Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 24 Hydref

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Hydref
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  |  | 01 | 02 | 03 | 04
 |
| 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | 10 | 11
 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18
 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25
 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31
 |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**24 Hydref** yw'r dau-gant naw-deg seithfed (297fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (298fed mewn blynyddoedd naid). Erys 68 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1929 - Prisiau yng Nghyfnewidfa Stoc Efrog Newydd yn cwympo'n sydyn - gwerthwyd 12.9 miliwn o gyfrandaliadau y diwrnod hwnnw, y nifer mwyaf erioed tan y dydd Mawrth canlynol, 29 Hydref. (Gweler Cwymp Wall Street.) Dechrau'r Dirwasgiad Mawr ar economïau ledled y byd.
* 1945 - Creu'r Cenhedloedd Unedig.
* 1964 - Annibyniaeth Sambia.

## Genedigaethau

Anton van Leeuwenhoek
Elwyn Jones
* 51 - Domitian, ymerawdwr Rhufain (m. 96)
* 1632 - Anton van Leeuwenhoek, biolegydd (m. 1723)
* 1868 - Alexandra David-Néel, fforiwr a llenor (m. 1969)
* 1877 - Emmy Olsson, arlunydd (m. 1969)
* 1906 - Marie-Louise von Motesiczky, arlunydd (m. 1996)
* 1909 - Elwyn Jones, gwleidydd (m. 1989)
* 1913 - Tito Gobbi, bariton (m. 1984)
* 1923 - Robin Day, newyddiadurwr (m. 2000)
* 1925
	+ Toshio Iwatani, pêl-droediwr (m. 1970)
	+ Ieng Sary, gwleidydd (m. 2013)
* 1927 - Gilbert Bécaud, canwr (m. 2001)
* 1932 - Allan Rogers, gwleidydd (m. 2023)
* 1945 - Tyrone O'Sullivan, glowr (m. 2023)
* 1948 - Phil Bennett, chwaraewr rygbi (m. 2022)
* 1950 - Kozo Arai, pêl-droediwr
* 1954
	+ Thomas Mulcair, gwleidydd
	+ Malcolm Turnbull, 29ain Prif Weinidog Awstralia
* 1985 - Wayne Rooney, pêl-droediwr
* 1989 - PewDiePie, YouTuber
* 1994 - Naomichi Ueda, pêl-droediwr

## Marwolaethau

Gene Roddenberry
* 996 - Huw Capet, brenin Ffrainc
* 1601 - Tycho Brahe, seryddwr, 54
* 1799 - Karl Ditters von Dittersdorf, cyfansoddwr, 59
* 1842 - Bernardo O'Higgins, gwleidydd, 64
* 1919 - Josefine Schalk, arlunydd, 68
* 1933 - Annie Swynnerton, arlunydd, 89
* 1945 - Vidkun Quisling, cydweithredwr â'r Natsïaid, 58
* 1949 - T. Rowland Hughes, bardd a nofelydd, 46
* 1957 - Christian Dior, cynllunydd ffasiwn, 52
* 1958 - G. E. Moore, athronydd, 84
* 1960 - Florence Tyzack Parbury, awdures, cerddor ac arlunydd, 79
* 1972 - Jackie Robinson, chwaraewr pel-fas, 53
* 1989 - Doris Huestis Speirs, arlunydd, 95
* 1991 - Gene Roddenberry, cynhyrchydd teledu, 70
* 2001 - Seishiro Shimatani, pêl-droediwr, 62
* 2005
	+ Mokarrameh Ghanbari, arlunydd, 77
	+ Rosa Parks, ymgyrchydd hawliau sifil, 92
* 2010 - Sylvia Sleigh, arlunydd, 94
* 2012 - Hannie Bal, arlunydd, 91
* 2013
	+ Manolo Escobar, canwr, 82
	+ Sarai Sherman, arlunydd, 91
* 2015 - Maureen O'Hara, actores, 95
* 2016 - Bobby Vee, canwr, 73
* 2017 - Fats Domino, canwr, 89
* 2022 - Laila Shawa, arlunydd, 82

