# Yr wyddor Roeg

|  |
| --- |
|  |
| Yr wyddor Roeg
 |
| Α α Alffa
 | Ν ν Nu
 |
| Β β Beta
 | Ξ ξ Xi
 |
| Γ γ Gamma
 | Ο ο Omicron
 |
| Δ δ Delta
 | Π π Pi
 |
| Ε ε Epsilon
 | Ρ ρ Rho
 |
| Ζ ζ Zeta
 | Σ σ ς Sigma
 |
| Η η Eta
 | Τ τ Tau
 |
| Θ θ Theta
 | Υ υ Upsilon
 |
| Ι ι Iota
 | Φ φ Ffi
 |
| Κ κ Kappa
 | Χ χ Chi
 |
| Λ λ Lambda
 | Ψ ψ Psi
 |
| Μ μ Mu
 | Ω ω Omega
 |
| Llythrennau Hynafol
 |
| Ϝ ϝ Fau
 | Ϻ ϻ San
 |
| Ϛ ϛ Stigma
 | Ϟ ϟ Qoppa
 |
| Ͱ ͱ Heta
 | Ϡ ϡ Sampi
 |
|  | Ϸ ϸ Sho
 |

Grŵp o 24 llythyren a ddefnyddir i ysgrifennu'r iaith Roeg ers yr 8fed ganrif CC yw'r **wyddor Roeg** (Groeg: Ελληνικό αλφάβητο). Yn oddrychol, hi yw'r system ysgrifennu gyntaf sydd yn defnyddio symbol arwahanol ar gyfer pob llafariad a chytsain. Hithau hefyd yw'r wyddor hynaf sydd o hyd yn cael ei defnyddio'n rheolaidd. Defnyddiwyd y llythrennau hefyd ar gyfer rhfiau Groegaidd o'r 2 CC ymlaen.

Daw'r wyddor Roeg o'r wyddor Phoeniceg. Datblygodd nifer o wyddorau o'r wyddor hon gan gynnwys nifer yn y Gorllewin Canol yn ogystal â'r wyddor Ladin sef yr wyddor a ddefnyddir fwyaf yn y byd. Defnyddir yr wyddor mewn gwyddoniaeth a mathemateg fodern.

## Rhestr o lythrennau

Isod gwelir rhestr o'r rhan fwyaf o'r llythrennau a ddefnyddir hefyd yn ogystal â'i llythyren gyfatebol yn yr wyddor Ladin. Rhoddir ynganiad ac HTML hefyd.

| Llythyren
 | Enw
 | Ynganiad Hynafol
 | Ynganiad Modern
 | Rhifyn Groeg
 | Llythyren Semiteg
 | HTML
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Α α | Alffa | /a/ neu /a:/ | /a/
 | 1 | Aleph (') /?/ | &alpha;
 |
| Β β | Beta | /b/ | /v/ | 2 | Beth /b/
 | &beta;
 |
| Γ γ | Gamma | /g/ | /j/ dirag /e/ ha /i/, a-hend-all /G/=[ɣ]
 | 3 | Gimel /g/ | &gamma;
 |
| Δ δ | Delta | /d/ | /D/=[ð]
 | 4 | Daleth /d/ | &delta;
 |
| Ε ε | Epsilon | /e/ |  | 5 | He (h) /h/ | &epsilon;
 |
| Ζ ζ | Zeta | /zd/ neu /dz/ | /z/
 | 7 | Zain /dz/ | &zeta;
 |
| Η η | Eta | /E:/=[ɛː] | /i/
 | 8 | Heth (h\*) | &eta;
 |
| Θ θ | Theta | /t\_h/=[tʰ] | /T/=[θ]
 | 9 | Thet (t\*) | &theta;
 |
| Ι ι | Iota | /i/ neu /i:/ | /i/ neu /j/
 | 10 | Yodh (y) /j/ | &iota;
 |
| Κ κ | Kappa | /k/ | /k/ | 20 | Kaph /k/
 | &kappa;
 |
| Λ λ | Lambda | /l/ | /l/
 | 30 | Lamed /l/ | &lambda;
 |
| Μ μ | Mu | /m/ | /m/ | 40 | Mem /m/
 | &mu;
 |
| Ν ν | Nu | /n/ | /n/ | 50 | Nun /n/
 | &nu;
 |
| Ξ ξ | Xi | /ks/ | /ks/ | 60 | Samekh (s)
 | &xi;
 |
| Ο ο | Omicron | /o/ | /o/
 | 70 | Ain () | &omicron;
 |
| Π π | Pi | /p/ | /p/
 | 80 | Pe /p/ | &pi;
 |
| Ρ ρ | Rho | /r/ pe [r̥] | /r/ | 100 | Resh /r/
 | &rho;
 |
| Σ σ,ς | Sigma
 | /s/ | /s/ | 200 | Shin (sh) /S/ | &sigma;
 |
| Τ τ | Tau | /t/ | /t/ | 300 | Taw /t/
 | &tau;
 |
| Υ υ | Upsilon
 | /u/ ha goude /y/ pe /y:/ | /i/
 | 400 | deus Wau | &upsilon;
 |
| Φ φ | Ffi | /p\_h/=[pʰ] | /f/ | 500 | ?
 | &phi
 |
| Χ χ | Chi | /k\_h/=[kʰ] | /x/
 | 600 | ? | &chi;
 |
| Ψ ψ | Psi | /ps/ | /ps/ | 700 | ?
 | &psi;
 |
| Ω ω | Omega | /O:/=[ɔː] | /o/
 | 800 | ? | &omega;
 |

## Llythrennau hynafol

| Llythyren
 | Enw
 | Ynganiad Hynafol
 | Ynganiad Modern
 | Rhifyn Groeg
 | Llythyren Semiteg
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ϝ ϝ | Fau | /w/ |  | 6 | Waw (Vav) /w/
 |
| Ϛϛ | Stigma | /st/ |  | 6 | Waw (Vav) /w/
 |
| Ͱͱ | Heta | /h/ |  | 8 | Heth (h\*)
 |
| Ϻ ϻ | San | /s/ neu /z/ |  | – | Sade (s\*) /ts/
 |
| Ϙ ϙ | Qoppa | /k/
 |  | 90 | Qoph /k/
 |
| Ͳͳ | Sampi | /ss/ /ks/
 |  | 900 | Sade (s\*) /ts/
 |
| Ϸ ϸ | Sho | /ʃ/
 |  | – | Sade (s\*) /ts/
 |

## Dolenni allanol

* Unicode Yr wyddor Roeg
* Fau (Saesneg)
* Stigma (Saesneg)
* Heta (Saesneg)
* San (Saesneg)
* Qoppa (Saesneg)
* Sampi (Saesneg)
* Sho (Saesneg)