Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ieithoedd Indo-Ariaidd

Siaradwyr Ieithoedd Indo-Ariaidd
Mae'r **Ieithoedd Indo-Ariaidd** yn deulu o ieithoedd sy'n perthyn i'r ieithoedd Indo-Ewropeaidd a'r uwch-deulu o Ieithoedd Indo-Iraneg. Fe'i siaredir yn bennaf ar is-gyfandir India.

Y prif ieithoedd Indo-Ariaidd yw:

* Sansgrit\*, iaith lenyddol hynafol India
* Hindi, prif iaith swyddogol India heddiw, a siaredir fel iaith gyntaf yn y gogledd yn bennaf
* Wrdw, prif iaith Pacistan a Mwslemiaid India
* Bengaleg, iaith Gorllewin Bengal a Bangladesh
* Marathi, iaith swyddogol talaith Maharashtra yn India.
* Rajasthani, iaith swyddogol talaith Rajasthan yn India.
* Konkaneg, iaith Goa ac ardaloedd cyfagos yn India.
* Pwnjabeg, iaith y Punjab
* Cashmireg, iaith ardal Cashmir
* Gwjarati, iaith talaith Gujarat yng ngogledd-orllewin India
* Nepaleg, prif iaith Nepal a siaredir hefyd yn ardaloedd Sikkim a Darjeeling
* Sinhaleg, prif iaith Sri Lanca (Ceylon)

Mae'r ieithoedd llai yn cynnwys:

* Chhattisgarhi, prif iaith talaith Indiaidd Chhattisgarh
* Sindhi, iaith Sindh

Siaredir yr ieithoedd yma gan gyfanswm o dros 900 miliwn o bobl ar yr is-gyfandir.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **iaith**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Tsieceg

| Tsieceg (čeština)
 |
| --- |
| Siaredir yn:
 | Tsiecia, fel iaith leiafrifol yn Unol Daleithiau America, Canada, Awstria, Yr Almaen, Croatia a'r Wcráin
 |
| Parth:
 | Dwyrain Ewrop
 |
| Cyfanswm o siaradwyr:
 | 12 miliwn
 |
| Safle yn ôl nifer siaradwyr:
 | 66
 |
| Achrestr ieithyddol:
 | Indo-Ewropeaidd  Balto-Slafig   Slafig Gorllewinol    Tsieceg-Slofaceg     **Tseiceg** |
| Statws swyddogol
 |
| Iaith swyddogol yn:
 | Tsiecia, Yr Undeb Ewropeaidd
 |
| Rheolir gan:
 | Athrofa'r Iaith Tsieceg
 |
| Codau iaith
 |
| ISO 639-1 | cs
 |
| ISO 639-2 | cze
 |
| ISO 639-3 | ces
 |
| Gweler hefyd: Iaith – Rhestr ieithoedd
 |

Iaith Slafig Orllewinol sy'n iaith frodorol Tsiecia yw **Tsieceg** a gaiff ei siarad ledled y byd. Galwyd yr hen Tsieceg yn **Fohemeg** hyd at y 19g. Mae'n hynod o debyg i'r Slofaceg ac i raddau llai i ieithoedd Slafeg eraill.

## Statws swyddogol

Caiff y Tsieceg ei siarad gan bron i bawb o drigolion Tsiecia a chaiff ei defnyddio mewn dogfennau llysoedd barn ac awdurdodau'r wladwriaeth, gan gynnwys awdurdodau cyllid ac arian. Caiff hefyd ei defnyddio mewn achosion swyddogol yn Slofacia; yn yr un modd caniateir defnyddio'r Slofaceg oddi fewn i awdurdodau ariannol Tsiecia. Mae yma gryn blethu rhwng y ddwy wladwriaeth o ran ieithoedd - sy'n deillio'n ôl i'r hen Tsiecoslofacia a chyn hynny. Mae trigolion y ddwy wladwriaeth yn deall iaith ei gilydd.

