Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sans-serif

Sans-serif|  |
| Enghraifft o: | dosbarthiad, arddull  |
| Math | teip  |
| Y gwrthwyneb | serif typeface  |
| Rhan o | DIN 16518, Vox-ATypI classification  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0h57f  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Mae **sans-serif** hefyd **sans serif** ("heb serif" mewn Ffrangeg) yn derm teipio ar y cyd ar gyfer ffurfdeipiau sydd heb serifau, h.y. heb fariau croes neu "draed" ar ddiwedd y prif strociau. Fel arfer mae gan wyneb-deipiau o'r fath goesynnau a strociau trwchus. Mewn sawl iaith Ewropeaidd gelwir sans serif fel Almaeneg neu Norwyeg yn *grotesque*.

Mae ysgrifau sans serif yn cael eu dynodi a'u categoreiddio ychydig yn wahanol mewn gwahanol ieithoedd. Gelwir wynebau teip a ffurfiwyd gyda serifau yn ffontiau hynafol.

## Hanes

Crewyd yr enw gan William Thorowgood, y cyntaf i greu ffurfdeip grotesg â llythrennau bach (minwscules), yn 1832. Gellir olrhain ffurfdeipiau sans serif ar gyfer prif lythrennau (priflythrennau neu lythrennau) yn ôl i Wlad Groeg yr Henfyd, ond maent yn bodoli yn y cyfnod modern o 1816.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ffont Sans-serif
 |
|  | Ffont Serif
 |
|  | Ffont serif (serif mewn coch)
 |

## Ffontiau Sans-serif

Mae wynebau teip Sans-serif wedi dod yn fwyaf cyffredin ar gyfer arddangos testun ar sgriniau cyfrifiaduron. Ar arddangosiadau digidol cydraniad is, gall manylion mân fel serifau ddiflannu neu ymddangos yn rhy fawr. Daw'r term o'r gair Ffrangeg *sans*, sy'n golygu "heb" a "serif" o darddiad ansicr, o bosibl o'r gair Iseldireg *schreef* sy'n golygu "llinell" neu strôc-ysgrifbin. Mewn cyfryngau printiedig, fe'u defnyddir yn amlach ar gyfer defnydd arddangos a llai ar gyfer testun corff.

Enghreifftiau o ffontiau grotesg yw Arial, Calibri, Helvetica, yr wyddor draffig, Tratex a Verdana. Ffont yw Optima sydd â nodweddion grotesg a hynafol; mae diffyg serifs yn y ffont, ond mae ganddo goesynnau a strociau o drwch amrywiol.

Papur *L'Aurore* dyddiedig 13 Ionawr 1898 (yn cynnwys " J'accuse ", llythyr enwog Émile Zola yn y Dreyfus Affair) yn enghraifft gynnar o'r defnydd o deipiau grotesg mewn papurau newydd
Defnyddir ffontiau sans-serif yn aml mewn rhyngwynebau defnyddwyr ar gyfrifiaduron oherwydd honnir bod y ffurfiau llythrennau yn fwy amlwg ar y sgrin na ffontiau hynafol gyda llinellau gwallt tenau a serifs.

## Sans-serif Cymraeg

Yn 2015 lansiwyd 'Sans serif Cymraeg' gan gwmni Smörgåsbord a alwodd y teip yn *Cymru & Wales Sans*. Comisiynwyd y cwmni i greu ffont gan Adran Dwristiaeth Llywodraeth Cymru. Un o'r nodweddion oedd creu un-nod i'r llythrennau digraph traddodiadol: ch, dd, ff, ll, Th. Dydy'r ffont sans-serif yma ddim ar gael yn eang a bu'n rhan o ymgyrch frandio y diwydiant twristiaeth yn fwy na dim.

## Enghreifftiau

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* The sanserif: the search for examples (darlith gan James Mosley)
* The true source of the sans (darlith i ATypI gan Jon Melton)

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **deipograffeg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Brodwaith

Brodwaith|  |
| Enghraifft o: | techneg mewn celf, difyrwaith  |
| Math | Gwniadwaith, handicraft  |
| Yn cynnwys | hair embroidery, whitework, coloured embroidery  |
| Cynnyrch | embroidery  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/02qfx  |
| Thesawrws y BNCF | 16090  |
| Quora | Embroidery  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Addurno defnydd gyda nodwydd ac edau, ac weithiau gwifren fain, yw **brodwaith**. Prif dechnegau brodwaith yw brodwaith edafedd (criwl), gwaith blaen nodwydd, brodwaith pwyth croes, cwiltio, pluwaith, a gwaith cwils.