## Gwyliau a chadwraethau

* Dydd Gŵyl Cadfarch
* Ffair y Borth
* Dydd Annibyniaeth (Sambia)
* Dydd Cenhedloedd Unedig
# 11 Rhagfyr

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Rhagfyr
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06
 |
| 07 | 08 | 09 | 10 | 11 | 12 | 13
 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20
 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27
 |
| 28 | 29 | 30 | 31
 |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**11 Rhagfyr** yw'r trichant pedwardeg pumed (345ed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (346ed mewn blynyddoedd naid). Erys 20 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1816 - Indiana yn dod yn 16ed talaith yr Unol Daleithiau.
* 1936 - Edward VIII, brenin y Deyrnas Unedig yn ymddiswyddo er mwyn priodi'r weddw o Americanes Wallis Warfield Simpson a oedd wedi cael ysgariad.

## Genedigaethau

Annie Jump Cannon
Emmanuelle Charpentier
* 1475 - Pab Leo X (m. 1521)
* 1803 - Hector Berlioz, cyfansoddwr (m. 1869)
* 1810 - Alfred de Musset, bardd a dramodydd (m. 1857)
* 1843 - Robert Koch, meddyg (m. 1910)
* 1849 - Ellen Key, awdures ffeministaidd (m. 1926)
* 1863 - Annie Jump Cannon, gwyddonydd (m. 1941)
* 1882
	+ Max Born, ffisegydd (m. 1970)
	+ Fiorello La Guardia, gwleidydd, Maer Dinas Efrog Newydd (m. 1947)
* 1905 - Erskine Hamilton Childers, gwleidydd, Arlywydd Iwerddon (m. 1974)
* 1908 - Manoel de Oliveira, cyfarwyddwr ffilm (m. 2015)
* 1911 - Naguib Mahfouz, nofelydd (m. 2006)
* 1913 - Jean Marais, actor (m. 1998)
* 1918 - Aleksandr Solzhenitsyn, nofelydd (m. 2008)
* 1919
	+ Cliff Michelmore, cyflwynydd teledu (m. 2016)
	+ Loes van der Horst, arlunydd (m. 2012)
* 1921 - Liz Smith, actores (m. 2016)
* 1928 - Peter Firmin, arlunydd a gwneuthurwr pypedau (m. 2018)
* 1931 - Ronald Dworkin, athronydd (m. 2013)
* 1935 - Pranab Mukherjee, Arlywydd India (m. 2020)
* 1943
	+ Carl Clowes, meddyg (m. 2021)
	+ John Kerry, gwleidydd
* 1944 - Teri Garr, actores (m. 2024)
* 1968 - Emmanuelle Charpentier, gwyddonydd
* 1969 - Viswanathan Anand, chwaraewr gwyddbwyll
* 1984 - Leighton Baines, pêl-droediwr
* 1991 - Anna Bergendahl, cantores
* 1992 - Gen Shoji, pêl-droediwr

## Marwolaethau

Ravi Shankar
* 384 - Pab Damasws
* 1282 - Llywelyn Ein Llyw Olaf, Tywysog Gwynedd a Chymru, mewn ysgarmes yng Nghilmeri, tua 60
* 1779 - Bridget Bevan (Madam Bevan), noddwraig yr Ysgolion Cylchynol Cymreig, 81
* 1885 - Frances Batty Shand, actifydd elusennol, *tua* 70
* 1941 - John Gillespie Magee, bardd, 19
* 1964
	+ Sam Cooke, canwr, 33
	+ Alma Mahler, arlunydd, 85
* 1992 - Marinka Dallos, arlunydd, 63
* 2012 - Ravi Shankar, cerddor, 92
* 2015 - Erika Rauschning, arlunydd, 92
* 2016 - Lisl Kreuz, arlunydd, 93
* 2017 - Keith Chegwin, actor a chyflwynydd teledu, 60
* 2019 - David Bellamy, botanegydd, 86
* 2021 - Anne Rice, awdures, 80

## Gwyliau a chadwraethau

* Dydd Gŵyl y seintiau Cian, Peris a Fflewyn.
* Diwrnod Indiana
* Diwrnod Weriniaeth (Bwrcina Ffaso)

