Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Noël Coward

| Noël Coward |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Noël Peirce Coward  16 Rhagfyr 1899  Teddington  |
| Bu farw | 26 Mawrth 1973  Firefly Estate  |
| Dinasyddiaeth | y Deyrnas Unedig  |
| *Alma mater* | * Italia Conti Academy of Theatre Arts
 |
| Galwedigaeth | cynhyrchydd ffilm, dramodydd, awdur geiriau, sgriptiwr, canwr, cyfarwyddwr theatr, cyfansoddwr caneuon, cyfansoddwr cerddoriaeth ffilm, actor llwyfan, actor ffilm, cyfarwyddwr ffilm, cyfarwyddwr teledu, asiant SOE, cynhyrchydd, arweinydd  |
| Cyflogwr | * MI5
* MI6
 |
| Adnabyddus am | Sail Away, Words and Music, Present Laughter  |
| Tad | Arthur Sabin Coward  |
| Mam | Violet Agnes Veitch  |
| Gwobr/au | Gwobr y Bwrdd Adolygu Cenedlaethol am y Ffilm Orau, Marchog Faglor, Gwobr Anrhydeddus yr Academi  |
| Gwefan |   |

Actor, dramodydd a chyfansoddwr Seisnig oedd **Noel Coward** (16 Rhagfyr 1899 - 26 Mawrth 1973).

Fe'i ganwyd yn Teddington, Llundain, yn fab Arthur Sabin Coward (1856–1937) a Violet Agnes Coward (1863–1954).

## Ffilmiau

* *Hearts of the World* (1918)
* *The Scoundrel* (1935)
* *In Which We Serve* (1942)
* *Blithe Spirit* (1945)
* *The Astonished Heart* (1949)
* *Around the World in Eighty Days* (1956)
* *Our Man in Havana* (1959)
* *Surprise Package* (1960)
* *Paris, When It Sizzles* (1964)
* *Present Laughter* (1964, TV)
* *The Vortex* (1964)
* *Bunny Lake Is Missing* (1965)
* *Androcles and the Lion* (1967)
* *Boom!* (1968)
* *The Italian Job* (1969)

## Llyfryddiaeth

### Dramau

* *The Last Chapter (Ida Collaborates)* (1917), gyda Esmé Wynne
* *Woman and Whisky* (1918), gyda Esmé Wynne
* *The Rat Trap* (1918)
* *I'll Leave It To You* (1919)
* *The Young Idea* (1921)
* *The Sirocco* (1921)
* *The Better Half* (1921)
* *The Queen Was in the Parlour* (1922)
* *Mild Oats* (1922)
* *Weatherwise* (1923)
* *Fallen Angels* (1923)
* *The Vortex* (1923)
* *Hay Fever* (1924)
* *Easy Virtue* (1924)
* *Semi-Monde* (1926)
* *This Was a Man* (1926)
* *The Marquise* (1926)
* *Home Chat* (1927)
* *Private Lives* (1929)
* *Post-Mortem* (1932)
* *Cavalcade* (1931)
* *Design for Living* (1932)
* *Point Valaine* (1934)
* *Tonight at 8.30* (1935, 1936):
	+ *We Were Dancing*, *The Astonished Heart*, *Red Peppers*;
	+ *Hands Across the Sea*, *Fumed Oak*, *Shadow Play*;
	+ *Ways and Means*, *Still Life*, *Family Album*;
	+ *Star Chamber* (1936)
* *Present Laughter* (1939)
* *This Happy Breed* (1939)
* *Blithe Spirit* (1941)
* *Peace In Our Time* (1946)
* *Long Island Sound* (1947)
* *South Sea Bubble*
* *Relative Values* (1951)
* *Quadrille* (1952)
* *Nude With Violin* (1954)
* *Look After Lulu!* (1959)
* *Volcano* (1957)
* *Waiting in the Wings* (1960)
* *Suite in Three Keys: A Song at Twilight; Shadows of the Evening; Come into the Garden, Maud* (1965)
* *Star Quality* (1967)