## Galeri

*
*
*
*

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **gelf a chrefft**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Bodhidharma

| Bodhidharma |
| --- |
|  |
| Ganwyd | c. 483, 440  Iran, Kanchipuram, Western Regions  |
| Bu farw | 540  Shaolin Monastery  |
| Dinasyddiaeth | Northern Wei  |
| Galwedigaeth | bhikṣu, athronydd, Zen master, mynach  |
| Adnabyddus am | Long Scroll of the Treatise on the Two Entrances and Four Practices  |

Argraffiad bloc pren o Bodhidharma gan Yoshitishi, 1887
Mynach Bwdhaidd a fu fyw yn y 5g neu'r chweched CE oedd **Bodhidharma**. Ystyrir ef yn gyfrifol am ledu Ch'an (a adnabyddir gan y mwyafrif o bobl yn y Gorllewin yn ei rhith Siapaneaidd, sef Zen) i Tsieina.

Ni wyddys rhyw lawer am ei hanes oherwydd prinder gwybodaeth fywgraffiadol yn ei gylch ac o ganlyniad mae elfen o chwedl i gyfrifion o'i fywyd. Mae'r ffynonellau Tsieineaidd am ei fywyd yn arddel hanesion gwahanol o wreiddiau Bodhidharma; mae ysgolheigion modern yn tybio y bu'n fyw yn y 5g.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Fwdhaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# International Affairs

International Affairs| Enghraifft o: | cyfnodolyn academaidd  |
| Cyhoeddwr | Wiley-Blackwell, Gwasg Prifysgol Rhydychen  |
| Iaith | Saesneg  |
| Dechrau/Sefydlu | 1922  |
| Rhagflaenwyd gan | International Affairs Review Supplement  |
| Prif bwnc | Cysylltiadau rhyngwladol  |
| Lleoliad yr archif | Portico, CLOCKSS  |
| Gwefan |      |
| Dynodwyr |

Cyfnodolyn cysylltiadau rhyngwladol a gyhoeddir pob dau fis yn y Deyrnas Unedig yw International Affairs. Sefydlwyd gan Chatham House ym 1924, a gyhoeddwyd gan Wiley-Blackwell.

## Dolenni allanol

* (Saesneg) *International Affairs* Archifwyd 2010-03-14 yn y Peiriant Wayback ar wefan Wiley-Blackwell
* (Saesneg) *International Affairs* ar wefan Chatham House

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **gysylltiadau rhyngwladol**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# 221 CC

4g CC - **3g CC** - 2g CC

260au CC 250au CC 240au CC 230au CC 220au CC **210au CC** 200au CC 190au CC 180au CC 170au CC 170au CC

226 CC 225 CC 224 CC 223 CC 222 CC **221 CC** 220 CC 219 CC 218 CC 217 CC 216 CC

---

## Digwyddiadau

* Y cadfridog cadfridog Carthaginaidd Hasdrubal yn cael ei lofruddio gan Gelt tra'n ymgyrchu yn Sbaen. Daw Hannibal, mab Hamilcar Barca, yn gadfridog yn ei le.
* Hannibal yn priodi tywysgoes Sbaenaidd, Imilce, ac yn concro llwythau yr Olcades, and Vaccaei a'r Carpetani.
* Ptolemi IV yn dod yn frenin yr Aifft ar farwolaeth ei dad, Ptolemi III.
* Molon, satrap Media, a'i frawd Alexander yn gwrthryfela yn erbyn Antiochus III, ac yn meddiannu rhan helaeth o'r ymerodraeth i'r dwyrain o Afon Tigris. Wedi gorchfygu byddin dan Xenoetas, mae'n cipio dinas Seleucia ar y Tigris, a'y cyfan o diriogaethau Babylonia a Mesopotamia.
* Antigonus III, brenin Macedon, yn cael ei ladd mewn brwydr yn erbyn yr Illyriaid, ac yn cael ei olynu gan ei gefnder Philip V.