## Cyfeiriadau
# 6 Rhagfyr

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Rhagfyr
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06
 |
| 07 | 08 | 09 | 10 | 11 | 12 | 13
 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20
 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27
 |
| 28 | 29 | 30 | 31
 |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**6 Rhagfyr** yw'r deugeinfed dydd wedi'r trichant (340fed) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (341ain mewn blynyddoedd naid). Erys 25 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

1917: Baner y Ffindir
* 1060 - Coroniad Bela I, brenin Hwngari.
* 1817 - Mae Joseph Tregelles Price yn hysbysebu bod gwaith haearn Abaty Castell-nedd ar werth.
* 1875 - Gwaelod-y-garth - trychineb yng Nglofa'r Llan, pan laddwyd 12 o fechgyn. Dyma'r ddamwain waethaf o'i math yn ne Cymru yn y flwyddyn honno.
* 1916 - David Lloyd George yn dod yn Brif Weinidog y Deyrnas Unedig.
* 1917 - Y Ffindir yn datgan annibyniaeth oddi wrth Rwsia.
* 1921 - Arwyddwyd y Cytundeb Eingl-Wyddelig a arweiniai at sefydlu Gwladwriaeth Rydd Iwerddon flwyddyn union yn ddiweddarach.
* 1978 - Cymeradwyir cyfansoddiad newydd Sbaen mewn refferendwm.
* 1998 - Etholir Hugo Chávez yn Llywydd Feneswela.
* 2005 - David Cameron yn dod yn arweinydd Plaid Geidwadol.
* 2017 - Mae Donald Trump yn cydnabod Jeriwsalem fel prifddinas Israel.

## Genedigaethau

Dave Brubeck
Nick Park
* 1421 - Harri VI, brenin Lloegr (m. 1471)
* 1478 - Baldassare Castiglione, diplomydd a llenor (m. 1529)
* 1898 - Alfred Eisenstaedt, fotograffydd (m. 1995)
* 1913 - Araceli Gilbert, arlunydd (m. 1993)
* 1918 - Riek de Raat, arlunydd (m. 2018)
* 1920 - Dave Brubeck, cerddor (m. 2012)
* 1921 - Nobuo Matsunaga, pêl-droediwr (m. 2007)
* 1922 - Jack Ashley, gwleidydd (m. 2012)
* 1927 - Christiane Peugeot, arlunydd
* 1929 - Nikolaus Harnoncourt, arweinydd (m. 2016)
* 1933 - Henryk Górecki, cyfansoddwr (m. 2010)
* 1948 - Yoshihide Suga, Prif Weinidog Japan
* 1958 - Nick Park, wneuthurwr ffilmiau wedi'u hanimeiddio
* 1962 - Colin Salmon, actor
* 1967 - Judd Apatow, cynhyrchydd ffilmiau
* 1975 - Noel Clarke, actor
* 1977 - Andrew Flintoff, cricedwr
* 1978 - Emerson Sheik, pel-droediwr
* 1979 - Tim Cahill, pêl-droediwr
* 1982 - Alberto Contador, seiclwr
* 1987 - Ceri Phillips, actor a digrifwr

## Marwolaethau

Sant Nicolas
* 343 - Sant Nicolas, tua 73
* 1352 - Pab Clement VI, 61/62
* 1882 - Anthony Trollope, nofelydd, 67
* 1946 - Charles Butt Stanton, gwleidydd, 73
* 1948 - Eleanor Vachell, botanegydd, 69
* 1961 - Frantz Fanon, seiciatrydd, athronydd, cyfarwyddwr a llenor, 36
* 1988 - Roy Orbison, canwr, 52
* 2010 - Mireille Miailhe, arlunydd, 89
* 2013 - Stan Tracey, pianydd a chyfansoddwr, 86
* 2014 - Ralph Baer, peiriannydd cyfrifiadurol, 92
* 2015 - Nicholas Smith, actor, 81
* 2022 - Ichiro Mizuki, canwr, 74
* 2023 - Barbara Levick, hanesydd ac epigraffydd, 92

