Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Côr

Grŵp o gantorion sy'n canu mewn cytgord yw **côr**. Gall fod yn gôr meibion, yn gôr merched neu gôr cymysg (lleisiau dynion a merched).

## Corau yng Nghymru

*Prif: Rhestr corau yng Nghymru*
Ymhlith y corau enwocaf yng Nghymru mae: Côr CF1, Côr Godre’r Aran, Côr Meibion Caernarfon, Côr Meibion Dwyfor, Côr Meibion Hogia’r Ddwylan, Côr Meibion Trelawnyd, Côr Meibion y Penrhyn, Côr Rhuthun a’r Cylch, Côr y Traeth a Chywair.

## Gweler hefyd

* Côr meibion

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **gerddoriaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Laon

Laon|  |
|  |
| Math | cymuned  |
|  |
| Poblogaeth | 24,220  |
| Pennaeth llywodraeth | Antoine Lefèvre  |
| Gefeilldref/i | Soltau, Caerwynt  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Aisne, Crown lands of France  |
| Gwlad |  Ffrainc |
| Arwynebedd | 42 km²  |
| Uwch y môr | 83 metr, 63 metr, 183 metr, 86 metr  |
| Gerllaw | Ardon  |
| Yn ffinio gyda | Athies-sous-Laon, Aulnois-sous-Laon, Barenton-Bugny, Besny-et-Loizy, Bruyères-et-Montbérault, Cerny-lès-Bucy, Chambry, Chivy-lès-Étouvelles, Clacy-et-Thierret, Molinchart, Presles-et-Thierny, Vorges  |
| Cyfesurynnau | 49.5644°N 3.6206°E  |
| Cod post | 02000  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Maer Laon  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Antoine Lefèvre  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Canol hanesyddol Laon
Dinas a *commune* yn Ffrainc yw **Laon**, sy'n brifddinas *département* Aisne. Fe'i lleolir i'r dwyrain o Baris. Mae'n ganolfan i'r *arrondissement* o'r un enw hefyd.

Mae Laon yn adnabyddus am ei heglwys gadeiriol, sef y Cathédrale Notre-Dame de Laon, a adeiladwyd rhwng y 12g a'r 13g. Mae'n enghraifft nodiadol o bensaernïaeth arddull Gothig. Ceir sawl eglwys ac adeilad hanesyddol arall hefyd. Amgylchynir canol y dref gan fur canoloesol.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Ffrainc**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Sierôm

| Sierôm |
| --- |
|  |
| Ganwyd | c. 345  Stridon, Dalmatia  |
| Bedyddiwyd | 366  |
| Bu farw | c. 30 Medi 420  Bethlehem  |
| Dinasyddiaeth | Rhufain hynafol  |
| Galwedigaeth | clerig, diwinydd, hanesydd, diffynnydd, cyfieithydd y Beibl, ancr, bardd, ysgrifennwr, ysgolor beiblaidd, cyfieithydd, Tadau'r Eglwys, Doethur yr Eglwys  |
| Swydd | ysgrifennydd  |
| Cysylltir gyda | monastic  |
| Adnabyddus am | Y Fwlgat, De scriptoribus ecclesiasticis, Chronicon, Commentary on Paul's Epistle to the Galatians  |
| Prif ddylanwad | mynachaeth, Iesu  |
| Dydd gŵyl | 30 Medi, 15 Mehefin, 30 Medi, 30 Medi  |
| Plant | Vytautas Benokraitis  |

Sant ac awdur Cristnogol oedd Sant **Sierôm**, Groeg: **Ευσέβιος Σωφρόνιος Ιερώνυμος**, Lladin: **Eusebius Sophronius Hieronymus** (tua 347 – 30 Medi 420). Mae'n fwyaf adnabyddus fel cyfieithydd y Beibl o'r Groeg a Hebraeg i'r Lladin. Cyfieithiad Sierôm yw'r Fwlgat, sy'n parhau i gael ei ddefnyddio.

Ganed ef tua 347 yn Strido, ar y ffin rhwng Pannonia a Dalmatia. Aeth i Rufain gyda'i gyfaill Bonosus i astudio rhethreg ac athroniaeth. Wedi rhai blynyddoedd yma aeth ef a Bonosus ymlaen i Gâl. Tua 373 aeth ar daith trwy Thrace ac Asia Leiaf i ogledd Syria. Cymerwyd ef yn ddifrifol wael yn Antioch, a chafodd weledigaeth a'i perswadiodd i ymroi i grefydd.