## Genedigaethau

## Marwolaethau

* Ptolemi III, brenin yr Aifft
* Hasdrubal, cadfridog Carthaginaidd
* Antigonus III Doson, brenin Macedon
* Berenice II, brenhines yr Aifft
# Qin Shi Huang

| Qin Shi Huang |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 259 CC  Handan  |
| Bu farw | 210 CC  Guangzong County  |
| Dinasyddiaeth | Brenhinllin Qin, Qin  |
| Galwedigaeth | gwleidydd, ymerawdwr, llywodraethwr, teyrn  |
| Swydd | Ymerawdwr Tsieina, brenin Tsieineaidd  |
| Olynydd | Qin Er Shi  |
| Tad | King Zhuangxiang of Qin  |
| Mam | Queen Dowager Zhao  |
| Plant | Prince Jianglü, Prince Gao, Ziying, Qin Er Shi, Fusu, Q64015590  |
| Llinach | Brenhinllin Qin  |

**Qin Shi Huang** (秦始皇, Qín Shǐhuáng, 259 CC – 10 Medi 210 CC oedd ymerawdwr cyntaf Tsieina a sylfaenydd Brenhinllin Qin. Adnabyddir ef fel **yr Ymerawdwr Cyntaf** (始皇帝, Shǐ Huáng Dì).

Ganed ef yn Handan, yng ngwladwriaeth Zhao. Daeth yn frenin gwladwriaeth Qin o 246 CC i 221 CC, ac yn ymerawdwr Tsieina unedig o 221 CC hyd ei farwolaeth.

Wedi iddo uno Tsieina, dechreuodd ef a'i brif gynghorydd, Li Si, ar gyfres o ddiwygiadau pellgyrhaeddol. Ef a adeiladodd y fersiwn gyntaf o Fur Mawr Tsieina, ac mae ei fawsolewm ger Xi'an sy'n cael ei gwarchod gan y Fyddin Derracotta yn fyd-enwog. Adeiladodd rwydwaith o ffyrdd trwy'r wlad. Fodd bynnag, mae'n ffigwr dadleuol, oherwydd gwnaed hyn ar gost o filoedd o fywydau. Gwnaeth athroniaeth Conffiwsiaeth yn anghyfreithlon, a llosgodd lyfrau a chladdu ysgolheigion yn fyw.
# Brenhinllin Qin

Brenhinllin Qin|  |
| Enghraifft o: | gwladwriaeth hanesyddol Tsieina, cyfnod o hanes  |
| Daeth i ben | c. 206 CC  |
| Rhan o | Qin Han, Early Imperial China  |
| Dechrau/Sefydlu | c. 221 CC  |
| Rhagflaenwyd gan | Cyfnod y Gwladwriaethau Rhyfelgar  |
| Olynwyd gan | Brenhinllin Han  |
| Rhagflaenydd | Qin, Chu, Wey, Brenhinllin Zhou  |
| Olynydd | Western Chu, Jiujiang, Yong, Sai, Zhai, Western Wei, Kingdom of Henan, Han (208BC-200BC), Yin, Changshan, Dai, Hengshan, Linjiang, Yan (Zang Tu), Liaodong, Jiaodong Kingdom, Qi (209–203 BC), Nanyue, Brenhinllin Han  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0bx3x  |
| Quora | Qin-dynasty  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Yr Ymerodr Qin Shi Huang
Pumed brenhinllin fawr Tsieina, yn dilyn brenhinllinoedd y Xia, y Shang, Brenhinllin Zhou Gorllewinol a Brenhinllin Zhou Dwyreiniol oedd **Brenhinllin Qin**. Rheolodd y Qin Tseinia rhwng 221 a 207 C.C..

Tiriogaeth Ymerodraeth Tseinia dan y Qin
Dim ond dau ymerodr Qin a reolodd:

Qin Shi Huang, "Yr Ymerodr Cyntaf", enw bedydd Ying Zheng (teyrnasodd 221-210 C.C.).
"Yr Ail Ymerodr" (ei unig deitl swyddogol), enw bedydd Hu Hai (teyrnasodd 209-207 C.C.).
Er mai byr oedd parhâd y Qin mae eu teyrnasiad yn beysig iawn yn hanes Tsieina oherwydd nhw a sefydlodd o'r ymerodraeth o'r newydd yn sgîl y cyfnod cythryblus o anhrefn a rhyfel a elwir Cyfnod y Gwladwriaethau Rhyfelgar ("The Warring States Period" yw'r ymadrodd Saesneg arferol). O gyfnod y Qin ymlaen atgyfnerthwyd Mur Mawr Tsieina yn gyson. Y Qin hefyd a greodd yr amgylchiadau angenreidiol o heddwch a sefydlogrwydd ar gyfer blodeuo iaith a diwylliant Tseinia a chychwyn cyfnod Clasurol yn ei hanes.