## Gwyliau a chadwraethau

* Sant Nicolas
* Diwrnod annibyniaeth (Y Ffindir)
* Diwrnod y Cyfansoddiad (Sbaen)
# Niclas II, tsar Rwsia

| Niclas II, tsar Rwsia |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Николай Александрович  18 Mai 1868  Pushkin  |
| Bedyddiwyd | 20 Mai 1868 (yn y Calendr Iwliaidd)  |
| Bu farw | 17 Gorffennaf 1918  o anaf balistig  Ekaterinburg, Ipatiev House  |
| Man preswyl | Alexander Palace  |
| Dinasyddiaeth | Ymerodraeth Rwsia  |
| Galwedigaeth | teyrn, pendefig, casglwr stampiau  |
| Swydd | Emperor of all the Russias, Brenin Gwlad Pwyl, Archddug y Ffindir, member of the State Council of the Russian Empire  |
| Dydd gŵyl | 17 Gorffennaf  |
| Tad | Alexander III  |
| Mam | Maria Feodorovna  |
| Priod | Alexandra Feodorovna (Alix o Hesse)  |
| Partner | Mathilde Kschessinska  |
| Plant | Duges Grand Olga Nikolaevna o Rwsia, Duges Fawreddog Tatiana Nikolaevna o Rwsia, Maria Nikolaevna, Duges Fawreddog Anastasia Nikolaevna o Rwsia, Alexei Nikolaevich  |
| Llinach | Holstein-Gottorp-Romanow  |
| Gwobr/au | Urdd Sant Andreas, Urdd San Sior, 4ydd Dosbarth, Urdd Sant Vladimir, 4ydd Dosbarth, Urdd Alexander Nevsky, Urdd yr Eryr Gwyn, Urdd Sant Anna, Dosbarth 1af, Urdd Santes Anna, Dosbarth 1af, Urdd y Gardas, Honorary Knight Grand Cross of the Order of the Bath, Marchog Croes Fawr Urdd Frenhinol Victoria, Uwch Groes y Lleng Anrhydedd, Marchog Fawr Groes yn Urdd Llew yr Iseldiroedd, Urdd Brenhinol y Seraffim, Urdd yr Eliffant, Urdd yr Eryr Du, Urdd yr Hebog Gwyn, Order of Ludwig I, Urdd Sant Hwbert, Urdd Coron Wendish, House and Merit Order of Peter Frederick Louis, Gran Cross of the Order of the Crown, Urdd Ffyddlondeb, Knight Grand Cross of the Order of Saint Stephen of Hungary, Knight Grand Cross in the Order of the Holy Sepulchre, Knight of the Order of the Most Holy Annunciation, Marchog Uwch Groes Urdd y Seintiau Maurice a Lasarus, Knight grand cross of the order of the crown of Italy, Gold Medal of Military Valour, Marchog Urdd y Cnu Aur, Uwch Groes Urdd Crist (Portiwgal), Urdd seren Romania, Order of Saints Cyril and Methodius Equal-to-apostles, Urdd Alecsander, Urdd Sant Sava, Order of Prince Danilo I, 1st class, Gwobr y Groes Uwch Genedlaethol o Groes y De, Urdd Solomon, Prif Ruban Urdd y Wawr, Urdd Brenhingyff Chakri, Order of Osmanieh, Collar of the Supreme Order of the Chrysanthemum, Urdd Sant Siôr, Urdd y Dannebrog, Uwch Cordon Urdd Leopold, Urdd Marchogol y Beddrod Sanctaidd, Urdd y Cnu Aur, Urdd Crist, Urdd y Gwaredwr, Urdd Carol I, Urdd Tywysog Danilo I, Urdd y Ddraig Ddwbl, Order of noble Bukhara  |
| llofnod |
|  |

Tsar olaf Rwsia a tsar olaf y Frenhinlin Romanov oedd **Niclas II** (Rwsieg *Николай Александрович Романов* / *Nikolay Aleksandrovich Romanov*) (ganed 6 Mai/18 Mai 1868, Tsarskoe Selo, St Petersburg - 17 Gorffennaf 1918, Ekaterinburg). Roedd yn tsar o farwolaeth ei dad Alexander III ym 1894 tan iddo ymddiswyddo yn ystod Chwyldro Chwefror.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Rwsia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# 7 Tachwedd