Ordeiniwyd ef yn Antioch gan yr Esgob Paulinus tua 378 neu 379, ac aeth i Gaergystennin i astudio dan Gregory Nazianzen. Wedi dwy flynedd yma, dychwelodd i Rufain lle bu'n cynorthwyo'r Pab Damaseus I. Dychwelodd i Antioch yn 385 ac aeth ymlaen i ymweld â Jerusalem, Bethlehem a Galilea, yna ymlaen i'r Aifft. O 388 ymlaen, treuliodd y gweddill o'i fywyd fel meudwy gerllaw Bethlehem.

Yng Nghymru, rhoddodd ei enw i o leiaf tair eglwys Gristnogol - a phob un o'r dair mewn pentref o'r enw "Llangwm":

* Llangwm, Sir Conwy
* Llangwm, Sir Benfro
* Llan-gwm, Sir Fynwy
# Diplomyddiaeth

Diplomyddiaeth|  |
| Enghraifft o: | disgyblaeth academaidd  |
| Math | trafodaeth, polisi tramor  |
| Yn cynnwys | llysgenhadaeth, llysgenhadaeth  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0bvsx  |
| Thesawrws y BNCF | 7862  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Sefydliad diplomyddol mwyaf y byd yw'r Cenhedloedd Unedig, a leolir yn Ninas Efrog Newydd.
Y gelf ac ymarferiad o gynnal trafodaethau rhwng cynrychiolwyr grwpiau neu wladwriaethau gwahanol yw **diplomyddiaeth**. Gan amlaf mae'n cyfeirio at ddiplomyddiaeth ryngwladol, cysylltiadau rhyngwladol a gynhalir gan ddiplomyddion proffesiynol gyda golwg ar faterion heddwch, diwylliant, economeg, masnach, a rhyfel. Fel arfer cânt cytundebau rhyngwladol eu cyd-drafod gan ddiplomyddion cyn cefnogaeth gan wleidyddion cenedlaethol.

Ger van Elk, *Symmetry of Diplomacy*, 1975, Groninger Museum.
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **gysylltiadau rhyngwladol**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Bern

Bern|  |
|  |
| Math | bwrdeistref y Swistir, prifdinas canton y Swistir, Bundesstadt, tref goleg, dinas yn y Swistir, endid tiriogaethol gweinyddol, dinas fawr, dinas, prifddinas ffederal  |
| Rm-sursilv-Berna.flac, LL-Q7913 (ron)-KlaudiuMihaila-Berna.wav, De-Bern2.ogg  |
| Poblogaeth | 136,988  |
| Sefydlwyd | * 1191
 |
| Pennaeth llywodraeth | Marieke Kruit  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00, UTC+2  |
| Gefeilldref/i | Fienna, Salzburg, Vaduz, Benevento, Santo Domingo, New Bern, Bernville, Kyiv, Dnipro  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Almaeneg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Üechtland  |
| Sir | Bern-Mittelland administrative district  |
| Gwlad |  Y Swistir |
| Arwynebedd | 51.62 km²  |
| Uwch y môr | 542 metr  |
| Gerllaw | Afon Aare  |
| Yn ffinio gyda | Bremgarten bei Bern, Ittigen, Kirchlindach, Mühleberg, Muri bei Bern, Neuenegg, Ostermundigen, Wohlen bei Bern, Frauenkappelen, Zollikofen, Köniz  |
| Cyfesurynnau | 46.94798°N 7.44743°E  |
| Cod post | 3000, 3001, 3003, 3004, 3005, 3006, 3007, 3008, 3010, 3011, 3012, 3013, 3014, 3015, 3018, 3019, 3020, 3024, 3027, 3029, 3030  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Maer Bern  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Marieke Kruit  |
|  |
| Statws treftadaeth | Swiss townscape worthy of protection  |
| Manylion |
| Canran y diwaith | 1.9 canran  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

*Mae'r erthygl yma yn trafod dinas Bern. Am ystyron eraill, gweler Bern (gwahaniaethu).*
Prifddinas y Swistir, a hefyd brifddinas canton Bern yw **Bern** (Almaeneg: *Bern*; Ffrangeg: *Berne*). Gyda phoblogaeth o 127,318 (2004), hi yw'r bedwaredd dinas yn y Swistir o ran poblogaeth.