## Llyfryddiaeth

* K.C. Latourette, *The Chinese: their history and culture* (Llundain, 1964)
* William Watson, *Early Civilization in China* (Llundain, 1966)

|  | **Cyfnodau hanes Tsieina** |
| --- | --- |
| **Hanes Tsieina** | Brenhinllin Shang • Brenhinllin Zhou • Cyfnod y Gwladwriaethau Rhyfelgar • Brenhinllin Qin • Brenhinllin Han • Brenhinllin Tang • Brenhinllin Yuan • Brenhinllin Ming • Brenhinllin Qing
 |
# 206 CC

4g CC - **3g CC** - 2g CC

250au CC 240au CC 230 CC 220au CC 210au CC - **200au CC** - 190au CC 180au CC 170au CC 170au CC 160au CC

211 CC 210 CC 209 CC 208 CC 207 CC - **206 CC** - 205 CC 204 CC 203 CC 202 CC 201 CC

---

## Digwyddiadau

* Brwydr Ilipa (Alcalá del Río, ger Sevilla) yn Sbaen; byddin Gweriniaeth Rhufain dan Publius Cornelius Scipio yn gorchfygu byddin Carthago dan Mago Barca a Hasdrubal Gisco
* Y cadfridog Rhufeinig Publius Cornelius Scipio yn cipio dinas Gades, gan yrru'r Carthaginiaid allan o Sbaen
* Scipio yn sefydlu dinas Italica ar gyfer gyn-filwyr oedd wedi eu clowyfo ym Mrwydr Ilipa
* Antiochus III, brenin yr Ymerodraeth Seleucaidd, yn croesi'r Hindu Kush i ddyffryn Kabul
* Philip V, brenin Macedon, yn cipio Thermum yn Aetolia, ac yn gorfodi'r Aetoliaid i dderbyn cytundeb heddwch
* Ziying, teyrn olaf Brenhinllin Qin yn Tsieina, yn ildio i Liu Bang, arweinydd gwrthryfel yn ei erbyn

## Genedigaethau

## Marwolaethau

* Ionawr - Ziying, teyrn olaf Brenhinllin Qin yn Tsieina
# 220

2g - **3g** - 4g

170au 180au 190au 200au 210au - **220au** - 230au 240au 250au 260au 270au

215 216 217 218 219 - **220** - 221 222 223 224 225

---

## Digwyddiadau

* Y Gothiaid yn ymosod ar Asia Leiaf a'r Balcanau
* Llysgenhadaeth o India yn ymweld a'r Ymerawdwr Rhufeinig Elagabalus
* Han Xiandi yn ildio'i orsedd i Cao Pi yn Tsieina; diwedd Brenhinllin Han a dechrau cyfnod y Tair Teyrnas
* Cao Pi yn olynu ei dad Cao Cao fel rheolwr Teyrnas Wei, ac yn cyhoeddi ei hun yn ymerawdwr dan yr enw Wen

## Genedigaethau

## Marwolaethau
# Brenhinllin Shang

Brenhinllin Shang| Enghraifft o: | ancient Chinese state, Chinese dynasty, diwylliant, arddull, cyfnod o hanes  |
| Daeth i ben | c. 1046 CC  |
| Poblogaeth | 150,000, 13,500,000  |
| Crefydd | Crefydd gwerin tsieina  |
| Rhan o | Three Dynasties  |
| Dechrau/Sefydlu | 1600 (yn y Calendr Iwliaidd) CC  |
|  |
| Rhagflaenydd | Xia dynasty  |
| Olynydd | Western Zhou  |
| System ysgrifennu | oracle bone script  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0bx4v  |
| Quora | Shang-dynasty  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

**Brenhinllin Shang** (Tsieineeg: 商, pinyin: Shāng, Wade-Giles: Shang), weithiau hefyd **Brenhinllin Yin** (殷), oedd yr ail frenhinllin yn hanes Tsieina, a'r gyntaf y mae tystiolaeth hanesyddol amdani. Mae'n dyddio o tua 1600 CC hyd 1046 CC., ac roedd ei thiriogaeth yn ymestyn ar hyd dyffryn yr Afon Felen, yn yr hyn sy'n awr yn rhan ogleddol talaith Henan. rhan ddeheuol Hebei, gorllewin Shandong, gogledd Anhui a gogledd-ddwyrain Jiangsu.