### Hunangofiant

* *Present Indicative* (1937)
# 29 Mai

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Mai
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  |  |  | 01 | 02 | 03
 |
| 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | 10
 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17
 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24
 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31
 |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**29 Mai** yw'r cant pedwardeg nawfed (rhif 149) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (150fed mewn blynyddoedd naid). Mae 216 diwrnod arall yn weddill hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1790 - Rhode Island yn dod yn dalaith o fewn yr Unol Daleithiau.
* 1848 - Wisconsin yn dod yn dalaith o fewn yr Unol Daleithiau.
* 1926 - Bedydd y Dywysoges Elisabeth gan Archesgob Caergaint.
* 1953 - Tenzing Norgay ac Edmund Hillary yn dringo i gopa Chomolungma (cynt: Everest).

## Genedigaethau

John F. Kennedy
Annette Bening
* 1630 - Charles II, brenin Lloegr a'r Alban (m. 1685)
* 1830 - Louise Michel, anarchydd (m. 1905)
* 1874 - G. K. Chesterton, llenor (m. 1936)
* 1884 - Ilse Jonas, arlunydd (m. 1922)
* 1892 - Alfonsina Storni, bardd, newyddiadurwraig a dramodydd (m. 1938)
* 1903 - Bob Hope, digrifiwr ac actor ffilm (m. 2003)
* 1906 - T. H. White, nofelydd (m. 1964)
* 1914 - Tenzing Norgay, mynyddwr (m. 1986)
* 1917 - John F. Kennedy, Arlywydd Unol Daleithiau America (m. 1963)
* 1922 - Joyce Treiman, arlunydd (m. 1991)
* 1924 - Behjat Sadr, arlunydd (m. 2009)
* 1926 - Katie Boyle, cyflywynydd teledu (m. 2018)
* 1929
	+ Adelheid Goosch, arlunydd
	+ Peter Higgs, ffisegydd (m. 2024)
* 1944 - Maurice Bishop, Prif Weinidog Grenada (m. 1983)
* 1945 - Gary Brooker, canwr a cherddor (m. 2022)
* 1947 - Noritaka Hidaka, pel-droediwr
* 1953 - Danny Elfman, cerddor
* 1958 - Annette Bening, actores
* 1959 - Rupert Everett, actor
* 1982 - Ana Beatriz Barros, model

## Marwolaethau

Llewelyn Kenrick
Romy Schneider
* 1259 - Cristofer I, brenin Denmarc, 39/40
* 1425 - Hongxi, ymerawdwr Tsieina, 46
* 1593 - John Penry, merthyr, 33/34
* 1814 - Josephine de Beauharnais, ymerodres Ffrainc, 51
* 1842 - Henriette Geertruida Knip, arlunydd, 58
* 1933 - Llewelyn Kenrick, cyfreithiwr a phêl-droediwr, 85
* 1970 - Eva Hesse, arlunydd, 34
* 1973 - P. Ramlee, sgriptiwr ffilm, actor ac chyfansoddwr, 44
* 1978 - Louise Peyron-Carlberg, arlunydd, 67
* 1982 - Romy Schneider, actores, 43
* 1986 - Nicole Algan, arlunydd, 60
* 1994
	+ Nene Gare, arlunydd, 85
	+ Erich Honecker, gwleidydd, 81
* 2000 - Adiya Sitdikova, arlunydd, 86
* 2010 - Dennis Hopper, actor, 74
* 2017 - Manuel Noriega, milwr ac gwleidydd, 83
* 2021 - Judith Godwin, arlunydd, 91

## Gwyliau a chadwraethau

* Diwrnod Democratiaeth (Nigeria)

## Cyfeiriadau
# Donald Peers

| Donald Peers |
| --- |
| Ganwyd | 10 Gorffennaf 1908  Rhydaman  |
| Bu farw | 9 Awst 1973, 8 Awst 1973  Hove  |
| Dinasyddiaeth |  Cymru |
| Galwedigaeth | canwr, actor  |
| Arddull | cerddoriaeth bop, draddodiadol  |

Canwr poblogaidd oedd **Donald Peers** (10 Gorffennaf 1908 - 9 Awst 1973).