Saif y ddinas ar afon Aare. Enwyd hen ganol y ddinas yn Safle Treftadaeth y Byd gan UNESCO.

Sefydlwyd y ddinas bresennol gan y tywysog Berthold V van Zähringen yn 1191. Dywedir i'r ddinas gael ei henw oherwydd i'r tywysog ladd arth ar y safle. Yn 1218 daeth Bern yn ddinas rydd, a llwyddodd i ennill ei hannibyniaeth mewn dau ryfel. Ymunodd Bern a'r conffederasiwn Swisaidd yn 1323.

 **Dinasoedd y Swistir**

|  |  |
| --- | --- |
| **Poblogaeth 300,000+**
Zürich
 **Poblogaeth 100,000+**
Basel ·
Bern ·
Genefa ·
Lausanne ·
Winterthur
 **Poblogaeth 30,000+**
Biel ·
Chur ·
Fribourg ·
Köniz ·
La Chaux-de-Fonds ·
Lucerne ·
Lugano ·
Neuchâtel ·
St. Gallen ·
Schaffhausen ·
Thun ·
Uster ·
Vernier ·
**Poblogaeth 15,000+**
Aarau ·
Adliswil ·
Allschwil ·
Baar ·
Baden ·
Bellinzona ·
Burgdorf ·
Carouge ·
Dietikon ·
Emmen ·
Frauenfeld ·
Gossau ·
Grenchen ·
Herisau ·
Horgen ·
Kloten ·
Kreuzlingen ·
Kriens ·
Lancy ·
Littau ·
Locarno ·
Meyrin ·
Monthey ·
Montreux ·
Muttenz ·
Nyon ·
Olten ·
Onex ·
Ostermundigen ·
Pratteln ·
Rapperswil-Jona ·
Regensdorf ·
Renens ·
Schwyz ·
Sierre ·
Sion ·
Solothurn ·
Spiez ·
Steffisburg ·
Thalwil ·
Vevey ·
Volketswil ·
Wädenswil ·
Wettingen ·
Wetzikon ·
Wil ·
Yverdon-les-Bains ·
Zollikon ·
Zug

 |  |
# Cymuned Ewropeaidd Glo a Dur

Cymuned Ewropeaidd Glo a Dur| Enghraifft o: | sefydliad rhanbarthol  |
| Daeth i ben | 23 Gorffennaf 2002  |
| Rhan o | yr Undeb Ewropeaidd  |
| Dechrau/Sefydlu | 18 Ebrill 1951  |
| Olynwyd gan | yr Undeb Ewropeaidd  |
| Sylfaenydd | Gwlad Belg, Ffrainc, Yr Eidal, Lwcsembwrg, Yr Iseldiroedd, Gorllewin yr Almaen  |
| Rhagflaenydd | Ruhrstatut  |
| Olynydd | yr Undeb Ewropeaidd  |
| Isgwmni/au | Joint Information Service of the European Community  |
| Pencadlys | Brwsel  |
| Enw brodorol | European Coal and Steel Community  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/02l\_v  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Sefydlwyd y **Gymuned Ewropeaidd Glo a Dur** (ECSC) ym 1951 gan Gytundeb Paris. Ei haelod-wladwriaethau oedd Gwlad Belg, yr Iseldiroedd, Lwcsembwrg (gwledydd Benelux), Gorllewin yr Almaen, Ffrainc a'r Eidal. Pwrpas y gymuned oedd cydgyfrannu adnoddau glo a dur ei haelod-wladwriaethau er mwyn rhwystro rhyfel arall yn Ewrop. Fe'i cynlluniwyd gan Jean Monnet, gwas sifil ac economegydd o Ffrainc, a fe'i cyhoeddwyd gan Robert Schuman, gweinidog tramor Ffrainc.

Roedd yr ECSC yn sylfaen i ddatblygiad y Gymuned Economaidd Ewropeaidd, a arweiniodd at y Gymuned Ewropeaidd ac, yn dilyn Cytundeb Maastricht, at yr Undeb Ewropeaidd.

