Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sant Vincent a'r Grenadines

Sant Vincent a'r Grenadines|  |
|  |
| Arwyddair | Heddwch a Chyfiawnder  |
| Math | teyrnas y Gymanwlad, ynys-genedl, gwladwriaeth sofran, gwlad, gwladwriaeth archipelagig  |
| Enwyd ar ôl | Vincent o Saragossa, pomgranad  |
|  |
| Prifddinas | Kingstown  |
| Poblogaeth | 109,897  |
| Sefydlwyd | 27 Hydref 1979 (Annibyniaeth oddi wrth Lloegr (y DU)) |
| Anthem | Mor Brydferth yw Tir Sant Vincent  |
| Pennaeth llywodraeth | Godwin Friday  |
| Cylchfa amser | UTC−04:00, America/St\_Vincent  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Antilles Leiaf  |
| Arwynebedd | 389 km²  |
| Yn ffinio gyda | Feneswela  |
| Cyfesurynnau | 13.0139°N 61.2296°W  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Tŷ Cynulliad Saint Vincent a'r Grenadines  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | teyrn Saint Vincent a'r Grenadines  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Charles III  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Saint Vincent a'r Grenadines  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Godwin Friday  |
|  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $872.2 miliwn, $948.6 miliwn  |
| Arian | Doler Dwyrain y Caribî  |
| Cyfartaledd plant | 1.974  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.751  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad yn yr Antilles Lleiaf yn nwyrain y Caribî yw **Saint Vincent a'r Grenadines** (neu **Sant Vincent a'r Grenadinnau**). Mae'n gorwedd rhwng Grenada i'r de a Sant Lwsia i'r gogledd.

Saint Vincent yw'r brif ynys ac mae tua 90% o'r boblogaeth yn byw yno. Lleolir Ynysoedd y Grenadines i'r de. Bequia, Mustique, Canouan, Mayreau ac Ynys Union yw'r fwyaf o'r ynysoedd sy'n perthyn i Saint Vincent a'r Grenadines. Mae'r ynysoedd mwyaf deheuol yn perthyn i Grenada.

Kingstown, prifddinas Saint Vincent a'r Grenadines.
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **y Caribî**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Plasma gwaed

Plasma gwaed|  |
| Enghraifft o: | dosbarth o endidau anatomegol  |
| Math | hylif allgellog, sylwedd biogenig, endid anatomegol arbennig  |
| Rhan o | gwaed  |
| Yn cynnwys | dŵr, halen, albumins, globulins, glwcos  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/01f36w  |
| Thesawrws y BNCF | 2592  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Y rhan hylifol o waed yw **plasma gwaed** sy'n cludo maetholion i gelloedd yr organau, yn cludo gwastraff metabolaidd i'r arennau, yr afu a'r ysgyfaint, ac yn cludo'r celloedd gwaed o amgylch y corff. Dŵr sy'n cyfri am 92% o blasma, ac mae'r hylif hefyd yn cynnwys siwgr, braster, protein, a thoddiant halen sy'n cludo'r celloedd coch, y celloedd gwyn, a'r platennau. Mae'n cyfri am ryw 55% o gyfaint gwaed y corff dynol. Mae plasma hefyd yn dosbarthu gwres trwy'r corff ac yn bwysig wrth gynnal pwysedd gwaed ac homeostasis.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **anatomeg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Alan Carr

*Mae'r erthygl hon yn sôn am y digrifwr. Ar gyfer yr awdur llyfrau cymorth, gweler Allen Carr*

| Alan Carr |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 14 Mehefin 1976  Weymouth  |
| Dinasyddiaeth | y Deyrnas Unedig  |
| *Alma mater* | * Prifysgol Middlesex
* Weston Favell Academy
 |
| Galwedigaeth | actor, digrifwr, actor ffilm, sgriptiwr, digrifwr stand-yp, cyflwynydd teledu, cyflwynydd radio, actor teledu  |
| Tad | Graham Carr  |
| Gwefan |   |

Digrifwr a chyflwynwr teledu Seisnig yw **Alan Carr** (ganed 14 Mehefin 1976 yn Northampton), sy'n adnabyddus am ei ymddygiad camp a jôcs yn seliedig ar ensyniad.

## Bywyd Personol

Ganwyd Carr yn Weymouth, Dorset a tyfodd i fyny yn Northampton. Roedd ei dad Graham Carr yn rheolwr Clwb Pêl-droed Tref Northampton. Mae ganddo frawd. Mae Alan yn sengl ac yn byw ar ei ben ei hun.

## Teledu

Ar hyn o bryd mae Carr yn cyflwyno The Sunday Night Project, rhaglen mae'n cyflwyno ar y cyd gyda Justin Lee Collins a cyflwynydd gwâdd newydd bob wythnos.

Ymddangosa Carr yn rheolaidd ar sioeau gêm ar sioeau panel. Mae'r rhain yn cynnwys FAQ U, 8 Out of 10 Cats, cornel eiriadur Countdown's a Never Mind The Buzzcocks.

Ymddangosodd hefyd fel aelod o'r panel ar Big Fat Anniversary Quiz ar Sianel 4, rhaglen a ddathlodd penblwydd y sianel yn 25 oed. Mae hefyd wedi cael ei gyfweld ar amryw o sioeau gan gynnwys Friday Night with Jonathan Ross a Tubridy Tonight with Ryan Tubridy.

Yn 2008 cyflwynodd Carr ei sioe deledu ei hun, Alan Carr's Celebrity Ding Dong. Roedd y sioe yn cynnwys gwestai megis Davina McCall, Louis Walsh a Chris Moyles. Darlledwyd y rhaglen gyntaf ar Sianel 4 ar y 1af o Chwefror 2008. Dechreuodd yr ail gyfres ym mis Hydref 2008.