Nodweddir yr ardal yn y cyfnod yma gan ddinasoedd caerog yn perthyn i unedau a elwir yn *zu*, yn cynnwys tylwyth estynedig. Olynwyd y Shang gan Frenhinllin Zhou.

Yr ardaloedd lle cafwyd hyd i dystiolaeth archaeolegol o Frenhinllin Shang

|  | **Cyfnodau hanes Tsieina** |
| --- | --- |
| **Hanes Tsieina** | Brenhinllin Shang • Brenhinllin Zhou • Cyfnod y Gwladwriaethau Rhyfelgar • Brenhinllin Qin • Brenhinllin Han • Brenhinllin Tang • Brenhinllin Yuan • Brenhinllin Ming • Brenhinllin Qing
 |
# Brenhinllin Zhou

Brenhinllin Zhou|  |
| Enghraifft o: | Chinese dynasty, ancient Chinese state, cyfnod o hanes  |
| Daeth i ben | c. 256 CC  |
| Rhan o | Three Dynasties  |
| Dechrau/Sefydlu | c. 1046 CC  |
| Rhagflaenwyd gan | Brenhinllin Shang  |
| Olynwyd gan | Brenhinllin Qin  |
| Yn cynnwys | Eastern Zhou, Western Zhou  |
| Olynydd | Brenhinllin Qin  |
| Gwladwriaeth | Ymerodraeth Tsieina  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0bx4c  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

**Brenhinllin Zhou** (Tsieineeg: 周朝, pinyin: zhouchao), oedd y drydedd frenhinllin yn hanes Tsieina. Mae'n dyddio o tua 1122 CC hyd 256 CC, yn dilyn Brenhinllin Shang, ac roedd ei thiriogaeth yn ymestyn ar hyd dyffryn yr Afon Felen. Sefydlwyd Brenhinllin Zhou gan y teulu Ji, ac roedd y brifddinas yn Hao (gerllaw Xi'an heddiw).

Yn 770 CC, dinistriwyd y brifddinas gan lwythau barbaraidd o'r gorllewin, a symudodd y brenin Ping y brifddinas tua'r dwyrain i Luoyi (Luoyang heddiw). Ystyrir hyn fel diwedd cyfnod y Zhou gorllewinol, a dechrau'r Zhou Dwyreiniol.

Olynwyd y Zhou gan Frenhinllin Qin.

Yr ardaloedd lle cafwyd hyd i dystiolaeth archaeolegol o Frenhinllin Zhou

|  | **Cyfnodau hanes Tsieina** |
| --- | --- |
| **Hanes Tsieina** | Brenhinllin Shang • Brenhinllin Zhou • Cyfnod y Gwladwriaethau Rhyfelgar • Brenhinllin Qin • Brenhinllin Han • Brenhinllin Tang • Brenhinllin Yuan • Brenhinllin Ming • Brenhinllin Qing
 |
# Brenhinllin Ming

Brenhinllin Ming|  |
| Enghraifft o: | gwladwriaeth hanesyddol Tsieina, cyfnod o hanes  |
| Daeth i ben | 1644  |
| Rhan o | Ming Qing, Late Imperial China  |
| Dechrau/Sefydlu | 1368  |
| Rhagflaenwyd gan | Brenhinllin Yuan, Chinese Middle Ages  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Rhagflaenydd | Brenhinllin Yuan, Song, Ymerodraeth y Mongol  |
| Olynydd | Shun dynasty, Brenhinllin Qing, Southern Ming dynasty  |
| Enw brodorol | 大明  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0bw\_m  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

**Brenhinllin Ming** oedd y frenhinllin fu'n rheoli Tsieina o 1368 hyd 1644, yn dilyn cwymp Brenhinllin Yuan, oedd o dras Mongolaidd. Roedd Brenhinllin Ming yn frenhinllin Tsieineaidd ethnig neu Han, y frenhinllin Han olaf yn hanes Tsieina. Dinistriwyd y frenhinllin gan wrthryfel dan arweiniad Li Zicheng, a chymerwyd ei lle gan Brenhinllin Qing, o dras Manchu. Cipiwyd prifddinas y Ming, Beijing, yn 1644, ond parhaodd rhan o'r Ming mewn grym yn ne Tsieina hyd 1662.

