Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Orgraff

System sillafu gonfensiynol (neu safonol) yw **orgraff**. Defnyddir arwyddion gweledig - llythrennau - i geisio cyfleu'r seiniau llafar; gelwir cyfanswm yr arwyddion hyn yn wyddor, e.e. yr wyddor Ladin.

Mae orgraff unrhyw un iaith yn tueddu i amrywio o gyfnod i gyfnod yn hanes yr iaith honno. Dim ond yn bur ddiweddar y ceisiwyd safoni orgraff yn yr ieithoedd Ewropeaidd; cyn i eiriaduron ddod yn gyffredin roedd orgraff yn tueddu i fod yn fympwyol. Gwelir hyn yn achos y Gymraeg. Er i orgraff Cymraeg Canol fod yn bur sefydlog (er bod sillafiad gair yn amrywio), yng nghyfnod y Dadeni ceisiodd y Dyneiddwyr fel William Salesbury ac, yn ddiweddarach, Gruffydd Robert, ddiwygio'r orgraff a chreu arwyddion newydd i gynrychioli seiniau'r iaith. Cafwyd sawl ymgais arall ond doedd gan Gymru ddim prifysgol na sefydliad arall a allasai safoni'r orgraff ac mewn canlyniad arosodd orgraff yr iaith Gymraeg yn fympwyol a dadleuol hyd ddechrau'r 20g. Brithir llenyddiaeth Gymraeg y 19eg ganrif â geiriau gwneud yn orgraff ryfedd William Owen Pughe, er enghraifft. Cyhoeddodd Syr John Morris-Jones ei lyfr *Orgraff yr Iaith Gymraeg* yn 1928, sail Cymraeg ysgrifenedig safonol heddiw, sy'n gosod allan argymhellion Pwyllgor Llên Bwrdd Gwybodau Celtaidd Prifysgol Cymru ar orgraff yr iaith.

## Llyfryddiaeth

* John Morris-Jones, *Orgraff yr Iaith Gymraeg* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1928).

## Gweler hefyd

* Atalnodi
* Paleograffeg
* Ysgrifen

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ieithyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Glyff

Glyff|  |
| Math | graffem, nod  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/03csp  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Amrywiol glyffiau; mae pob un yn alograff o'r graffem "a".
Mewn teipograffeg, mae **glyff** (/ɡlɪf/) yn symbol elfennol o fewn set o symbolau y cytunwyd arno, a fwriadwyd i gynrychioli llythrennau darllenadwy at ddibenion ysgrifennu. Ystyrir glyffiau'n farciau unigryw sy'n cyd-fynd â sillafu gair neu gyfrannu at ystyr benodol yr hyn a ysgrifennir, gyda'r ystyr hwnnw'n ddibynnol ar ddefnydd diwylliannol a chymdeithasol. Gelwir dau neu fwy o glyffiau sydd â'r un arwyddocâd, boed yn cael eu defnyddio'n gyfnewidiol neu'n cael eu dewis yn dibynnu ar gyd-destun, yn "alograffau" o'i gilydd.

Mewn cyferbyniad, yn y rhan fwyaf o ieithoedd a ysgrifennwyd yn yr wyddor Ladin, nid yw'r dot ar y lythyren i yn glyff am nad yw'n cyfleu unrhyw ystyr unigryw, ac mae i lle mae'r dot wedi'i hepgor yn ddamweiniol yn debygol o gael ei adnabod yn gywir. Ond yn Nhwrcio, byaddai'n sicr yn cael ei gyfri'n glyff oherwydd bod gan yr iaith honno ddwy fersiwn wahanol o'r lythyren "i" - gyda dot a heb dot. Yn gyffredinol, felly, nid yw'r marciau ar wahân hyn yn glyffiau oherwydd nad oes ganddynt ystyr cyflawn, unigryw. Fodd bynnag, mewn rhai achosion, mae marciau ychwanegol yn cyflawni rôl diacritigau, i wahaniaethu llythrennau gwahanol. Mae marciau ychwanegol o'r fath yn cael eu cyfri'n glyffiau. Yn gyffredinol, mae diacritig yn glyff, hyd yn oed os yw'n cydgyffwrdd â gweddill y lythyren fel y *cedilla* yn Ffrangeg, yr *ogonek* mewn sawl iaith, neu'r strôc ar "Ł" Pwyleg.

