# Hafan

# Croeso i Wicipedia

y gwyddoniadur rhydd ac agored,

gyda 284,188 o erthyglau Cymraeg

**A wyddoch chi?** Yn ogystal â darllen y gwyddoniadur, gallwch ein cynorthwyo i'w ddatblygu a'i wella! Gall unrhyw un olygu unrhyw erthygl drwy glicio ar y gair **"Golygu"** ar ei brig. Os nad ydyw'n bodoli eto, gallwch greu un newydd!

## Pigion

Dywedir y byddai'r Gwylliaid yn llechu ger **Bwlch Oerddrws** i ymosod ar deithwyr a'u hysbeilio.
Roedd **Gwylliaid Cochion Mawddwy** yn griw o herwyr yn ardal Mawddwy yn ystod y 16g a ddaeth yn enwog mewn llên gwerin.

Ystyrid ardal Mawddwy yn diriogaeth lle roedd llawer o herwyr a Chymry gwrth-Seisnig yn y cyfnod yma, gan ei bod yn ardal ar y ffin, rhwng y Mers a Meirionnydd. Yr unig wybodaeth hanesyddol sicr am y Gwylliaid yw eu bod wedi llofruddio Siryf Meirionnydd, y Barwn Lewys ab Owain, neu Lewis Owen, o Gwrt Plas-yn-dre, Dolgellau ar 12 Hydref 1555. Ymosodwyd ar y Barwn gan griw o’r Gwylliad yn Nugoed Mawddwy, ger Dinas Mawddwy. Crogwyd amryw o’r gwylliaid am y llofruddiaeth, ac mae marwnadau i Lewys ab Owen gan nifer o feirdd, yn cynnwys Gruffudd Hiraethog. Yn yr achos llys a ddilynodd y llofruddiaeth dywedwyd mai John Goch, neu John Goch ap Gruffudd ap Huw, oedd y gŵr a darawodd yr ergyd farwol. mwy...

**Rhagor o bigion**

## Cymraeg

**You don't speak Cymraeg?**
Welsh (Cymraeg) is a member of the Celtic family of languages. It is spoken in the western part of Britain known as Wales, as well as in the Chubut Valley, a Welsh immigrant colony in the Patagonia region of Argentina. There are also speakers of Welsh in England, the United States, Australia and other countries throughout the world. Welsh and English are the official languages in Wales.

**¿No hablas Cymraeg?**
El galés (Cymraeg) es un idioma céltico hablado como lengua principal en el País de Gales, región occidental del Reino Unido, y además en Chubut, comunidad de la región de Patagonia en Argentina. Hay gente que habla galés en Inglaterra, en Estados Unidos, en Australia y en otros países del mundo también. Con el inglés, es uno de los dos idiomas oficiales de Gales.

**Vous ne parlez pas Cymraeg?**
Le gallois (Cymraeg) est une langue celtique, parlée au Pays de Galles (Grande-Bretagne) et au val de Chubut en Patagonie, province de l'Argentine. Il y a des gallophones en Angleterre, aux États-Unis et en Australie ainsi qu'en d'autres pays du monde. Avec l'anglais, c'est une des deux langues officielles du Pays de Galles.

**Alemannisch, العربية, Bahasa Melayu, Bân-lâm-gú, Brezhoneg, Български, Català, Česky, Dansk, Deutsch, Dolnoserbski, Eesti, English, Español, Esperanto, Euskara, Français, Frysk, Gaeilge, Gàidhlig. Galego, Hornjoserbsce, 한국어, Bahasa Indonesia, Íslenska, Italiano, עברית, Kapampangan, Kölsch...**

## Ar y dydd hwn

Amelia Earhart

**18 Mehefin **1815** – trechwyd Napoleon ym **Mrwydr Waterloo** gan fyddinoedd Prwsia a Phrydain
* **1858** – derbyniodd Charles Darwin bapur gwyddonol gan **Alfred Russel Wallace** a oedd yn cynnwys ei gasgliadau ynglŷn ag esblygiad; bu hyn yn ysgogiad i Darwin ddwyn gwaith Wallace a’i gyhoeddi fel ei waith ei hun
* **1928** – glaniodd awyren **Amelia Earhart** ger Porth Tywyn, y fenyw gyntaf i groesi'r Iwerydd mewn awyren
* **1942** – ganwyd Syr **Paul McCartney**, canwr, cerddor a chyfansoddwr, yn Lerpwl
* **1953** – **Yr Aifft** yn datgan ei bod yn weriniaeth, gan ddiddymu'r frenhiniaeth.
* **1971** – ganwyd **Nigel Owens**, dyfarnwr rygbi, ger Llanelli