Roedd Cytundeb Paris yn ddilys am 50 mlynedd yn unig, ac felly daeth yr ECSC i ben ar 23 Gorffennaf 2002. Roedd y Gymuned Ewropeaidd yn etifeddu cyfrifoldebau ac asedau yr ECSC (cadarhawyd hyn gan brotocol i Gytundeb Nice).

## Llywyddion Uchel Awdurdod y Gymuned Ewropeaidd Glo a Dur, 1952-1967

* Jean Monnet (Ffrainc) 1952-1955
* René Mayer (Ffrainc) 1955-1958
* Paul Finet (Gwlad Belg) 1958-1959
* Piero Malvestiti (Yr Eidal) 1959-1963
* Dino Del Bo (Yr Eidal) 1963-1967

## Gweler hefyd

* Hanes yr Undeb Ewropeaidd

| Cytundebau, strwythur a hanes yr Undeb Ewropeaidd
 |
| --- |
|  |
| **1951/1952** | **1957/1958** | **1965/1967** | **1992/1993** | **1997/1999** | **2001/2003** | **2007/2009 (?)** |
|  |  |  | **U N D E B   E W R O P E A I D D**   ( U E )
 |
| **Cymuned Ewropeaidd Glo a Dur** (CEGD)
 |  |  |
|  | **Cymuned Economaidd Ewropeaidd** (CEE)
 | **Cymuned Ewropeaidd** (CE)
 |
| **Cymuned Ewropeaidd Ynni Atomig** (Euratom)
 |
|  | Tair Cymuned Ewropeaidd: CEGD, CEE ac Euratom | Cyfiawnder a Materion Cartref
 |  |  |
| Heddlu a Chydweithrediad Cyfreithiol mewn Materion Trosedd
 |
| Polisi Tramor a Diogelwch Cyffredin (PTDC)
 |
| **Cytundeb Paris** | **Cytundebau Rhufain** | **Cytundeb Cyfuno** | **Cytundeb Maastricht** | **Cytundeb Amsterdam** | **Cytundeb Nice** | **Cytundeb Lisbon** |
|  |

---

**"Tri philer yr Undeb Ewropeaidd"** (y Cymunedau Ewropeaidd, y PTDC, a Heddlu a Chydweithrediad Cyfreithiol) |  |
# Asia Leiaf

Asia Leiaf|  |
| Math | gorynys  |
|  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad | Twrci  |
| Arwynebedd | 756,000 km²  |
| Gerllaw | Y Môr Canoldir, Môr Marmara, Y Môr Du, Môr Aegeaidd  |
| Yn ffinio gyda | Lefant, Mesopotamia  |
| Cyfesurynnau | 39°N 35°E  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

**Asia Leiaf** yw'r enw Clasurol am y rhan o orllewin Asia a elwir hefyd yn **Anatolia** ac sy'n gyfateb yn fras i diriogaeth Twrci heddiw. Mae'n gorwedd rhwng y Môr Du yn y gogledd, y Môr Canoldir yn y de, Môr Marmara a Môr Egeaidd yn y gorllewin a mynyddoedd Cwrdistan, Armenia a'r Cawcasws yn y dwyrain. Mae'r Hellespont yn gorwedd rhyngddi ac Ewrop.

"Simnëion y Tylwyth Teg" yn Cappadocia, Twrci.

## Hanes

Am gyfran helaeth o'r ail fileniwm Cyn Crist roedd y rhan fwyaf o Asia Leiaf yn rhan o ymerodraeth yr Hitiaid. Yn sgîl dymchwel yr ymerodraeth honno tua'r flwyddyn 1200 CC, aeth canolbarth a gorllewin y rhanbarth dan ddominyddiaeth Phrygia, a gyrhaeddodd ei huchafbwynt yn yr 8fed ganrif CC. Cwncweriwyd de-ddwyrain Asia Leiaf gan yr ymerodraeth Asyriaidd tua'r un cyfnod. Syrthiodd Phrygia i Lydia yn y 6ed ganrif CC, ac yna yn 546 CC sefydlodd yr ymerodr Persiaidd Cyrus Fawr ei afael ar Asia Leiaf.

