Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Rhyfel Cosofo

Rhyfel Cosofo|  |
| Enghraifft o: | rhyfel  |
| Dyddiad | Chwefror 1998  |
| Rhan o | Rhyfeloedd Iwgoslafia  |
| Dechreuwyd | 27 Chwefror 1998  |
| Daeth i ben | 11 Mehefin 1999  |
| Lleoliad | Cosofo  |
| Yn cynnwys | Aerial Battle over Valjevo  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/048jd  |
| Quora | Kosovo-war  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Dechreuodd **Rhyfel Cosofo** ym 1998 gyda gwrthdaro rhwng lluoedd Gweriniaeth Ffederal Iwgoslafia a Byddin Rhyddhau Cosofo. Rhwng 24 Mawrth a 11 Mehefin 1999, bomiodd NATO Iwgoslafia trwy Ymgyrch Grym Cynghreiriol. Cafodd bron i 1 miliwn o boblogaeth Cosofo, y mwyafrif ohonynt yn Albaniaid ethnig ond yn cynnwys Serbiaid lleol hefyd, ei dadleoli yn ystod y rhyfel, a llwyddodd y rhan fwyaf i ddychwelyd wedi i'r rhyfel ddod i ben.

Ystyrid Rhyfel Cosofo y rhyfel dyngarol cyntaf gan rai, ond bu nifer o agweddau'r gwrthdaro, gan gynnwys cyfrifoldebau, cyhuddiadau o droseddau rhyfel, ac ymyrraeth NATO, yn ddadleuol iawn.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ryfel** neu **wrthdaro milwrol**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Austin

Austin|  |
|  |
| Math | city of Texas, dinas fawr, tref ddinesig  |
| Enwyd ar ôl | Stephen F. Austin  |
|  |
| Poblogaeth | 961,855  |
| Sefydlwyd | * 1835
 |
| Pennaeth llywodraeth | Kirk Watson  |
| Cylchfa amser | Cylchfa Amser Canolog  |
| Gefeilldref/i | {{int:show}}Antalya, Angers, Saltillo, Koblenz, Lima, Maseru, 臺中市, Edmonton, Ōita, Hackney  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Travis County  |
| Gwlad |  Unol Daleithiau |
| Arwynebedd | 827.51276 km², 790.107506 km²  |
| Uwch y môr | 149 ±1 metr  |
| Cyfesurynnau | 30.3°N 97.7333°W  |
| Cod post | 73301, 73344, 78701, 78702, 78703, 78704, 78705, 78708, 78709, 78710, 78711, 78712, 78713, 78714, 78715, 78716, 78717, 78718, 78719, 78720, 78721, 78722, 78723, 78724, 78725, 78726, 78727, 78728, 78729, 78730, 78731, 78732, 78733, 78734, 78735, 78736, 78737, 78738, 78739, 78741, 78742, 78744, 78745, 78746, 78747, 78748, 78749, 78750, 78751, 78752, 78753, 78754, 78755, 78756, 78757, 78758, 78759, 78760, 78761, 78762, 78763, 78764, 78765, 78766, 78767, 78768, 78772, 78773, 78774, 78778, 78779, 78783, 78799  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Maer Austin  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Kirk Watson  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

**Austin** yw prifddinas y dalaith Americanaidd, Texas, Unol Daleithiau. Dyma yw'r bedwaredd ddinas fwyaf yn Texas a'r unfed ar ddeg ddinas fwyaf yn yr Unol Daleithiau. Yn ogystal â hyn, Austin oedd y drydedd ddinas a ehangodd gyflymaf yn y wlad rhwng 2000 a 2006. Mae gan Austin boblogaeth o 790,390. Y ddinas yw canolbwynt diwylliannol ac economaidd yr ardal metropolitanaidd Austin–Round Rock gyda phoblogaeth o tua 1.6 miliwn o bobl.