## Yr enw

Mae'r gair *čeština* "Tsiec" (neu "Czech") yn tarddu o hen lwyth Slafig o'r un enw (*Čech*, lluosog *Češi*; hen ffurf: *Čechové*) a arferai fyw yng ngahanol Bohemia ac a oedd yn gyfrifol am uno ei chymdogion Slafaidd ac Almaenig yn nheyrnasiad y brenhinllyn (*Přemyslovci*). Yn ôl rhai, mae'n tarddu o berson o'r enw Čech, a fu'n gyfrifol am symud y llwyth i'r tiroedd presennol. Daw'r gair Bohemia o lwyth Celtaidd y Boii a wladychai'r rhan hon o Ewrop cyn hyn - ers y 4g CC. Benthyciwyd y sillafiad Saesneg
("Czeck") o'r Pwyleg.

Wiciadur
Chwiliwch am Tsieceg
yn Wiciadur.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **iaith**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Seinyddiaeth y Gymraeg

Yn y Gymraeg, dyna seiniau prin ar gyfer Ewrop fel "ll" /ɬ/ neu "Rh" /r̥/. Esiampl arall o seiniau prin ydy'r cytsain trwynol anlafar: /m̥/, /n̥/ and /ŋ̊/, sy'n cynnyrch y treiglad trwynol.

Os gwelwch yn dda, nodwch bod y dudalen ddim wedi gorffen, diolch.

## Cytsain

Mae gan y Gymraeg y cytsain yna:

|  | Gwefusol
 | Deintiol
 | Alfeolaidd
 | Ôl-
Alfeolaidd

 | Taflodol
 | Dorsal
 | Glotol
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Trwynol
 | m̥
 | m
 |  | n̥
 | n
 |  |  | ŋ̊
 | ŋ
 |  |
| Stop
 | p
 | b
 |  | t
 | d
 | (tʃ)
 | (dʒ)
 |  | k
 | ɡ
 |  |
| Affrithiol
 | f
 | v
 | θ
 | ð
 | s
 | (z)[1]
 | ʃ
 |  |  | χ
 |  | h
 |  |
| Tril
 |  |  | r̥
 | r
 |  |  |  |  |
| Brasamcan
 |  |  |  |  |  |  | j
 | (ʍ)[2]
 | w
 |  |
| Ochrol
 |  |  | ɬ
 | l
 |  |  |  |

[1] Mae /z/ yn digwydd yng ngeiriau benthyciad fel "**s**ŵ" /**z**u:/ (Am "zoo" yn Saesneg) ond dim ond yn rhai o acennau.

[2] Mae /ʍ/ yn digwydd yn lle o "Chw" /χw/ fel "**chw**ech" /**χw**e:χ/ i /**ʍ**e:χ/ yn rhai o acennau.

Hefyd, mae /ç/ yn digwydd "i" ydy /j/ ar ôl "h" fel yn "ei **hi**aith" /eɪ.**ç**aɪθ/
# Hunan (talaith)

Hunan|  |
| Math | talaith Tsieina  |
|  |
| Prifddinas | Changsha  |
| Poblogaeth | 65,683,722, 66,444,864  |
| Pennaeth llywodraeth | Mao Weiming  |
| Cylchfa amser | UTC+08:00  |
| Gefeilldref/i | Shiga, Saga, Tokushima  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Gweriniaeth Pobl Tsieina  |
| Gwlad |  Tsieina |
| Arwynebedd | 211,836 km²  |
| Yn ffinio gyda | Chongqing, Hubei, Jiangxi, Guangdong, Guangxi, Guizhou  |
| Cyfesurynnau | 27.6°N 111.8°E  |
| CN-HN  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Hunan Provincial People's Congress  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Mao Weiming  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | 4,178,150 miliwn ¥  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Talaith yng ne Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Hunan** ((湖南省 *Húnán Shěng*)). Ystyr yr enw yw "i'r de o'r llyn", yn cyfeirio at Lyn Dongting.

