Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Gwlff Mecsico

Gwlff Mecsico|  |
| Math | gwlff, môr canoldir  |
| Enwyd ar ôl | Mecsico  |
|  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | American Mediterranean Sea  |
| Gwlad | Mecsico, Unol Daleithiau America, Ciwba  |
| Arwynebedd | 1,550,000 km²  |
| Uwch y môr | 0 metr  |
| Cyfesurynnau | 25°N 90°W  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlff o Gefnfor Iwerydd yng Ngogledd America yw **Gwlff Mecsico** (Saesneg: *Gulf of Mexico*, Sbaeneg: *Golfo de Mecsico*). Y gwledydd sy'n ffinio ar y gwlff yw Mecsico (Yucatán, Campeche, Veracruz, Tamaulipas), yr Unol Daleithiau (o'r dwyrain i'r gorllewin: Florida, Alabama, Louisiana, Mississippi, Texas) a Ciwba. Trwy Gulfor Yucatan mae'r Gwlff yn cysylltu a Môr y Caribî, a thrwy Gulfor Florida mae'n cysylltu a'r Iwerydd.

Y prif afonydd sy'n llifo i'r gwlff yw afon Mississippi, y Rio Grande a'r Río Grijalva. Porthladdoedd pwysig yw Tampa, New Orleans, Houston, Tampico, Veracruz a La Habana.

Gwlff Mecsico mewn 3D
Cantarell
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ddaearyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Hermann von Helmholtz

| Hermann von Helmholtz |
| --- |
| Portread o Hermann von Helmholtz gan Ludwig Knaus (1881). |
| Ganwyd | Hermann Ludwig Ferdinand Helmholtz  31 Awst 1821  Potsdam  |
| Bu farw | 8 Medi 1894  Charlottenburg, Berlin  |
| Dinasyddiaeth | Teyrnas Prwsia, Ymerodraeth yr Almaen, Yr Almaen  |
| *Alma mater* | * Hermann-von-Helmholtz-Gymnasium
* Prifysgol Frederick William
* Pépinière
 |
| Ymgynghorydd y doethor | * Johannes Peter Müller
 |
| Galwedigaeth | ffisegydd, ophthalmolegydd, cerddolegydd, damcaniaethwr cerddoriaeth, academydd, seicolegydd, ffisiolegydd, bioffisegwr, athronydd, anatomydd, naturiaethydd, meddyg yn y fyddin, patholegydd, gwyddonydd  |
| Swydd | cadeirydd, rheithor  |
| Cyflogwr | * Charité
* Physikalisch-Technische Bundesanstalt
* Prifysgol Bonn
* Prifysgol Frederick William
* Prifysgol Königsberg
* Prussian Army
* Prifysgol Ruprecht Karl Heidelberg
 |
| Adnabyddus am | cadwraeth egni, Helmholtz pitch notation, Helmholtz resonance, Helmholtz equation, Kelvin–Helmholtz mechanism, Helmholtz decomposition, Helmholtz free energy, Gibbs–Helmholtz equation, Helmholtz coil, Young–Helmholtz theory, Kelvin–Helmholtz instability, Helmholtz's theorems, specific Helmholtz energy, molar Helmholtz energy, Helmholtz–Kohlrausch effect  |
| Tad | Ferdinand Helmholtz  |
| Priod | Anna von Helmholtz, Olga von Helmholtz  |
| Plant | Richard von Helmholtz, Robert von Helmholtz, Ellen von Siemens-Helmholtz, Friedrich Julius von Helmholtz  |
| Gwobr/au | Medal Copley, Gwobr Darlithyddiaeth Faraday, Urdd Teilyngdod am Wyddoniaeth a Chelf, Urdd Maximilian Bafaria am Wyddoniaeth a Chelf, Medal Matteucci, Medal Albert, Croonian Medal and Lecture, Aelod Tramor o'r Gymdeithas Frenhinol, Commandeur de la Légion d'honneur‎, Q134613391  |

Gwyddonydd ac athronydd o'r Almaen oedd **Hermann Ludwig Ferdinand von Helmholtz** (31 Awst 1821 – 8 Medi 1894). Arbenigodd ym meysydd ffiseg a ffisioleg, ond cyfranodd hefyd at ddatblygiadau yn acwsteg, opteg, mathemateg, meteoroleg, ac athroniaeth.

Fel anatomegydd, astudiodd ffisioleg y nerfau a llwyddodd i fesur buanedd ysgogiad nerfol gan ddefnyddio galfanomedr. Ar sail ei arbrofion ar fetabolaeth y cyhyrau, darganfyddodd egwyddor cadwraeth egni a'i gosod yn ddeddf fathemategol ym 1847. Arloesoedd gysyniad egni rhydd, a chyfranodd at ddatblygiadau yn thermodynameg ac electrodynameg. Astudiodd hefyd mudiant fortecs mewn hylifau. Ymhelaethodd ar ddamcaniaeth Thomas Young ar olwg a lliw, eglurodd mecanwaith ymgymhwysiad y lens, ym 1851 dyfeisiodd yr offthalmosgop, a chyhoeddodd draethawd estynedig ar opteg ffisiolegol ym 1867. Roedd hefyd yn arbenigwr ar acwsteg, yn enwedig ansawdd tôn.

Addysgodd ffiseg ym Mhrifysgol Berlin, a gweithiodd yn swydd cyfarwyddwr yr Athrofa Ffisegol-Dechnegol yn Charlottenburg.

## Cyfeiriadau
# Larry Sanger

| Larry Sanger |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Lawrence Mark Sanger  16 Gorffennaf 1968  Bellevue  |
| Man preswyl | Columbus  |
| Dinasyddiaeth |  UDA |
| Addysg | Doethur mewn Athroniaeth  |
| *Alma mater* | * Coleg Reed
* Ohio State University
* Service High School
 |
| Galwedigaeth | athronydd, blogiwr, gwyddonydd cyfrifiadurol, person busnes  |
| Cyflogwr | * Bomis
* Citizendium
* Nupedia
* Ohio State University
 |
| Adnabyddus am | Wikipedia, Citizendium  |
| Gwefan |   |

Mae **Lawrence Mark Sanger** (ganwyd 16 Gorffennaf 1968) yn ddatblygwr prosiectau rhyngrwyd Americanaidd, yn gyd-sylfaenydd Wikipedia, ac yn sefydlydd Citizendium.

Cafodd ei fagu yn Anchorage, Alaska. O oedran cynnar roedd ganddo ddiddordeb mewn athroniaeth. Derbyniodd radd baglor y celfyddydau mewn athroniaeth o Goleg Reed yn 1991 a Doethuriaeth mewn Athroniaeth o Brifysgol y Wladwriaeth, Ohio yn 2000. Mae'r rhan fwyaf o'i waith athronyddol wedi canolbwyntio ar epistemoleg, y theori gwybodaeth.

Mae wedi bod yn rhan o amrywiaeth o brosiectau gwyddoniadurol ar-lein. Gadawodd Wikipedia yn 2002, gan na chredai fod y prosiect yn un crediniol, a bu'n llawdrwm ei feirniadaeth ers hynny.

## Cyfeiriadau