Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Tŵr CN

Y Tŵr CN yn Toronto o Lyn Ontario
Tŵr 553.33 metr (1,815.39 troedfedd) o uchder yn ninas Toronto, Ontario, Canada yw'r **Tŵr CN**. Wrth iddo gael ei adeiladu yn 1975, daeth yn dŵr uchaf y byd gan orddiweddu Tŵr Ostankino. Ar Fedi 12, 2007, ar ôl dal y record am 32 o flynyddoedd, cymerwyd mantell y Tŵr CN fel strwythur unigol uchaf y byd gan y Burj Dubai yn ninas Dubai yn yr Emiradau Arabaidd Unedig. Mae'n parhau i fod y y trydydd tŵr uchaf yn y bydm, a strwythur uchaf yr Amerig a hemisffêr y gorllewin ac yn eicon sy'n dominyddu awyrlinell Toronto, gan ddenu tua dwy filiwn o ymwelwyr yn flynyddol.

Mae'r CN yn yr enw yn cyfeirio at y cwmni rheilffordd Canadian National, ond yn answyddogol mae'n cael ei alw weithiau yn *Canadian National Tower* ers i'r cwmni rheilffordd gael ei breifateiddio yn 1996.

## Dolenni allanol

* (Saesneg) Gwefan swyddogol

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Ganada**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# 7 Mawrth

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Mawrth
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  |  |  |  |  | 01
 |
| 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08
 |
| 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31
 |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**7 Mawrth** yw'r chwedeg chweched (66ed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (67ain mewn blynyddoedd naid). Erys 299 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1804 - Cyfarfod sefydlu’r Gymdeithas Feiblaidd Frytanaidd a Thramor yn y London Tavern, Bishopsgate.
* 1876 - Alexander Graham Bell yn derbyn breinlen ar gyfer y teleffon.
* 1945 - Sefydlu'r Cynghrair Arabaidd

## Genedigaethau

* 189 - Publius Septimius Geta, ymerawdwr Rhufain (m. 211)
* 1671
	+ Ellis Wynne, llenor (m. 1734)
	+ Robert Roy MacGregor, herwr Albanaidd (m. 1734)
* 1693 - Pab Clement XIII (m. 1769)
* 1782 - Henryka Beyer, arlunydd (m. 1855)
* 1785 - Alessandro Manzoni, bardd a nofelydd (m. 1873)
* 1802 - Edwin Henry Landseer, arlunydd (m. 1873)
* 1857 - Julius Wagner-Jauregg, meddyg (m. 1940)
* 1872 - Piet Mondrian, arlunydd (m. 1944)
* 1875 - Maurice Ravel, cyfansoddwr (m. 1937)
* 1876 - Edgar Evans, fforiwr (m. 1912)
* 1918 - June Wayne, arlunydd (m. 2011)
* 1922 - Olga Aleksandrovna Ladyzhenskaya, mathemategydd (m. 2004)
* 1924 - Syr Eduardo Paolozzi, cerflunydd, gludweithiwr ac argraffwr (m. 2005)
* 1930 - Antony Armstrong-Jones, ffotograffydd (m. 2017)
* 1934 - Willard Scott, actor a digrifwr (m. 2021)
* 1942 - Michael Eisner, llywydd Cwmni Walt Disney
* 1954 - Eva Brunne, esgob
* 1956 - Bryan Cranston, actor
* 1958 - Rik Mayall, actor a chomediwr (m. 2014)
* 1960
	+ Kazuo Ozaki, pêl-droediwr
	+ Ivan Lendl, chwaraewr tenis
* 1964 - Wanda Sykes, actores a chomediwraig
* 1970 - Rachel Weisz, actores
* 1991 - Quenten Martinus, pêl-droediwr
* 1994 - Jordan Pickford, pêl-droediwr
* 1997 - Joyce Chu, cantores