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Tachwedd
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  |  |  |  |  | 01
 |
| 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08
 |
| 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 |  |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**7 Tachwedd** yw'r trichant ac undeg unfed (311ed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (312fed mewn blynyddoedd naid). Erys 54 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1876 - Ethol Rutherford B. Hayes yn 19eg Arlywydd yr Unol Daleithiau.
* 1916 - Woodrow Wilson yn cael ei ailethol yn Arlywydd yr Unol Daleithiau.
* 1917 - Chwyldro Rwsia yn dechrau yn Petrograd dan arweinyddiaeth Lenin a Trotsky.
* 1944 - Franklin D. Roosevelt yn cael ei ailethol yn Arlywydd yr Unol Daleithiau.
* 1972 - Richard Nixon yn cael ei ailethol yn Arlywydd yr Unol Daleithiau.
* 2000 - Etholwyd George W. Bush yn 43ain Arlywydd yr Unol Daleithiau.

## Genedigaethau

Marie Curie
Gwyneth Jones
* 1687 - William Stukeley, hynafiaethydd (m. 1765)
* 1728 - Capten James Cook, fforiwr (m. 1779)
* 1867 - Marie Curie, cemegydd a ffisegydd (m. 1934)
* 1879 - Leon Trotsky, chwyldröwr (m. 1940)
* 1888 - C. V. Raman, ffisegydd (m. 1970)
* 1898
	+ Elsa Haensgen-Dingkuhn, arlunydd (m. 1991)
	+ Gladys Morgan, digrifwraig (m. 1983)
* 1913 - Albert Camus, awdur ac athronydd (m. 1960)
* 1917 - Helen Suzman, actifydd a gwleidydd (m. 2009)
* 1918 - Billy Graham, efengylydd cristnogol (m. 2018)
* 1924 - Lyubov Zotikova, arlunydd (m. 2010)
* 1926 - Fonesig Joan Sutherland, soprano (m. 2010)
* 1927
	+ Ivor Emmanuel, actor a chanwr (m. 2007)
	+ Hiroshi Yamauchi, dyn busnes (m. 2013)
* 1930 - Syr Nicholas Hunt, swyddog yn y Llynges Frenhinol (m. 2013)
* 1934 - Mel Hopkins, pel-droediwr (m. 2010)
* 1936 - Fonesig Gwyneth Jones, soprano
* 1943 - Joni Mitchell, cerddores a pheintiwr
* 1952 - David Petraeus, milwr
* 1961 - Sergei Aleinikov, pêl-droediwr
* 1963 - John Barnes, pêl-droediwr
* 1979 - Mark Jones, chwaraewr rygbi
* 1988 - Yuki Muto, pêl-droediwr
* 1990 - David de Gea, pêl-droediwr
* 1996 - Lorde, cantores

## Marwolaethau

Eleanor Roosevelt
Leonard Cohen
* 1870 - Cornelia Aletta van Hulst, 73, arlunydd
* 1877 - Calvert Jones, 72, ffotograffydd, mathemategydd ac arlunydd
* 1913
	+ Alfred Russel Wallace, 90, naturiaethwr
	+ Marcia Oakes Woodbury, 48, arlunydd
* 1918 - Olga Rozanova, 32, arlunydd
* 1957 - Elisabeth Adriani-Hovy, 84, arlunydd
* 1962 - Eleanor Roosevelt, 78, ymgyrchwraig dros iawnderau dynol a Brif Foneddiges yr Unol Daleithiau
* 1974 - Eric Linklater, 75, llenor
* 1980 - Steve McQueen, 50, actor
* 1991 - Tom of Finland, 71, arlunydd
* 2004 - Howard Keel, 85, actor
* 2011 - Joe Frazier, 67, paffiwr
* 2012 - Mietje Bontjes van Beek, 90, arlunydd
* 2016 - Leonard Cohen, 82, canwr a bardd
* 2017 - Carl Sargeant, 49, gwleidydd
* 2019 - Regine Grube-Heinecke, 83, arlunydd
* 2020 - Jonathan Sacks, Barwn Sacks, 72, Rabi Uniongred