Sefydlwyd yr ardal yn ystod y 1830au ar lannau'r Afon Colorado gan ymgartrefwyr gwyn, a alwodd y pentref yn *Waterloo*. Ym 1839, dewiswyd Waterloo fel prif ddinas Gweriniaeth Texas a oedd newydd gael ei hannibyniaeth. Ail-enwyd y ddinas yn Austin ar ôl Stephen F. Austin. Tyfodd y ddinas trwy gydol y 19g a daeth yn ganolfan ar gyfer y llywodraeth ac addysg wrth i Gapitol Talaith Texas a Phrifysgol Texas gael eu sefydlu yno. Wedi cyfnod o ddiffyg twf ar ôl y Dirwasgiad Mawr parhaodd Austin ei datblygiad i fod yn ddinas a oedd yn ganolbwynt technoleg a busnes.

## Gefeilldrefi Austin

| Gwlad
 | Dinas
 | Blwyddyn o bartneriaeth
 |
| --- | --- | --- |
|  Awstralia
 | Adelaide
 | 1983
 |
|  Ffrainc
 | Angers
 | 2011
 |
|  Yr Almaen
 | Koblenz
 | 1991
 |
|  Periw
 | Lima
 | 1981
 |
|  Lesotho
 | Maseru
 | 1978
 |
|  Japan
 | Ōita
 | 1990
 |
|  Mecsico
 | Saltillo
 | 1968
 |
|  Nigeria
 | Orlu
 | 2000
 |
|  De Corea
 | Gwangmyeong
 | 2001
 |
|  Tsieina
 | Xishuangbanna
 | 1997
 |
|  Twrci
 | Antalya
 | 2009
 |

## Dolenni Allanol

* (Saesneg) Gwefan Dinas Austin

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Texas**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Hulu

Hulu|  |
| Enghraifft o: | gwefan, gwasanaeth ffrydio fideo, busnes, online film database  |
| Iaith | Saesneg  |
| Dechrau/Sefydlu | Mawrth 2007  |
| Perchennog | The Walt Disney Company, NBCUniversal, Providence Equity Partners, News Corporation, 21st Century Fox, Warner Media Group  |
| Sylfaenydd | Beth Comstock, Jason Kilar  |
| Aelod o'r  canlynol | Alliance for Open Media  |
| Rhiant sefydliad | Disney Media and Entertainment Distribution  |
| Ffurf gyfreithiol | is-gwmni  |
| Pencadlys | Santa Monica  |
| Gwladwriaeth | Unol Daleithiau America  |
| Dosbarthydd | Nintendo eShop  |
| Gwefan |   |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/02y\_4jg  |
| Quora | Hulu-com  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Gwasanaeth ffrydio yw **Hulu**. Mae'n annibynnol yn Japan, yn ychwanegiad at Disney+ yn yr Unol Daleithiau, ac yn sianel sydd wedi'i chynnwys yng ngwasanaeth ffrydio Cwmni Walt Disney yng ngweddill y byd. Mae ei bencadlys wedi'i leoli yn Santa Monica, Califfornia.

## Cyfeiriadau
# BitTorrent

BitTorrent|  |
| Enghraifft o: | computer network protocol  |
| Dechrau/Sefydlu | 2001  |
| Gwefan |   |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/01jp81  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Mae **BitTorrent** yn brotocol i rannu ffeiliau mewn modd cyfoed-i-gyfoed dros y rhyngrwyd. Mae'n un o'r ffyrdd mwyaf cyffredin i drosglwyddo ffeiliau mawr.

Cafodd BitTorrent ei greu gan Bram Cohen yn 2001 ac erbyn hyn mae yna nifer o gleientiaid BitTorrent ar gael ar gyfer gwahanol blatfformau cyfrifiaduron. Mae dros 100 miliwn o bobl dros y byd yn defnyddio BitTorrent.

## Disgrifiad

Defnyddir BitTorrent i leihau'r effeithiau ar weinyddion a rhwydweithiau o ddosbarthu ffeiliau mawr. Yn hytrach na bod pawb yn lawrlwytho ffeil o'r un ffynhonnell, mae'r protocol BitTorrent yn caniatáu defnyddwyr i ymuno â haid o westeiwyr i lawrlwytho ac uwchlwytho gyda'i gilydd ar yr un pryd. Gall y protocol gweithio dros rwydweithiau gyda chyflymderau isel fel bod cyfrifiaduron bychan, fel ffonau symudol, yn medru dosbarthu ffeiliau i lawer o dderbynwyr.