Daeth Tsieina yn rym mawr yn y cyfnod Ming, gyda byddin sefydlog o 1,000,000 o filwyr. Gwelodd y cyfnod hefyd fordeithiau gan lynges dan arweiniad Zheng He yn y 15g i sawl rhan o'r byd.

 Tsieina yng nghyfnod Ymerawdwr Yongle

|  | **Cyfnodau hanes Tsieina** |
| --- | --- |
| **Hanes Tsieina** | Brenhinllin Shang • Brenhinllin Zhou • Cyfnod y Gwladwriaethau Rhyfelgar • Brenhinllin Qin • Brenhinllin Han • Brenhinllin Tang • Brenhinllin Yuan • Brenhinllin Ming • Brenhinllin Qing
 |

   *Eginyn erthygl sydd uchod am **hanes Tsieina**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Brenhinllin Yuan

Brenhinllin Yuan|  |
| Enghraifft o: | gwladwriaeth hanesyddol Tsieina, conquest dynasty, cyfnod o hanes  |
| Daeth i ben | 1368  |
| Rhan o | Ymerodraeth y Mongol, Liao Song Xia Jin Yuan, Yuan Ming Qing, Late Imperial China  |
| Dechrau/Sefydlu | 1271  |
| Olynwyd gan | Brenhinllin Ming  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Rhagflaenydd | Brenhinllin Song, Southern Song dynasty  |
| Olynydd | Brenhinllin Ming, Northern Yuan dynasty  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0bx12  |
| Quora | Yuan-dynasty  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

**Brenhinllin Yuan** oedd y frenhinllin fu'n rheoli Tsieina o 1279 hyd 1368. Roedd y frenhinllin o dras Mongolaidd.

Sefydlwyd Brenhinllin Yuan gan Kublai Khan oedd yn ŵyr i Genghis Khan.

Ymerodraeth Brenhinllin Yuan yn 1204.
## Rhestr ymerawdwyr

* 1279-1294: Kublai Khan
* 1294-1307: Chengzong
* 1307-1311: Wuzong
* 1311-1320: Renzong
* 1320-1323: Yingzong
* 1323-1328: Taidingdi
* 1328-1328: Tianshundi
* 1328-1329: Wenzong
* 1329-1329: Mingzong
* 1329-1332: Wenzong
* 1332-1332: Ningzong
* 1332-1368: Huizong

|  | **Cyfnodau hanes Tsieina** |
| --- | --- |
| **Hanes Tsieina** | Brenhinllin Shang • Brenhinllin Zhou • Cyfnod y Gwladwriaethau Rhyfelgar • Brenhinllin Qin • Brenhinllin Han • Brenhinllin Tang • Brenhinllin Yuan • Brenhinllin Ming • Brenhinllin Qing
 |

   *Eginyn erthygl sydd uchod am **hanes Tsieina**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Brenhinllin Qing

Brenhinllin Qing| Enghraifft o: | gwladwriaeth hanesyddol Tsieina, cyfnod o hanes, gwlad ar un adeg  |
| Daeth i ben | 1912  |
| Poblogaeth | 383,100,000, 400,000,000, 432,000,000  |
| Crefydd | Heaven worship, bwdhaeth, cristnogaeth, taoaeth, islam  |
| Rhan o | Ming Qing, Late Imperial China  |
| Dechrau/Sefydlu | 1636  |
| Dechreuwyd | 1636  |
| Rhagflaenwyd gan | Later Jin (1616-1636)  |
|  |
| Rhagflaenydd | Shun dynasty, Brenhinllin Ming, Southern Ming dynasty, Kingdom of Tungning, Dzungar Khanate, Xi dynasty, Taiping Heavenly Kingdom, Later Jin (1616-1636), Da Ming Shun Tian Guo  |
| Olynydd | Taiwan  |
| Enw brodorol | ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/06b9n  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

*Am y frenhinllin gynharach, gweler Brenhinllin Qin*
Baner Brenhinllin Qing
**Brenhinllin Qing** oedd brenhinllin olaf Tsieina ymerodrol. Bu'n rheoli o 1644 hyd 1912.