## Marwolaethau

* 322 CC - Aristoteles, athronydd, 62
* 161 - Antoninus Pius, ymerawdwr Rhufain, 74
* 308 - Sant Eubulus, merthyr cristnogol
* 1274 - Thomas Aquinas, athronydd
* 1724 - Pab Innocentius XIII, 68
* 1777 - Edward Richard, bardd ac ysgolhaig, 63
* 1867 - Therese aus dem Winckel, arlunydd, 87
* 1949 - T. Gwynn Jones, bardd, llenor, ysgolhaig, 77
* 1978 - Ida Eise, arlunydd, 86
* 1996 - Aled Eames, hanesydd ac awdur, 74
* 1998 - Maria Katzgrau, arlunydd, 85
* 1999 - Stanley Kubrick, cyfarwyddwr ffilm, 70
* 2000 - Hirokazu Ninomiya, pêl-droediwr, 82
* 2013 - Kenny Ball, cerddor jazz, 82
* 2020 - Matthew Watkins, chwaraewr rygbi rhyngwladol, 41
* 2023 - Lynn Seymour, dawnsiwraig, 83

## Gwyliau a chadwraethau

* Santes Felicitas a Perpetua
# Y Dinesydd

Y Dinesydd| Enghraifft o: | papur bro  |
| Dechrau/Sefydlu | 1973  |
| Gwefan |   |
| Dynodwyr |

Papur bro Caerdydd a'r cylch yw Y Dinesydd, y papur bro cyntaf i gael ei sefydlu. Fe'i sefydlwyd gan Meredydd Evans yn Ebrill 1973. Mae'n cael ei gynhyrchu gan bwyllgor o wirfoddolwyr sy'n cael eu hethol yn flynyddol mewn cyfarfod cyffredinol. Fe'i dosberthir trwy rwydwaith o ddosbarthwr, ac mae hefyd ar gael trwy siopau ac i'w brynu ar-lein. Mae ar gael mewn print ac yn ddigidol.

*Y Dinesydd* oedd y papur bro cyntaf i'w sefydlu yng Nghymru, ac mae'n gwasanaethu'r brifddinas ei hun a hefyd Y Barri, Penarth, Y Bont-faen a maestrefi gogleddol y ddinas.

Bu Norman Williams yn olygydd am y tair blynedd gyntaf. Ymhlith y rheiny a fu wrth y llyw y mae Gwilym Roberts. Bu'r dylunydd, Cen Williams yn gartŵnydd cyson i'r cyhoeddiad am flynyddoedd lawer.

Roedd y papur yn dathlu'i ben-blwydd yn 50 oed yn Ebrill 2023.

## Gweler hefyd

* Rhestr Papurau Bro

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* Gwefan swyddogol

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **bapur newydd**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Gaerdydd**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# 5 Mai

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Mai
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  |  |  | 01 | 02 | 03
 |
| 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | 10
 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17
 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24
 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31
 |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**5 Mai** yw'r cant dauddeg pumed (125ed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (126ed mewn blynyddoedd naid). Mae 240 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1405 (efallai) - Brwydr Pwll Melyn rhwng Lloegr ag Owain Glyndwr
* 1912 - Cyhoeddi papur newydd *Pravda* am y tro cyntaf.
* 1945 - Yr Ail Ryfel Byd: Lluoedd yr Almaen yn ildio yn Nenmarc a'r Iseldiroedd.
* 1979 - Geoffrey Howe yn dod yn Ganghellor Trysorlys y Deyrnas Unedig.
* 2005 - Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2005.
* 2008 - Boris Johnson yn dod yn Faer Llundain.
* 2011
	+ Etholiad Senedd Cymru, 2011
	+ Plaid Genedlaethol yr Alban yn ennill mwyafrif cyffredinol yn Senedd yr Alban.
* 2016 - Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016.