Glyff Gwareiddiad y Maya, a ddefnyddid i nodi Diwrnod 10 ar y Calendr Tzolk'in.
Fel arfer, bydd rhai llythrennau fel "æ" yng Ngwlad yr Iâ a'r "ß" yn yr Almaen yn cael eu hystyried yn glyffiau, ond eto, roeddent yn wreiddiol yn llythrennau dyblyg. Dros amser maent, fodd bynnag, wedi dod yn llythrennau cyflawn, ac mae'r ieithoedd hyn yn eu trin fel llythrennau ar wahân. Fodd bynnag, ni ellir dadlau nad yw clymlythyren fel "ſi", a gaiff ei drin mewn rhai mathau o deip, fel uned sengl, yn glyff, gan mai dim ond rhan fechan (sef nodwedd alograffig) o'r teip yw hwn, ac sy'n cynnwys mwy nag un graffem.

Mewn llawysgrifen glwm, mae hyd yn oed geiriau hir, yn aml, yn cael eu "cydgysylltu", heb i'r ysgrifbin adael y papur neu't tabled, a bydd ffurf pob llythyren ysgrifenedig yn aml yn amrywio, yn ddibynnol ar ba lythyrau sy'n dod o'i blaen neu yn ei dilyn, ond nid yw hynny'n gwneud y gair cyfan yn un glyff.

## Geirdarddiad

Gair Ffrangeg yw *glyphe* a ddefnyddir ers 1701, a fenthyciwyd o'r γλυφή Groeg, glyphē, "cerfio" a'r ferf γλύφειν, glýphein, "i naddu, ysgythru, cerfio" (cymharol â glubere Lladin "plicio". Mae'n perthyn i'r gair "hieroglyff" (arwyddlun).

## Cyfeiriadau
# Aicido

Arddangosiad aicido: y tafliad *shihōnage*
Crefft ymladd o Japan yw **aicido**. Ystyr yr enw yn Japaneg yw "modd o gysoni egni". Mae'n debyg i jujitsu a jiwdo gan ei fod yn defnyddio technegau troelli a thaflu mewn ymgais i droi cryfder yr ymosodwr yn erbyn ei hunan. Datblygwyd y sgiliau sylfaenol yn Japan tua'r 14g. Cafodd y technegau eu cyfundrefnu yn nechrau'r 20g drwy waith Ueshiba Morihei. System hunanamddiffyn yw aicido, a does ganddi yr un symudiad ymosodol. Yn ddiweddarach, datblygwyd ffurf gystadleuol o'r enw aicido Tomiki gan un o ddisgyblion Ueshiba, Tomiki Kenji. Yn yr arddull hon, defnyddir cyllell rwber neu bren gan un cystadleuydd i gyffwrdd ei wrthwynebydd, yr hwnnw sy'n ceisio osgoi a diarfogi'r ymosodwr.

