Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Turtur warfrech

| Turtur warfrech *Streptopelia chinensis*
, , ,  |
| --- |
| Statws cadwraeth
 |
|  Pryder lleiaf  (IUCN 3.1) |
| Dosbarthiad gwyddonol
 |
| Teyrnas:
 | Animalia |
| Ffylwm:
 | Chordata |
| Dosbarth:
 | Aves |
| Urdd:
 | Columbiformes |
| Teulu:
 | Columbidae |
| Genws:
 | Spilopelia[\*] |
| Rhywogaeth:
 | Spilopelia chinensis |
| Enw deuenwol
 |
| Spilopelia chinensis  |

Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Turtur warfrech** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: turturod gwarfrych) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Streptopelia chinensis; yr enw Saesneg arno yw *Spotted-necked dove*. Mae'n perthyn i deulu'r Colomennod (Lladin: *Columbidae*) sydd yn urdd y *Columbiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *S. chinensis*, sef enw'r rhywogaeth.

## Teulu

Mae'r turtur warfrech yn perthyn i deulu'r Colomennod (Lladin: *Columbidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:*

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

| rhywogaeth
 | enw tacson
 | delwedd
 |
| --- | --- | --- |
| Colomen mynydd gynffonhir
 | Gymnophaps mada
 |  |
| Colomen mynydd lygadfoel
 | Gymnophaps albertisii
 |  |
| Colomen mynydd welw
 | Gymnophaps solomonensis
 |  |
| Colomen werdd benfrown
 | Treron fulvicollis
 |  |
| Colomen werdd lostfain dinfelen
 | Treron seimundi
 |  |
| Colomen werdd lostfain Swmatra
 | Treron oxyurus
 |  |
| Colomen werdd Pompadour
 | Treron pompadora
 |  |
| Turtur
 | Streptopelia turtur
 |  |
| Turtur alarus
 | Streptopelia decipiens
 |  |
| Turtur dorchgoch
 | Streptopelia tranquebarica
 |  |
| Turtur dorchog
 | Streptopelia decaocto
 |  |
| Turtur dorchog Jafa
 | Streptopelia bitorquata
 |  |
| Turtur dorwridog
 | Streptopelia hypopyrrha
 |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
## Gweler hefyd

* Rhestr Goch yr IUCN

## Cyfeiriadau

 *Safonwyd yr enw* **Turtur warfrechgan un o brosiectau . Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran* Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
# Delta Goodrem

| Delta Goodrem |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 9 Tachwedd 1984  Sydney  |
| Label recordio | Sony Music  |
| Dinasyddiaeth |  Awstralia |
| *Alma mater* | * The Hills Grammar School
 |
| Galwedigaeth | canwr, actor, cerddor, pianydd, cyfansoddwr caneuon, actor ffilm, cyfansoddwr  |
| Arddull | cerddoriaeth boblogaidd  |
| Math o lais | soprano  |
| Partner | Nick Jonas  |
| Gwobr/au | Aelod o Urdd Awstralia  |
| Gwefan |   |

Actores, cantores a chyfansoddwraig o Awstralia yw **Delta Lea Goodrem** (ganwyd 9 Tachwedd 1984). Mae wedi ennill nifer o wobrau, Gwobr ARIA a Gwobr Logie. Arwyddodd gytundeb gyda Sony yn 15 oed, ond daeth i'r amlwg yn 2002, drwy serennu yn yr opera sebon boblogaidd *Neighbours* fel Nina Tucker. Sefydlodd hyn ei gyrfa gerddorol rhyngwladol. Mae ei cherddoriaeth fel arfer yn pop a baledi gyda'r piano yn rhan bwysig o'r rhan fwyaf o'i chaneuon. Tra'n perfformio'n fyw mae fel arfer yn chwarae'r piano yn droednoeth. Mae wedi ei dylanwadu'n gryf gan gerddoriaeth gyfoes a cherddoriaeth dawns weithiau.

