Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 15 Mehefin

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Mehefin
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
| 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07
 |
| 08 | 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14
 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21
 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28
 |
| 29 | 30 |  |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**15 Mehefin** yw'r cant chwedeg chweched (166ed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (167fed mewn blynyddoedd naid). Erys 199 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1215 - Y Magna Carta yn cael ei arwyddo.
* 1667 - Y meddyg Jean-Baptiste Denys o Ffrainc yn trallwyso gwaed oen i fachgen 15 oed. Hwn oedd y trallwysiad gwaed llwyddiannus cyntaf i berson ei dderbyn.
* 1836 - Arkansas yn dod yn 25ain talaith yr Unol Daleithiau.
* 1846 - Cytundeb Oregon yn dod i rym, gan sefydlu'r ffin rhwng Unol Daleithiau America a Chanada
* 1938 - Patent yn cael ei roi i László Bíró ar gyfer y beiro.
* 1977 - Etholiad cyffredinol yn Sbaen am y tro cyntaf ers 41 mlynedd. Enillwyd yr etholiad gan yr *Unión de Centro Democrático* dan arweinyddiaeth Adolfo Suárez, y Prif Weinidog.

## Genedigaethau

Edvard Grieg
Johnny Hallyday
* 1330 - Edward, y Tywysog Du, (m. 1376)
* 1479 - Lisa del Giocondo, arlunydd (m. 1542)
* 1594 - Nicolas Poussin, arlunydd (m. 1665)
* 1843 - Edvard Grieg, cyfansoddwr (m. 1907)
* 1872 - Grace Hall Hemingway, arlunydd (m. 1951)
* 1911 - Wilbert Awdry, clerigwr ac awdur (m. 1997)
* 1920 - Gabrielle Bellocq, arlunydd (m. 1999)
* 1925 - Richard Baker, newyddiadurwr (m. 2018)
* 1933 - Yasukazu Tanaka, pêl-droediwr
* 1937 - Waylon Jennings, canwr gwlad (m. 2002)
* 1939 - Brian Jacques, awdur (m. 2011)
* 1943 - Johnny Hallyday, cerddor (m. 2017)
* 1946 - Demis Roussos, canwr (m. 2015)
* 1948 - Henry McLeish, gwleidydd, Prif Weinidog yr Alban (2000-2001)
* 1949
	+ Jim Varney, actor (m. 2000)
	+ Simon Callow, actor
* 1951 - Syr John Redwood, gwleidydd
* 1953 - Xi Jinping, gwleidydd, Arlywydd Weriniaeth Pobl Tsieina
* 1963 - Nigel Walker, chwaraewr rygbi
* 1964
	+ Courteney Cox, actores
	+ Michael Laudrup, pêl-droediwr
* 1969
	+ Ice Cube, actor a digrifwr
	+ Oliver Kahn, pêl-droediwr
* 1973 - Neil Patrick Harris, actor
* 1992 - Mohamed Salah, pêl-droediwr

## Marwolaethau

Ella Fitzgerald
* 923 - Robert I, brenin Ffrainc, 56
* 1246 - Frederic II, Dug Awstria, 35
* 1381 - Wat Tyler, arweinydd Gwrthryfel y Gwerinwyr, 40
* 1849 - James K. Polk, Arlywydd yr Unol Daleithiau, 53
* 1927 - Sophie von Adelung, arlunydd, 77
* 1971 - Paula Wimmer, arlunydd, 95
* 1991 - Alice Danciger, arlunydd, 77
* 1992 - Mary B. Schuenemann, arlunydd, 93
* 1993 - James Hunt, gyrrwr Fformiwla Un, 45
* 1996 - Ella Fitzgerald, cantores jazz, 79
* 2004 - J. Gwyn Griffiths, ysgolhaig, bardd, beirniad a golygydd, 92
* 2013 - Kenneth G. Wilson, ffisegydd, 77
* 2014 - Casey Kasem, actor, 82
* 2018 - Leslie Grantham, actor, 71
* 2019 - Franco Zeffirelli, cyfarwyddwr ffilm, 96
* 2023 - Glenda Jackson, actores a gwleidydd, 87