## Cyfeiriadau
# Sapporo

Sapporo|  |
|  |
| Math | dinasoedd dynodedig Japan, prefectural capital of Japan, dinas fawr, city for international conferences and tourism, dinas Japan  |
| Enwyd ar ôl | Afon Toyohira  |
|  |
| Prifddinas | 中央区  |
| Poblogaeth | 1,959,313  |
| Sefydlwyd | * 1 Awst 1922
 |
| Anthem | Shimin no uta  |
| Pennaeth llywodraeth | Katsuhiro Akimoto  |
| Cylchfa amser | UTC+09:00  |
| Gefeilldref/i | Daejeon  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Sassenhirofuku, Sapporo metropolitan area  |
| Sir | is-dalaith Ishikari  |
| Gwlad | Japan  |
| Arwynebedd | 1,121.26 km²  |
| Uwch y môr | 5 metr  |
| Gerllaw | Afon Toyohira, Afon Sōsei, Afon Ishikari  |
| Yn ffinio gyda | Ebetsu, Kitahiroshima, Ishikari, Eniwa, Chitose, 当別町, Otaru-shi, Kimobetsu, 京極町, Akaigawa, Date  |
| Cyfesurynnau | 43.0619°N 141.3544°E  |
| Cod post | 060-8611  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Cyngor Dinas Sapporo  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Mayor of Sapporo  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Katsuhiro Akimoto  |
|  |
| Sefydlwydwyd gan | Yoshitake Shima  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Parc Odori yn ystod Gŵyl Eira Sapporo o fan gwylio ar ben Tŵr Teledu Sapporo
Dinas fawr yn Japan yw **Sapporo** (Japaneg: 札幌市 *Sapporo-shi*), pumed dinas fwyaf y wlad o ran poblogaeth. Saif y ddinas yn ne ynys Hokkaidō, yng ngogledd Japan. Lleolir yn is-dalaith Ishikari.

Daeth dinas Sapporo yn enwog am iddi gynnal Gemau Olympaidd y Gaeaf 1972, y cyntaf i'w cynnal ar gyfandir Asia, a hefyd am ei Gŵyl Eira blynyddol (Japaneg: さっぽろ雪まつり *Yuki Matsuri*). Mae Sapporo hefyd yn enwog am ei chwrw, Sapporo.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Japan**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Camicasi

Yr USS Bunker Hill, a gafodd ei tharo gan ddwy gamicasi ar 11 Mai, 1945..
Roedd **camicasi** (Japaneg: *神風*, [kamiꜜkaze]; sy'n golygu "gwynt dwyfol" neu "wynt ysbryd") yn gyfres o hunanladdiadau gan beilotiaid Japaneaidd yn yr Ail Ryfel Byd. Cyflawnodd peilotiaid Japan hunanladdiad i adfer eu hanrhydedd.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Japan**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Kyoto

Kyoto|  |
|  |
| Math | dinasoedd dynodedig Japan, prefectural capital of Japan, dinas fawr, dinas Japan, cyrchfan i dwristiaid, former national capital, tref goleg, city for international conferences and tourism  |
| Enwyd ar ôl | prifddinas  |
|  |
| Prifddinas | 中京区  |
| Poblogaeth | 1,463,723  |
| Sefydlwyd | * 1 Ebrill 1889 (京都市)
* 18 Tachwedd 794 (平安京)
 |
| Anthem | municipal anthem of Kyoto  |
| Pennaeth llywodraeth | Daisaku Kadokawa  |
| Cylchfa amser | UTC+09:00  |
| Gefeilldref/i | Fflorens, Kyiv  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Santo, Q11480008, Q11422603, six greatest cities in Japan (1922), three major cities in Japan, Kyoto metropolitan area, Keihanshin  |
| Sir | Kyoto  |
| Gwlad |  Japan |
| Arwynebedd | 827.83 km²  |
| Gerllaw | Afon Kamo, Afon Katsura, Afon Yodo, Biwako Sosui  |
| Yn ffinio gyda | Uji, Kameoka, 向日市, 長岡京市, Yawata, Nantan, 大山崎町, Kumiyama, Ōtsu, Takashima, Takatsuki, Shimamoto  |
| Cyfesurynnau | 35.01161°N 135.76811°E  |
| Cod post | 600-0000–616-9999, 520-0461–520-0465  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Government of Kyoto City  |
| Corff deddfwriaethol | Cyngor Dinas Kyoto  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Maer Kyoto  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Daisaku Kadokawa  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tair geisha yn crwydro ardal Higashiyama, Kyoto ben bore
Kyoto, 1891
Dinas hynafol yng nghanolbarth Japan, yn ne ynys Honshu, yw **Kyoto** (Japaneg: 京都市 *Kyōto-shi*). Mae wedi bod yn ganolfan diwylliant pwysig iawn ers y cyfnod Heian pan fu'n brifddinas y wlad (794–1192). Erys nifer o balasau a themlau hynafol yn y ddinas. Mae'n ddinas bwysig i ddilynwyr Shinto. Fe'i hystyrir yn ganolfan bwysicaf Bwdhaeth Siapanaidd yn ogystal.