Yn 333 CC fe'i goresgynnwyd gan Alecsander Fawr o Facedon. Wedi i Alecsander farw rhannwyd y rhanbarth yn gyfres o fân frehiniaethau fel Pergamum, Cappadocia, Bithynia a Pontus yn y gogledd a'r gorllewin tra fu'r de yn faes ymrafael rhwng y Seleuciaid a'r Ptolemiaid, olynwyr Alecsander.

Rhwng 200 CC a diwedd y ganrif gyntaf CC ymestynnai'r Rhufeiniaid eu gafael ar Asia Leiaf ac aeth yr hen deyrnasoedd yn daleithiau Rhufeinig. Yn ddiweddarach roeddynt yn rhan o'r ymerodraeth ddwyreiniol ac yna Bysantiwm.

Ar ôl cael ei goresgyn gan y Tyrciaid Seljukaidd yn yr 11g a syrthio'n ysglyfaeth i'r Mongoliaid yn y 13g, cafodd Asia Leiaf ei hymgorffori yn yr Ymerodraeth Otomanaidd yn ystod y 14eg a'r 15g.

## Cyfeiriadau
# Tarragona

Tarragona|  |
|  |
| Math | bwrdeistref yng Nghatalwnia  |
|  |
| Prifddinas | Tarragona  |
| Poblogaeth | 143,649  |
| Sefydlwyd | * 1165 (municipal charter)
 |
| Pennaeth llywodraeth | Rubén Viñuales  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00  |
| Gefeilldref/i | Klagenfurt am Wörthersee, Voiron, Avignon, Orléans, Pozzuoli, Alghero, Stafford, Pompei, Bwrdeistref Stafford, Pančevo, Tirana  |
| Nawddsant | Thecla  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Catalaneg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Q107556148  |
| Sir | Tarragonès  |
| Gwlad |  Catalwnia  Sbaen |
| Arwynebedd | 57.9 km²  |
| Uwch y môr | 68 ±1 metr  |
| Gerllaw | Y Môr Canoldir, Afon Gaià, Afon Francolí  |
| Yn ffinio gyda | Altafulla, La Canonja, El Catllar, Reus, La Riera de Gaià, Constantí, Els Pallaresos, Vila-seca  |
| Cyfesurynnau | 41.1175°N 1.2528°E  |
| Cod post | 43001–43008  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | maer Tarragona  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Rubén Viñuales  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Eglwys gadeiriol Tarragona
Mae **Tarragona** yn ddinas yn ne Catalwnia, a phrifddinas Talaith Tarragona. Credir i'r ddinas gael ei sefydlu gan y Ffeniciaid dan yr enw **Tarcon**. Yn y cyfnod Rhufeinig roedd yn brifddinas talaith Hispania Tarraconensis. Mae'r amffitheatr o'r cyfnod yma yn enwog ac yn atyniad i dwristiaid.

Roedd poblogaeth y ddinas yn 2006 yn 131,158. Mae gweddillion yr hen ddinas Rufeinig yn Safle Treftadaeth y Byd.

## Symbolau

Nid oes gan Tarragona faner a phais arfau swyddogol yn yr ystyr eu bod wedi eu cydnabod gan lywodraeth Catalwnia, ond mae nifer yn cael eu defnyddio:

* Artau (answyddogol) y ddinas
* Argymhelliad gan y Societat Catalana de Genealogia, Heràldica, Sigil·lografia, Vexil·lologia i Nobiliària(SCGHSVN) ar gyfer arfau swyddogol Tarragona
* Baner Tarragona (answyddogol)
# Y Diwygiad Protestannaidd

Mudiad a geisiodd ddiwygio yr Eglwys Gatholig Rufeinig yn yr 16eg ganrif oedd y **Diwygiad Protestannaidd**, a esgorodd ar Brotestaniaeth. Martin Luther oedd un o'r diwygwyr cychwynnol.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Gristnogaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **hanes**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Cymuned Ymreolaethol Gwlad y Basg