Cafodd ei eni ym Metws, ger Rhydaman.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Gymru**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# 2 Medi

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Medi
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06
 |
| 07 | 08 | 09 | 10 | 11 | 12 | 13
 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20
 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27
 |
| 28 | 29 | 30 |  |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**2 Medi** yw'r du-gant pedwar-deg pumed (245ed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (246ed mewn blynyddoedd naid). Erys 120 diwrnod hyd diwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1666 - Tân Mawr Llundain
* 1945 - Annibyniaeth Fietnam.

## Genedigaethau

Liliuokalani
Victor Spinetti
Salma Hayek
* 1838 - Liliuokalani, brenhines Hawaii (m. 1917)
* 1853 - Wilhelm Ostwald, cemegydd (m. 1932)
* 1857 - Vilhelmina Carlson-Bredberg, arlunydd (m. 1943)
* 1858 - Alice Russell Glenny, arlunydd (m. 1924)
* 1867
	+ Hermine Munsch, arlunydd (m. 1904)
	+ Siri Schotte, arlunydd (m. 1951)
* 1871 - Paula Sedana Schiff-Magnussen, arlunydd (m. 1962)
* 1875 - Olga Della-Vos-Kardovskaya, arlunydd (m. 1952)
* 1888 - Dorothy Stevens, arlunydd (m. 1966)
* 1893 - Mary Cecil Allen, arlunydd (m. 1962)
* 1898 - Helene Meyer-Moringen, arlunydd (m. 1965)
* 1917 - Toni Mau, arlunydd (m. 1981)
* 1922 - Sarai Sherman, arlunydd (m. 2013)
* 1924 - Daniel arap Moi, Arlywydd Cenia (m. 2020)
* 1929 - Victor Spinetti, actor (m. 2012)
* 1934 - Chuck McCann, actor a digrifwr (m. 2018)
* 1936 - Iran Darroudi, arlunydd (m. 2021)
* 1937 - Derek Fowlds, actor (m. 2020)
* 1952 - Jimmy Connors, chwaraewr tennis
* 1953 - Keith Allen, actor
* 1956 - Doria Ragland, mam Meghan Markle
* 1961 - Toshinobu Katsuya, pêl-droediwr
* 1962 - Syr Keir Starmer, bargyfreithiwr a gwleidydd
* 1964 - Keanu Reeves, actor
* 1965 – Lennox Lewis, paffiwr
* 1966 - Salma Hayek, actores
* 1976 - Momodu Mutairu, pêl-droediwr
* 1978 - Matthew Watkins, chwaraewr rygbi rhyngwladol (m. 2020)

## Marwolaethau

J. R. R. Tolkien
Mikis Theodorakis
* 421 - Constantius III, Ymeradwr Rhufain
* 1834 - Thomas Telford, peiriannydd, 77
* 1842 - Mariane Stub, arlunydd, 52
* 1907 - Nina Ahlstedt, arlunydd, 54
* 1910 - Henri Rousseau, arlunydd, 66
* 1926 - Jeanne Malivel, arlunydd, 31
* 1937 - Pierre de Coubertin, sylfaenydd y Pwyllgor Olympaidd Rhyngwladol, 74
* 1958 - Alis Guggenheim, arlunydd, 62
* 1966 - Sibylle Ascheberg von Bamberg, arlunydd, 78
* 1969 - Ho Chi Minh, gwleidydd, 79
* 1973 - J. R. R. Tolkien, awdur, 81
* 1982 - Greta Thiis, arlunydd, 85
* 2012 - Loes van der Horst, arlunydd, 92
* 2013 - Frederik Pohl, awdur, 93
* 2019 - Gyoji Matsumoto, pêl-droediwr, 85
* 2021
	+ Liliana Cano, arlunydd, 96
	+ Mikis Theodorakis, cyfansoddwr, 96
* 2022 - Frank Drake, seryddwr ac astroffisegydd, 92