Cafodd Cytundeb Kyoto ei arwyddo yno, a oedd yn ceisio arafu effeithiau cynhesu byd eang.

## Adeiladau

* Amgueddfa Manga
* Castell Nijo
* Daigo-ji
* Hongan-ji
* Jishō-ji (Ginkaku-ji)
* Kiyomizu-dera
* Kōzan-ji
* Kyō-ō-Gokokuji (Tō-ji)
* Ninna-ji
* Palas Ymerodrol Kyoto
* Palas Ymerodrol Sento
* Rokuon-ji (Kinkaku-ji)
* Ryōan-ji
* Saihō-ji (Kokedera)
* Tenryū-ji

## Enwogion

* Itō Jinsai (1627-1705), athronydd
* Tomioka Tessai (1837-1924), arlunydd
* Nobuo Nakagawa (1905-1984), cyfarwyddwr ffilm
* Joi Ito (g. 1966), dyn busnes

## Gweler hefyd

* Gion

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Japan**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Honshū

Honshū|  |
| Math | island of Japan  |
|  |
| Poblogaeth | 104,000,000  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Japanese archipelago, four main islands of Japan  |
| Gwlad |  Japan |
| Arwynebedd | 227,939.66 ±0.01 km², 88,968 mi²  |
| Gerllaw | Môr Japan, Y Cefnfor Tawel, Setō Naikai  |
| Cyfesurynnau | 36°N 138°E  |
| Hyd | 1,300 cilometr  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Lleoliad Honshu
**Honshū** (本州) yw'r fwyaf o ynysoedd Japan, gydag arwynebedd o tua 230,500 km²; 60% o holl arwynebedd Japan; mewn cymhariaeth mae arwynebedd Ynys Môn yn 714 km². Mae'r ynys yn 1300 km o hyd a rhwng 50 a 240 km o led, gyda 5450 km o arfordir. Roedd y boblogaeth yn 2006 yn 98,023,000.

Saif Honshū i'r de o Hokkaido, gyda Chulfor Tsugaru yn eu gwahanu. I'r de o Honshū mae ynys Shikoku, ac i'r de-orllewin mae Kyushu. Mae'n ynys fynyddig, a cheir daeargrynfeydd yn aml. Y copa uchaf yw Mynydd Fuji (3776 medr). Y ddinas fwyaf yw Tokyo, ac mae ardal ddinesig Tokyo Fwyaf yn cynnwys 25% o'r boblogaeth. Ymhlith y dinasoedd eraill mae Kyoto, Osaka, Kobe, Hiroshima a Nagoya.
# Kyūshū

Kyūshū|  |
| Math | ynys  |
| Enwyd ar ôl | ennead  |
|  |
| Poblogaeth | 13,061,879  |
| Cylchfa amser | UTC+09:00  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Japanese archipelago, four main islands of Japan  |
| Lleoliad | Kyūshū region  |
| Sir | Japan  |
| Gwlad |  Japan |
| Arwynebedd | 36,782.11 ±0.01 km²  |
| Uwch y môr | 1,788 metr  |
| Gerllaw | Y Cefnfor Tawel, Setō Naikai, Môr Dwyrain Tsieina, Môr Japan  |
| Cyfesurynnau | 33°N 131°E  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Lleoliad Kyūshū
**Kyūshū** (*九州, Kyūshū*) yw'r fwyaf deheuol o bedair ynys fawr Japan. Gydag arwynebedd o 35,640 km², hi yw trydydd ynys Japan o ran maint. Ystyrir yr ynys yn grud y diwylliant Japaneaidd, ac mae nifer o hen enwau arni, yn cynnwys *Kyukoku* (九国), *Chinzei* (鎮西), a *Tsukushi-shima* (筑紫島). Mae'r boblogaeth yn 13,231,995. Un nodwedd ddiddorol yw fod nifer o drigolion Kyūshū ymysg pobl hynaf y byd, yn cynnwys Shigechiyo Izumi, Kamato Hongō a Yukichi Chuganji.