## Genedigaethau

Karl Marx
Michael Palin
Adele
* 1210 - Afonso III, brenin Portiwgal (m. 1279)
* 1747 - Leopold II, ymerawdwr (m. 1792)
* 1813 - Søren Kierkegaard, athronydd (m. 1855)
* 1818 - Karl Marx, athronydd (m. 1883)
* 1826 - Yr ymerawdres Eugenie o Ffrainc, gwraig Napoleon III o Ffrainc (m. 1920)
* 1846 - Henryk Sienkiewicz, awdur (m. 1921)
* 1878 - Aneta Hodina, arlunydd (m. 1941)
* 1882 - Sylvia Pankhurst, ffeminist (m. 1960)
* 1916 - Doris Lusk, arlunydd (m. 1990)
* 1937 - Delia Derbyshire, cerddores a chyfansoddwraig (m. 2001)
* 1939 - Ray Gosling, awdur, newyddiadurwr, darlledwr ac ymgyrchydd dros hawliau LHDT (m. 2013)
* 1943 - Syr Michael Palin, actor, digrifwr ac sgriptiwr
* 1944
	+ Roger Rees, actor (m. 2015)
	+ John Rhys-Davies, actor ffilm
* 1949 - Marion Fellows, gwleidydd
* 1957 - Richard E. Grant, actor
* 1967 - Carlos Alberto Dias, pêl-droediwr
* 1968 - Boban Babunski, pêl-droediwr
* 1980 - Yossi Benayoun, pêl-droediwr
* 1981 - Craig David, canwr
* 1982 - Jay Bothroyd, pêl-droediwr
* 1983 - Henry Cavill, actor
* 1987 - Graham Dorrans, pêl-droediwr
* 1988 - Adele, cantores
* 1998 - Menna Fitzpatrick, sgiwraig Alpaidd

## Marwolaethau

Napoleon I o Ffrainc
* 1194 - Casimir II, brenin Gwlad Pwyl
* 1309 - Siarl II, brenin Napoli
* 1525 - Frederic II, brenin Sacsoni, 62
* 1821 - Napoleon I o Ffrainc, 51
* 1977 - Ludwig Erhard, gwleidydd, 80
* 1996 - Beryl Burton, seiclwraig, 58
* 2003 - Walter Sisulu, gwleidydd, 90
* 2010 - Giulietta Simionato, mezzo-soprano, 99
* 2012 - Anita Magsaysay-Ho, arlunydd, 97
* 2013 - Sarah Kirsch, bardd, 78
* 2019 - Barbara Perry, actores, 97
* 2020 - Millie Small, cantores, 72

## Gwyliau a chadwraethau

* Cinco de Mayo (Mecsico, yr Unol Daleithiau)
* Diwrnod y Plant (Japan)
* Diwrnod Cyrraedd India (Gaiana)
* Diwrnod iaith Bortiwgaleg

## Cyfeiriadau
# Erskine Hamilton Childers

| Erskine Hamilton Childers |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 11 Rhagfyr 1905  Llundain  |
| Bu farw | 17 Tachwedd 1974  Dulyn  |
| Dinasyddiaeth | Gweriniaeth Iwerddon  |
| *Alma mater* | * Prifysgol Caergrawnt
* Coleg y Drindod, Caergrawnt
* Ysgol Gresham
 |
| Galwedigaeth | gwleidydd  |
| Swydd | Arlywydd Iwerddon, Tánaiste, Minister for Health (Ireland), Minister for Climate, Energy and the Environment, Teachta Dála, Teachta Dála, Teachta Dála, Teachta Dála, Teachta Dála, Teachta Dála, Teachta Dála, Teachta Dála, Teachta Dála, Teachta Dála, Teachta Dála  |
| Plaid Wleidyddol | Fianna Fáil  |
| Tad | Erskine Childers  |
| Mam | Molly Childers  |
| Priod | Rita Childers, Ruth Ellen Dow, Ruth Ellen Dow  |
| Plant | Erskine Barton Childers, Nessa Childers, Ruth Ellen Childers, Roderick Winthrop Childers, Margaret Osgood Childers, Carainn Childers  |
| llofnod |
|  |