Cymuned Ymreolaethol Gwlad y Basg|  |
| Euskal HerriaEuskal Autonomi Erkidegoa* |
|  |
| Math | Gwlad |
|  |
| Prifddinas | Vitoria-Gasteiz  |
| Poblogaeth | 2,230,452  |
| Anthem | Eusko Abendaren Ereserkia, Gernikako Arbola  |
| Pennaeth llywodraeth | Imanol Pradales  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00, UTC+2  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Sbaeneg, Basgeg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | De Gwlad y Basg  |
| Sir | Sbaen  |
| Gwlad | Sbaen  |
| Arwynebedd | 7,234 km²  |
| Uwch y môr | 876 metr  |
| Gerllaw | Môr Cantabria  |
| Yn ffinio gyda | Nafarroa Garaia, La Rioja, Cantabria, Castilla y León, Nouvelle-Aquitaine  |
| Cyfesurynnau | 43°N 2.75°W  |
| ES-PV  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Basque Government  |
| Corff deddfwriaethol | Senedd Euskadi  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Lehendakari  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Imanol Pradales  |
|  |
|  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.924  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

**Cymuned Ymreolaethol Gwlad y Basg** (Basgeg: *Euskal Autonomi Erkidegoa*, Sbaeneg: *Comunidad Autónoma del País Vasco*) yw'r gymuned ymreolaethol sy'n cynnwys tair talaith fwyaf gorllewinol y rhan o Wlad y Basg sydd o fewn ffiniau Sbaen. Cyfeirir ati hefyd fel **Euskadi** mewn Basgeg, term a ddefnyddid yn wreiddiol am y cyfan o Wlad y Basg, ond a ddefnyddir fel rheol bellach fel enw am Gymuned Ymreolaethol Gwlad y Basg. Mae'n gyfrifol am Etxepare Euskal Institutua (Sefydliad Etxepare Gwlad y Basg) corff er hyrwyddo diwylliant Basgeg yn fyd-eang.

Mae'r diriogaeth yn fynyddig, gyda mynyddoedd y Pyreneau a mynyddoedd Cantabria.
Mae llawer o ddiwydiant yno, ac mae'n un o'r rhannau cyfoethocaf o Sbaen. Rhennir yr Euskal Autonomi Erkidegoa yn dair talaith:

* Araba (*Álava*). Prifddinas: Vitoria-Gasteiz
* Gipuzkoa (*Guipúzcoa*). Prifddinas: San Sebastián (*Donostia*)
* Bizkaia (*Vizcaya*). Prifddinas: Bilbo (*Bilbo* neu *Bilbao* mewn Basgeg)*)*

Ceir mudiad ymreolaethol cryf yma.

### Prif ddinasoedd

1. Bilbo (354,145)
2. Vitoria-Gasteiz (226,490)
3. Donostia (Sbaeneg: *San Sebastian*) (183,308)
4. Barakaldo (95,675)
5. Getxo (83,000)
6. Irun (59,557)
7. Portugalete (51,066)
8. Santurce (47,320)
9. Basauri (45,045)
10. Errenteria (38,397)

## Gwleidyddiaeth

Sefydlwyd y Gymuned fel endid wleidyddol yn dilyn refferendwm dros Statud Ymreolaeth Gwlad y Basg 1979 lle pleidleiswyd yn drwm dros greu Senedd Euskadi. Y bwriad wreiddiol oedd cynnwys Nafarroa yn rhan o'r senedd, ond bu rhwyg a sefydlwyd senedd gyda grymoedd tebyg ar gyfer talaith Nafarroa. Ers ei sefydlu mae Plaid Genedlaethol Gwlad y Basg - EAJ-PNV - wedi bod yn brif blaid yn y senedd yn ddi-dor.

 **Cymunedau ymreolaethol Sbaen**[cuddio]

Andalucía **·**
Aragón **·**
Asturias **·**
Cantabria **·**
Castilla-La Mancha **·**
Castilla y León **·**
Catalwnia **·**
Extremadura **·**
Galisia **·**
Gwlad y Basg **·**
Madrid **·**
Murcia **·**
Navarra **·**
La Rioja **·**
Valenciana **·**
Ynysoedd Balearig **·**
Yr Ynysoedd Dedwydd **·Dinasoedd ymreolaethol**