## Gwyliau a chadwraethau

* Dydd Gŵyl Cyngar
* Diwrnod Rhyngwladol Inuit
* Diwrnod Opera Hwngari
# Brwydr Arras

Gallai **Brwydr Arras** gyfeirio at un o ddwy frwydr yn neu ger tref Arras, gogledd Ffrainc:

* Brwydr Arras (1917) (Y Rhyfel Byd Cyntaf)
* Brwydr Arras (1940) (Yr Ail Ryfel Byd)
# 16 Mai

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Mai
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  |  |  | 01 | 02 | 03
 |
| 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | 10
 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17
 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24
 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31
 |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**16 Mai** yw'r cant tri deg chweched (136ed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (137fed mewn blynyddoedd naid). Erys 229 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1770 - Priodas Marie Antoinette a'r Tywysog Louis-Auguste.
* 1811 - Brwydr Albuera yn Sbaen.
* 1974 - Helmut Schmidt yn dod yn Ganghellor Gorllewin yr Almaen.
* 1975
	+ Sikkim yn pleidleisio i ddod yn rhan o India.
	+ Junko Tabei yn dod y ferch gyntaf i gyrraedd copa Everest.
* 2007
	+ Alex Salmond yn dod yn Brif Weinidog yr Alban.
	+ Nicolas Sarkozy yn dod yn Arlywydd Ffrainc.
* 2009 - Alexander Rybak o Norwy yn ennill y Gystadleuaeth Cân Eurovision ym Moscfa gyda'i gan "Fairytale".

## Genedigaethau

Laura Pausini
Nancy Ajram
* 1611 - Pab Innocentius XI (m. 1689)
* 1718 - Maria Gaetana Agnesi, mathemategydd (m. 1799)
* 1831 - David Edward Hughes, dyfeisiwr (m. 1900)
* 1893 - Stella Bowen, arlunydd (m. 1947)
* 1898 - Tamara de Lempicka, arlunydd (m. 1980)
* 1905 - Henry Fonda, actor (m. 1982)
* 1906 - Arturo Uslar Pietri, nofelydd, newyddiadurwr a gwleidydd (m. 2001)
* 1909 - Margaret Sullavan, actores (m. 1960)
* 1910 - Denise Legrix, arlunydd (m. 2010)
* 1912 - Studs Terkel, awdur, hanesydd, actor a darlledwr (m. 2008)
* 1917 - Juan Rulfo, sgriptiwr (m. 1986)
* 1918 - Colleen Browning, arlunydd (mm. 2003)
* 1919 - Liberace, pianydd (m. 1987)
* 1929 - Adrienne Rich, awdures (m. 2012)
* 1936 - Roy Hudd, actor a digrifwr (m. 2020)
* 1940 - Gareth Gwyn Roberts, ffisegydd (m. 2007)
* 1947 - Owen Money, cyflwynydd radio, cerddor a digrifwr
* 1948 - Emma Georgina Rothschild, gwyddonydd
* 1953 - Pierce Brosnan, actor
* 1954 - Dafydd Williams, gofodwr
* 1964 - Milton Jones, comediwr
* 1966 - Janet Jackson, cantores
* 1974 - Laura Pausini, cantores
* 1983 - Nancy Ajram, cantores

## Marwolaethau

I. M. Pei
* 1703 - Charles Perrault, awdur, 75
* 1835 - Felicia Hemans, bardd, 41
* 1928 - Kate Bisschop-Swift, arlunydd, 94
* 1953 - Django Reinhardt, cerddor, 43
* 1958 - Catherine Wiley, arlunydd, 79
* 1981 - Helene Dolberg, arlunydd, 99
* 1990
	+ Sammy Davis, Jr., actor a chanwr, 64
	+ Jim Henson, pypedwr, 53
* 2002 - Dorothy Van, arlunydd, 74
* 2005 - Syr Robert Rees Davies, hanesydd, 66
* 2011 - Edward Hardwicke, actor, 78
* 2013
	+ Heinrich Rohrer, ffisegydd, 79
	+ Paul Shane, actor, 72
* 2019
	+ Bob Hawke, Prif Weinidog Awstralia, 89
	+ I. M. Pei, pensaer, 102