**Erskine Hamilton Childers** (11 Rhagfyr 1905 – 17 Tachwedd 1974), mab Erskine Childers (awdur *The Riddle of the Sands*), oedd pedwerydd Arlywydd Gweriniaeth Iwerddon (Gwyddeleg: *Uachtarán na hÉireann*), rhwng 25 Mehefin 1973 a'u farwolaeth ar 17 Tachwedd 1974.
# 17 Gorffennaf

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Gorffennaf
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  | 01 | 02 | 03 | 04 | 05
 |
| 06 | 07 | 08 | 09 | 10 | 11 | 12
 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19
 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26
 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31
 |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**17 Gorffennaf** yw'r cant naw-deg wythfed (198fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (199fed mewn blynyddoedd naid). Erys 167 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1790 - Patent yn cael ei roi i Thomas Saint ar gyfer peiriant gwnïo.
* 1976
	+ Dwyrain Timor yn uno gydag Indonesia.
	+ Ras yr Wyddfa yn cael ei chynnal am y tro cyntaf.

## Genedigaethau

Camilla, Brenhines Gydweddog y Deyrnas Unedig
Angela Merkel
* 1674 - Isaac Watts, emynydd (m. 1748)
* 1744 - Elbridge Gerry, gwleidydd (m. 1814)
* 1843 - Julio Argentino Roca, Arlywydd yr Ariannin (m. 1914)
* 1863 - Margarethe Raabe, arlunydd (m. 1947)
* 1899 - James Cagney, actor (m. 1986)
* 1914 - Alice Gore King, arlunydd (m. 2007)
* 1917 - Phyllis Diller, actores a chomediwraig (m. 2012)
* 1920 - Juan Antonio Samaranch, diplomydd, gwleidydd a dyn busnes (m. 2010)
* 1927 - Anne Marie Trechslin, arlunydd (m. 2007)
* 1928 - Joe Morello, cerddor jazz (m. 2011)
* 1935
	+ Diahann Carroll, actores a chantores (m. 2019)
	+ Donald Sutherland, actor
* 1939 - Terttu Jurvakainen, arlunydd
* 1940 - Tim Brooke-Taylor, actor, digrifwr ac awdur (m. 2020)
* 1947 - Camilla, Brenhines Gydweddog y Deyrnas Unedig
* 1948 - Wayne Sleep, dawnsiwr a choreograffydd
* 1952 - David Hasselhoff, actor
* 1954 - Angela Merkel, Canghellor yr Almaen
* 1957 - Fern Britton, cyflwynydd teledu
* 1961 - Jeremy Hardy, comediwr (m. 2019)
* 1963 - Letsie III, brenin Lesotho
* 1970 - Gavin McInnes, actor a seren teledu
* 1972 - Andy Whitfield, actor (m. 2011)

## Marwolaethau

Billie Holiday
Edward Heath
* 1918 - Niclas II, tsar Rwsia a'i deulu, 50
* 1943 - Mathilde Vollmoeller-Purrmann, arlunydd, 66
* 1946 - Florence Fuller, arlunydd, 69
* 1959
	+ Billie Holiday, cantores jazz, 44
	+ Eugene Meyer, ariannwr, swyddog cyhoeddus a chyhoeddwr, 83
* 1967 - John Coltrane, sacsoffonydd jazz, 40
* 1982 - Bob John, pêl-droediwr, 83
* 1995 - Juan Manuel Fangio, gyrrwr Fformiwla Un, 84
* 2001 - Val Feld, gwleidydd, 53
* 2004 - Syr Julian Hodge, bancwr masnachol, 89
* 2005 - Syr Edward Heath, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig, 89
* 2009 - Walter Cronkite, newyddiadurwr, 92
* 2010 - Yelena Tabakova, arlunydd, 91
* 2011 - Takaji Mori, pêl-droediwr, 67
* 2014 - Elaine Stritch, actores, 89
* 2015 - Jules Bianchi, gyrrwr Fformiwla Un, 25
* 2019 - Andrea Camilleri, awdur, 93
* 2020
	+ Brigid Berlin, arlunydd, 80
	+ Zizi Jeanmaire, dawnsiwraig, 96
	+ John Robert Lewis, ymgyrchydd hawliau sifil, 80