Mae Goodrem wedi cael wyth sengl rhif un ARIA hyd yn hyn a sawl sengl yn y 10 uchaf yn siartiau'r Deyrnas Unedig. Rhyddhawyd ei halbwm gyntaf, *Innocent Eyes*, yn 2003, gan ei throi'n un o artistiaid benywaidd a oedd yn gwerthu orau yn Awstralia, gan dreulio 29 wythnos ar frig y siart a gwerthu dros miliwn o gopïau yn Awstralia a 1.5 miliwn arall yn ryngwladol. Aeth ei ddilyniant, *Mistaken Identity*, siartiau ARIA yn rhif un yn 2004, gan ennill statws *multi-platinum*. Mae wedi gwerthu 3.5 miliwn o albymau yn fyd-eang hyd yn hyn. Yn 2005, fe aeth Goodrem ar daith The Visualise Tour, ei chyngerdd teithiol cyntaf o Awstralia. Rhyddhaodd ei thrydedd albwm, *Delta*, ar 20 Hydref 2007 ac aeth yn syth i rif un yn y siartiau unwaith eto.

Yn 2003, yn 18 oed, yng nghanol gyrfa a oedd yn blodeuo, cafodd Goodrem y ddiagnosis o Hodgkin's Lymphoma, ffurf o gancr. Mae wedi gwella ers hynny ac yn treulio llawer o'i hamser yn hybu elusennau cancr.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Awstralia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Brisbane

Brisbane|  |
|  |
| Math | dinas, dinas fawr, prifddinas y dalaith  |
| Enwyd ar ôl | Afon Brisbane  |
|  |
| Poblogaeth | 2,706,966  |
| Sefydlwyd | * 1824
 |
| Cylchfa amser | UTC+10:00  |
| Gefeilldref/i | Dubai, Kobe, Lucknow, Auckland, Shenzhen, Semarang, Kaohsiung, Daejeon, Chongqing, Abu Dhabi, Bangkok, Auckland City, Nice, Cirebon  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  Awstralia |
| Arwynebedd | 15,826 km²  |
| Uwch y môr | 0 metr  |
| Cyfesurynnau | 27.4678°S 153.0278°E  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifddinas talaith Queensland yng ngogledd-ddwyrain Awstralia yw **Brisbane** (Turrbaleg: *Meanjin*). Dyma'r ddinas fwyaf yn y dalaith, gyda phoblogaeth o tua 1.8 miliwn o bobl. Cafodd Brisbane ei sefydlu ym 1824.

## Chwaraeon

* 'Vulcana Women's Circus', gyda'i bencadlys yn Brisbane, a enwir ar ôl y 'ddynes gref' Gymreig Vulcana.

 **Prifddinasoedd AwstraliaAdelaide** (De Awstralia) **·Brisbane** (Queensland) **·Canberra** (Cenedlaethol, a Tiriogaeth Prifddinas Awstralia) **·Darwin** (Tiriogaeth y Gogledd) **·Hobart** (Tasmania) **·Melbourne** (Victoria) **·Perth** (Gorllewin Awstralia) **·Sydney** (De Cymru Newydd)

 **Dinasoedd QueenslandPrifddinas**

Brisbane

**Dinasoedd eraill**

Bundaberg **·** Cairns **·** Caloundra **·** Charters Towers **·** Gladstone **·** Gold Coast **·** Hervey Bay **·** Ipswich **·** Logan **·** Mackay **·** Maryborough **·** Mount Isa **·** Rockhampton **·** Thuringowa **·** Toowoomba **·** Townsville

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Queensland**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Adelaide

Adelaide|  |
|  |
| Math | dinas, dinas fawr  |
| Enwyd ar ôl | Adelaide o Saxe-Meiningen  |
|  |
| Poblogaeth | 1,387,290  |
| Sefydlwyd | * 28 Rhagfyr 1836
 |
| Pennaeth llywodraeth | Jane Lomax-Smith  |
| Cylchfa amser | UTC+09:30, UTC+10:30  |
| Gefeilldref/i | Rio de Janeiro, Christchurch, Himeji, George Town, Ferrol, Dalian, Zapopan  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg Awstralia, Auslan  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  Awstralia |
| Arwynebedd | 1,295 km²  |
| Uwch y môr | 1 metr  |
| Cyfesurynnau | 34.9275°S 138.6°E  |
| Cod post | 5000  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Jane Lomax-Smith  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Mae **Adelaide** (Kaurneg: *Tarntanya*) yn brifddinas De Awstralia. Mae hi’n dinas mwyaf yn y talaith, gyda phoblogaeth o tua 1.1 miliwn o bobl.

