Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Canolfan Ofod Kennedy

Canolfan Ofod Kennedy|  |
| Math | NASA facility, maes rocedi, sefydliad ymchwil, Moonport  |
| Enwyd ar ôl | John F. Kennedy  |
|  |
| Sefydlwyd | * 7 Mawrth 1962
 |
| Cylchfa amser | Cylchfa Amser y Dwyrain  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Eastern Range  |
| Sir | Brevard County  |
| Gwlad |  UDA |
| Uwch y môr | 3 metr  |
| Cyfesurynnau | 28.5247°N 80.6486°W  |
| Rheolir gan | NASA  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Safle NASA yn Ynys Merritt, Florida, Unol Daleithiau, yw **Canolfan Ofod Kennedy** (Saesneg: *Kennedy Space Center*). Mae wedi cael ei defnyddio ar gyfer lansio llongau gofod ers Rhagfyr 1968. Mae'r ganolfan yn denu twristiaid a cheir neuadd arddangosfa yno, gyda theithiau tywys hefyd.

Map Ynys Merritt. Mae'r Ganolfan yn wyn, Maes Awyr yr Awyrlu yn wyrdd.
## Hanes

Agorwyd y ganolfan ar 1 Gorffennaf 1962, a chafodd ei henw presennol ar ôl marwolaeth John F. Kennedy ym 1963.

Prosiect Mercher oedd yr un cyntaf, yn lansio unigolion i'r ofod. Wedyn daeth Prosiect Gemini; 10 ehediad, pob un efo 2 o bobl. Adeiladwyd Safle Lansiad 39 rhwng 1962 a 1965 ar gyfer rocedi Sadwrn. Gorffennodd Prosiect Gemini ym 1966.

Bu farw Gus Grissom, Ed White and Roger Chaffee ar 27 Ionawr 1967 yn ystod sesiwn profi ar ddechrau rhaglen Apollo. Arweinodd y prosiect at Apollo 11 ar 16 Gorffennaf 1969 pan aeth Neil Armstrong, Buzz Aldrin a Michael Collins i'r lleuad.

* Safle Lansiad 39
* Yr ystafell reoli wreiddiol

* Gwennol ofod
* Y neuadd arddangosfaol

## Cyfeiriadau

## Dolen allanol

* Gwefan Canolfan Ofod Kennedy
# Opereta

Opera fechan yw **opereta**, neu yn gywir drama gydag agorawd caneuon, entr'actes, a dawnsiau. Defnyddir y term hefyd i olygu'r un peth ag opera ysgafn neu gomedi gerdd.

## Operatau enwogion

* *The Desert Song* (Sigmund Romberg & Oscar Hammerstein II)
* *Die Fledermaus* (Johann Strauss II)
* *Die lustige Witwe* (Franz Lehár)
* *The Mikado* (W. S. Gilbert & Syr Arthur Sullivan)
* *Orphée aux enfers* (Jacques Offenbach & Ludovic Halévy)

## Gweler hefyd

Opera buffa

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **gerddoriaeth glasurol**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# 1209

12g - **13g** - 14g

1150au 1160au 1170au 1180au 1190au - **1200au** - 1210au 1220au 1230au 1240au 1250au

1204 1205 1206 1207 1208 - **1209** - 1210 1211 1212 1213 1214

---

## Digwyddiadau

* 22 Gorffennaf - Simon de Monfort, arweinydd y Groesgad Albigensaidd yn erbyn y Cathariaid, yn cipio dinas Béziers, gan ladd tua 20,000 o'r trigolion.
* Sefydlu Prifysgol Caergrawnt

## Genedigaethau

## Marwolaethau
# Akita (talaith)

Akita|  |
|  |
| Math | taleithiau Japan  |
|  |
| Prifddinas | Akita  |
| Poblogaeth | 946,380  |
| Anthem | Song of the People of Akita Prefecture, Song of the People of the Prefecture  |
| Pennaeth llywodraeth | Kenta Suzuki  |
| Cylchfa amser | UTC+09:00, amser safonol Japan  |
| Gefeilldref/i | Gansu, Crai Primorsky  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Japan  |
| Gwlad |  Japan |
| Arwynebedd | 11,637.52 km²  |
| Gerllaw | Môr Japan, Afon Omono, Afon Yoneshiro, Afon Koyoshi, Hachirōgata, Llyn Tazawa, Llyn Towada  |
| Yn ffinio gyda | Yamagata, Miyagi, Iwate, Aomori  |
| Cyfesurynnau | 39.7186°N 140.1025°E  |
| JP-05  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Akita prefectural government  |
| Corff deddfwriaethol | Akita Prefectural Assembly  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | governor of Akita Prefecture  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Kenta Suzuki  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Talaith Akita yn Japan
Talaith yn Japan yw **Akita** neu **Talaith Akita** (Japaneg: 青森県 Akita-ken), wedi ei lleoli ar arfordir gorllewinol rhanbarth Tōhoku yng ngogledd-ddwyrain ynys Honshū. Prifddinas y dalaith yw dinas Akita.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Japan**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Jwrasig Hwyr