## Gwyliau a chadwraethau

* Diwrnod annibyniaeth (Slofacia)
* Diwrnod cyfansoddiad (De Corea)
# Argyfwng olew 1973

Argyfwng olew 1973|  |
| Enghraifft o: | oil crisis, economic crisis  |
| Dyddiad | 1973  |
| Dechreuwyd | 16 Hydref 1973  |
| Daeth i ben | 17 Mawrth 1974  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/01kc\_h  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Cychwynnodd **argyfwng olew 1973** ar 15 Hydref 1973 pan gyhoeddwyd embargo ar olew gan "Organization of Arab Petroleum Exporting Countries", sef OPEC, fel ymateb i benderfyniad UDA i gyflenwi olewi i fyddin Israel yn ystod Rhyfel Yom Kippur. Penderfynodd y gwledydd Arabaidd beidio ag allforio olew i'r Unol Daleithiau na gwledyd eraill pe taent yn ochri gydag Israel. Gwyddent mai effaith hyn fyddai cynnydd mewn pris olew drwy'r byd. Roedd hyn yn dilyn blynyddoedd o golli incwm ar ôl claddu "Bretton Woods" a negydu gyda'r "Seven Sisters" ar ddechrau'r mis.

Prisiau olew rhwng 1861–2007, yn dangos codiad sylweddol yn 1973 ac yn 1979. Gwerth real v nominal ydy'r linell oren, a hwnnw wedi'i addasu er mwyn ystyried chwyddiant.
Dros y tymor hir, newidiodd yr embargo agwedd a pholisiau gwledydd y Gorllewin ynglŷn â chwilio am olew, cadwraeth ynni a pholisiau economaidd fel arfau yn erbyn chwyddiant.

Roedd system ariannol y byd eisoes o dan bwysau ers dileu cytundeb "Bretton Woods" a pharhaodd cyfres o ddirwasgiadau a chwyddiant uchel hyd at gychwyn yr 1980au. Parhaodd pris olew yn uchel hyd at 1986.

## Cyfeiriadau

## Darllen pellach

* Alan S. Blinder, *Economic Policy and the Great Stagflation* (New York: Academic Press, 1979)
* Otto Eckstein, *The Great Recession* (Amsterdam: North-Holland, 1979)
* Mark E. Rupert and David P. Rapkin, "The Erosion of U.S. Leadership Capabilities"
* Paul M. Johnson and William R. Thompson, eds., *Rhythms in Politics and Economics* (New York: Praeger, 1985)

## Dolennau allanol

* (Saesneg) Saudi dove in the oil slick Barn Sheikh Ahmed Zaki Yamani, o Saudi Arabia.
* (Saesneg) Cynrychiolaeth EIA
* (Saesneg) 35 mlynedd wedi'r embargo Archifwyd 2009-03-11 yn y Peiriant Wayback
# Anne, y Dywysoges Reiol

*Mae'r erthygl hon am ferch Elisabeth II; am ferch Siôr II, gweler Anne o Hannover*

| Anne |
| --- |
| *Dywysoges Reiol*  |
| Anne yn 2023 |
| Ganwyd | Dywysoges Anne o Caeredin  (1950-08-15) 15 Awst 1950 Clarence House, Llundain, Lloegr |
| Priod | * Mark Phillips  (pr. 1973; ysg. 1992)
* Timothy Laurence  (pr. 1992)
 |
| Plant | * Peter Phillips
* Zara Phillips
 |
|

| Enw llawn |
| --- |
| Anne Elizabeth Alice Louise |

 |
| Teulu | Windsor |
| Tad | Y Tywysog Philip, Dug Caeredin |
| Mam | Elisabeth II |

Merch Elisabeth II, brenhines y Deyrnas Unedig yw'r **Dywysoges Anne, y Dywysoges Reiol** (**Anne Elizabeth Alice Louise**; ganwyd 15 Awst 1950). Fel ei mam, mae hi'n hoff iawn o geffylau.