## Gwyliau a chadwraethau

* Dydd Gŵyl Carranog
* Diwrnod cenedlaethol (De Swdan)
* Diwrnod yr Athro (Maleisia)
# 20 Tachwedd

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Tachwedd
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  |  |  |  |  | 01
 |
| 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08
 |
| 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 |  |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**20 Tachwedd** yw'r trichant a dauddeg pedwerydd (324ydd) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (325ain mewn blynyddoedd naid). Erys 41 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1910 - Y Chwyldro Mecsicanaidd yn dechrau.
* 1945 - Treialon Nuremberg yn erbyn troseddwyr blaenllaw y Natsïaid yn dechrau.
* 1947 - Priodas y Dywysoges Elisabeth a Philip Mountbatten o Loegr.
* 1975 - Marwolaeth Francisco Franco, unben ar Sbaen.
* 1992 - Tân yng Nghastell Windsor, Lloegr.

## Genedigaethau

Nadine Gordimer
Joe Biden
* 1761 - Pab Pïws VIII (m. 1830)
* 1841
	+ Victor D'Hondt, mathemategydd (m. 1901)
	+ Wilfrid Laurier, Prif Weinidog Canada (m. 1919)
* 1858 - Selma Lagerlöf, awdures (m. 1919)
* 1881 - Margarette Golding, nyrs (m. 1938)
* 1889 - Edwin Powell Hubble, seryddwr (m. 1953)
* 1912
	+ Inga Berg, arlunydd (m. 1995)
	+ Otto von Habsburg (m. 2011)
	+ Wilfred Wooller, cricedwr a chwaraewr rygbi (m. 1997)
* 1917 - Robert Byrd, gwleidydd (m. 2010)
* 1923 - Nadine Gordimer, awdures (m. 2014)
* 1925 - Robert F. Kennedy, gwleidydd (m. 1968)
* 1928 - John Disley, athletwr (m. 2016)
* 1941 - Dr. John, cerddor (m. 2019)
* 1942
	+ Joe Biden, 46fed Arlywydd yr Unol Daleithiau
	+ Bob Einstein, actor a digrifwr (m. 2019)
* 1955 - Toshio Matsuura, pêl-droediwr
* 1976 - Atsushi Yoneyama, pêl-droediwr

## Marwolaethau

Lev Tolstoy
Maud, brenhines Norwy
* 1316 - Jean I, brenin Ffrainc (g. 15 Tachwedd 1316)
* 1737 - Caroline o Ansbach, 54, Tywysoges Cymru a Brenhines Prydain Fawr
* 1878 - William Thomas, 46, bardd
* 1886 - Rebecca Solomon, 54, arlunydd
* 1893 - Benjamin Thomas, 57, gweinidog, bardd, awdur
* 1907 - Paula Modersohn-Becker, 31, arlunydd
* 1910 - Lev Tolstoy, 82, nofelydd Rwsieg
* 1924 - Dora Hitz, 68, arlunydd Almaenig
* 1925 - Alexandra o Ddenmarc, 80, Tywysoges Cymru a Brenhines Prydain Fawr
* 1930 - Aletta Ruijsch, 70, arlunydd
* 1938 - Maud, brenhines Norwy, 68
* 1952 - Marguerite Burnat-Provins, 80, arlunydd
* 1953 - Miek Janssen, 63, arlunydd
* 1975 - Francisco Franco, 82, unben ar Sbaen
* 1987 - Emmy Haesele, 93, arlunydd
* 1998 - Leonor Botteri, 82, arlunydd
* 2003 - Elfriede Ettl, 89, arlunydd
* 2007 - Ian Smith, 88, gwleidydd o Rhodesia
* 2015 - Keith Michell, 88, actor Awstralaidd
* 2018
	+ Roy Bailey, 83, canwr ac academydd
	+ Robert Blythe, 71, actor
* 2020 - Jan Morris, 94, awdures
* 2021 - Rita Letendre, 93, arlunydd
* 2023 - Annabel Giles, 64, actores, model a chyflwynydd radio a theledu
* 2024 - John Prescott, 86, gwleidydd