## Gwyliau a chadwraethau

* Gŵyl Mabsant Trillo
* Diwrnod y Faner (Denmarc)
# 10 Mehefin

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Mehefin
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
| 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07
 |
| 08 | 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14
 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21
 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28
 |
| 29 | 30 |  |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**10 Mehefin** yw'r cant chwedeg unfed (161fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (162fed mewn blynyddoedd naid). Mae 204 diwrnod arall yn weddill hyd diwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1329 - Brwydr Pelekanon rhwng Yr Ymerodraeth Fysantaidd ac Ymerodraeth yr Otomaniaid.
* 1404 - Brwydr Mynydd Camstwn pan laddwyd Elis ap Richard ap Howell ap Morgan Llwyd, Cludwr Baner y Tywysog Owain Glyn Dŵr.
* 1719 – Gwrthryfeloedd y Jacobitiaid: Brwydr Glenshiel.
* 1909 - Y signal argyfwng SOS yn cael ei defnyddio am y tro cyntaf ar y llong *Slavonia*.

## Genedigaethau

Y Tywysog Philip
Judy Garland
Marion Chesney
* 1688 - James Francis Edward Stuart, hawlydd gorsedd Lloegr a'r Alban (m. 1766)
* 1818 - Clara Novello, soprano (m. 1908)
* 1819 - Gustave Courbet, arlunydd (m. 1877)
* 1901 - Frederick Loewe, cyfansoddwr (m. 1988)
* 1909 - Hideo Sakai, pêl-droediwr (m. 1996)
* 1910
	+ Laure Berthiaume-Denault, arlunydd (m. 1971)
	+ Howlin' Wolf, canwr (m. 1976)
* 1911 - Syr Terence Rattigan, dramodydd (m. 1977)
* 1912 - Sueko Matsueda Kimura, arlunydd (m. 2001)
* 1915 - Saul Bellow, awdur (m. 2005)
* 1919 - Jane Muus, arlunydd (m. 2007)
* 1920 - Ruth Graham, arlunydd (m. 2007)
* 1921 - Y Tywysog Philip o Loegr, Dug Caeredin (m. 2021)
* 1922 - Judy Garland, cantores ac actores (m. 1969)
* 1923 - Robert Maxwell, dyn busnes (m. 1991)
* 1926 - Hilda Margery Clarke, arlunydd
* 1928 - Maurice Sendak, awdur (m. 2012)
* 1929 - E. O. Wilson, biolegydd (m. 2021)
* 1930 - Chen Xitong, gwleidydd (m. 2013)
* 1936 - Marion Chesney, awdures (m. 2019)
* 1949 - John Sentamu, archesgob
* 1965 - Elizabeth Hurley, actores
* 1967 - Pavel Badea, pêl-droediwr
* 1970 - Chris Coleman, pêl-droediwr
* 1971 - Tadashi Nakamura, pêl-droediwr
* 1985 - Andy Schleck, seiclwr
* 1986 - Hajime Hosogai, pêl-droediwr
* 2003 - Beth Doherty, ymgyrchydd hinsawdd

## Marwolaethau

Ffrederic Barbarossa
* 1190 - Ffrederic Barbarossa, Ymerawdwr Glân Rhufeinig, 68
* 1580 - Luís de Camões, bardd, tua 55
* 1836 - André-Marie Ampère, ffisegydd, 61
* 1926 - Antoni Gaudí, pensaer, 73
* 1934 - Frederick Delius, cyfansoddwr, 72
* 1937 - Robert Borden, Prif Weinidog Canada, 76
* 1949 - Sigrid Undset, awdures, 67
* 1967 - Spencer Tracy, actor, 67
* 1982 - Vilma Eckl, arlunydd, 89
* 1988 - Louis L'Amour, nofelydd, 80
* 1990 - John Evans (dyn hynaf), 112
* 1996 - Marie-Louise von Motesiczky, arlunydd, 89
* 1998 - Matilda Michaylovna Boelgakova, arlunydd, 79
* 2001 - Vida Fakin, arlunydd, 86
* 2003 - Phil Williams, gwleidydd, 64
* 2004 - Ray Charles, cerddor jazz, 73
* 2008 - Paule Nolens, arlunydd, 84
* 2012 - Maria Keil, arlunydd, 97
* 2013 - Christa Moering, arlunydd, 96