Mae saith talaith ar ynys Kyūshū: Fukuoka, Nagasaki, Saga, Kumamoto, Ōita, Miyazaki a Kagoshima. Y ddinas fwyaf yw Fukuoka, sydd hefyd yn borthladd. Ynysg dinasoedd eraill yr ynys mae Kitakyushu, Nagasaki, Kumamoto a Kagoshima. Mae'n ynys fynyddig, gyda'r copa uchaf, Kujū-san, yn cyrraedd 1,788 medr.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Japan**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Shikoku

Shikoku|  |
| Math | ynys  |
|  |
| Poblogaeth | 3,845,534  |
| Cylchfa amser | UTC+09:00  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Japanese archipelago, four main islands of Japan  |
| Lleoliad | Shikoku Region  |
| Sir | Japan  |
| Gwlad |  Japan |
| Arwynebedd | 18,297.32 ±0.01 km²  |
| Uwch y môr | 151 metr, 1,982 metr  |
| Gerllaw | Setō Naikai, Y Cefnfor Tawel  |
| Cyfesurynnau | 33.75°N 133.5°E  |
| Hyd | 225 cilometr  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Shikoku
**Ynys Shikoku** (四国) yw'r lleiaf o bedair ynys fawr Japan. Saif yn ne y wlad, i'r de o'r ynys fwyaf, Honshū, ac i'r gogledd-ddwyrain o Kyūshū. Gyda rhai o'r ynysoedd llai o'u chwmpas, mae'n ffurfio **Rhanbarth Shikoku** (四国地方, *Shikoku-chihō*). Y brifddinas yw porthladd Matsuyama yng ngogledd yr ynys.

Mae gan yr ynys arwynebedd o 18.292 km², ac roedd y boblogaeth yn 2006 tua 4.2 miliwn. Y copa uchaf yw *Ishizuchi* (1,982 medr).

Mae pedair talaith ar ynys Shikoku: Ehime i'r gorllewin, Kagawa i'r gogledd, Tokushima i'r dwyrain a Kōchi yn y de.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Japan**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Hokkaidō

Hokkaidō|  |
| Math | island of Japan  |
|  |
| Poblogaeth | 5,383,579  |
| Cylchfa amser | UTC+09:00  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Japanese archipelago, four main islands of Japan  |
| Sir | Hokkaidō  |
| Gwlad |  Japan |
| Arwynebedd | 77,984.49 ±0.01 km²  |
| Uwch y môr | 2,290 metr  |
| Gerllaw | Y Cefnfor Tawel, Môr Japan, Môr Okhotsk  |
| Cyfesurynnau | 43.4606°N 142.7922°E  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

*Am y ci, gweler Hokkaido (ci).*
Lleoliad Hokkaidō
Un o bedair ynys fawr Japan yw **Hokkaidō** (北海道, *Hokkai-dō*), wedi ei lleoli yng ngogledd y wlad. Gydag arwynebedd o 78,719 km², hi yw ynys ail-fwyaf Japan; mewn cymhariaeth mae arwynebedd Ynys Môn yn 714 km². Y ddinas fwyaf yw Sapporo. Saif i'r gogledd o ynys Honshū; mae twnnel rheilffordd Seikan yn cysylltu'r ddwy ynys. Roedd y boblogaeth yn 5,507,456 yn 2010.