## Priodasau

1. Capten Mark Phillips (14 Tachwedd 1973 - Ebrill 1992)
2. Timothy Laurence (ers 12 Rhagfyr 1992)

## Plant

* Peter Phillips (ganwyd 15 Tachwedd 1977)
* Zara Phillips (ganwyd 15 Mai 1981)

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **frenhiniaeth** neu aelod o **deulu brenhinol**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Loegr**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Papwa Gini Newydd

Papua Gini Newydd|  |
| Talaith Annibynnol Papwa Gini NewyddIndependen Stet bilong Papua Niugini* (Tok Pisin) |
|  |
| Arwyddair | Miliwn o Deithiau Gwahanol  |
| Math | teyrnas y Gymanwlad, ynys-genedl, gwlad, gwladwriaeth sofran, gwladwriaeth archipelagig, brenhiniaeth gyfansoddiadol  |
| Duration: 2 seconds.0:02 |
| Prifddinas | Port Moresby  |
| Poblogaeth | 8,935,000  |
| Sefydlwyd | 1 Gorffennaf 1949 (Annibyniaeth oddi ar Awstralia) 16 Medi 1975 (Cydnabod) |
| Anthem | Codwch, Chwi Feibion  |
| Pennaeth llywodraeth | James Marape  |
| Cylchfa amser | UTC+10:00, UTC+11:00, Pacific/Port\_Moresby  |
| Gefeilldref/i | Toyota  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg, Pisin, Hiri Motu, Papua New Guinean Sign Language  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Oceania, Melanesia  |
| Gwlad | Papwa Gini Newydd  |
| Arwynebedd | 462,840 km²  |
| Yn ffinio gyda | Indonesia, Awstralia, Taleithiau Ffederal Micronesia, Ynysoedd Solomon  |
| Cyfesurynnau | 6.3°S 147°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Cyngor Gweithredol Cenedlaethol Papua Gini Newydd  |
| Corff deddfwriaethol | Senedd Genedlaethol Papua Gini Newydd  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | teyrn Papua Gini Newydd  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Charles III  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Papua Gini Newydd  |
| Pennaeth y Llywodraeth | James Marape  |
|  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $26,312 miliwn, $30,633 miliwn  |
| CMC y pen | $2,757  |
| Arian | kina  |
| Canran y diwaith | 2 ±1 canran  |
| Cyfartaledd plant | 2.79  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.558  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad yn Oceania yw **Papwa Gini Newydd** neu **Papua Guinea Newydd**. Fe'i lleolir yn ne-orllewin y Cefnfor Tawel ym Melanesia. Mae'n cynnwys hanner dwyreiniol ynys Gini Newydd ynghyd â llawer o ynysoedd llai megis Prydain Newydd, Iwerddon Newydd a Bougainville. Mae'r wlad yn ffinio â Papua (talaith yn Indonesia) i'r gorllewin ac mae Awstralia'n gorwedd i'r de ar draws Culfor Torres.

Saesneg, Tok Pisin a Hiri Motu yw'r ieithoedd swyddogol ond siaredir mwy nag 850 o ieithoedd yn y wlad.

Papwa Gini Newydd
## Cyfeiriadau

 **Gwledydd a thiriogaethau Oceania**[cuddio]

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Awstralia** |
Awstralia · Ynys Norfolk · Ynys y Nadolig · Ynysoedd Cocos

 |
|  | **Melanesia** |
Caledonia Newydd · Fanwatw · Ffiji · Papwa Gini Newydd · Ynysoedd Solomon

 |
|  | **Micronesia** |
Ciribas · Gwam · Nawrw · Palaw · Taleithiau Ffederal Micronesia · Ynysoedd Gogledd Mariana · Ynysoedd Marshall

 |
|  | **Polynesia** |
Niue · Polynesia Ffrengig · Samoa · Samoa America · Seland Newydd · Tocelaw · Tonga · Twfalw · Wallis a Futuna · Ynys Clipperton · Ynysoedd Cook · Ynysoedd Pitcairn

 |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Oceania**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# 24 Ebrill