Cafodd Adelaide ei sefydlu ym 1836.

 **Prifddinasoedd Awstralia**[cuddio]

**Adelaide** (De Awstralia) **·Brisbane** (Queensland) **·Canberra** (Cenedlaethol, a Tiriogaeth Prifddinas Awstralia) **·Darwin** (Tiriogaeth y Gogledd) **·Hobart** (Tasmania) **·Melbourne** (Victoria) **·Perth** (Gorllewin Awstralia) **·Sydney** (De Cymru Newydd)

 **Dinasoedd De Awstralia**[cuddio]

**Prifddinas**

Adelaide

**Dinasoedd eraill**

Porth Augusta **·**
Mount Gambier **·**
Murray Bridge **·**
Porth Lincoln **·**
Porth Pirie **·**
Whyalla

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Dde Awstralia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Queensland

Queensland|  |
| Math | talaith o fewn Awstralia  |
| Enwyd ar ôl | Fictoria, brenhines y Deyrnas Unedig  |
|  |
| Prifddinas | Brisbane  |
| Poblogaeth | 5,618,800  |
| Sefydlwyd | * 1859
 |
| Pennaeth llywodraeth | Steven Miles  |
| Cylchfa amser | UTC+10:00, Australia/Brisbane  |
| Gefeilldref/i | Shanghai, Osaka, Saitama  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Awstralia  |
| Gwlad |  Awstralia |
| Arwynebedd | 1,729,742 km²  |
| Uwch y môr | 744 metr  |
| Yn ffinio gyda | De Awstralia, De Cymru Newydd, Tiriogaeth y Gogledd  |
| Cyfesurynnau | 20°S 143°E  |
| AU-QLD  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Queensland Government  |
| Corff deddfwriaethol | Parliament of Queensland  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Jeannette Young  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Queensland  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Steven Miles  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Ail dalaith fwyaf Awstralia (o ran ei harwynebedd) yw **Queensland**, a thrydedd o ran poblogaeth. Brisbane yw prifddinas y dalaith. Lleolir Queensland yng ngogledd-ddwyrain y wlad, ac mae'n ffinio gyda Thiriogaeth y Gogledd i'r gorllewin, De Awstralia i'r de-orllewin a De Cymru Newydd i’r de; i'r dwyrain mae arfordir y Môr Cwrel a'r Cefnfor Tawel. Mae Culfor Torres i'r gogledd a lleolir Papua Gini Newydd llai na 200 cilometr o Queensland.

Cyn dyfodiad y dyn gwyn, roedd yma Frodorion Awstralaidd a wladychodd Awstralia a Tasmania o leiaf 50,000 CP.

Mae arwynebedd Queensland yn 1,852,642 km sg (715,309 milltir sg) a'i boblogaeth yn 411,106 (2023), gyda'r rhan fwyaf o bobl yn byw yn y de-ddwyrain. Y brifddinas a'r ddinas fwyaf yn y wladwriaeth yw Brisbane, trydedd ddinas fwyaf Awstralia. Yn aml, cyfeirir ato fel "Gwladwriaeth yr Haul" (*"Sunshine State"*). Yn Queensland ceir 10 allan o 30 o ddinasoedd mwyaf Awstralia a hi yw 3edd economi fwyaf y wlad. Mae twristiaeth yn y wladwriaeth, yn bennaf oherwydd ei hinsawdd drofannol gynnes, yn ddiwydiant mawr.

Talaith Queensland yn Awstralia
## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Queensland**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Tiriogaeth Prifddinas Awstralia