**Rhagor o ‘Ar y dydd hwn’** – **Rhestr dyddiau'r flwyddyn** – **Materion cyfoes**

## Erthyglau diweddar

* Effi o Blaenau
* An Atheist Christian Gunslinger
* Antur aml-ddewis
* Marged (nofel)
* Peredur Glyn
* Mudiad Eryr Wen
* Dora Thatcher
* Gwinllan Llanerch
* Alun Cox
* Sera Evans
* Flora Twort
* Basij
* Anglo-Persian Oil Company
* Hitler (ffilm 1996)
* Cartél
* Sara Mortensen
* Carfanau Cwpan y Byd Pêl-droed 2026
* Lis McLean
* Gwiwer resog
* Leticia Gonzalez
* Elwyn Vaughan
* Amaeth yn Iran
* Sioriaeth
* Mark Hooper
* Anna Brychan

**Newidiadau diweddar**

## Marwolaethau diweddar

* Kenny Jackett
* David Hockney
* Owain Rhys Davies
* Judith Chalmers

## Cymorth a Chymuned

### Ynglŷn â Wicipedia

* Polisïau a Chanllawiau
* Hawlfraint
* Ynglŷn â Wicipedia
* Geirfa Wicipedia

### Ysgrifennu Erthyglau

* Sut i olygu tudalen (canllaw cryno)
* Arddull
* Canllawiau iaith
* WiciBrosiectau
* Erthyglau hanfodol sydd eu hangen
* Rhestr o ferched heb erthygl arnynt

### Cymuned

* Porth y Gymuned
* Y Caffi
* Cornel y Dysgwyr / *Learners' Corner*

## Chwaer brosiectau Wicipedia

Mae Sefydliad Wikimedia (*Wikimedia Foundation*) yn darparu nifer o brosiectau ar-lein rhydd eraill yn ogystal â Wicipedia, trwy gyfrwng mwy na 280 o ieithoedd. Maent i gyd yn wicïau, sy'n golygu bod pawb yn cael eu hysgrifennu, eu golygu, a'u darllen. Sefydlwyd Wikimedia yn 2003 gan Jimmy Wales, ac fe'i gweinyddir yn Fflorida. (Mwy am Wikimedia)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **Comin** Delweddau, sain ayb  |  | **MediaWici** Datblygu meddalwedd rhydd  |  | **Meta-Wici** Wikimedia (Wicimedia) |
|  | **Wicilyfrau** Gwerslyfrau a llawlyfrau  |  | **Wicidata** Bas-data ar gyfer yr holl brosiectau (Saesneg)  |  | **Wicinewyddion** Newyddion (Saesneg) |
|  | **Wiciddyfynnu** Dyfyniadur Cymraeg |  | **Wicidestun** Testun Cymraeg, gwreiddiol  |  | **Wicifywyd** Rhywogaethau (Saesneg)  |
|  | **Wiciysgol** Deunydd a datblygiadau addysgol (Saesneg)  |  | **Wicidaith** Teithlyfr (fersiwn Cymraeg ar y gweill)  |  | **Wiciadur** Geiriadur a thesawrws Cymraeg |

## Ieithoedd Wicipedia

**Mae Wicipedia i'w chael mewn mwy na 300 iaith. Dyma rai:**

Dros 1,000,000 o erthyglau:

Almaeneg
· Arabeg
· Arabeg yr Aifft
· Cebuano
· Eidaleg
· Fietnameg
· Ffrangeg
· Iseldireg
· Japaneg
· Perseg
· Portiwgaleg
· Pwyleg
· Rwseg
· Saesneg
· Sbaeneg
· Swedeg
· Tsieineeg
· Waray
· Wcreineg

Dros 250,000 o erthyglau:

Armeneg
· Bân-lâm-gú
· Basgeg
· Bwlgareg
· Catalaneg
· Corëeg
· Cymraeg
· Daneg
· Esperanto
· Ffinneg
· Hebraeg
· Hwngareg
· Indoneseg
· Maleieg
· Norwyeg - Bokmål
· Rwmaneg
· Serbeg
· Serbo-Croateg
· Tatareg
· Tsieceg
· Tsietsnieg
· Twrceg

Mewn ieithoedd Celtaidd eraill:

Cernyweg
· Gaeleg
· Gwyddeleg
· Llydaweg
· Manaweg

**→ Gweler y rhestr lawn ←**