I rannu ffeil, mae defnyddiwr yn creu ffeil torrent bach sy'n cynnwys disgrifiad o'r ffeil ac yn ei ddosbarthu mewn ffyrdd arferol, fel ar wefan neu mewn ebost. Mae yna yn gwneud y ffeil ar gael drwy ei hadu yn ei gleient BitTorrent; hwn yw'r hadwr cyntaf. Mae eraill gyda'r ffeil torrent yn ei agor yn ei gleient BitTorrent nhw, sydd yna yn cysylltu â'r hadwr a/neu gyfoedion eraill ac yn lawrlwytho'r cynnwys ganddynt.

Mae'r protocol yn trin ac yn trosglwyddo ffeiliau fel nifer o ddarnau bychan yn hytrach nac un darn cyflawn. Wedi i gyfoedion derbyn darn o ffeil, maent hefyd yn dod yn ffynhonnell o'r darn hwnnw i gyfoedion eraill ac felly yn lleihau y gofyn amdano ar yr hadwr gwreiddiol. Does dim angen felly i'r ffynhonnell wreiddiol drosglwyddo pob darn i bob lawrlwythwr na chwaith i'w trosglwyddo mewn unrhyw drefn arbennig. Gall lawrlwythwyr stopio ac ail ddechrau lawrlwytho ar unrhyw bryd heb golli'r darnau maent eisoes wedi eu derbyn, ond po fwyaf y nifer o gyfoedion sydd â'r ffeil torrent yn weithredol yn eu cleient BitTorrent ar yr un pryd, cyflymaf yn y byd y mae'r trosglwyddo rhyngddynt.

Pan mae cyfoed wedi lawrlwytho ffeil(iau) yn gyflawn, mae'n dod yn hadwr ei hun.

## Cyfeiriadau
# Torfoli

Poster sinema Catalaneg o oddeutu 1910. Mae Llyfrgfell ac Archifdy Ffilm Catalonia'n sganio ac yna'n torfoli'r trawsgrifo dogfennau fel hyn yn eu prosiect *Transcriu-me!!* (Trawsgrifia Fi!!!)
Torf-ariannu ar 'Crowdfunder.co.uk' yn Chwefror 2015; gyda'r diben o 'gael Mabon ap Gwynfor, Plaid Cymru, wedi ei ethol yn Ne Clwyd'.
Y broses o gael gwasanaethau, syniadau neu gynnwys drwy annog nifer fawr o gyfranwyr ar-lein yw **torfoli**. Mae hyn i'w gyferbynnu â'r dull traddodiadol o anfon llythyrau'n gofyn am gymorth er mwyn gwireddu prosiect. Gellir defnyddio torfoli hefyd i rannu baich prosiect arbennig (a llafurus) rhwng nifer o bobl, neu 'dorf'.

Bathwyd y term Saesneg *"crowdsourcing"* yn 2005 gan Jeff Howe, golygydd *Wired*, mewn erthygl o'r enw *"The Rise of Crowdsourcing"* *The Rise Of Crowdsourcing*" Gellir olrhain y bathiad Cymraeg ychydig flynyddoedd yn ddiweddarach ar wefan Hacio'r Iaith.*[angen ffynhonnell]*

Gall y torfoli fod ar gyfer ystod eang o weithgareddau. Enghreifftiau o dorfoli yw: torf-ariannu, torfoli cystadleuaeth eang ei natur, ymchwil ar-lein am ateb i broblem neu berson ar goll. Gellir defnyddio torf o bobl i sawl pwrpas gan gynnwys torf-brofi, sef profi meddalwedd gan nifer o bobl er mwyn ei wella; erbyn 2014 defnyddiwyd y dull hwn o brofi meddalwedd gan 55% o gwmnïau. Gellir defnyddio lliaws o bobl yn yr un modd i ateb problem algebra, ac ystyrir hyn yn fath o 'gyfrifiaduraeth ddynol'.

