# Francesco Bartolomeo Rastrelli

| Francesco Bartolomeo Rastrelli |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 1700  Paris  |
| Bu farw | 29 Ebrill 1771 (yn y Calendr Iwliaidd)  St Petersburg  |
| Dinasyddiaeth | Ymerodraeth Rwsia  |
| Galwedigaeth | pensaer  |
| Cyflogwr | * Academi Ymerodrol y Celfyddydau
 |
| Adnabyddus am | Rundāle Palace, Saint Andrew's Church, Anichkov Palace, Vorontsov Palace, Palas Gaeaf, Smolny Cathedral, Grande palais de Catherine, Stroganov Palace, St Petersburg, Moscfa, Tsarskoye Selo  |
| Mudiad | Baróc  |
| Tad | Carlo Bartolomeo Rastrelli  |

Roedd **Francesco Bartolomeo Rastrelli** (Rwseg: *Франческо Бартоломео (Варфоломей Варфоломеевич) Растрелли*) (1700 ym Mharis Deyrnas Ffrainc - 29 Ebrill 1771 yn St Petersburg, Ymerodraeth Rwsia) yn bensaer Eidalaidd a weithiodd yn bennaf yn Rwsia. Datblygodd arddull hawdd ei adnabod o Faróc Hwyr a oedd yn ysblennydd a mawreddog. Mae ei waith mawr, gan gynnwys Palas y Gaeaf yn St Petersburg a Phalas Catherine yn Tsarskoye Selo yn enwog am eu moethusrwydd ac addurn anhygoel.

## Bywgraffiad

Ym 1716, symudodd Bartolomeo i St Petersburg, Rwsia, ynghyd â'i dad, y cerflunydd Eidalaidd Carlo Bartolomeo Rastrelli (1675-1744). Ei uchelgais oedd cyfuno ffasiwn pensaernïol diweddaraf yr Eidal gyda thraddodiadau arddull Baróc Moscow. Daeth y comisiwn pwysig cyntaf ym 1721 pan ofynnwyd iddo adeiladu palas i'r Tywysog Demetre Cantemir cyn-reolwr Moldavia.

Fe'i penodwyd i swydd uchel bensaer y llys ym 1730. Cafodd ei waith ei ffafrio gan bendefigion benywaidd ei gyfnod, felly cadwodd ei swydd trwy gydol teyrnasiad yr ymerodresau Anna (1730-1740) ac Elizabeth (1741-1762).

Prosiect olaf a mwyaf uchelgeisiol Rastrelli oedd y Convento Smolny yn St Petersburg lle bu'r Ymerodres Elizabeth yn treulio gweddill ei bywyd. Bwriadwyd i dŵr clochdy'r conventio bod yr adeilad talaf yn St Petersburg a Rwsia i gyd. Ond daeth marwolaeth Elizabeth ym 1762 a gobeithion Rastrelli i gyflawni'r dyluniad mawreddog hwn i ben heb ei gwblhau.

Bu'r i'r ymerodres newydd, Catherine II ymwrthod a phensaernïaeth Faróc gan ei ddisgrifio fel *hufen chwisg hen ffasiwn", a bu rhaid i'r pensaer oedrannus ymddeol i Courland lle bu'n goruchwylio cwblhau ac addurno'r palasau dugol.*

Treuliwyd ei flynyddoedd diwethaf mewn masnach di nod gyda chrefftwyr Eidaleg. Fe'i hetholwyd i Academi'r Celfyddydau Ymerodraethol ychydig fisoedd cyn ei farwolaeth. Mae'r sgwâr o flaen y Convento Smolny wedi dwyn enw Rastrelli ers 1923. Mae'n destun y cyfansoddiad cerddorol, *Rastrelli yn St Petersburg*, a ysgrifennwyd yn 2000 gan y cyfansoddwr Eidalaidd Lorenzo Ferrero.

## Deg adeilad gan Rastrelli sydd dal i fodoli

| #
 | Delwedd
 | Enw
 | Lleoliad
 | Dyddiad
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **1** |  | Palas Rundāle
 | Pilsrundāle ger Bauska, Latfia
 | 1736—1740 1764—1767
 |
| **2** |  | Palas Jelgava
 | Jelgava, Latfia
 | 1738—1740 1763—1772
 |
| **3** |  | Palas Peterhof
 | Petergof ger St Petersburg, Rwsia
 | 1747—1755
 |
| **—** |  | Capeli Palas Peterhof
 | Petergof ger St Petersburg, Rwsia
 | 1747—1751
 |
| **4** |  | Eglwys San Andreas Kiev
 | Kyiv, Wcráin
 | 1748—1767
 |
| **5** |  | Cwfaint Smolny
 | St Petersburg, Rwsia
 | 1748—1764
 |
| **6** |  | Palas Vorontsov
 | St Petersburg, Rwsia
 | 1749—1757
 |
| **7** |  | Palas Catherine
 | Tsarskoe Selo (Pushkin), Rwsia
 | 1752—1756
 |
| **—** |  | Pafiliwn y Feudwyfa
 | Tsarskoe Selo (Pushkin), Rwsia
 | 1749
 |
| **8** |  | Palas Mariyinsky
 | Kyiv, Wcráin
 | 1752 1870
 |
| **9** |  | Palas Stroganov
 | St Petersburg, Rwsia
 | 1753—1754
 |
| **10** |  | Palas y Gaeaf
 | St Petersburg, Rwsia
 | 1754—1762
 |

## Adeiladau a dymchwelwyd

| #
 | Delwedd
 | Enw
 | Nodiadau
 | Lleoliad
 | Dyddiad
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **1** |  | Annenhof
 | Adeiladwyd o goed, wedi'i ddisodli gan Balas Catherine (Moscow)
 | Moscfa, Rwsia
 | 1731
 |
| **2** |  | Palas gaeaf Anna
 | Wedi'i ddisodli gan Balas y Gaeaf
 | St Petersburg, Rwsia
 | 1732—1735 dymchwelwyd 1754
 |
| **3** |  | Palas yr haf
 | Adeiladwyd o goed, dymchwelwyd i wneud lle i Gastell Sant Mihangel
 | St Petersburg, Rwsia
 | 1741—1744 dymchwelwyd 1797
 |
| **4** |  | Palas gaeaf y Kremlin
 | dymchwelwyd i wneud lle i Balas Mawr y Kremlin
 | Kremlin Moscfa, Rwsia
 | 1747—1756 ailadeiladwyd 1798 dymchwelwyd 1837
 |

## Cyfeiriadau