## Gwyliau a chadwraethau

* Diwrnod Bortiwgal
# Pab Leo XIV

| Pab Leo XIV |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Robert Francis Prevost  14 Medi 1955  Chicago  |
| Man preswyl | 212 East 141st Place, Periw, y Fatican  |
| Dinasyddiaeth |  UDA  Periw |
| *Alma mater* | * St. Augustine Seminary High School
* Prifysgol Villanova
* Catholic Theological Union
* Prifysgol Archoffeiriadol Sant Tomos o Acwin
* Prifysgol Archoffeiriadol Sant Tomos o Acwin
 |
| Galwedigaeth | offeiriad Catholig, esgob Catholig, ffrier, archesgob, offeiriad rheolaidd, cardinal-lywodraethwr, cenhadwr Catholig, mathemategydd, Praefectus, diwinydd Catholig  |
| Swydd | Prior Cyffredinol Urdd Sant Awstin, esgob er anrhydedd, gweinyddwr apostolaidd, Esgob Chiclayo, Grand Chancellor, gweinyddwr apostolaidd, Prefect of the Dicastery for Bishops, President of the Pontifical Commission for Latin America, cardinal-diacon, Cardinal-esgob Albano, pab, cardinal  |
| Tad | Louis Marius Prevost  |
| Mam | Mildred Agnes Martinez  |
| Llinach | Family of Pope Leo XIV  |
| Gwobr/au | Bailiff Knight Grand Cross of Honour and Devotion of the Order of Saint John, Urdd Goruchaf Crist, Urdd y Baddon, Urdd y Sbardyn Aur, Urdd Pïws IX, Urdd Sant Grigor Fawr, Urdd Sant Sylvester, Urdd Sofran Milwyr Malta, Urdd Marchogol y Beddrod Sanctaidd, Gwobr Pro Ecclesia et Pontifice  |
| Gwefan |       |
| llofnod |
| Delwedd:Signature of Robert F. Prevost.svg, Official signature of Pope Leo XIV.svg |

Y Pab **Leo XIV** (ganwyd **Robert Francis Prevost**, 14 Medi 1955) yw pennaeth presennol yr Eglwys Gatholig. Etholwyd ef ar 8 Mai 2025, yn dilyn marwolaeth y Pab Ffransis. Ef yw'r pab cyntaf o Unol Daleithiau America, y cyntaf o Beriw a'r cyntaf o Urdd Sant Awstin. Yr ysbrydoliaeth dros ei ddewis o'r enw 'Leo' oedd y Pab Leo XIII, a ddatblygodd ddysgeidiaeth gymdeithasol Gatholig.

Cafodd Prevost ei eni yn Chicago, yn fab i'r llyfrgellydd Mildred (née Martínez) Prevost a'i gŵr Louis Marius Prevost, athro. Mae ganddo ddau frawd. Cafodd ei addysg uwchradd yn Ysgol Uwchradd Seminari Sant Awstin yn Michigan. Enillodd radd mewn mathemateg o Brifysgol Villanova yn Pennsylvania.

Ymroddodd Prevost ei yrfa gynnar fel offeiriad i urdd yr Awstiniaid, gan wasanaethu'n helaeth ym Mheriw fel cenhadwr. Roedd yn Brior Cyffredinol yr urdd o 2001 hyd 2013, ac yn 2015 dychwelodd i Beriw i gael ei benodi'n Esgob Chiclayo. Yn 2023, gwnaed ef yn gardinal gan y Pab Ffransis.

## Cyfeiriadau

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Rhagflaenydd: **Ffransis** | **Pab** 8 Mai 2025 – presennol
 | Olynydd: deiliad |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Unol Daleithiau America**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Seiclo

Seiclwr mynydd ar un o draciau Antur Stiniog, Blaenau Ffestiniog, yn ymarfer.
Modd o gludiant, difyrrwch a mabolgamp yw **seiclo** (hefyd **beicio** neu **marchogaeth beic**), sef y weithred o reidio beic, beic-un-olwyn, treisicl, beic-pedair-olwyn neu gerbyd tebyg arall a bwerir gan berson.

Y seiclwr Ffrengig Léon Georget, 1909
Mae nifer o chwaraewyr llwyddiannus ym myd seiclo Cymreig. Un prawf o hyn ydy'r ariannu sylweddol sydd wedi mynd i mewn i seiclo dros y blynyddoedd diweddar yng Nghymru ac ym Mhrydain fel cyfan; yn nodweddiadol, adeiladu *Velodrome* yng Nghasnewydd.