Defnyddiwyd torfoli yn Gymraeg er mwyn creu'r llinell amser: Hanes y We yn Gymraeg Archifwyd 2014-12-19 yn y Peiriant Wayback gan Dr Rhodri Llŷr ap Dyfrig.

## Cyfeiriadau
# Gmail

Gmail|  |
| Enghraifft o: | gwasanaeth darparu ebyst, email system, gwasanaeth ar-lein, webmail  |
| Crëwr | Paul Buchheit  |
| Rhan o | Google Workspace, Google  |
| Iaith | ieithoedd lluosog  |
| Dechrau/Sefydlu | 1 Ebrill 2004  |
| Perchennog | Google  |
| Pencadlys | Pittsburgh, Glenwood Springs, Houston  |
| Dosbarthydd | App Store, Google Play  |
| Gwefan |   |
| Dynodwyr |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Logo Gmail
Gwasanaeth ebost gan Google yw **Gmail**. Am gyfnod roedd rhaid i'r gwasanaeth ddefnyddio'r enw Googlemail yn y Deyrnas Unedig oherwydd fod cwmni arall yn berchen ar nod masnach 'Gmail' yn y D.U. Fe setlwyd y mater yn Mai 2010.

Mae'r gwasanaeth ar gael mewn 72 iaith, gan gynnwys y Gymraeg ers Mai 2012. Enillodd Gmail yr ail wobr yn "100 Cynnyrch Gorau o 2005" gan PC World, tu ôl i Mozilla Firefox.

Mae Gmail yn anwybyddu atalnod llawn mewn cyfeiriad ebost, e.e. mae'r cyfeiriad enghraifft@gmail.com yr un peth a engh.raifft@gmail.com. Mae Gmail yn cydnabod hyn yn eu dogfennau helpu. Gall Google orffen cyfrif Gmail ar ôl naw mis o anweithgarwch.

## Cyfeiriadau

## Dolen allanol

* Gwefan swyddogol

 *Eginyn erthygl sydd uchod am y **rhyngrwyd** neu'r **We Fyd-Eang**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Total Nonstop Action Wrestling

Total Nonstop Action Wrestling|  |
| Enghraifft o: | busnes, professional wrestling promotion, menter  |
| Dechrau/Sefydlu | 10 Mai 2002, 4 Ionawr 2024  |
| Dechreuwyd | 10 Mai 2002, 4 Ionawr 2024  |
| Sylfaenydd | Jeff Jarrett, Jerry Jarrett, Bob Ryder  |
| Rhiant sefydliad | Anthem Sports & Entertainment  |
| Ffurf gyfreithiol | cwmni cyfyngedig (UDA)  |
| Cynnyrch | tie-in, fideo cartref, merchandising, cerddoriaeth, pay-per-view, cyhoeddi, teledu, fideo ar alw  |
| Pencadlys | Nashville  |
| Gwefan |   |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/02bgs8  |
| Quora | Total-nonstop-action-wrestling  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Mae **Total Nonstop Action Wrestling** neu **TNA** yn gwmni ymgodymu (reslo) Americanaidd ai sefydlwyd ym mis Mai 2002 gan Jeff Jarrett a'i dad. Mae rhan fwyaf o gwmni reslo TNA yn perthyn i 'Panda Energy International'. Enw'r cwmni yw 'TNA Entertainment, LLC' sydd wedi ei leoli yn Nashville ac Orlando.

TNA yw cystadlaeth mwyaf y cwmni reslo Americanaidd WWE, mae'r ddau gwmni o dan ymchwiliad gan 'United States House Committee on Oversight and Government Reform' ar y funud yn dilyn marwolaeth nifer o reslwyr yn diweddar.

Ym mis Hydref 2007 dechreuwyd ddarlledu prif sioe TNA, *TNA iMPACT!* am ddwy awr yn wythnosol ar sianel teledu Spike yn yr Unol Daleithiau ac ar sianel Bravo ym Mhrydain.

Dechreuodd Tesco werthu modelau ymgodymu TNA ym mis Hydref 2007.