Sefydlwyd y frenhinllin gan dylwyth Manchu yr Aisin Gioro, ym Manchuria yng ngogledd-ddwyrain Tsieina. Cipiodd ddinas Beijing yn 1644, ac erbyn 1646 roedd yn rheoli'r rhan fwyaf o Tsieina.

Yn ystod y 19g, gwanychodd y frenhinllin yn filwrol, a daeth dan bwysau oddi wrth y grymoedd mawr gorllewinol. Yn dilyn Gwrthyfel Xinhai, ymddiswyddodd yr Ymerodres Longyu ar ran yr ymerawdwr olaf, Puyi, ar 12 Chwefror, 1912.

## Gweler hefyd

* Ymerodres Cixi

|  | **Cyfnodau hanes Tsieina** |
| --- | --- |
| **Hanes Tsieina** | Brenhinllin Shang • Brenhinllin Zhou • Cyfnod y Gwladwriaethau Rhyfelgar • Brenhinllin Qin • Brenhinllin Han • Brenhinllin Tang • Brenhinllin Yuan • Brenhinllin Ming • Brenhinllin Qing
 |

   *Eginyn erthygl sydd uchod am **hanes Tsieina**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# 12 Chwefror

12 Chwefror| Enghraifft o: | pwynt mewn amser mewn perthynas ag amserlen gylchol  |
| Math | 12th  |
| Rhan o | Chwefror  |
| Dynodwyr |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Chwefror
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  |  |  |  |  | 01
 |
| 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08
 |
| 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**12 Chwefror** yw'r pedwardeg trydydd (43ydd) dydd o’r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Mae 322 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (323 mewn blynyddoedd naid).

## Digwyddiadau

* 1541 - Sefydlu Santiago de Chile.
* 1818 - Bernardo O'Higgins yn hawlio annibyniaeth Tsile.
* 1832 - Ecwador yn cyfeddiannu Ynysoedd y Galapagos.

## Genedigaethau

Charles Darwin
Abraham Lincoln
* 1784 - Marie Ommeganck, arlunydd (m. 1857)
* 1800 - John Edward Gray, naturiaethwr (m. 1875)
* 1809
	+ Charles Darwin, naturiaethwr (m. 1882)
	+ Abraham Lincoln, 16eg Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. 1865)
* 1828 - George Meredith, bardd a nofelydd (m. 1909)
* 1870 - Marie Lloyd, cantores a neuaddau cerdd (m. 1922)
* 1881 - Anna Pavlova, dawnswr (m. 1931)
* 1884 - Marie Vassilieff, arlunydd (m. 1957)
* 1911 - Cearbhall Ó Dálaigh, Arlywydd Iwerddon (m. 1978)
* 1912 - Buffie Johnson, arlunydd (m. 2006)
* 1921 - Kathleen Antonelli, mathemategydd (m. 2006)
* 1923
	+ Valentina Malakhiyeva, arlunydd (m. 1997)
	+ Franco Zeffirelli, cyfarwyddwr ffilm (m. 2019)
* 1925 - Joan Mitchell, arlunydd (m. 1992)
* 1934 - Anne Osborn Krueger, gwyddonydd ac economegydd
* 1939 - Ray Manzarek, cerddor (m. 2013)
* 1942 - Ehud Barak, Prif Weinidog Israel
* 1950 - Jenny Rathbone, gwleidydd
* 1964 - Alun Davies, gwleidydd
* 1973 - Marques Batista de Abreu, pêl-droediwr
* 1978 - Gethin Jones, cyflwynydd teledu
* 1980 - Christina Ricci, actores
* 1984 - Peter Utaka, pêl-droediwr