Defnyddir "Hokkaidō" hefyd fel enw rhanbarth a talaith. Mae'r rhain yn cynnwys nifer o ynysoedd llai o'i chwmpas. Y fwyaf o'r rhain yw ynys Etorofu (3,185 km²), ynys fwyaf gogleddol Japan, sydd ym meddiant Rwsia ers yr Ail Ryfel Byd. Mae'r boblogaeth yn cynnwys lleiafrif o Ainu.

## Gweler hefyd

* Ainŵeg

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Japan**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Aomori (talaith)

Aomori|  |
|  |
| Math | taleithiau Japan  |
| Enwyd ar ôl | Aomori  |
|  |
| Prifddinas | Aomori  |
| Poblogaeth | 1,232,303  |
| Sefydlwyd | * Medi 1871
 |
| Anthem | Aoi Mori no Message, Aomoriken sanka  |
| Pennaeth llywodraeth | Sōichirō Miyashita  |
| Cylchfa amser | amser safonol Japan, UTC+09:00  |
| Gefeilldref/i | Santa Catarina, Crai Khabarovsk, Maine, Liguria, Dalian, Talaith Jeju, 臺南市  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Tōhoku  |
| Sir | Japan  |
| Gwlad |  Japan |
| Arwynebedd | 9,645.64 ±0.01 km²  |
| Yn ffinio gyda | Akita, Iwate, Hokkaidō  |
| Cyfesurynnau | 40.82461°N 140.74056°E  |
| JP-02  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Aomori prefectural government  |
| Corff deddfwriaethol | Aomori Prefectural Assembly  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | governor of Aomori Prefecture  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Sōichirō Miyashita  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Talaith Aomori yn Japan
Talaith yn Japan yw **Aomori** neu **Talaith Aomori** (Japaneg: 青森県 Aomori-ken), wedi ei lleoli ar arfordir gogleddol rhanbarth Tōhoku yng ngogledd-ddwyrain ynys Honshū. Prifddinas y dalaith yw dinas Aomori.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Japan**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Kobe

Kobe| Delwedd:Kobe Port Tower and Maritime Museum, November 2016.jpg, Chang'an gate (Nankinmachi, Kobe).jpg, Ikuta Shrine 201208.JPG |
|  |
| Math | dinasoedd dynodedig Japan, prefectural capital of Japan, dinas fawr, dinas â phorthladd, dinas Japan, city for international conferences and tourism  |
| Enwyd ar ôl | kanbe  |
|  |
| Prifddinas | 中央区  |
| Poblogaeth | 1,521,707  |
| Sefydlwyd | * 1 Ebrill 1889
 |
| Anthem | municipal anthem of Kobe, Bring Happiness to the World  |
| Pennaeth llywodraeth | Kizō Hisamoto  |
| Cylchfa amser | UTC+09:00  |
| Gefeilldref/i | Seattle, Marseille, Rio de Janeiro, Faisalabad, Riga, Brisbane, Barcelona, Haifa, Incheon, Cádiz, Terni, Philadelphia, Tianjin  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Kobe metropolitan area, Keihanshin  |
| Sir | Hyōgo  |
| Gwlad | Japan  |
| Arwynebedd | 552,230,000 m²  |
| Gerllaw | Port of Kobe, Osaka Bay, Sumiyoshi-gawa, Ishiya-gawa  |
| Yn ffinio gyda | Akashi, Miki, Sanda, Takarazuka, Nishinomiya, Ashiya, Inami  |
| Cyfesurynnau | 34.69017°N 135.19544°E  |
| Cod post | 650-8570  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Cyngor Dinas Kobe  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | mayor of Kōbe  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Kizō Hisamoto  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Dinas a phorthladd yn Japan yw **Kobe** (Japaneg:神戸市 *Kōbe-shi*). Kobe yw prifddinas talaith Hyōgo yng ngorllewin ynys Honshũ, ynys fwyaf Japan ac mae ganddi boblogaeth o tua 1.5 miliwn. Saif y ddinas ar droed Mynydd Rokko tra'n edrych allan ar Fae Osaka. Ynghyd â dinasoedd Kyoto ac Osaka mae Kobe yn cyfuno i greu ardal ddinesig Keihanshin.