Wedi i WWE brynnu ei chystadleathau mwyaf, sef World Championship Wrestling ac Extreme Championship Wrestling yn 2001, daeth WWE yn y cwmni ymgodymu proffesiynol fwyaf y byd a bu'n cefnogi'r ymgodymwr proffesiynol Jeff Jarret a'i gad. Jerry Jarret a greodd TNA gyda help cwmni ymgodymu National Wrestling Alliance yn 2002. Torodd TNA i ffwrdd o gwmni National Wrestling Alliance yn 2004 gan ddod yn gwmni annibynnol.

## Dolenni allanol

* (Saesneg) Gwefan TNA Archifwyd 2007-02-17 yn y Peiriant Wayback

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **chwaraeon**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Traethawd

Traethodau Michel de Montaigne.
Gwaith llenyddol yw **traethawd** (lluosog: traethodau) a ysgrifennir o safbwynt yr awdur. Mae natur, strwythur a chynnwys traethodau yn amrywio'n eang, ac maent wedi bod yn bwysig ym meysydd beirniadaeth lenyddol, gwleidyddiaeth, sylwebaeth gymdeithasol, dadlau, cofiannau, a barnau personol. Mewn nifer o wledydd mae traethodau yn rhan allweddol o addysg.

## Geirdarddiad

Gair benthyg o'r Lladin yw "*traethawd*" a dardda o'r gair "*tractātus*", sydd yn golygu, yn ei ystyr eglwysig, 'bregeth' neu 'homili'

## Ffynonellau

## Gweler hefyd

* Adolygiad llyfr
* Crynodeb (gwaith academaidd)
* Erthygl academaidd
* Maniffesto
* Pamffled
* Traethawd ymchwil
* Ysgrif

Wiciadur
Chwiliwch am traethawd
yn Wiciadur.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **lenyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Pong

Sgrinlun *Pong*. Mae'r ddwy badl yn dychwelyd y bêl yn ôl ac ymlaen. Cedwir y sgôr gan y rhifau (0 ac 1) ar frig y sgrin.
Pong yw un o'r gemau fideo arcêd cynharaf. Mae'n gêm seiliedig ar denis bwrdd sy'n cynnwys graffeg dau ddimensiwn syml. I chware'r gêm mae chwaraewr yn rheoli *padl* (llinell ar y sgrin) drwy ei symud yn fertigol ar draws ochr chwith neu dde'r sgrin. Mae'n gêm i ddau chwaraewr lle fydd un yn cystadlu efo chwaraewr arall sy'n rheoli ail badl ar ochr arall y sgrin. Mewn rhai fersiynau mae modd chware fel unigolyn yn erbyn y peiriant. Mae chwaraewyr yn defnyddio'r padlau i daro pêl yn ôl ac ymlaen. Y nod yw i chwaraewr gyrraedd un ar ddeg o bwyntiau cyn y gwrthwynebydd; caiff pwyntiau eu hennill pan fydd un yn methu taro'r bel a'i dychwelyd i'r llall.

## Hanes

Gynhyrchwyd y gêm yn wreiddiol gan gwmni Atari. Cafodd ei rhyddhau ym 1972. Creodd Allan Alcorn *Pong* fel ymarfer hyfforddi a roddwyd iddo gan Nolan Bushnell, cyd-sylfaenydd Atari. Roedd Bushnell yn seilio'r syniad ar gêm ping-pong electronig a gynhwyswyd yn y consol Magnavox Odyssey. Fe wnaeth Magnavox erlyn Atari yn ddiweddarach am dorri patent.

Pong oedd y gêm fideo lwyddiannus gyntaf yn fasnachol, a helpodd i sefydlu'r diwydiant gemau fideo arcêd a thafarn ynghyd â'r gem consol cartref cyntaf, sef y Magnavox Odyssey. Yn fuan ar ôl ei ryddhau, dechreuodd nifer o gwmnïau gynhyrchu gemau a oedd yn copïo ei arddull chware, ac yn y pen draw rhyddhawyd mathau newydd o gemau. O ganlyniad, anogodd Atari ei staff i gynhyrchu gemau mwy arloesol. Rhyddhaodd y cwmni sawl dilyniant a oedd yn adeiladu ar arddull chware'r gwreiddiol trwy ychwanegu nodweddion newydd. Yn ystod tymor Nadolig 1975, rhyddhaodd Atari fersiwn cartref o Pong drwy siopau manwerthu Sears yn unig.