Tiriogaeth Prifddinas Awstralia|  |
|  |
| Math | mainland territory of Australia, territory of Australia, clofan  |
|  |
| Prifddinas | Canberra  |
| Poblogaeth | 481,700  |
| Sefydlwyd | * 1 Ionawr 1911
 |
| Pennaeth llywodraeth | Andrew Barr  |
| Cylchfa amser | UTC+10:00, UTC+11:00, Australia/Sydney  |
| Gefeilldref/i | Beijing  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Awstralia  |
| Gwlad |  Awstralia |
| Arwynebedd | 2,358 km²  |
| Uwch y môr | 892 metr  |
| Yn ffinio gyda | De Cymru Newydd, Snowy Monaro Regional Council, Queanbeyan-Palerang Regional Council  |
| Cyfesurynnau | 35.45°S 148.9806°E  |
| AU-ACT  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Australian Capital Territory Legislative Assembly  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Chief Minister of the Australian Capital Territory  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Andrew Barr  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Mae **Tiriogaeth Prifddinas Awstralia** (Saesneg: *Australian Capital Territory*) yn diriogaeth yn nwyrain Awstralia. Mae'n glofan o fewn talaith De Cymru Newydd. Canberra yw prifddinas y diriogaeth a'r genedl.

Tiriogaeth Prifddinas Awstralia yn Awstralia

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Diriogaeth Prifddinas Awstralia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Darwin, Tiriogaeth y Gogledd

Darwin, Tiriogaeth y Gogledd| Delwedd:00 2474 Darwin (Northern Territory, Australien).jpg, .00 2367 Darwin Australien - State Square.jpg |
|  |
| Math | dinas, dinas fawr  |
| Enwyd ar ôl | Charles Darwin  |
|  |
| Poblogaeth | 139,902  |
| Sefydlwyd | * 1869
 |
| Pennaeth llywodraeth | Peter Styles  |
| Cylchfa amser | UTC+09:30  |
| Gefeilldref/i | Anchorage, Dili, Kalymnos, Ambon, Haikou, Milikapiti  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  Awstralia |
| Arwynebedd | 40.63 km²  |
| Uwch y môr | 0 metr  |
| Cyfesurynnau | 12.4381°S 130.8411°E  |
| Cod post | 0800  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Peter Styles  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifddinas Tiriogaeth y Gogledd, Awstralia, yw **Darwin** (Laragieg: *Garramilla*). Hi yw'r ddinas fwyaf yn y diriogaeth, gyda phoblogaeth o tua 111,000 o bobl. Mae’n borthladd ar Fôr Timor. Mae twristiaeth yn bwysig; mae Litchfield, Ceunant Katherine a Kakadu yn atyniadau cyfagos, ac mae Gerddi Botaneg George Brown yn gyrchfan ymwelwyr bwysig, ac mae Parc Genedlaetho Charles Darwin ac Amgueddfa filwrol Darwin yn agos i’r ddinas.

## Tywydd

Mae gan Darwin hinsawdd trofannol, ac mae dwy dymor, Gwlyb, rhwng Dachwedd a Ebrill, a Sych, rhwng Mai a Hydref.
Achoswyd difrod mawr gan Gylchwynt ‘Tracy’ ym 1974.

## Hanes

Enwyd Darwin ar ôl Charles Darwin ym 1839 yn ystod trydedd môrdaith Y Beagle.
Sefydlwyd Darwin ym 1869 a thyfodd y ddinas yn gyflym ar ôl darganfod Aur yn Pine Creek, tua 200 cilomedr i’r de o Darwin. Daeth y borthladd yn bwysig yn ystod y rhyfel. Crewyd ffordd tarmac i Darwin o’r reilffordd a Adelaide i Alice Springs. Ymosodwyd ar y ddinas 64 o weithiau gan awyrennau Siapaneiaidd yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Erbyn hyn, mae’r reilffordd yn estyn hyd at Darwin.

## Cludiant

Mae trên i deithwyr, Y Ghan, yn mynd dwywaith bob wythnos i Adelaide. Prif bwrpas y reilffordd yw cludu nwyddau i’r porthladd.

Mae Maes awyr rhyngwladol Darwin 13 cilomedr o’r ddinas. Mae awyrennau yn mynd i Singapôr, i ynysoedd i’r gogledd, megis Dwyrain Timor, yn ogystal â dinasoedd eraill Awstralia.

Trefnwyd rhwydwaith o wasanaethau bws gan Buslink a Territory Transit

Mae Sealink NT yn gyfrifol am 2 fferi lleol, i Mandorah ar ochr arall y harbwr, ac i Ynysoedd Tiwi, i’r gogledd o’r ddinas.