Mae Kobe yn un o ddinasoedd enwocaf Japan am iddi ddioddef Daeargryn Fawr Hanshin ar 17 Ionawr 1995 lle lladdwyd 6,400 o bobl. Hon oedd daeargryn fwyaf Japan ers Daeargryn Fawr Kantō ym 1923, a laddwyd tua 140,000 o bobl.

Er y drychineb, mae Kobe wedi ail-adeiladu ei hun i fod yn ddinas fodern, cyfoethog ac yn fwy cosmopolitan o gymharu â dinasoedd eraill o'r un maint yn Japan.

Kobe
Dinas Kobe yn edrych i lawr dros Fae Osaka fin nos
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Japan**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Hanshin Tigers

Hanshin Tigers|  |
|  |
| Enghraifft o: | tîm pêl fas  |
| Dechrau/Sefydlu | 10 Rhagfyr 1935  |
| Lleoliad | Nishinomiya  |
| Perchennog | Hanshin Electric Railway  |
| Gweithredwr | Hanshin Tigers Baseball Club,Ltd.  |
| Pencadlys | Nishinomiya  |
| Gwladwriaeth | Japan  |
| Gwefan |   |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/02gtm4  |
| Quora | Hanshin-tigers  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Tîm pêl-fas o ddinas Osaka, Japan, yw'r **Hanshin Tigers**. Maen nhw'n chwarae yn y Koshien Stadium.

## Dolenni allanol

* Gwefan swyddogol

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **bêl-fas**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Mongoleg

Mongoleg| Enghraifft o: | iaith naturiol, macroiaith, iaith fyw  |
| Math | Ieithoedd Mongolaidd  |
|  |
| Enw brodorol | монгол хэл  |
| Nifer y siaradwyr | - 5,200,000 (2005),
- 7,000,000
 |
| cod ISO 639-1 | mn  |
| cod ISO 639-2 | mon  |
| cod ISO 639-3 | mon  |
| Gwladwriaeth | Mongolia, Gweriniaeth Pobl Tsieina  |
| System ysgrifennu | Mongolian, Yr wyddor Gyrilig  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0148c4  |
| Thesawrws y BNCF | 216  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Y gair "Mongol" (*mongyol*) yn yr wyddor draddodiadol
Iaith a siaredir ym Mongolia a rhanbarthau cyfagos o Tsieina a Rwsia yw **Mongoleg**. Hi yw aelod mwyaf adnabyddus y grŵp ieithyddol o ieithoedd Mongolaidd, a chredir ei bod yn perthyn i deulu ieithyddol yr ieithoedd Altaig. Ceir tua 5.7 miliwn o siaradwyr i gyd, yn cynnwys tua 90% o drigolion Mongolia, a niferoedd sylweddol ym Mongolia Fewnol.

Mae'r iaith wedi defnyddio nifer o wyddorau dros y canrifoedd. Crëwyd yr Wyddor Fongolaidd yn y 12g, a defnyddiwyd hi hyd 1943, pan ddechreuwyd defnyddio yr wyddor Gyrilig yn ei lle. Erbyn hyn, ail-ddechreuwyd dysgu'r wyddor Fongolaidd yn yr ysglion. Parhawyd i ddefnyddio'r wyddor draddodiadol ym Mongolia Fewnol, sy'n rhan o Weriniaeth Pobl Tsieina.