Mae Pong yn rhan o gasgliad parhaol Sefydliad Smithsonian yn Washington, D.C. oherwydd ei bwysigrwydd ddiwylliannol.

## Oriel

* Consol Magnavox-Odyssey
* Consol arcêd / tafarn *Pong*
* Allan Alcorn, dyfeisydd *Pong*
* Gêm *Pong* ar sgrin deledu

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* Fideo YouTube o'r gêm Fideo Ping-Pong gyntaf a gofnodwyd ym 1969
* Fersiwn o'r gêm i'w chware arlein gan Game salad

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia
gyfryngau sy'n berthnasol i:
Pong
# Prifysgol Chicago

Prifysgol Chicago|  |
| Arwyddair | crescat scientia vita excolatur  |
| Math | prifysgol breifat, sefydliad addysgol preifat nid-am-elw, prifysgol ymchwil  |
|  |
| Sefydlwyd | * 1890
 |
| Daearyddiaeth |
| Lleoliad | Chicago  |
| Sir | Chicago  |
| Gwlad |  Unol Daleithiau |
| Cyfesurynnau | 41.7897°N 87.5997°W  |
| Cod post | 60637  |
| Niferoedd | 18,504  |
|  |
| Sefydlwydwyd gan | John D. Rockefeller, American Baptist Education Society, Silas B. Cobb, Charles L. Hutchinson, Martin A. Ryerson, John Dewey  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifysgol breifat a leolir yn Chicago, Illinois, UDA, yw **Prifysgol Chicago** (Saesneg: *University of Chicago*). Sefydlwyd ym 1890 dan nawdd John D. Rockefeller.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **brifysgol** neu **addysg uwch**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Ruth J. Williams

| Ruth J. Williams |
| --- |
| Ganwyd | 7 Mawrth 1955  Awstralia  |
| Dinasyddiaeth | Unol Daleithiau America  |
| *Alma mater* | * Prifysgol Stanford
 |
| Ymgynghorydd y doethor | * Chung Kai-lai
 |
| Galwedigaeth | mathemategydd, ystadegydd  |
| Cyflogwr | * Prifysgol Califfornia, San Diego
 |
| Gwobr/au | Gwobr Damcaniaeth John von Neumann, Fellow of the Institute of Mathematical Statistics, Cymrawd yr AAAS, Cymrawd Academi Celf a Gwyddoniaeth America, Fellow of the Society for Industrial and Applied Mathematics, Cymrodoriaeth Guggenheim, Fellow of the American Mathematical Society  |

Mathemategydd Americanaidd yw **Ruth J. Williams** (ganed 7 Mawrth 1955), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel cyfuniadoleg a damcaniaeth grwpiau.

## Manylion personol

Ganed Ruth J. Williams ar 7 Mawrth 1955 yn Awstralia ac wedi gadael yr ysgol leol bu'n astudio Gwyddoniaeth. Ymhlith yr anrhydeddau a gyflwynwyd iddi am ei gwaith mae'r canlynol: Gwobr Damcaniaeth John von Neumann.

## Gyrfa

### Aelodaeth o sefydliadau addysgol

* Prifysgol Califfornia, San Diego

### Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau

* Academi Celf a Gwyddoniaeth America
* Academi Genedlaethol y Gwyddorau
* Cymdeithas Mathemateg Cymhwysol a Diwydiannol
* Cymdeithas Fathemateg America
* Sefydliad Ystadegau Mathemategol

## Gweler hefyd

* Bioleg
* Cemeg
* Ffiseg
* Mathemateg bur
* Ystadegaeth
* Geometreg
* Rhestr o wyddonwyr o Gymru

## Cyfeiriadau
# Pompeii

Pompeii|  |
| Math | safle archaeolegol, dinas hynafol  |
|  |
| Poblogaeth | 0  |
| Sefydlwyd | * 6 g CC
 |
| Cylchfa amser | UTC+01:00, UTC+2  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Pompei  |
| Gwlad | Yr Eidal  |
| Arwynebedd | 98.05 ha  |
| Cyfesurynnau | 40.75056°N 14.48972°E  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Stryd yn Pompeii
Dinas Rufeinig a gladdwyd gan ffrwydrad Mynydd Feswfiws yn 79 OC yw **Pompeii**. Saif gerllaw dinas Napoli yn rhanbarth Campania.

