# 21 Mawrth

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Mawrth
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  |  |  |  |  | 01
 |
| 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08
 |
| 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31
 |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**21 Mawrth** yw'r wythdegfed (80fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (81fed mewn blynyddoedd naid). Mae 285 diwrnod hyd diwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1646 - Brwydr Stow-on-the-Wold yn ystod Rhyfel Cartref Lloegr.
* 1952 - Kwame Nkrumah yn cael ei ethol yn Brif Weinidog cyntaf y Traeth Aur (Ghana heddiw), wedi i'w blaid ennill yr etholiad cyffredinol cyntaf yn Affrica lle roedd y boblogaeth gyfan yn pleidleisio.
* 1960 - Cyflafan Sharpeville: 69 o brotestwyr yn cael eu lladd ac o leiaf 180 arall yn cael eu hanafu pan saethodd heddlu De Affrica ar dorf yn nhreflan Sharpeville, Transvaal. Yn sgil y gyflafan trodd nifer o wrthwynebwyr apartheid at wrthryfel arfog.
* 1990 - Annibyniaeth Namibia oddi wrth De Affrica.
* 2006 - Sefydlu Twitter (**X** heddiw, weithiau **Trydar** mewn Cymraeg answyddogol) gan Jack Dorsey.
* 2021 - Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2021.

## Genedigaethau

1964: Ieuan Evans
1967: Carwyn Jones
1993: Jade Jones
* 1685 - Johann Sebastian Bach, cyfansoddwr (m. 1750)
* 1713 - Francis Lewis, gwleidydd (m. 1802)
* 1768 - Jean Baptiste Joseph Fourier, mathemategydd (m. 1830)
* 1802 - Augusta Hall, Arglwyddes Llanofer, noddwr y celfyddydau ac achosion da Cymru (m. 1896)
* 1806 - Benito Juarez, Arlywydd Mecsico (m. 1872)
* 1839 - Modest Mussorgsky, cyfansoddwr (m. 1881)
* 1866 - Ilse Ohnesorge, arlunydd (m. 1937)
* 1906 - Pina Sacconaghi, arlunydd (m. 1994)
* 1925 - Peter Brook, cyfarwyddwr a chynhyrchydd theatr (m. 2022)
* 1927 - Hans-Dietrich Genscher, gwleidydd (m. 2016)
* 1932 - Walter Gilbert, biolegydd moleciwlaidd a ffisegydd
* 1933 - Michael Heseltine, gwleidydd
* 1937 - Ann Clwyd, gwleidydd (m. 2023)
* 1940 - Solomon Burke, cerddor (m. 2010)
* 1942 - Owain Arwel Hughes, arweinydd cerddorffa
* 1946 - Timothy Dalton, actor
* 1947 - Ali Abdullah Saleh, gwleidydd (m. 2017)
* 1950 - Sergey Lavrov, gwleidydd a diplomydd
* 1955 - Jair Bolsonaro, Arlywydd Brasil
* 1958 - Gary Oldman, actor
* 1959 - Colin Jones, paffiwr a anwyd yng Nghorseinon, Abertawe
* 1960 - Ayrton Senna, gyrrwr Fformiwla Un (m. 1994)
* 1962
	+ Matthew Broderick, actor
	+ Rosie O'Donnell, actores
* 1963 - Anna Adam, arlunydd
* 1964 - Ieuan Evans, chwaraewr rygbi
* 1967
	+ Adrian Chiles, cyflwynydd teledu
	+ Carwyn Jones, Prif Weinidog Cymru
* 1970 - Moacir Rodrigues Santos, pêl-droed
* 1975 - Mark J. Williams, chwaraewr snwcer
* 1978 - Rani Mukerji, actores
* 1993 - Jade Jones, chwaraewraig taekwondo

## Marwolaethau

1920: Evelina Haverfield
2013: Chinua Achebe
* 1556 - Thomas Cranmer, diwygiwr ac archesgob, 66
* 1843
	+ Robert Southey, bardd, 68
	+ Guadalupe Victoria, Arlywydd Mecsico, 56
* 1920 - Evelina Haverfield, nyrs, ffeminist a swffragét o'r Alban, 52
* 1972 - Robert Myddelton-Biddulph, dirfeddiannwr a gwleidydd, 66
* 1936 - Aline von Kapff, arlunydd, 93
* 1978 - Cearbhall Ó Dálaigh, Arlywydd Iwerddon, 67
* 1985 - Syr Michael Redgrave, actor, 77
* 1997 - Wilbert Awdry, clerigwr ac awdur, 85
* 1999 - Ernie Wise, actor a digrifwr, 73
* 2005 - Alice Soares, arlunydd, 88
* 2006 - Margaret Ewing, gwleidydd, 60
* 2012 - Emlyn Hooson, gwleidydd, 86
* 2013
	+ Chinua Achebe, awdur, 82
	+ Christa Hauer-Fruhmann, arlunydd, 88
	+ Pietro Mennea, athletwr ac gwleidydd, 60
* 2017
	+ Martin McGuinness, gwleidydd, 66
	+ Colin Dexter, awdur, 86
* 2018 - Ulrica Hydman-Vallien, arlunydd, 79

## Gwyliau a chadwraethau

* Diwrnod Annibyniaeth (Namibia)
* Diwrnod Hawliau dynol (De Affrica)
* Diwrnod Rhyngwladol ar gyfer Dileu Gwahaniaethu Hiliol
* Diwrnod Rhyngwladol Lliw
* Diwrnod Rhyngwladol Syndrom Down
* Diwrnod Rhyngwladol Coedwigoedd
* Diwrnod Pypedwraith y Byd

## Cyfeiriadau