Dyn sy'n siarad mongolaidd
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **iaith**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# The Vancouver Asahi

The Vancouver Asahi| Enghraifft o: | ffilm  |
| Lliw/iau | lliw  |
| Gwlad | Japan  |
| Dyddiad cyhoeddi | 2014  |
| Genre | ffilm chwaraeon, ffilm ddrama  |
| Lleoliad y gwaith | Vancouver  |
| Hyd | 132 munud  |
| Cyfarwyddwr/wyr | Yuya Ishii  |
| Iaith wreiddiol | Japaneg  |
| Gwefan |   |
| Sgriptiwr | Satoko Okudera  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/012hr6wt  |

Ffilm ddrama am bêl-fas gan y cyfarwyddwr Yuya Ishii yw The Vancouver Asahi a gyhoeddwyd yn 2014. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd バンクーバーの朝日'' ac fe'i cynhyrchwyd yn Japan. Lleolwyd y stori yn Vancouver. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Japaneg a hynny gan Satoko Okudera.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Kazuya Kamenashi a Satoshi Tsumabuki. Cafodd ei ffilmio mewn lliw.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Interstellar* sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 5,600 o ffilmiau Japaneg wedi gweld golau dydd.

## Cyfarwyddwr

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Yuya Ishii ar 21 Mehefin 1983 yn Saitama. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2005 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Celfyddydau Osaka.

Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:

## Derbyniad

## Gweler hefyd

Cyhoeddodd Yuya Ishii nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:*

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

| Ffilm
 | Delwedd
 | Gwlad
 | dyddiad
 |
| --- | --- | --- | --- |
| *A Madder Red* |  | Japan
 | 2021-05-21
 |
| *A Man with Style* |  | Japan
 | 2011-01-01
 |
| *All the Things We Never Said* |  | Japan
 | 2020-01-01
 |
| Mitsuko Delivers
 |  | Japan
 | 2011-01-01
 |
| *Our Family* |  | Japan
 | 2014-05-24
 |
| Sawako yn Penderfynu
 |  | Japan
 | 2009-01-01
 |
| *The Great Passage* |  | Japan
 | 2013-03-25
 |
| *The Tokyo Night Sky Is Always the Densest Shade of Blue* |  | Japan
 | 2017-01-01
 |
| The Vancouver Asahi
 |  | Japan
 | 2014-01-01
 |
| *The World Of Machida Kun* |  | Japan
 | 2019-06-07
 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
## Cyfeiriadau
# Kitakyūshū

Kitakyūshū|  |
|  |
| Math | dinasoedd dynodedig Japan, dinas fawr, dinas Japan, dinas â phorthladd  |
| Enwyd ar ôl | gogledd, Kyūshū  |
|  |
| Prifddinas | Kokurakita-ku  |
| Poblogaeth | 935,084  |
| Sefydlwyd | * 10 Chwefror 1963
 |
| Anthem | municipal anthem of Kitakyushu  |
| Pennaeth llywodraeth | Kenji Kitahashi  |
| Cylchfa amser | UTC+09:00  |
| Gefeilldref/i | {{int:show}}Norfolk, Virginia, Surabaya, Dalian, Haiphong, Tacoma, Phnom Penh, Incheon  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Kitakyushu metropolitan area  |
| Sir | Fukuoka  |
| Gwlad | Japan  |
| Arwynebedd | 487.71 km²  |
| Gerllaw | Hibiki Sea, Kanmon Kaikyō, 周防灘  |
| Yn ffinio gyda | Nakama, 直方市, Yukuhashi-shi, Ashiya, Mizumaki, Kawara, Fukuchi, Kanda, Miyako, Kurate, Shimonoseki  |
| Cyfesurynnau | 33.88342°N 130.87519°E, 33.85°N 130.85°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Cyngor Dinas Kitakyūshū  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Maer Kitakyūshū  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Kenji Kitahashi  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Dinas yn Japan yw **Kitakyūshū** (Japaneg: 北九州市 *Kitakyūshū-shi*), wedi ei lleoli yn nhalaith Fukuoka ar ynys Kyūshū yn ne'r wlad. Mae ganddi boblogaeth o tua 985,000. Mae ystyr enw'r ddinas yn cyfeirio'n fanwl at ei lleoliad, "Gogledd Kyūshū".

Daeth Kitakyūshū yn ddinas dynodedig ar 1 Ebrill 1963.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Japan**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*