## Gwyliau a chadwraethau

* Diwrnod Cyffredinol y Plant
* Diwrnod Sofraniaeth Genedlaethol (yr Ariannin)
* Diwrnod y Chwyldro (Mecsico)
* Diwrnod Cofio Trawsryweddol

## Cyfeiriadau
# 3 Rhagfyr

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Rhagfyr
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06
 |
| 07 | 08 | 09 | 10 | 11 | 12 | 13
 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20
 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27
 |
| 28 | 29 | 30 | 31
 |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**3 Rhagfyr** yw'r trichant trideg seithfed (337fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (338fed mewn blynyddoedd naid). Erys 28 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1818 - Illinois yn dod yn 21ain talaith yr Unol Daleithiau.
* 1955 - Sefydlu Undeb Amaethwyr Cymru (mewn cyfarfod yng Nghaerfyrddin).
* 1984 - Nwy gwenwynig (methyl isoseianid) yn cael ei ollwng trwy ddamwain mewn ffatri cynhyrchu plaladdwyr yn Bhopal, India. Lladdwyd rhwng 15,000 a 22,000 o effeithiau'r gwenwyn.

## Genedigaethau

Joseph Conrad
Jean-Luc Godard
Julianne Moore
* 1368 - Charles VI, brenin Ffrainc (m. 1422)
* 1684 - Ludvig Holberg, awdur (m. 1754)
* 1797 - Syr Andrew Smith, gwyddonydd (m. 1872)
* 1803 - Robert Stephen Hawker, awdur a hynafiaethydd (m. 1875)
* 1826 - George Brinton McClellan, swyddog milwrol (m. 1885)
* 1833 - Carlos Finlay, meddyg a gwyddonydd (m. 1915)
* 1838 - Octavia Hill (m. 1912)
* 1842 - Ellen Swallow Richards, gwyddonydd (m. 1911)
* 1857 - Joseph Conrad, nofelydd (m. 1924)
* 1864 - Anna Boberg, arlunydd (m. 1935)
* 1883 - Anton Webern, cyfansoddwr (m. 1945)
* 1886 - Marianna von Allesch, arlunydd (m. 1972)
* 1893 - Severa Dennstedt, arlunydd (m. 1971)
* 1927 - Andy Williams, canwr (m. 2012)
* 1930 - Jean-Luc Godard, cyfarwyddwr ffilm (m. 2022)
* 1933 - Paul J. Crutzen, meteorolegydd a chemegydd (m. 2021)
* 1936 - Saburo Kawabuchi, pêl-droediwr
* 1942 - Pedro Rocha, pêl-droediwr (m. 2013)
* 1943 - Kiyoshi Tomizawa, pêl-droediwr
* 1948 - Ozzy Osbourne, cerddor roc (m. 2025)
* 1949 - Nicky Stevens, cantores
* 1952 - Mel Smith, digrifwr, actor a sgriptiwr (m. 2013)
* 1960 - Julianne Moore, actores
* 1971 - Henk Timmer, pêl-droediwr
* 1978 - Dan Snow, hanesydd o chyflwynydd teledu
* 1985 - Amanda Seyfried, actores
* 1990 - Takuji Yonemoto, pêl-droediwr

## Marwolaethau

* 311 - Diocletian, ymerawdwr Rhufain
* 1154 - Pab Anastasiws IV
* 1894 - Robert Louis Stevenson, 44, awdur
* 1910 - Mary Baker Eddy, 89, sefydlydd Seientiaeth Gristnogol,
* 1919 - Pierre-Auguste Renoir, 78, arlunydd
* 1980 - Oswald Mosley, 84, gwleidydd
* 1999 - Scatman John, 57, cerddor
* 2005 - Atsuko Tanaka., 73, arlunydd
* 2009 - Richard Todd, 90, actor
* 2020 - Alison Lurie, 94, awdures

## Gwyliau a chadwraethau

* Dydd Gŵyl Cristiolus
* Diwrnod Rhyngwladol Pobl ag Anableddau
* Dechrau'r Adfent, pan fydd disgyn ar ddydd Sul

## Cyfeiriadau