## Gwyliau a chadwraethau

* Dydd Annibyniaeth (Fietnam)
# Salvador Allende

| Salvador Allende |
| --- |
|  |
| Ffugenw | Chicho  |
| Ganwyd | Salvador Isabelino del Sagrado Corazón de Jesús Allende Gossens  26 Mehefin 1908  Santiago de Chile  |
| Bu farw | 11 Medi 1973  o anaf balistig  Santiago de Chile  |
| Dinasyddiaeth | Tsile  |
| *Alma mater* | * Prifysgol Tsile
* Q5391867
* Q5975059
* Instituto Nacional General José Miguel Carrera
* Q5975072
 |
| Galwedigaeth | gwleidydd, meddyg, llawfeddyg, Arlywydd Tsile, Arlywydd y Weriniaeth  |
| Swydd | Arlywydd Tsile, president of the Senate of Chile, Aelod o Siambr Dirprwyon Chile, senator of Chile, Chilean minister of Health, ysgrifennydd cyffredinol  |
| Plaid Wleidyddol | Socialist Party of Chile  |
| Tad | Salvador Allende Castro  |
| Mam | Laura Gossens Uribe  |
| Priod | Hortensia Bussi  |
| Plant | María Isabel Allende, Beatriz Allende  |
| Perthnasau | Isabel Allende, Maya Fernández  |
| Llinach | Teulu Allende  |
| Gwobr/au | Urdd José Martí, Order of Augusto César Sandino, Gwobr Heddwch Lennin, Grand Cross of the Order Bernardo O'Higgins, Grand Cross of the Order of Merit, Gwobr Cymdeithion O. R. Tambo  |
| Gwefan |   |
| llofnod |
|  |

Gwleidydd o Tsile a wasanaethodd fel arlywydd ei wlad o 3 Tachwedd 1970 hyd ei farwolaeth oedd **Salvador Guillermo Allende Gossens** (26 Mehefin 1908 - 11 Medi 1973). Fe'i ganed yn Valparaiso.

## Gyrfa wleidyddol

Ymddiddorai Allende mewn gwleidyddiaeth yn ddyn ifanc, a chafodd ei arestio sawl gwaith yn ystod ei amser fel myfyriwr am iddo gymryd rhan mewn gweithgareddau radicalaidd. Cynorthwyodd i sefydlu Plaid Sosialaidd Tsile, plaid Farcsaidd annibynnol a ddilynai lwybr gwahanol i'r Blaid Gomiwynyddol a oedd yn dilyn llwybr yr Undeb Sofietaidd. Cafodd ei ethol i Siambr Dirprwyon Tsile yn 1937, gwasanaethodd fel gweinidog iechyd am dair blynedd ac fel seneddwr o 1945 hyd 1970.

Safodd dair gwaith am yr arlywyddiaeth - yn 1952, 1958 a 1964 - ond heb lwyddiant. Yn 1970 llwyddodd gyda mwyafrif bychan i ddod yn arlywydd Tsile a chychwynodd ar raglen radicalaidd asgell chwith i greu cymdeithas sosialaidd mewn fframwaith llywodraeth ddemocrataidd yn y wlad. Ond wynebai wrthwynebiad eang gan elfennau grymus yn y sector preifat a byd busnes ; cefnogai llywodraeth yr Unol Daleithiau'r gwrthwynebwyr a rhoddwyd y CIA ar waith yn y wlad i helpu tanseilio llywodraeth Allende. Ym mis Medi 1973, cafwyd *coup* milwrol yn ei erbyn a sefydlwyd *junta* militaraidd dan arweiniad y Cadfridog Augusto Pinochet. Bu farw cannoedd o bobl yn yr ymladd. Lladdwyd Allende yn y brwydro i gipio'r Palas Arlywyddol yn Santiago, prifddinas Tsile.

Yn y misoedd ar ôl lladd Allende, ffôdd cannoedd o bobl, yn cynnwys nith Allende, y nofelydd Isabel Allende, i geisio lloches yn yr Unol Daleithiau a gwledydd eraill.