Roedd y boblogaeth yn 2002 yn 66,290,000. Y brifddinas yw Changsha.

## Pobl enwog o Hunan

* Mao Zedong

|  | Israniadau gweinyddol Gweriniaeth Pobl Tsieina |
| --- | --- |
| Taleithiau
 | Anhui • Fujian • Gansu • Guangdong • Guizhou • Hainan • Hebei • Heilongjiang • Henan • Hubei • Hunan • Jiangsu • Jiangxi • Jilin • Liaoning • Qinghai • Shaanxi • Shandong • Shanxi • Sichuan • Yunnan • Zhejiang
 |
| Taleithiau dinesig
 | Beijing • Chongqing • Shanghai • Tianjin
 |
| Rhanbarthau ymreolaethol
 | Guangxi • Mongolia Fewnol • Ningxia • Tibet • Xinjiang
 |
| Rhanbarthau Gweinyddol Arbennig
 | Hong Cong • Macau
 |

 **Dinasoedd Hunan**

Changning ·Changsha ·Chenzhou ·Hengyang ·Hongjiang ·Huaihua ·Zhangjiajie ·Zixing ·Liuyang
# Ymfudo

Michael D. Jones, arweinydd yr ymfudo Cymreig.
Poster llywodraeth Japan yn hyrwyddo De America
Y weithred o adael gwlad er mwyn setlo mewn gwlad arall yw **ymfudo** neu **allfudo** a hynny fel arfer, yn barhaol. Mae'r gair yn tarddu o'r gair "mudo" sydd yntau'n tarddu o "symud". Cafodd y gair "ymfudo" ei ddefnyddio'n gyntaf yn y Gymraeg ym 1830.
Ar 28 Mai 1865, cychwynnodd ymfudwyr Cymreig ar eu taith hir o Lerpwl i Batagonia dan arweiniad Michael D. Jones. Dyma enghraifft o ymfudo. Mae'n digwydd yn aml o ganlyniad i dlodi, afiechyd, erlid crefyddol a gwleidyddol neu ryfel. Mae llawer o ffoaduriaid rhyfel yn ymfudo.
Mae'r rhesymau uchod yn ffactorau sy'n gwthio pobl. Ond ceir rhesymau sy'n atynu hefyd: gwelliant mewn darpariaeth iechyd, addysg neu ffactorau economaidd, e.e. mae llawer o Brydeinwyr wedi ymfudo i Jersey a'r Swistir i arbed talu treth.

## Gweler hefyd

* Mewnfudo
* Mudo dynol
# Dodiad

Mewn ieithyddiaeth, morffem a ychwanegir at wreiddyn i fynegi ystyr gramadegol neu darddiadol yw **dodiad**. Ni all dodiaid sefyll ar eu pennau eu hunain. Maen nhw felly yn forffemau clymedig. Mae dodiaid yn rhannu'n dri math o leiaf yn ôl eu safle mewn perthynas â'r gwreiddyn:

* rhagddodiaid, sy'n rhagflaenu'r gwreiddyn, megis Cymraeg *an-* (mewn *anwybodus*) neu *di*- (mewn *di-Gymraeg*)
* olddodiaid, sy'n dilyn y gwreiddyn, megis Cymraeg -*gar* (mewn *hawddgar*) neu -*odd* (mewn *gwelodd*)
* mewnddodiaid, sy'n digwydd y tu mewn i'r gwreiddyn, megis Tagalog -um- 'amser gorffennol' mewn *kumanta* 'canodd' (cymharer *kanta* 'canu').
# Lladin Newydd

Defnyddir y term **Lladin Newydd** i ddisgrifio'r iaith Ladin a ddefnyddiwyd mewn gweithiau gwreiddiol a grewyd rhwng tua 1500 a thua 1900. Defnyddiwyd Lladin yn ystod y cyfnod hwn ar gyfer cyhoeddiadau ysgolheigaidd a gwyddonol, yn ogystal â defnyddiau eraill. Gosododd geiriau Lladin, a grewyd yn ystod y cyfnod hwn er mwyn mynegi syniadau gwyddonol, y sylfeini ar gyfer llawer o derminoleg wyddonol fodern, megis termau technegol mewn disgrifiadau sŵolegol a botanegol a thacsonomi.