Ceir sawl math o seiclo gan gynnwys: seiclo trac, seiclo mynydd a seiclo hamddenol neu i'r gwaith. Ar ddiwedd yr 20g roedd gan yr heddlu a phosmyn feiciau. Datblygwyd rhai beiciau er mwyn eu plygu a'u cario ar dren neu fws.

## Traciau seiclo yng Nghymru

* Canolfan Maendy, Caerdydd - cynhaliwyd Gemau'r Gymanwlad yma yn 1993.
* Coed Llandegla, Sir Ddinbych
* Llwybr Coediog Cwm Carn, Glyn Ebwy
* Bikepark Wales, Coetir Gethin, Merthyr Tudful

## Seiclwr enwog

* Dale Appleby
* Martyn Ashton
* Léon Georget
* Rebecca James
* Angharad Mason
* Jimmy Michael (1877 - 1904)
* Geraint Thomas

## Gweler hefyd

* seiclo trac
* seiclo dan do

## Dolenni allanol

* (Saesneg) Beicio Cymru - Gwefan Swyddogol Archifwyd 2009-07-03 yn y Peiriant Wayback

Wiciadur
Chwiliwch am seiclo
yn Wiciadur.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **seiclo**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Y Gamp Lawn (tenis)

Y Gamp Lawn|  |
| Enghraifft o: | tennis tour with multiple editions  |
| Math | tennis tour  |
| Yn cynnwys | Pencampwriaeth Agored Awstralia, Pencampwriaeth Agored Ffrainc, Y Pencampwriaethau, Pencampwriaeth Agored yr Unol Daleithiau  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/01c2c1  |
| Quora | Grand-slams  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Yn nhenis, mae chwaraewr senglau neu dîm parau sy'n ennill pedair pencampwriaeth **y Gamp Lawn** yn yr un flwyddyn wedi ennill y Gamp Lawn neu Gamp Lawn Blwyddyn Calendr. Os yw'r chwaraewr neu dîm yn ennill y pedair yn olynol, ond nid o fewn yr un flwyddyn calendr, fe'i gelwir yn Gamp Lawn Blwyddyn Anghalendr. Os yw chwaraewr yn ennill y pedair ar ryw bwynt yn ei (g)yrfa, hyd yn oed os nad yn olynol, fe'i gelwir yn Gamp Lawn Gyrfa.

Mae pedwar twrnamaint y Gamp Lawn yn ddiwygiadau pwysicaf y flwyddyn yn nhenis, yn nhermau pwyntiau'r rhestr detholion, traddodiad, yr arian gwobr, a sylw cyhoeddus. Maent fel y ganlyn:

* Pencampwriaeth Agored Awstralia
* Pencampwriaeth Agored Ffrainc
* Pencampwriaeth Agored yr Unol Daleithiau
* Pencampwriaethau Wimbledon

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **denis**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Periw

Periw|  |
| Gweriniaeth PeriwRepública del Perú (Sbaeneg)* |
|  |
| Arwyddair | Gwlad yr Inca  |
| Math | gwladwriaeth sofran, gwlad  |
|  |
| Prifddinas | Lima  |
| Dinas fwyaf | Lima  |
| Poblogaeth | 33,726,000  |
| Sefydlwyd | 28 Gorffennaf 1821 (Datganwyd Annibyniaeth oddi wrth Sbaen) 14 Awst 1879 (Cydnabod ei hannibyniaeth) 15 Tachwedd 1889 (Gwladwriaeth) |
| Anthem | Anthem Genedlaethol Periw  |
| Pennaeth llywodraeth | José María Balcázar  |
| Cylchfa amser | UTC−05:00  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Sbaeneg, Aymara, Quechua  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | America Ladin  |
| Gwlad | Periw  |
| Arwynebedd | 1,285,216 km²  |
| Gerllaw | Y Cefnfor Tawel, Grau Sea  |
| Yn ffinio gyda | Ecwador, Colombia, Bolifia, Brasil, Tsile, Gran Colombia  |
| Cyfesurynnau | 9.4°S 76°W  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Llywodraeth Periw  |
| Corff deddfwriaethol | Cyngres Gweriniaeth Periw  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd Periw  |
| Pennaeth y wladwriaeth | José María Balcázar  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Arlywydd Periw  |
| Pennaeth y Llywodraeth | José María Balcázar  |
|  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $223,718 miliwn, $242,632 miliwn  |
| Arian | Nuevo sol  |
| Canran y diwaith | 4 ±1 canran  |
| Cyfartaledd plant | 2.455  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.762  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad ar arfordir gorllewinol De America yw **Gweriniaeth Periw** neu **Beriw**. Mae'n ffinio ag Ecwador a Cholombia yn y gogledd, Brasil a Bolifia yn y dwyrain, Tsile yn y de a'r Môr Tawel yn y gorllewin. Dominyddir daearyddiaeth y wlad gan gadwyn fawr yr Andes. Canol Ymerodraeth yr Incas oedd Periw.