## Cyfeiriadau
# 21 Medi

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Medi
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06
 |
| 07 | 08 | 09 | 10 | 11 | 12 | 13
 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20
 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27
 |
| 28 | 29 | 30 |  |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**21 Medi** yw'r dau-gant chwe-deg pedwerydd (264ydd) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (265ed mewn blynyddoedd naid). Erys 101 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1745 - Brwydr Prestonpans: Mae Siarl Stuart a'i luoedd yn trechi fyddin Cope, yr unig fyddin lywodraethol yn yr Alban.
* 1964 - Annibyniaeth Malta.
* 1965 - Olew yn cael ei ganfod ar waelod Môr y Gogledd, yr Alban, gan gwmni BP.
* 1981 - Annibyniaeth Belis.
* 1991 - Annibyniaeth Armenia.

## Genedigaethau

Larry Hagman
Leonard Cohen
Bill Murray
* 1640 - Philippe d'Orléans, brawd Louis XIV, brenin Ffrainc (m. 1701)
* 1844 - Helene Wachsmuth, arlunydd (m. 1931)
* 1862 - Theodora Krarup, arlunydd (m. 1941)
* 1866
	+ Charles Nicolle, meddyg, bacteriolegydd, biolegydd ac athroprifysgol (m. 1936)
	+ H. G. Wells, awdur (m. 1946)
* 1871 - Alfred Brice, chwaraewr rygbi (m. 1938)
* 1874 - Gustav Holst, cyfansoddwr (m. 1934)
* 1887 - T. H. Parry-Williams, llenor (m. 1975)
* 1909 - Kwame Nkrumah, Arlywydd Ghana (m. 1972)
* 1912 - Rihei Sano, pêl-droediwr (m. 1992)
* 1914
	+ Else Hagen, arlunydd (m. 2010)
	+ Akira Matsunaga, pêl-droediwr (m. 1943)
* 1924 - Hermann Buhl, dringwr (m. 1957)
* 1926
	+ Raymond Garlick, bardd (m. 2011)
	+ Donald A. Glaser, ffisegydd (m. 2013)
* 1929 - Rita Valnere, arlunydd (m. 2015)
* 1931 - Larry Hagman, actor (m. 2012)
* 1934 - Leonard Cohen, canwr (m. 2016)
* 1940 - Nelleke Allersma, arlunydd
* 1947
	+ Keith Harris, daflwr-lleisiau (m. 2015)
	+ Stephen King, nofelydd
* 1950 - Bill Murray, comedïwr
* 1954 - Shinzo Abe, Prif Weinidog Japan (m. 2022)
* 1957 - Kevin Rudd, Prif Weinidog Awstralia
* 1967
	+ Antonietta Peeters, arlunydd
	+ Suman Pokhrel, bardd
* 1968 - Anto Drobnjak, pêl-droediwr
* 1983 - Maggie Grace, actores

## Marwolaethau

Edward II, brenin Lloegr
Syr Walter Scott
* 19 CC - Fyrsil, bardd Rhufeinig
* 1327 - Edward II, brenin Lloegr, 43
* 1698 - Catherine Duchemin, arlunydd, 67
* 1832 - Syr Walter Scott, awdur, 61
* 1957 - Haakon VII, brenin Norwy, 85
* 1973 - C. H. Dodd, hanesydd, 89
* 1974 - Walter Brennan, actor, 80
* 2016 - John D. Loudermilk, cerddor, 82
* 2020 - John Meirion Morris, cerflunydd, 84

## Gwyliau a chadwraethau

* Gŵyl Sant Mathew Apostol (Eglwysi'r Gorllewin)
* Diwrnod Rhyngwladol Heddwch
* Diwrnod Annibyniaeth (Armenia, Belize, Malta)

## Cyfeiriadau
# C. H. Dodd

| C. H. Dodd |
| --- |
| Ganwyd | 7 Ebrill 1884  Wrecsam  |
| Bu farw | 21 Medi 1973  Goring-on-Thames  |
| Dinasyddiaeth |  Cymru |
| *Alma mater* | * Coleg y Brifysgol
 |
| Galwedigaeth | diwinydd, academydd, ysgolor beiblaidd, New Testament scholar  |
| Cyflogwr | * Owens College
* Prifysgol Caergrawnt
* Prifysgol Manceinion
 |
| Gwobr/au | Burkitt Medal, Ehrendoktor der Universität Straßburg  |

Diwinydd ac awdur o Gymru oedd **Charles Harold Dodd** (7 Ebrill 1884 – 21 Medi 1973).