Ceuta **·**
Melilla
# Pab Leo XIII

| Pab Leo XIII |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Gioacchino Vincenzo Raffaele Luigi Pecci  2 Mawrth 1810  Carpineto Romano  |
| Bu farw | 20 Gorffennaf 1903  Rhufain, y Fatican  |
| Man preswyl | Dinas Brwsel, y Fatican  |
| Dinasyddiaeth | Taleithiau'r Babaeth, Teyrnas yr Eidal  |
| Addysg | doethur yn y ddwy gyfraith  |
| *Alma mater* | * Yr Academi Archoffeiriadol Eglwysig
* Y Brifysgol Archoffeiriadol Gregoraidd
 |
| Galwedigaeth | offeiriad Catholig, Monsignor, llysgennad y pab, archesgob, ysgrifennwr, esgob Catholig, esgob  |
| Swydd | pab, apostolic nuncio to Belgium, cardinal, siambrlen y Camera Apostolica, Roman Catholic Bishop of Perugia, archesgob teitlog  |
| Adnabyddus am | Rerum Novarum  |
| Tad | Domenico Lodovico Pecci  |
| Mam | Anna Francesca Prosperi Buzi  |
| Llinach | Pecci  |
| llofnod |
|  |

Pab yr Eglwys Gatholig Rufeinig o 1878 hyd ei farwolaeth oedd **Leo XIII** (ganwyd **Vincenzo Gioacchino Raffaele Luigi Pecci**) (2 Mawrth 1810 – 20 Gorffennaf 1903).

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Rhagflaenydd: **Pïws IX** | **Pab** 16 Mehefin 1846 – 7 Chwefror 1878
 | Olynydd: **Pïws X** |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **bab**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Recep Tayyip Erdoğan

| Recep Tayyip Erdoğan |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 26 Chwefror 1954  Kasımpaşa, Beyoğlu, Istanbwl  |
| Man preswyl | Istanbwl  |
| Dinasyddiaeth | Twrci  |
| *Alma mater* | * Prifysgol Marmara
* İmam Hatip school
 |
| Galwedigaeth | gwladweinydd, gwleidydd, economegydd, arweinydd plaid wleidyddol  |
| Swydd | Arlywydd Twrci, Prif Weinidog Twrci, Aelod o Uwch Gynulliad Cenedlaethol Twrci, mayor of Istanbul, llywydd corfforaeth  |
| Adnabyddus am | A Fairer World Is Possible  |
| Taldra | 1.85 metr  |
| Plaid Wleidyddol | National Salvation Party, Welfare Party, Virtue Party, Plaid Cyfiawnder a Datblygu  |
| Tad | Ahmet Erdoğan  |
| Mam | Tenzile Erdoğan  |
| Priod | Emine Erdoğan  |
| Plant | Sümeyye Erdoğan, Bilal Erdoğan, Ahmet Burak Erdoğan, Esra Erdoğan  |
| Perthnasau | Berat Albayrak, Selçuk Bayraktar  |
| Gwobr/au | Order of the Golden Fleece, Nishan-e-Pakistan, Order of the Golden Eagle, Данакер ордени, Heydar Aliyev Order, Gwobr hawliau Dynol Al-Gaddafi, Gwobr Steiger, Gwobr y Brenin Faisal am Wasanaeth i Islam, Golden Plate Award, Urdd Teilyngdod Cenedlaethol, Gorchymyn Cenedlaethol Madagascar, Urdd Mubarak Fawr, Medal i Gofio 1000fed pen-blwyd Kazan, Order of the Somali Star, Urdd y Weriniaeth, honorary doctor of the Shanghai International Studies University, meddyg anrhydeddus Sefydliad Cysylltiadau Rhyngwladol Cenedlaethol Moscaw, Order of the Republic, Grand Cross of the National Order of Mali, Uwch Cordon Urdd Leopold, National Order of Niger, National Order of the Lion of Senegal, Urdd Cenedlaethol er Anrhydedd, Urdd dros ryddid, honorary doctor of Marmara University, Urdd Tywysog Yaroslav Gall, Dosbarth 1af, Gwobr Ig Nobel, Dostyk Order of grade I, Order of Sheikh-ul-Islam, Order of Zayed, Gwobr Urdd y Goron a'r Frenhiniaeth, Maleisia, Order "For contribution to the development of cooperation", Order of the National Flag, Collar of Honor, Urdd Genedlaethol yr Arfordir Ifori, Amir Amanullah Khan Award, National Order of Mali, Order of Manas, 1st class, Order of Friendship, «Манас» ордени, Order of Al Said, Supreme Order of Turkic World, Khoja Ahmed Yasawi Order, Urdd Teilyngdod Cenedlaethol, Urdd al-Hussein bin Ali  |
| Gwefan |   |
| Tîm/au | Kasımpaşa S.K.  |
| llofnod |
|  |

Gwleidydd o Dwrci yw **Recep Tayyip Erdoğan** (ganed 26 Chwefror 1954 yn Istanbwl) sy'n Arlywydd Twrci er 28 Awst 2014. Roedd yn Brif Weinidog o 2003hyd 2014.