## Marwolaethau

Yr Arglwyddes Jane Grey
Steve Strange
* 1512 - Dafydd ab Owain, Esgob Llanelwy
* 1554 - Yr Arglwyddes Jane Grey, 16
* 1590 - Blanche Parry, Ceidwad Tlysau Elisabeth I, brenhines Lloegr, 82?
* 1804 - Immanuel Kant, athronydd, 79
* 1912 - Gerhard Armauer Hansen, meddyg a söolegydd, 70
* 1929 - Lillie Langtry, actores, 75
* 1944 - Margaret Woodrow Wilson, actores a gwleidydd, 77
* 1952 - Anna-Lisa Thomson, arlunydd, 46
* 1968 - Maria Caspar-Filser, arlunydd, 89
* 1986 - Elena Skuin, arlunydd, 77
* 2000 - Charles M. Schulz, arlunydd a sgriptiwr, 77
* 2010 - Nodar Kumaritashvili, llusgwr, 21
* 2011 - Betty Garrett, actores, 91
* 2014
	+ Anne-Marie Caffort Ernst, arlunydd, 87
	+ Sid Caesar, actor a chomediwr, 91
* 2015 - Steve Strange, cerddor, 55
* 2018 - Ursula B. Marvin, gwyddonydd, 96
* 2019 - Gordon Banks, pêl-droediwr, 81
* 2022 - Carmen Herrera, arlunydd, 106

## Gwyliau a chadwraethau

* Diwrnod Darwin
* Penblwydd Abraham Lincoln (yr Unol Daleithiau)
* Blwyddyn Newydd Tsieineaidd - 1956 (Mwnci), 2002 (Ceffyl), 2021 (Ych), 2040 (Mwnci), 2059 (Cwningen), 2078 (Ci), 2097 (Neidr)
# Cyfnod y Gwladwriaethau Rhyfelgar

Cyfnod y Gwladwriaethau Rhyfelgar|  |
| Enghraifft o: | cyfnod o hanes  |
| Rhan o | Spring and Autumn Warring States Period  |
| Dechreuwyd | c. 476 CC  |
| Daeth i ben | 221 CC  |
| Rhagflaenwyd gan | Spring and Autumn period  |
| Olynwyd gan | Brenhinllin Qin  |
| Lleoliad | Tsieina  |
| Yn cynnwys | Seven Warring States  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/01by8p  |
| Quora | Warring-states-period  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

**Cyfnod y Gwladwriaethau Rhyfelgar** (戰國時代) yw'r enw a roddir i'r cyfnod yn hanes Tsieina rhwng y 5g CC a'r 3g CC. Nodweddwyd y cyfnod gan ryfeloedd rhwng nifer o wladwriaethau cynharol fychan, a daeth i ben pan unwyd Tsieina gan Frenhinllin Qin.

Roedd saith gwladwriaeth yn ymladd am rym yn y cyfnod yma:

* Chu (楚)
* Han (韓)
* Qi (齊)
* Qin (秦) (gweler hefyd Brenhinllin Qin)
* Wei (魏)
* Yan (燕)
* Zhao (趙)

Roedd hefyd nifer o wladwriaethau llai:

* Ba (巴)
* Lu (鲁)
* Shu (蜀)
* Song (宋)
* Wey (卫)
* Xue (薛)
* Yue (越)
* Zhongshan (中山)
* Zhou (東周)

Yn raddol, enillodd gwladwriaeth Qin rym, ac yn 330 CC, concrodd Qin lan orllewinol yr Afon Felen. Yn 325 CC cyhoeddodd ei hun yn deyrnas. Erbyn 256 CC, meddiannodd weddill tiriogaethau Zhou, gan roi diwedd at Frenhinllin Zhou. Gwnaeth y gwladwriaethau eraill gynghrair yn erbyn Qin.

Dechreuodd Qin ar ymgyrch i goncro Tsieina gyfan. Yn 230 CC, ymgyrchodd Shi Huang Ti yn erbyn Zhao. Ildiodd Han iddo, ac yn 225 CC ildiodd Wei. Concrwyd Chu yn 223 CC a Yan yn 222 CC. Daeth y cyfnod i ben yn 221 v.Chr. pan goncrwyd Qi, a sefydlwyd Ymerodraeth Tsieina dan Frenhinllin Qin.

|  | **Cyfnodau hanes Tsieina** |
| --- | --- |
| **Hanes Tsieina** | Brenhinllin Shang • Brenhinllin Zhou • Cyfnod y Gwladwriaethau Rhyfelgar • Brenhinllin Qin • Brenhinllin Han • Brenhinllin Tang • Brenhinllin Yuan • Brenhinllin Ming • Brenhinllin Qing
 |