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Ebrill
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  | 01 | 02 | 03 | 04 | 05
 |
| 06 | 07 | 08 | 09 | 10 | 11 | 12
 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19
 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26
 |
| 27 | 28 | 29 | 30 |  |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**24 Ebrill** yw'r cant undeg perwerydd (114ydd) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (115ed mewn blynyddoedd naid). Mae 251 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1854 - Priodas Franz Josef I, ymerawdwr Awstria, ac Elisabeth o Bafaria, yn Wien
* 1916 - Dechrau Gwrthryfel y Pasg yn Iwerddon pan gipiwyd nifer o adeiladau yn Nulyn gan aelodau o'r Frawdoliaeth Wyddelig Weriniaethol.
* 1970 - Y lloeren Dong Fang Hong 1 yn cael ei lansio; lloeren gyntaf Tsieina.
* 1990 - Telesgop Gofod Hubble yn cael ei lansio.
* 1993 - Ffrwydrad Bishopsgate yn Llundain, Lloegr.
* 2022 - Emmanuel Macron yn cael ei ailaethol yn Arlywydd Ffrainc, gan drechu Marine Le Pen.

## Genedigaethau

Enda Kenny
Laura Kenny
* 1533 - Wiliam I, Tywysog Orange (m. 1584)
* 1815 - Anthony Trollope, nofelydd (m. 1882)
* 1877 - Gertrud von Kunowski, arlunydd (m. 1960)
* 1889 - Syr Stafford Cripps, gwleidydd (m. 1952)
* 1918 - Elisabeth Mann-Borgese, awdures (m. 2002)
* 1919 - Glafcos Clerides, gwleidydd (m. 2013)
* 1920 - Roswitha Bitterlich, arlunydd (m. 2015)
* 1922 - Susanna Agnelli, gwleidydd (m. 2009)
* 1924 - Clement Freud, darlledwr, llenor a gwleidydd (m. 2009)
* 1926 - Pirkko Lantto, arlunydd (m. 2008)
* 1931 - Bridget Riley, arlunydd
* 1934 - Shirley MacLaine, actores
* 1940 - Sue Grafton, nofelydd (m. 2017)
* 1941 - Richard Holbrooke, diplomydd (m. 2010)
* 1942 - Barbra Streisand, actores a chantores
* 1945 - Dick Rivers, canwr (m. 2019)
* 1951 - Enda Kenny, gwleidydd, Taoiseach (2011-2017)
* 1952 - Jean-Paul Gaultier, dylunydd ffasiwn
* 1960 - Paula Yates, cyflwynydd teledu (m. 2000)
* 1964 - Cedric the Entertainer, actor a digrifwr
* 1973
	+ Sachin Tendulkar, cricedwr
	+ Gabby Logan, cyflwynydd teledu
* 1992 - Fonesig Laura Kenny, seiclwraig
* 1993 - Ben Davies, pel-droediwr
* 1996 - Ashleigh Barty, chwaraewraig tenis

## Marwolaethau

Daniel Defoe
* 1342 - Pab Bened XII
* 1713 - Edmund Meyrick, clerigwr, 76
* 1731 - Daniel Defoe, awdur, ?70
* 1803 - Adélaïde Labille-Guiard, arlunydd, 54
* 1900 - George Campbell, 8fed Dug Argyll, gwleidydd ac academydd, 76
* 1922 - Franziska Riotte, arlunydd, 76
* 1942 - Lucy Maud Montgomery, awdures, 67
* 1986 - Wallis Simpson, gwraig Edward VIII, brenin y Deyrnas Unedig, 89
* 2002 - Gloria Escoffery, arlunydd, 78
* 2004 - Estée Lauder, gwraig busnes, 95
* 2007 - Irina Vatagina, arlunydd, 82
* 2011 - Marie-France Pisier, actores, 66
* 2015 - Ken Birch, pêl-droediwr, 81
* 2017 - Robert M. Pirsig, awdur ac athronydd, 88
* 2019 - Dick Rivers, canwr, 74
* 2021 - Christa Ludwig, mezzo-soprano, 93