Ef yw arweinydd y blaid *Adalet ve Kalkınma Partisi* (AKP), sy'n disgrifio ei hun fel plaid "Fwslemaidd gymhedrol".

Dilynodd Erdoğan bolisi sefydlog Twrci o gael perthynas da gydag Israel, ond beirniadodd y wladwriaeth honno yn gryf ar ôl i filwyr Israelaidd ymosod ar lynges ddyngarol ar ei ffordd i Gaza ym Mai 2010.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Dwrc**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# CNN

CNN|  |
| Enghraifft o: | United States cable news, sianel deledu thematig, gwefan newyddion, cwmni cynhyrchu ffilmiau  |
| Dechrau/Sefydlu | 1 Mehefin 1980  |
| Lleoliad cyhoeddi | Dinas Efrog Newydd  |
| Perchennog | Warner Bros. Discovery  |
| Gweithredwr | Turner Broadcasting System  |
| Sylfaenydd | Ted Turner, Reese Schonfeld  |
| Isgwmni/au | CNN Films  |
| Rhiant sefydliad | Warner Bros. Discovery  |
| Cynnyrch | newyddion  |
| Pencadlys | CNN Center, Dinas Efrog Newydd  |
| Gwladwriaeth | Unol Daleithiau America  |
| Gwefan |   |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0gsgr  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Gwledydd a thaleithiau'r Unol Daleithiau gyda biwro CNN
Sianel deledu newyddion o'r Unol Daleithiau, ond a ddarlledir mewn llawer o wledydd ledled y byd drwy gêbl a lloeren erbyn hyn, yw **Cable News Network** (**CNN**). Perchennog CNN yw Time Warner. Sefydlodd Ted Turner CNN yn 1980.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **deledu**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Pab Innocentius IV

| Pab Innocentius IV |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Unknown  Genova  |
| Bu farw | 7 Rhagfyr 1254, 14 Rhagfyr 1254  Napoli  |
| Dinasyddiaeth | Gweriniaeth Genova  |
| *Alma mater* | * Prifysgol Parma
* Prifysgol Bologna
 |
| Galwedigaeth | offeiriad Catholig, esgob Catholig  |
| Swydd | pab, cardinal-offeiriad, Esgob Albenga-Imperia  |
| Cyflogwr | * Prifysgol Bologna
 |
| Tad | Ugo Fiesco, Count of Lavagna  |

Pab yr Eglwys Gatholig Rufeinig a rheolwr Taleithiau'r Babaeth o 25 Mehefin 1243 hyd ei farwolaeth oedd **Innocentius IV** (ganwyd **Sinibaldo Fieschi**) (tua 1195 – 7 Rhagfyr 1254).

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Rhagflaenydd: **Coelestinus IV** | **Pab** 25 Mehefin 1243 – 7 Rhagfyr 1254
 | Olynydd: **Alecsander IV** |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **bab**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Pab Grigor XVI

| Pab Grigor XVI |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Bartolomeo Alberto Cappellari  18 Medi 1765  Belluno  |
| Bu farw | 1 Mehefin 1846  Rhufain  |
| Dinasyddiaeth | Taleithiau'r Babaeth  |
| Galwedigaeth | offeiriad Catholig, esgob Catholig  |
| Swydd | pab, cardinal, abad  |
| llofnod |
|  |

Pab yr Eglwys Gatholig Rufeinig a rheolwr Taleithiau'r Babaeth o 2 Chwefror 1831 hyd ei farwolaeth oedd **Grigor XVI** (ganwyd **Bartolomeo Alberto Cappellari**) (18 Medi 1765 – 1 Mehefin 1846).

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Rhagflaenydd: **Pïws VIII** | **Pab** 2 Chwefror 1831 – 1 Mehefin 1846
 | Olynydd: **Pïws IX** |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **bab**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*