## Daearyddiaeth

*Prif: Daearyddiaeth Periw*
Machu Picchu
Dyn o Pisac, Periw
## Hanes

*Prif: Hanes Periw*
## Gwleidyddiaeth

*Prif: Gwleidyddiaeth Periw*
## Diwylliant

*Prif: Diwylliant Periw*
## Economi

*Prif: Economi Periw*
## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Beriw**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Rhyfel Affganistan a Phacistan

Rhyfel Affganistan a Phacistan| Affganistan (oren) a Phacistan (gwyrdd). |
| Enghraifft o: | rhyfel  |
| Dyddiad | 21 Chwefror 2026  |
| Rhan o | Afghanistan–Pakistan skirmishes, Rhyfel Gogledd Orllewin Pacistan  |
| Lleoliad | Durand Line  |
| Gwladwriaeth | Affganistan, Pacistan  |
| Dynodwyr |

Cychwynnodd **Rhyfel Affganistan a Phacistan** yn Chwefror 2026. Rhagflaenwyd y rhyfel gan fisoedd o fân-wrthdrawiadau rhwng y ddwy wlad. Er iddynt gytuno ar gadoediad yn Hydref 2025, cyhuddodd y ddwy ochr ei gilydd o beidio â cheisio trafodaethau heddwch o ddifrif. Ar 21 Chwefror 2026, lansiodd Awyrlu Pacistan (PAF) gyrchoedd awyr ar daleithiau Nangarhar, Paktika a Khost yn Affganistan yn targedu saith gwersyll milwriaethus honedig yn perthyn i'r Taliban Pacistanaidd (TTP) a'r Wladwriaeth Islamaidd yn Nhalaith Khorasan (ISIS–K), gyda'r nod o dalu'r pwyth yn ôl am ymosodiadau terfysgol diweddar yn Islamabad, Bajaur, a Bannu. Rhoddai llywodraeth Pacistan fai am y derfysgaeth ar y Taliban, sy'n rheoli Affganistan.

Yn ôl swyddogion y Taliban yn Affganistan, roedd y cyrchoedd awyr yn targedu sifiliaid a chanolfannau crefyddol, gan ladd 18 o sifiliaid yn Nhalaith Nangarhar. Gwadodd swyddogion o Bacistan y cyhuddiad o dargedu sifiliaid, ac yn ôl *The Express Tribune*, yn dibynnu ar ffynonellau yn y lluoedd milwrol, bu farw 80 o filwyr yn Affganistan. Cyhoeddodd Cenhadaeth Gynorthwyol y Cenhedloedd Unedig yn Affganistan (UNAMA) fod rhai o'r meirw a'r clwyfedigion yn sifiliaid.

Ar 26 Chwefror, lansiodd Affganistan "ymgyrch ddialgar" yn erbyn gorsafoedd milwrol Pacistan yn y gororau, gan arwain at ysgarmesau ar hyd Linell Durand a saethu ar draws y ffin rhwng milwyr y Taliban a lluoedd diogelwch Pacistan. Ymatebodd Pacistan drwy gychwyn Ymgyrch Ghazab Lil Haq ("Digofaint Gwirionedd") yn erbyn y Taliban. Trannoeth, datganodd Khawaja Muhammad Asif, Gweinidog Amddiffyn Pacistan, "ryfel agored" rhwng y ddwy wlad.

## Cyfeiriadau