Pan ffrwydrodd Feswfiws ar 24 Awst 79, dinistriwyd Pompeii a thref gyfagos Herculaneum. Claddwyd y dref gan lwch a lludw o'r ffrwydrad, a bu ar goll hyd iddi gael ei hail-ddarganfod yn 1748. Oherwydd hyn, mae'r adeiladau wedi eu cadw mewn cyflwr rhyfeddol o dda, ac mae'r gweddillion wedi dod yn Safle Treftadaeth y Byd ac yn un o atyniadau mwyaf yr Eidal i dwristiaid, gydag oddeutu 2.5 miliwn o ymwelwyr bob blwyddyn.

Credir i Pompeii gael ei sefydlu yn y 7fed neu'r 6ed ganrif CC, gan yr Osci, un o bobloedd canolbarth yr Eidal. Daeth dan ddylanwad Rhufain o'r 4 CC ymlaen. Cymerodd ran yng ngwrthryfel dinasoedd Campania yn erbyn Rhufain tua 90 CC, ond yn 89 CC gosodwyd y ddinas dan warchae gan Sulla. Yn 80 CC, wedi i ddinas Nola syrthio, gorfodwyd Pompeii i ildio i Rufain. Sefydlwyd llawer o gyn-filwyr o'r llengoedd yno, a chafodd yr enw *Colonia Cornelia Veneria Pompeianorum*. Datblygodd y ddinas yn ganolfan fasnach bwysig a llewyrchus.

Cedwir llawer o'r gwaith celf a ddarganfuwyd yn Pompeii yn Amgueddfa Archaeolegol Genedlaethol Napoli.

## Gweler hefyd

* Cabinet Cudd

## Cyfeiriadau
# Y celfyddydau perfformio

Y celfyddydau perfformio| Perfformiad o'r ddrama *Saer Doliau* gan Gwmni Theatr Cymru ym 1977. |
| Enghraifft o: | ffurf gelf  |
| Math | y celfyddydau  |
| Yn cynnwys | perfformiwr, cynulleidfa  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/05qjc  |
| Quora | Performing-arts  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Y celfyddydau hynny a berfformir yn fyw ar gyfer cynulleidfa yw'r **celfyddydau perfformio**. Maent yn cynnwys sawl modd o ddefnyddio'r corff, y llais, a gwrthrychau i gyfleu mynegiant celfyddydol. Y prif gelfyddydau perfformio yw cerddoriaeth, dawns, a'r theatr. Cwmpasir gan y term hefyd amrywiaeth eang o ddisgyblaethau a thraddodiadau sy'n gweithio ag offer, celfi, neu wrthrychau eraill i gyflwyno sioe o ryw fath, gan gynnwys consurio, tafleisiaeth, a sgiliau syrcas. Gwahaniaethir rhwng y celfyddydau perfformio a'r celfyddydau gweledol, sy'n siapio defnyddiau a chyfryngau i greu gweithiau materol sefydlog.

Mae perfformiadau megis cerddoriaeth, drama a chomedi, gymnasteg, a llawdrin gwrthrychau yn gyffredin i holl ddiwylliannau'r ddynolryw. Gellir olrhain cerddoriaeth a dawns yn ôl i gynhanes, ac mae sgiliau syrcas yn dyddio'n ôl i'r Hen Aifft. Perfformir y fath gelfyddydau'n broffesiynol, gan amaturiaid, neu fel difyrwaith, ac mewn sawl man: adeiladau megis y chwaraedy neu'r neuadd gyngerdd, ar lwyfannau awyr agored neu mewn pebyll, neu ar y stryd.

Yn ogystal â'u gwerth celfyddydol, mae perfformiadau byw ger bron cynulleidfaoedd yn ffurf ar adloniant. Gall celfyddyd perfformio fod yn enghraifft o gelfyddyd gain (megis bale neu opera) neu'n rhan o ddiwylliant poblogaidd.