Cafodd ei eni yn Wrecsam. Brawd yr hanesydd A. H. Dodd oedd ef.

## Llyfryddiaeth

* *The Meaning of Paul for Today* (1920)
* *The Authority of the Bible* (1928)
* *The Leader* (1930) booklet
* *Epistle of Paul to the Romans* (1932)
* *The Framework of the Gospel Narrative* (1932)
* *The Mind of Paul: A Psychological Approach* (1933)
* *The Bible and its Background* (1935)
* *The Bible and the Greeks* (1935)
* *The Parables of the Kingdom* (1935)
* *The Apostolic Preaching and its Developments: Three Lectures with an Eschatology and History Archifwyd 2006-09-11 yn y Peiriant Wayback* (1936)
* *The First Epistle of John and the Fourth Gospel* (1937)
* *History and the Gospel* (1938)
* *The Bible Today Archifwyd 2006-09-12 yn y Peiriant Wayback* (1946)
* *The Johannine Epistles* (1946) Moffatt Commentary
* *About the Gospels* (1950)
* *The Coming of Christ: Four Broadcast Addresses for the Season of Advent* (1951)
* *Gospel and Law: The Relation of Faith and Ethics in Early Christianity* (1951)
* *According to the Scriptures: The Substructure of New Testament Theology* (1952)
* *Christianity and the Reconciliation of the Nations* (1952)
* *Man In God's Design According to the New Testament* (1953) gyda Panagiotis Bratsiotis, R. Bultmann, a Henri Clavier
* *The Interpretation of the Fourth Gospel* (1953)
* *New Testament Studies* (1953)
* *The Dialogue Form in the Gospels* (1954/55)
* *Benefits of His Passion* (1956)
* *How to Read the Gospels* (1956)
* *Triptych* (1958)
* *Historical Tradition in the Fourth Gospel* (1963)
* *More New Testament Studies* (1968)
* *The Founder of Christianity Archifwyd 2006-09-11 yn y Peiriant Wayback* (1970)

## Dolenni allanol

* Cofiant (yn Almaeneg)

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **lenor** neu **awdur** o **Gymru**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# W. H. Auden

| W. H. Auden |
| --- |
|  |
| Ffugenw | W. H. Auden  |
| Ganwyd | Wystan Hugh Auden  21 Chwefror 1907  Efrog  |
| Bu farw | 29 Medi 1973  Fienna  |
| Man preswyl | Rhydychen, Awstria  |
| Dinasyddiaeth | y Deyrnas Unedig, Unol Daleithiau America  |
| *Alma mater* | * Eglwys Crist
* Prifysgol Rhydychen
* Ysgol Gresham
* St Edmund's School
 |
| Galwedigaeth | bardd, sgriptiwr, hanesydd llenyddiaeth, dramodydd, ysgrifennwr, libretydd, academydd, beirniad llenyddol, awdur ysgrifau, cyfansoddwr, cyfieithydd  |
| Cyflogwr | * Prifysgol The New School, Manhattan
* Prifysgol Michigan
 |
| Adnabyddus am | The Orators  |
| Arddull | telyneg  |
| Prif ddylanwad | Adalbert Stifter, Bertolt Brecht, Christopher Isherwood, George MacDonald, John Donne, Constantine P. Cavafy, Søren Kierkegaard, T. S. Eliot, Thomas Hardy  |
| Tad | George Augustus Auden  |
| Mam | Constance Rosalie Bicknell  |
| Priod | Erika Mann, Chester Kallman  |
| Gwobr/au | Cymrodoriaeth Guggenheim, Gwobr Bollingen, Gwobr Aur y Frenhines am Farddoniaeth, Gwobr Feltrinelli, Gwobr Pulitzer am Farddoniaeth, Gwobr Cenedlaethol y Llyfr, Gwobr St. Louis am Lenyddiaeth, Gwobr Heddwch y Cenhedloedd Unedig, Gwobr Gwladwriaeth Awstria ar gyfer Llenyddiaeth Ewropeaidd, Torch Aur  |

Bardd o Loegr oedd **Wystan Hugh Auden** (21 Chwefror 1907 – 29 Medi 1973).

