
| Gwlad |  Emiradau Arabaidd Unedig |
| Arwynebedd | 972 km²  |
| Uwch y môr | 14 metr  |
| Gerllaw | Gwlff Persia  |
| Cyfesurynnau | 24.4511°N 54.3969°E  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Mohammed Bin Zayed Al Nahyan  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Nenlinell Abu Dhabi
Prifddinas yr Emiradau Arabaidd Unedig yw **Abu Dhabi** (Arabeg: أبوظبي), a'r ail ddinas fwyaf poblog yn y wlad yn dilyn Dubai.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Asia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*