## Diwylliant

Sefydlwyd Gŵyl Bougainvillea ym 1978, yn ŵyl flodeuol. Newidiwyd yr ŵyl yn ystod y 90au i gynnwys y celfydyddau, a newidiwyd ei henw i Gŵyl Darwin yn 2003, sydd erbyn hyn yn parhau am 18 diwrnod.

Mae Clwb Rheilffordd Darwin yn leoliad pwysig ar gyfer cerddoriaeth. Ac mae Clwb gwerin Top End yn cyfarfod yno'n rheolaidd.

## Cyfeiriadau

* Darwin o'r awyr
* Planhigion mangrof ar gyrion y ddinas
* Traeth Darwin
* Y porthladd ar noson glos y Gwlyb

 **Prifddinasoedd AwstraliaAdelaide** (De Awstralia) **·Brisbane** (Queensland) **·Canberra** (Cenedlaethol, a Tiriogaeth Prifddinas Awstralia) **·Darwin** (Tiriogaeth y Gogledd) **·Hobart** (Tasmania) **·Melbourne** (Victoria) **·Perth** (Gorllewin Awstralia) **·Sydney** (De Cymru Newydd)

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Diriogaeth y Gogledd**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Tiriogaeth y Gogledd

Tiriogaeth y Gogledd|  |
|  |
| Math | mainland territory of Australia  |
| Enwyd ar ôl | gogledd  |
|  |
| Prifddinas | Darwin, Tiriogaeth y Gogledd  |
| Poblogaeth | 262,200  |
| Sefydlwyd | * 1 Ionawr 1911
 |
| Pennaeth llywodraeth | Eva Lawler  |
| Cylchfa amser | UTC+09:30, Australia/Darwin  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Awstralia  |
| Sir | Awstralia  |
| Gwlad |  Awstralia |
| Arwynebedd | 1,347,791 km²  |
| Uwch y môr | 326 metr  |
| Gerllaw | Môr Timor, Môr Arafura, Gwlff Carpentaria  |
| Yn ffinio gyda | Gorllewin Awstralia, Queensland, De Awstralia  |
| Cyfesurynnau | 20°S 133°E  |
| AU-NT  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Parliament of the Northern Territory  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Hugh Heggie  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Chief Minister of the Northern Territory  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Eva Lawler  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Mae **Tiriogaeth y Gogledd** neu’r **Diriogaeth Ogleddol** (Saesneg: *Northern Territory*) yn diriogaeth yng ngogledd Awstralia. Darwin yw prifddinas y diriogaeth. Dwy dref o faint yno yw Alice Springs (yn yr anialwch), a Katherine.

Tiriogaeth y Gogledd yn Awstralia
## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Diriogaeth y Gogledd**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Hobart

Hobart|  |
| Math | dinas, dinas fawr  |
| Enwyd ar ôl | Robert Hobart, 4ydd Iarll Swyd Buckingham  |
|  |
| Poblogaeth | 197,451  |
| Sefydlwyd | * 1803
 |
| Cylchfa amser | UTC+10:00  |
| Gefeilldref/i | L'Aquila, Yaizu, Valdivia, Brest, Barile, Fuzhou  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  Awstralia |
| Arwynebedd | 1,695.3 km²  |
| Uwch y môr | 1,270 metr, 54 metr  |
| Gerllaw | Afon Derwent  |
| Cyfesurynnau | 42.88°S 147.32°E  |
| Cod post | TAS 7000  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

**Hobart** (Tasmanieg: *Nipaluna*) yw prifddinas talaith Tasmania, a'r ddinas ail-hynaf yn Awstralia. Hi yw'r ddinas fwyaf yn y dalaith, gyda phoblogaeth o tua 202,000 o bobl.

Cafodd Hobart ei sefydlu ym 1804.