Cafodd ei eni yn Efrog, yn fab i'r meddyg George Augustus Auden (1872–1957) a'i wraig Constance Rosalie Auden (née Bicknell; 1869–1941). Cafodd ei addysg yn yr Ysgol Gresham ac yn Eglwys Crist, Rhydychen.

## Llyfryddiaeth

* *Poems* (1928)
* *Poems* (1930)
* *The Orators: An English Study* (1932)
* *The Dance of Death* (1933)
* *Poems* (1934)
* *The Dog Beneath the Skin* (1935)
* *The Ascent of F6* (1936)
* *Look, Stranger!* (1936)
* *Spain* (1937)
* *Letters from Iceland* (1937)
* *On the Frontier* (1938)
* *Journey to a War* (1939)
* *Another Time* (1940)
* *The Double Man* (1941)
* *For the Time Being* (1944)
* *The Collected Poetry of W.H. Auden* (1945)
* *The Age of Anxiety: A Baroque Eclogue* (1947)
* *The Enchafèd Flood* (1950)
* *Collected Shorter Poems, 1930-1944* (1950)
* *Nones* (1951)
* *The Shield of Achilles* (1955)
* *Homage to Clio* (1960)
* *The Dyer's Hand* (1962)
* *About the House* (1965)
* *Collected Shorter Poems 1927-1957* (1966)
* *Secondary Worlds* (1967)
* *Collected Longer Poems* (1969)
* *City Without Walls and Other Poems* (1969)
* *A Certain World: A Commonplace Book* (1970)
* *Academic Graffiti* (poems)
* *Epistle to a Godson and Other Poems* (1972)
* *Forewords and Afterwords* (1973)
* *Thank You, Fog: Last Poems* (1974)

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Loegr**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Melville Richards

| Melville Richards |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Tachwedd 1910  Ffair-fach  |
| Bu farw | 3 Tachwedd 1973  |
| Dinasyddiaeth |  Cymru |
| *Alma mater* | * Prifysgol Abertawe
 |
| Galwedigaeth | ysgolhaig, academydd  |
| Cyflogwr | * Parc Bletchley
* Prifysgol Abertawe
* Prifysgol Abertawe
* Prifysgol Bangor
* Prifysgol Lerpwl
 |

Ysgolhaig o Gymru oedd **Melville Richards** (Tachwedd 1910 – 3 Tachwedd 1973). Roedd yn arbenigwr ar yr ieithoedd Celtaidd, rhyddiaith Cymraeg Canol, Cymru'r Oesoedd Canol ac enwau lleoedd Cymraeg. Roedd yn frodor o Ffair-fach ger Llandeilo, Sir Gaerfyrddin.

## Llyfryddiaeth

### Ysgolheictod

* *Llawlyfr Hen Wyddeleg* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1935)
* *Cystrawen y Frawddeg Gymraeg* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1938)
* (golygydd) *Breudwyt Ronabwy* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1948). Adargraffwyd 2012: ISBN 9780708326183 .
* (golygydd) *Cyfreithiau Hywel Dda* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1957)
* *Welsh Administrative and Territorial Units* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1969)

### Ffuglen

* *Y Gelyn Mewnol* (1946). Nofel am ysbiwyr.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Gymru**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Huw Lloyd Edwards

| Huw Lloyd Edwards |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 1916  |
| Bu farw | 1975  |
| Dinasyddiaeth |  Cymru |
| Cyflogwr | * Athrolys
 |
| Plant | Eleri Llwyd  |

Cofeb i Huw Lloyd Edwards dros drws Siop Gron, Penisa'r-waun
Dramodydd o Gymru oedd **Huw Lloyd Edwards** (1916 – 1975). Bu'n athro Saesneg yn Ysgol Dyffryn Nantlle, Penygroes, ac wedyn yn ddarlithydd dylanwadol yn Y Coleg Normal, Bangor.