## Cyfeiriadau
# Geelong

Geelong|  |
| Math | dinas, dinas fawr  |
|  |
| Poblogaeth | 180,239  |
| Sefydlwyd | * 1838
 |
| Cylchfa amser | UTC+10:00  |
| Gefeilldref/i | Athens  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  Awstralia |
| Arwynebedd | 1,240 km²  |
| Uwch y môr | 14 metr  |
| Cyfesurynnau | 38.15°S 144.35°E  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

**Geelong** (Wathawurrungeg: *Djilang*) yw'r ddinas ail fwyaf yn nhalaith Victoria, Awstralia, gyda phoblogaeth o tua 205,000 o bobl.

Fe’i lleolir tua 75 cilometr i'r de-orllewin o brifddinas Victoria, Melbourne.

Geelong yn Victoria
 **Dinasoedd VictoriaPrifddinas**

Melbourne

**Dinasoedd eraill**

Ballarat **·**
Benalla **·**
Bendigo **·**
Geelong **·**
Hamilton **·**
Horsham **·**
Moe **·**
Morwell **·**
Mildura **·**
Portland **·**
Sale **·**
Shepparton **·**
Swan Hill **·**
Traralgon **·**
Wangaratta **·**
Warrnambool **·**
Wodonga

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Victoria**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Cynllunio trefol

Cynllunio trefol|  |
| Enghraifft o: | math o bolisi, gweinyddiaeth gyhoeddus, disgyblaeth academaidd  |
| Math | Cynllunio  |
| Rhan o | cynllunio trefol a rhanbarthol  |
| Cynnyrch | cynllun strategol  |
| Dynodwyr |
| Thesawrws y BNCF | 8182  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Hong Cong gan edrych dros Kowloon, ar draws Harbwr Victoria.
Proses technegol a gwleidyddol sy'n ymwneud â rheoli tir a chynllunio'r amgylchedd ydy **cynllunio trefol**. Mae hefyd yn cynnwys teithio o gwmpas y tir hwnnw ynghyd â threfnu trefedigaethau mewn dull rhesymol a theg drwy analeiddio'r sefyllfa bresennol, meddwl yn strrtegaethol, ymholiadau gyda'r cyhoedd, argymellion sy'n ymwneud â pholisi, gweithredu cynlluniau a'u rheoli.

## Gweler hefyd

* Pensaernïaeth

## Cyfeiriadau
# De Awstralia

De Awstralia|  |
|  |
| Math | talaith o fewn Awstralia  |
| Enwyd ar ôl | de, Awstralia  |
|  |
| Prifddinas | Adelaide  |
| Poblogaeth | 1,891,700  |
| Sefydlwyd | * 28 Rhagfyr 1836
 |
| Pennaeth llywodraeth | Peter Malinauskas  |
| Cylchfa amser | UTC+09:30, UTC+10:30, Australia/Adelaide  |
| Gefeilldref/i | Okayama  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Awstralia  |
| Gwlad |  Awstralia |
| Arwynebedd | 984,321 km²  |
| Uwch y môr | 162 metr  |
| Gerllaw | Cefnfor India  |
| Yn ffinio gyda | De Cymru Newydd, Queensland, Tiriogaeth y Gogledd, Gorllewin Awstralia, Victoria  |
| Cyfesurynnau | 30°S 135°E  |
| AU-SA  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Government of South Australia  |
| Corff deddfwriaethol | Parliament of South Australia  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | teyrn Awstralia  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Frances Adamson  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog De Awstralia  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Peter Malinauskas  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| CMC y pen | $65,676  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Baner De Awstralia
Mae **De Awstralia** yn dalaith yng Nghymanwlad Awstralia. Adelaide yw prifddinas.

Taleithiau cyfagos yw Victoria a De Cymru Newydd i’r dwyrain, Queensland i'r gogledd-ddwyrain, y Tiriogaeth Gogleddol i'r gogledd, a Gorllewin Awstralia i'r gorllewin.

Talaith De Awstralia yn Awstralia
## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Dde Awstralia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*