# 1914

19g - **20g** - 21g

1960au 1870au 1880au 1890au 1900au - **1910au** - 1920au 1930au 1940au 1950au 1960au

1909 1910 1911 1912 1913 - **1914** - 1915 1916 1917 1918 1919

---

## Digwyddiadau

* E. T. John, Aelod Seneddol dros Ddwyrain Dinbych yn rhoi mesur ger bron y Senedd dros Ryddid i Gymru, yn aflwyddiannus.
* 28 Mehefin - Llofryddiaeth yr Archddug Franz Ferdinand, a etifedd coron Awstria, a'i wraig Sofía Chotek, yn Sarajevo.
* 1 Awst - Dechreuad y Rhyfel Byd Cyntaf

## Genedigaethau

Tommy Farr (1914-1986)
* 3 Ionawr - Odette Caly, arlunydd (m. 1993)
* 8 Ionawr - Berthe Marcou, arlunydd (m. 1993)
* 12 Ionawr - Ade Bethune, arlunydd (m. 2002)
* 17 Ionawr
	+ Taizo Kawamoto, pêl-droediwr (m. 1985)
	+ Fang Zhaoling, arlunydd (m. 2006)
* 22 Ionawr - Margaret Mellis, arlunydd (m. 2009)
* 5 Chwefror - William S. Burroughs, nofelydd (m. 1997)
* 8 Chwefror - Agnes Muthspiel, arlunydd (m. 1966)
* 9 Chwefror - Ernest Tubb, canwr gwlad (m. 1984)
* 10 Chwefror - Larry Adler, canwr harmonica (m. 2001)
* 28 Chwefror - Elfriede Ettl, arlunydd (m. 2003)
* 3 Mawrth - Asger Jorn, arlunydd (m. 1973)
* 4 Mawrth - Ward Kimball, cartwnydd (m. 2002)
* 5 Mawrth - Solveig Borggren-Ehrenberg, arlunydd (m. 1993)
* 8 Mawrth - Magdalina Mavrovskaya, arlunydd (m. 2012)
* 9 Mawrth - Christel Poll, arlunydd (m. 1992)
* 12 Mawrth - Tommy Farr, paffiwr (m. 1986)
* 2 Ebrill - Syr Alec Guinness, actor (m. 2000)
* 4 Ebrill - Maria Hartl, arlunydd (m. 1996)
* 9 Ebrill - Koichi Oita, pêl-droediwr (m. 1996)
* 15 Ebrill - Emmy Lou Packard, arlunydd (m. 1998)
* 26 Ebrill - Bernard Malamud, awdur (m. 1986)
* 5 Mai - Tyrone Power, actor (m. 1958)
* 8 Mai - Romain Gary, awdur (m. 1980)
* 9 Medi - Alexander Cordell, nofelydd (m. 1997)
* 26 Medi - Achille Compagnoni, dringwr (m. 2009)
* 9 Awst
	+ Tove Jansson, awdures ac arlunydd (m. 2001)
	+ Maria Keil, arlunydd (m. 2012)
* 12 Medi - Desmond Llewelyn, actor (m. 1999)
* 6 Hydref - Thor Heyerdahl, fforiwr (m. 2002)
* 22 Hydref - David Tecwyn Lloyd, awdur (m. 1992)
* 27 Hydref
	+ Dylan Thomas, bardd (m. 1953)
	+ Eluned Phillips, bardd ac awdures (m. 2009)
* 28 Hydref - Jonas Salk, firolegydd (m. 1995)
* 30 Hydref - Anna Wing, actores (m. 2013)

## Marwolaethau

* 21 Mehefin - Morgan Bransby Williams, peiriannydd
* 3 Gorffennaf - Joseph Chamberlain, gwleidydd, 77
* 23 Gorffennaf - Harry Evans, cyfansoddwr, 41
* 20 Awst - Pab Pïws X, 79
* 22 Awst - James Dickson Innes, arlunydd, 27
* 27 Awst - William Thomas Lewis, 1af Arglwydd Merthyr, 77
* 19 Hydref - Julio Argentino Roca, milwr a gwleidydd, 71
* 27 Hydref - T. Marchant Williams, golygydd ac awdur, tua 69
* 5 Tachwedd - John John Roberts (Iolo Caernarfon), bardd, 74

## Y celfyddydau

### Ffilmiau

* *Tillie’s Punctured Romance* (gyda Charlie Chaplin)

### Llyfrau

* Rhoda Broughton – *Concerning a Vow*
* John Gruffydd Moelwyn Hughes - *Caniadau Moelwyn*, cyf. 4
* Bertrand Russell - *Our Knowledge of the External World as a Field for Scientific Method in Philosophy*

### Drama

* S. Ansky - *The Dybbuk*
* D. H. Lawrence - *The Widowing of Mrs Holroyd*

### Cerddoriaeth

* W. C. Handy - “St Louis Blues”
* David John de Lloyd - *Gwlad fy Nhadau* (cantata)
* Ivor Novello - "Keep the Home Fires Burning"
* Ralph Vaughan Williams - Symffoni rhif 2 ("Llundain")

## Gwobrau Nobel

* **Ffiseg:** Max von Laue
* **Cemeg:** Theodore Richards
* **Meddygaeth:** Robert Bárány
* **Llenyddiaeth:** dim gwobr
* **Heddwch:** dim gwobr

Dim Eisteddfod Genedlaethol