### Gweler hefyd

* Lladin

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **iaith**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Hen Oes y Cerrig

|  |
| --- |
| **Cyfnodau cynhanes** |
| **H** |   La Tène
 |  | Rhaghanes
 |
|   Hallstatt
 |
| **Oes yr Haearn** |
|   Oes ddiweddar yr Efydd
 |  |
|   Oes ganol yr Efydd
 |
|   Oes gynnar yr Efydd
 |
| **Oes yr Efydd** |
|     Chalcolithig
 |  |  |
|   Neolithig
 | Cynhanes
 |
| Mesolithig
 |
| **P** |     Paleolithig Uchaf
 |  |
|     Paleolithig Canol
 |
|     Paleolithig Isaf
 |
|   Hen Oes y Cerrig
 |
| **Oes y Cerrig** |

**Hen Oes y Cerrig** neu'r **Paleolithig** yw'r cynharaf o dri chyfnod Oes y Cerrig, sy'n cael ei dilyn gan Oes Ganol y Cerrig ac yna Oes Newydd y Cerrig: rhwng 227,000 CP (Cyn y Presennol) a 10,000 CP sef yn fras, chwarter ola'r cyfnod daearegol a elwir yn Pleistosen. Dyma'r Oes ble gwelwyd offer carreg yn cael ei datblygu e.e. pen saeth neu waywffon, cerfiadau o asgwrn i gau clogyn, crafwyr lledr o garreg, neu fwyell i dorri coed. Ceir nifer o'r rhain ledled Cymru gan gynnwys Ogof Lyncs ger Eryrys, Dyffryn Clwyd lle cafwyd pen picell a wnaed o asgwrn ac a ddyddiwyd i tua 11,700 CP.

Mae Hen Oes y Cerrig yn rhychwantu cyfnod hir o amser 227,000 - 11.700 CP, ac mae felly wedi cael ei rannu'n dair rhan pellach:

* Hen Oes y Cerrig Isaf (*Lower Paleo*) - 2.5 miliwn CP - dyfodiad dyn (225,000 yng Nghymru)
* Hen Oes y Cerrig Canol (*Middle*) - 225,000-50,000
* Hen Oes y Cerrig Uchaf (*Upper*) - 50,000-10,000

Rhaid cofio fod yr hinsawdd yn newid, fel mae wedi gwneud ers dechrau amser. O ganlyniad mae'r tyfiant wedi newid. Roedd ynys Prydain bryd hyn yn ymdebygu i'r Artig gyda lefel y môr 100 metr yn is nag yw heddiw a'i thir yn cysylltu gydag Ewrop. Yn ystod yr adegau rhyng-rhewlifol, codai lefel y môr a deuai Prydain unwaith eto'n ynys. Ar adegau byddai Prydain fwy neu lai wedi'i gorchuddio dan rew, er bod rhan ohoni'n dir. Wrth i'r tywydd newid, fel hyn, cafwyd cryn fynd a dod: pan waethygai'r tywydd, ciliant i'r de. Oherwydd y rhewlifau enfawr, mae'r rhan fwyaf o'r dytiolaeth o fywyd wedi'i sgwrio nes diflannu am byth. Dim ond ers y 18,000 o flynyddoedd diwethaf (yr oes rhew diwethaf) y gwelir tystiolaeth gadarn. Un o'r eithriadau yw Ogof Bontnewydd ger Llanelwy yn Nyffryn Clwyd lle ceir olion dynol sy'n dyddio'n ôl i tua 225,000 CP, sef dechrau Hen Oes y Cerrig.