Cofiodd Carr yn ôl i'w fagwraeth yn Northampton pan gafodd ei gyfweld ar gyfer The Comedy Map of Britain ar BBC2.

Ymddangosodd hefyd yn rhaglen gyntaf o gyfres 11 Top Gear ar BBC2, ynghyd â Justin Lee Collins, yn y *Reasonably Priced Car.*

Honnir bod Car wedi derbyn cytundeb o £3m i gynnal sioe siarad ar Sianel 4.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Loegr**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Roger Bacon

| Roger Bacon |
| --- |
|  |
| Ffugenw | Doctor Mirabilis  |
| Ganwyd | Roger Bacon  c. 1220  Gwlad yr Haf, Ilchester, Bisley  |
| Bu farw | c. 1292, 11 Mehefin 1292  Rhydychen  |
| Dinasyddiaeth | Teyrnas Lloegr  |
| *Alma mater* | * Prifysgol Rhydychen
 |
| Galwedigaeth | athronydd, ffisegydd, diwinydd, cerddolegydd, damcaniaethwr cerddoriaeth, astroleg, alchemydd, cyfieithydd, dyfeisiwr, mathemategydd, ysgrifennwr, mynach  |
| Cyflogwr | * Prifysgol Paris
* Prifysgol Rhydychen
 |
| Adnabyddus am | Opus Majus, Opus Minus, Opus Tertium, Summa Grammatica, Compendium studii philosophiae, Compendium studii theologiae, De influentiis agentium, De multiplicatione specierum, De speculis comburentibus, Greek grammar, Secretum secretorum  |
| Prif ddylanwad | William of Sherwood  |
| Mudiad | ysgolaeth  |

Athronydd o Loegr oedd **Roger Bacon** (tua 1220 – 1292), a adnabyddir gan yr acolâd Lladin *Doctor Mirabilis*, sy'n nodedig fel un o'r cyntaf i arddel arbrofoliaeth yn yr Oesoedd Canol.

Ganwyd yn Ilchester, Gwlad yr Haf. Astudiodd fathemateg, cerddoriaeth, a seryddiaeth ym mhrifysgolion Rhydychen a Pharis. Addysgodd athroniaeth ym Mharis o 1240 i 1247, ac yn Rhydychen o 1247 i 1257. Ymchwiliodd i opteg ac alcemi, ac ef oedd yr Ewropead cyntaf i ddisgrifio'r broses o gynhyrchu powdwr gwn a'r cyntaf i argymell defnyddio drychau a lensys i ymchwilio i'r byd naturiol.

Ymunodd ag Urdd Sant Ffransis tua 1257. Bu'r urdd honno yn gwahardd astudiaethau am y byd meidrol ac ysgrifeniadau seciwlar, ond ar gais y Pab Clement IV fe gyflawnodd dri gwaith: *Opus majus*, *Opus minus*, ac *Opus tertium*. Cynigiodd gwricwlwm newydd ar gyfer prifysgolion Ewrop i addysgu mathemateg, ieithoedd (yn enwedig Groeg, Arabeg, ac Hebraeg), alcemi, a gwyddoniaeth, a hynny drwy ddulliau arsylw a mesur.

## Cyfeiriadau
# Cwinin

Cwinin|  |
| Enghraifft o: | math o endid cemegol  |
| Math | Cinchonan-9-ol, 6'-methoxy-, (8alpha,9R)-, cwinidin, epiquinine  |
| Màs | 324.184 uned Dalton  |
| Fformiwla gemegol | C₂₀h₂₄n₂o₂  |
| Clefydau i'w trin | Babesiosis, tyndra’r cyhyrau, plasmodium falciparum malaria  |
| Beichiogrwydd | Categori beichiogrwydd awstralia d, categori beichiogrwydd unol daleithiau america c  |
| Yn cynnwys | nitrogen, carbon, ocsigen, hydrogen  |
| Cynnyrch | Cinchona  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/06b6w  |
| Thesawrws y BNCF | 40198  |
| CAS | 130-95-0  |
| PubChem CID | 3034034  |
| ChEBI | 15854  |
| ChEMBL | Chembl170  |
| ChemSpider | 84989  |
| UNII | A7v27phc7a  |
| ATC | P01bc01  |
| KEGG | D08460  |
| Llawlyfr Ligand | 2510  |
| Rhif EC | 205-003-2  |
| Cofrestr Beilstein | 91867  |
| Drugbank | Db00468  |
| ECHA | 100.004.550  |
| HMDB | Hmdb0014611  |
| PDB | 4uil, 4wnv, 4uin  |
| RxNorm CUI | 9071  |
| UMLS CUI | C0034417  |
| NDF-RT | N0000148011  |
| IEDB Epitope | 131786  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Mae **cwinin** yn feddyginiaeth a ddefnyddir i drin malaria a babesiosis. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₂₀H₂₄N₂O₂. Mae cwinin yn gynhwysyn actif yn Qualaquin.

## Defnydd meddygol

Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:

- tyndra’r cyhyrau

## Enwau

Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Cwinin, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;

- quinine sulfate
 - quinine bisulphate
 - Quinate®
 - Qualaquin®
 - GNF-Pf-506
 - chinine
 - 6'-methoxycinchonidine
 - (R)-(6-methoxyquinolin-4-yl)((2S,4S,8R)-8-vinylquinuclidin-2-yl)methanol
 - (R)-(6-methoxy-quinolin-4-yl)-((2S,5S)-5-vinyl-1-aza-bicyclo[2.2.2]oct-2-yl)-methanol
 - (R)-(-)-quinine

## Cyfeiriadau