| System/ Cyfnod
 | Cyfres/ Epoc
 | Cyfnod/ Oes
 | Oed (Ma)
 |
| --- | --- | --- | --- |
| Cretasaidd | Is/ Cynnar | Berriasian | **iau** |
| Jwrasig
 | Uwch/ Hwyr
 | Tithonaidd
 | ~145.0
 | 152.1
 |
| Kimmeridgaidd
 | 152.1
 | 157.3
 |
| Oxfordaidd
 | 157.3
 | 163.5
 |
| Canol
 | Callovaidd
 | 163.5
 | 166.1
 |
| Bathonaidd
 | 166.1
 | 168.3
 |
| Bajocaidd
 | 168.3
 | 170.3
 |
| Aalenaidd
 | 170.3
 | 174.1
 |
| Is/ Cynnar
 | Toarcaidd
 | 174.1
 | 182.7
 |
| Pliensbachaidd
 | 182.7
 | 190.8
 |
| Sinemuraidd
 | 190.8
 | 199.3
 |
| Hettangaidd
 | 199.3
 | 201.3
 |
| Triasig | Uwch/ Hwyr | Rhaetaidd | **hŷn / hynach** |
| Israniadau'r System Jwrasig yn ôl: Comisiwn Rhyngwladol Stratigraffeg (*International Commission on Stratigraphy* neu'r ICS); 2017.
 |

**Y Jwrasig Hwyr** yw trydydd cyfnod y cyfnod Jwrasig, ac mae'n rhychwantu'r amser geolegol o 163.5 ± 1.0 i 145.0 ± 0.8 miliwn o flynyddoedd yn ôl (CP); cedwir holl dystiolaeth y cyfnod o fewn strata'r Jwrasig Uchaf. Yn lithostratigraffeg Ewropeaidd, mae'r enw "malm" yn dangos creigiau o Oes Jwrasig Hwyr. Yn y gorffennol, defnyddiwyd yr enw hwn hefyd i ddangos yr uned o amser daearegol, ond mae'r defnydd hwn bellach yn cael ei anghymeradwyo.

## Is-raniadau

Gellir rhannu'r Jwrasig Hwyr yn dair rhan, a ddiffiniwyd gan ddigwyddiadau'n ymweneud â ffawna a chreigiau'r oes:

|  |  |
| --- | --- |
|   Tithonaidd
 | (152.1 ± 0.9 – 145.0 ± 0.8 Ma)
 |
|   Kimmeridgiaidd
 | (157.3 ± 1.0 – 152.1 ± 0.9 Ma)
 |
|   Oxfordiaidd
 | (163.5 ± 1.0 – 157.3 ± 1.0 Ma)
 |

## Paleoddaearyddiaeth

Yn ystod y Jwrasig Hwyr torrodd yr uwchgyfandir Pangea yn ddau: Laurasia i'r gogledd, a Gondwana i'r de. Canlyniad y toriad hwn oedd creu Cefnfor yr Iwerydd. Fodd bynnag, ar hyn o bryd, roedd Cefnfor yr Iwerydd yn gymharol gul.

## Cyfeiriadau

* Owen, Donald E. (Mawrth 1987). "Commentary: Usage of Stratigraphic Terminology in Papers, Illustrations, and Talks". *Journal of Sedimentary Petrology* **57** (2): 363–372.
* Kazlev, M. Alan (2002-06-28). "Late Jurassic — The Malm Epoch: The Acme of the Dinosaurs". *Palæos*. Cyrchwyd 2014-10-23.
# Colmar

Colmar|  |
|  |
| Math | cymuned  |
|  |
| Poblogaeth | 66,970  |
| Sefydlwyd | * 1226
 |
| Gefeilldref/i | Abingdon-on-Thames, Hyde, Eisenstadt, Győr, Lucca, Princeton, Schongau, Sint-Niklaas, Tolyatti, Memmingen, Limbe  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Haut-Rhin, Upper Alsace, Haut-Rhin, arrondissement of Colmar-Ribeauvillé, arrondissement of Colmar  |
| Gwlad |  Ffrainc |
| Arwynebedd | 66.57 km²  |
| Uwch y môr | 198 metr, 185 metr  |
| Gerllaw | Ill  |
| Yn ffinio gyda | Illhaeusern, Grussenheim, Jebsheim, Sundhoffen, Horbourg-Wihr, Sainte-Croix-en-Plaine, Wettolsheim, Wintzenheim, Ingersheim, Ammerschwihr, Bennwihr, Houssen, Ostheim, Guémar, Porte-du-Ried, Kaysersberg-Vignoble  |
| Cyfesurynnau | 48.0811°N 7.355°E  |
| Cod post | 68000  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Maer Colmar  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Rhan o hen ddinas Colmar
Dinas hanesyddol yng ngogledd-ddwyrain Ffrainc sy'n brifddinas *département* Haut-Rhin yn *région* Grand Est yw **Colmar**. Gorwedda ar lan orllewinol Afon Rhein rhwng Mulhouse i'r de a Strasbourg i'r gogledd. Mae ganddi boblogaeth o 67,163.

Lleoliad Colmar yn *département* Haut-Rhin
Fel gweddill Alsace, mae gan Colmar gysylltiadau hanesyddol cryf â'r Almaen. Meddiannwyd y ddinas gan yr Almaenwyr o 1871 hyd 1919 ac eto yn yr Ail Ryfel Byd (1940-1945).

Mae ganddi nifer o adeiladau hanesyddol o'r Oesoedd Canol ymlaen, yn cynnwys y fynachlog Ddominicaidd (sefydlwyd yn y 13g). Mae'n ganolfan i'r fasnach mewn gwinoedd Alsace ers canrifoedd.

## Dolenni allanol

* (Ffrangeg) Gwefan Cyngor Dinas Colmar Archifwyd 2009-04-27 yn y Peiriant Wayback

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Ffrainc**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*