 **Prifddinasoedd Awstralia**[cuddio]

**Adelaide** (De Awstralia) **·Brisbane** (Queensland) **·Canberra** (Cenedlaethol, a Tiriogaeth Prifddinas Awstralia) **·Darwin** (Tiriogaeth y Gogledd) **·Hobart** (Tasmania) **·Melbourne** (Victoria) **·Perth** (Gorllewin Awstralia) **·Sydney** (De Cymru Newydd)

 **Dinasoedd Tasmania**[cuddio]

**Prifddinas**

Hobart

**Dinasoedd eraill**

Burnie **·** Devonport **·** Launceston

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Dasmania**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Tasmania

Tasmania|  |
|  |
| Math | talaith o fewn Awstralia  |
| Enwyd ar ôl | Abel Tasman  |
| LL-Q33810 (ori)-Psubhashish-ଟାସମାନିଆ.wav  |
| Prifddinas | Hobart  |
| Poblogaeth | 539,590  |
| Sefydlwyd | * 3 Rhagfyr 1825
 |
| Pennaeth llywodraeth | Jeremy Rockliff  |
| Cylchfa amser | UTC+10:00, UTC+11:00, Australia/Hobart  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Awstralia  |
| Sir | Awstralia  |
| Gwlad |  Awstralia |
| Arwynebedd | 68,401 ±1 km²  |
| Uwch y môr | 1,009 metr  |
| Yn ffinio gyda | Victoria  |
| Cyfesurynnau | 42°S 147°E  |
| AU-TAS  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Llywodraeth Tasmania  |
| Corff deddfwriaethol | Senedd Tasmania  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Rhaglaw Tasmania  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Barbara Baker  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Tasmania  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Jeremy Rockliff  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Baner Tasmania
Ynys a thalaith yng Nghymanwlad Awstralia (neu Awstralia) yw **Tasmania** (Tasmanieg: *Lutruwita*). Mae cyfandir Awstralia yn gorwedd i’r gogledd o’r ynys a'r Antarctig i’r de ohoni. I'r dwyrain, rhwng yr ynys a Seland Newydd, ceir Môr Tasman. Cafodd ei enwi ar ôl y fforiwr o'r Iseldiroedd, Abel Janszoon Tasman. Tasmania yw'r chweched ar hugain fwyaf o ynysoedd y byd yn ddaearyddol. Mae 484,700 o bobl yn byw yn Nhasmania (Mawrth 2005, ABS).

Prifddinas Tasmania yw Hobart. Mae dinasoedd eraill yn cynnwys Launceston yn y gogledd a Devonport a Burnie yn y gogledd-orllewin.

Talaith Tasmania yn Awstralia

## Hanes Tasmania

Cyrhaeddodd y bobl gyntaf Dasmania rhwng tua 29,000 a 140,000 o flynyddoedd yn ôl.

Sefydlodd llywodraeth Prydain Fawr y drefedigaeth gosbol gyntaf ar yr ynys yn 1803, yn Hobart. Roedd y gwladychwyr cyntaf gan amlaf yn garcharion a'u gwarchodwyr, a weithiai i ddatblygu diwydiant ac amaeth. Mae'r trefedigaethau cosbol eraill yn cynnwys Port Arthur a Macquarie Harbour.

## Chwaraeon

Chwaraeon mwyaf poblogaidd Tasmania yw criced a phêl-droed rheolau Awstralaidd.

## Anifeiliaid brodorol

* Blaidd Tasmania neu Thailasin – nas gwelwyd ers 1936
* Cythraul Tasmania

## Enwogion Tasmania

* Errol Flynn (actor)
* Mary Donaldson (brenhines Denmarc)
* Ricky Ponting (cricedwr)
* Truganini (y brodor olaf)
# Victoria (Awstralia)

Victoria|  |
|  |
| Arwyddair | Peace and Prosperity  |
| Math | talaith o fewn Awstralia  |
| Enwyd ar ôl | Fictoria, brenhines y Deyrnas Unedig  |
| En-au-Victoria.ogg  |
| Prifddinas | Melbourne  |
| Poblogaeth | 7,074,468  |
| Sefydlwyd | * 1 Gorffennaf 1851
 |
| Pennaeth llywodraeth | Jacinta Allan  |
| Cylchfa amser | UTC+10:00, Australia/Melbourne, UTC+11:00  |
| Gefeilldref/i | Aichi  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg Awstralia  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Awstralia  |
| Sir | Awstralia  |
| Gwlad |  Awstralia |
| Arwynebedd | 227,444 km², 10,213 km²  |
| Uwch y môr | 236 metr  |
| Gerllaw | Môr Tasman, Cefnfor y De, Culfor Bass  |
| Yn ffinio gyda | De Awstralia, De Cymru Newydd, Tasmania  |
| Cyfesurynnau | 36.8542°S 144.2811°E  |
| AU-VIC  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Victoria State Government  |
| Corff deddfwriaethol | Parliament of Victoria  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | teyrn Awstralia  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Margaret Gardner  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Premier of Victoria  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Jacinta Allan  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Baner Victoria
Talaith yn ne-ddwyrain Awstralia yw **Victoria** (neu **Fictoria** yn Gymraeg). Dyma'r dalaith ail leiaf y wlad, gydag arwynebedd o 227,444 km² (87,817 milltir sgwâr) a'r dalaith fwyaf poblog a chanddi boblogaeth amcangyfrifedig o 6,696,670 (29.44 y km²) yn 2020. Mae'n ffinio â thaleithiau De Cymru Newydd i'r gogledd a De Awstralia i'r gorllewin. Mae Culfor Bass yn ei gwahanu o Tasmania i'r de.