Enillodd Dlws y Ddrama yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Glyn Ebwy 1958 am ei ddrama *Cyfyng-Gyngor,* a bu'n feirniad ar y gystadleuaeth wedi hynny.

Disgrifiwyd Huw Lloyd Edwards yn y 1970au fel "dramodydd yr oedd y gorffennol yn ei swyn-gyfareddu [...] nid i ddianc iddo rhag gorfod wynebu dryswch, ac ing yn wir, ein bywyd cyfoes ond er mwyn ceisio ei amgyffred yn well ac o'r herwydd canfod hwyrach fod yna obaith am ffordd ymwared o ganol y trybestod i gyd."

Alegorïau yw llawer o'i ddramâu.

Llwyfanwyd a chyfansoddwyd nifer o'i ddramâu ar gyfer Chwaraewyr Garthewin a myfyrwyr Adran Ddrama, Y Coleg Normal. Cynhaliwyd Gŵyl o'i ddramâu yn Theatr Garthewin yn 1962.

Roedd yn briod â Jane, a ganwyd iddynt ddwy ferch - Ann ac Eleri.

## Dramâu

* *Cyfyng-Gyngor* (1958)
* *Ar Ddu A Gwyn* (1963)
* *Pros Kairon* (1967)
* *Y Gŵr Drwg*
* *Orffiws*
* *Y Gŵr O Wlas Us*
* *Y Gwr O Gath Heffer*
* *Y Llyffantod* (1973)
* *Y Lefiathan* (1975)

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* "Cydnabod y dramodydd Huw Lloyd Edwards", BBC, Medi 2007

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **lenor** neu **awdur** o **Gymru**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Moses Glyn Jones

| Moses Glyn Jones |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 11 Tachwedd 1913  Mynytho  |
| Bu farw | 27 Medi 1994  |
| Dinasyddiaeth |  Cymru |
| Galwedigaeth | bardd  |

Bardd Cymraeg oedd **Moses Glyn Jones** (11 Tachwedd 1913 - 27 Medi 1994). Roedd yn frodor o bentref Mynytho yn Llŷn. Enillodd y Gadair yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerfyrddin 1974 am ei awdl *Y Dewin*.

## Cyhoeddiadau

* *Blodeugerdd Llŷn* (golygydd) (1984)
* *Bwgan Pant-y-Wennol* (gyda Norman Roberts) (1986)
* *Cerddi Prifeirdd* (1979)
* *Y Dewin a cherddi eraill* (1993)
* *Y ffynnon fyw* (1973)
* *Mae'n ddigon buan* (1977)
* *Perthyn* (1993)
* *Y sioe* (1984)

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **lenor** neu **awdur** o **Gymru**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Barti Ddu o Gasnewy' Bach

Barti Ddu o Gasnewy' Bach| clawr yr argraffiad clawr meddal |
| Enghraifft o: | gwaith ysgrifenedig  |
| Awdur | T. Llew Jones |
| Cyhoeddwr | Gwasg Gomer |
| Gwlad | Cymru |
| Iaith | Cymraeg |
| Dyddiad cyhoeddi | 1973  |
| ISBN | 9781843233176 |
| Tudalennau | 192  |
| Genre | Nofel |
| Dynodwyr |

Nofel i blant gan T. Llew Jones yw Barti Ddu o Gasnewy' Bach sy'n seiliedig ar fywyd y môr-leidr Bartholomew Roberts. Cafodd ei chyhoeddi am y tro cyntaf gan Wasg Gomer ym 1973. Cafwyd argraffiad newydd dan y teitl Barti Ddu gan Gwasg Christopher Davies yn 1995. Cyhoeddodd Gwasg Gomer argraffiad clawr meddal yn 2004; cyhoeddiad diweddaraf: Mai 2009.

## Dolen allanol

* - Adolygiad o *Barti Ddu', Gwefan Gwales.com*