## Ogof Paviland

Bu hon yn gartref i bobl yn ystod Hen Oes y Cerrig Uchaf: tua 26,000 o flynyddoedd cyn y presennol (CP). Mae'n adnabyddus fel y man lle darganfuwyd sgerbwd "Arglwyddes Goch Pen-y-Fai", y ffosil dynol cyntaf i'w darganfod (1823). Caiff yr ogof hefyd ei hystyried fel yr ogof "gyfoethocaf o'r cyfnod hwn (Hen Oes y Cerrig Uchaf) yn Ynys Prydain", oherwydd natur defodol y claddu. Prin fod unrhyw dystiolaeth o fywyd yr adeg yma drwy ynys Prydain ar wahân i Ogof Paviland.

## Gweler hefyd

* Ogofâu Altamira
* Diwylliant Aurignac
* Dyn Cro-Magnon
* Dyn Neanderthal
* Hen Oes y Cerrig yng Nghymru
* Homo
* Ogofâu Lascaux

## Cyfeiriadau
# Harbin

Harbin|  |
| Math | rhanbarth lefel is-dalaith, dinas  |
| LL-Q58635 (pan)-Gaurav Jhammat-ਹਾਰਬਿਨ.wav  |
| Prifddinas | Ardal Songbei  |
| Poblogaeth | 10,009,854  |
| Sefydlwyd | * 1898
 |
| Pennaeth llywodraeth | Wang Hesheng  |
| Cylchfa amser | UTC+08:00  |
| Gefeilldref/i | {{int:show}}Bucheon, Givatayim, Magdeburg, Minneapolis, Krasnodar, Wiener Neustadt, Vitebsk, Edmonton, Chiang Mai, Ploiești, Anchorage, Yakutsk, Warsaw, Khabarovsk, Aarhus, Niigata, Asahikawa, Griffith, De Cymru Newydd, Nyíregyháza, Gomel, Daugavpils, Krasnoyarsk, Murmansk, Užice, Ndola, Vladivostok, Sumy  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Heilongjiang  |
| Sir | Heilongjiang  |
| Gwlad | Gweriniaeth Pobl Tsieina  |
| Arwynebedd | 53,076.48 km²  |
| Uwch y môr | 150 ±1 metr, 118 metr  |
| Cyfesurynnau | 45.75°N 126.6333°E  |
| Cod post | 150000  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Q106967276  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Wang Hesheng  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Sefydlwydwyd gan | Nikolay Sviyagin  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifddinas talaith Heilongjiang, Gweriniaeth Pobl Tsieina yw **Harbin** (Tsieinëeg syml: 哈尔滨; Tsieinëeg draddodiadol: 哈爾濱; pinyin: *Hā'ěrbīn*).

Sefydlwyd dinas **Harbin** fel cyffordd ar reilffordd a adeiladwyd gan Ymerodraeth Rwsia. Trwy fynd ar draws Tsieina medrid lleihau y daith i Vladivostok. Adeiladwyd rheilffordd arall o Harbin trwy Changchun i Dalian a'i harbwr di-rew. Er i ddylanwad y Rwsiaid ballu rywfaint ers 1949 mae dinas Harbin yn parhau i gaei ei dalanwadu ganddynt.

Yn ystod y gaeaf codir adeiladau a cherfluniau gan ddefnyddio blociau mawr o rew.

 **Dinasoedd Heilongjiang**[cuddio]

Daqing ·Fujin ·Harbin ·Hegang ·Heihe ·Hulin ·Jiamusi ·Jixi ·Mudanjiang ·Qinyang ·Qiqihar ·Qitaihe ·Shuangcheng ·Shuangyashan ·Suihua ·Tongjiang ·Yichun
# Môr De Tsieina