Melbourne yw ei phrifddinas a'i dinas fwyaf, gyda dros 70% o drigolion y dalaith yn byw yno.

Talaith Victoria yn Awstralia
## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Victoria**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Gorllewin Awstralia

Gorllewin Awstralia|  |
|  |
| Math | talaith o fewn Awstralia  |
| Enwyd ar ôl | Awstralia, gorllewin  |
|  |
| Prifddinas | Perth, Gorllewin Awstralia  |
| Poblogaeth | 3,008,700  |
| Sefydlwyd | * 1 Ionawr 1901
 |
| Pennaeth llywodraeth | Roger Cook  |
| Cylchfa amser | UTC+08:00, Australia/Perth  |
| Gefeilldref/i | Hyōgo  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Awstralia  |
| Gwlad |  Awstralia |
| Arwynebedd | 2,527,013 km²  |
| Uwch y môr | 536 metr  |
| Gerllaw | Cefnfor India, Cefnfor y De, Geneufor Mawr Awstralia, Môr Timor  |
| Yn ffinio gyda | De Awstralia, Tiriogaeth y Gogledd  |
| Cyfesurynnau | 26°S 121°E  |
| AU-WA  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Government of Western Australia  |
| Corff deddfwriaethol | Parliament of Western Australia  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Chris Dawson  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Gorllewin Awstralia  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Roger Cook  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

**Gorllewin Awstralia** yw'r dalaith fwyaf ar gyfandir Awstralia. Perth yw prifddinas y dalaith. Y taleithiau cyfagos yw De Awstralia a Tiriogaeth y Gogledd i'r dwyrain.

Talaith Gorllewin Awstralia yn Awstralia
## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Orllewin Awstralia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Armidale

Armidale|  |
| Math | dinas  |
|  |
| Poblogaeth | 28,967, 23,352, 24,504, 23,967, 21,312  |
| Cylchfa amser | UTC+10:00  |
| Gefeilldref/i | Masterton  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  Awstralia |
| Uwch y môr | 980 ±1 metr  |
| Yn ffinio gyda | Castle Doyle, Metz, Dangarsleigh, Kellys Plains, Dumaresq, Donald Creek, Duval, Thalgarrah, Tilbuster, Saumarez Ponds, Saumarez  |
| Cyfesurynnau | 30.5°S 151.67°E  |
| Cod post | 2350, 2351  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Mae **Armidale** yn ddinas yn nhalaith De Cymru Newydd, Awstralia, gyda phoblogaeth o tua 28,000 o bobl. Fe’i lleolir tua 540 cilomedr i'r gogledd o brifddinas De Cymru Newydd, Sydney.

Cafodd Armidale ei sefydlu ym 1849.

 **Dinasoedd De Cymru NewyddPrifddinas**

Sydney

**Dinasoedd eraill**

Albury **·**
Armidale **·**
Bathurst **·**
Dinas Blue Mountains **·**
Broken Hill **·**
Cessnock **·**
Coffs Harbour **·**
Dubbo **·**
Gosford **·**
Goulburn **·**
Grafton **·**
Griffith **·**
Lismore **·**
Lithgow **·**
Maitland **·**
Newcastle **·**
Nowra **·**
Orange **·**
Port Macquarie **·**
Queanbeyan **·**
Tamworth **·**
Wagga Wagga **·**
Wollongong

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Dde Cymru Newydd**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*