## Gwyliau a chadwraethau

* Diwrnod Cofio Hil-laddiad (Armenia)
* Diwrnod Democratiaeth (Nepal)
* Diwrnod y Weriniaeth (Gambia)
* Diwrnod y Byd ar gyfer Anifeiliaid mewn Labordai
* Pasg (2011, 2095)

## Cyfeiriadau
# Gabby Logan

| Gabby Logan |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 24 Ebrill 1973, 24 Ionawr 1973  Leeds  |
| Man preswyl | Kew  |
| Dinasyddiaeth |  Cymru |
| *Alma mater* | * Prifysgol Durham
* Ysgol Uwchradd Gatholig Cardinal Heenan
* Coleg Chweched Dosbarth Catholig Notre Dame
 |
| Galwedigaeth | cyflwynydd radio, cyflwynydd teledu, cyflwynydd chwaraeon, gymnastwr rhythmig, newyddiadurwr  |
| Cyflogwr | * BBC Sport
* BBC
* Channel Five
* ITV
 |
| Tad | Terry Yorath  |
| Priod | Kenny Logan  |
| Gwobr/au | MBE  |
| Gwefan |   |
| Chwaraeon |

Cyflwynydd teledu o Gymru yw **Gabby Logan** (nee Yorath) (ganwyd 24 Ebrill 1973).

## Bywyd

Cafodd ei geni yn Leeds, yn ferch i'r pêl-droediwr o Gymru Terry Yorath. Priododd y chwaraewr rygbi Kenny Logan ar 19 Gorffennaf 2001.

## Cyfeiriadau
# Jamie Baulch

| Jamie Baulch |
| --- |
| Ganwyd | 3 Mai 1973  Nottingham  |
| Dinasyddiaeth | y Deyrnas Unedig  |
| Galwedigaeth | sbrintiwr  |
| Taldra | 173 centimetr  |
| Pwysau | 71 cilogram  |
| Chwaraeon |
| Gwlad chwaraeon | y Deyrnas Unedig  |

Athletwr o Gymru yw **Jamie Steven Baulch** (ganwyd 3 Mai 1973).

Cafodd ei eni yn Nottingham, Lloegr.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Gymru**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Kate Beckinsale

| Kate Beckinsale |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Kathrin Romany Beckinsale  26 Gorffennaf 1973  Chiswick  |
| Dinasyddiaeth | y Deyrnas Unedig  |
| *Alma mater* | * Ysgol Ferched Godolphin a Latymer
* Coleg Newydd
* Prifysgol Rhydychen
 |
| Galwedigaeth | actor, actor ffilm, actor llwyfan, model  |
| Tad | Richard Beckinsale  |
| Mam | Judy Loe  |
| Priod | Len Wiseman  |
| Partner | Michael Sheen  |
| Plant | Lily Mo Sheen  |

Mae **Kathryn Romany "Kate" Beckinsale** (ganed 26 Gorffennaf 1973) yn actores Seisnig sydd fwyaf adnabyddus am ei rôlau yn y ffilmiau *Pearl Harbor* (2001), *Underworld* (2003), *Van Helsing* (2004), a *The Aviator* (2004).

Cafodd ei geni yn Finsbury Park, Llundain ac astudiodd yng Ngholeg Newydd Rhydychen, er na orffennodd ei chwrs yno. Merch yr actorion Richard Beckinsale a Judy Loe yw hi.

Mae gan Beckinsale ferch â'i gyn-gariad tymor-hir, yr actor Cymreig Michael Sheen; ganwyd Lily Mo Sheen ar 31 Ionawr 1999. Priododd Beckinsale y cyfarwyddwr ffilm Len Wiseman ar 9 Mai 2004.