Môr De Tsieina|  |
| Math | môr  |
|  |
| Cysylltir gyda | Môr Dwyrain Tsieina, Môr y Philipinau, Môr Sulu, Y Môr Java  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Y Cefnfor Tawel, China Seas  |
| Gwlad | Fietnam, Taiwan, Maleisia, Cambodia, Gweriniaeth Pobl Tsieina, y Philipinau, Brwnei, Indonesia  |
| Arwynebedd | 3,500,000 km²  |
| Yn ffinio gyda | Kalimantan Barat, Dwyrain Asia, Trengganu, Labuan, Natuna Sea  |
| Cyfesurynnau | 12°N 113°E  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Môr De Tsieina
Môr sy'n rhan o'r Cefnfor Tawel yw **Môr De Tsieina** (Tsieinëeg: 南海, Nán Hǎi, Môr Deheuol). Saif i'r de o Weriniaeth Pobl Tsieina ac i'r gogledd o Indonesia. Y gwledydd eraill sydd ag arfordir arno yw Maleisia, y Ffilipinau, Taiwan, Brwnei, a Fietnam.

Mae ganddo arwynebedd o 2,75,00 km² ac mae'n 5016 medr o ddyfnder yn y man dyfnaf. Fe'i gwahenir oddi wrth Fôr Dwyrain Tsieina gan Gulfor Formosa.
# Gwjarati

Gwjarati|  |
| Enghraifft o: | iaith naturiol, iaith fyw  |
| Math | Gujarati languages  |
| Rhan o | Schedule languages of India  |
|  |
| Enw brodorol | ગુજરાતી  |
| Nifer y siaradwyr | - 56,400,000 (2019),
- 46,857,670 (2001)
 |
| cod ISO 639-1 | gu  |
| cod ISO 639-2 | guj  |
| cod ISO 639-3 | guj  |
| Gwladwriaeth | India  |
| System ysgrifennu | Gujarati  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0121sr  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Iaith Indo-Ariaidd yw **Gwjarati** (ગુજરાતી "Gujarātī" [ɡudʑəraːt̪i]) sy'n iaith frodorol a phrif iaith Gwjarat yng ngorllewin India. Un o ieithiodd swyddogol y wlad yw hi.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **iaith**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **India**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Thomas Edison

| Thomas Edison |
| --- |
|  |
| Llais | Aroundworldonphon1888.ogg  |
| Ganwyd | Thomas Alva Edison  11 Chwefror 1847  Milan  |
| Bu farw | 18 Hydref 1931  o type 2 diabetes  West Orange  |
| Man preswyl | Thomas Edison Winter Estate  |
| Dinasyddiaeth | Unol Daleithiau America  |
| *Alma mater* | * Cooper Union
 |
| Galwedigaeth | peiriannydd, dyfeisiwr, entrepreneur, ffisegydd, mathemategydd, sgriptiwr, cyfarwyddwr ffilm, cynhyrchydd ffilm  |
| Cyflogwr | * Continental Edison
* General Electric
 |
| Adnabyddus am | bwlb golau gwynias, Ffonograff  |
| Tad | Samuel Ogden Edison  |
| Mam | Nancy Elliott  |
| Priod | Mary Stilwell Edison, Mina Miller  |
| Plant | Charles Edison, Theodore Miller Edison, Thomas Alva Edison Jr., Marion Estelle Edison Oeser, Madeleine Edison, William Leslie Edison  |
| Perthnasau | Lewis Miller  |
| Gwobr/au | Medal Aur y Gyngres, Commandeur de la Légion d'honneur‎, Gwobr Ymddiriedolwyr Grammy, Medal Benjamin Franklin, Medal Matteucci, Gwobr Rumford, Medal John Scott, Medal Franklin, Oriel yr Anfarwolion Genedlaethol Dyfeiswyr, Medal y Llynges am Wasanaeth Nodedig, Medal Albert, Gwobr Edward Longstreth, Gwobr Grammy am Waith Technegol, Medal John Fritz, Gwobr Doethuriaeth Anrhydeddus Prifysgol Ruters, Seren ar Rodfa Enwogion Hollywood, Chevalier de la Légion d'Honneur, Officier de la Légion d'honneur, Uwch Swyddog Urdd Coron yr Eidal, Medal John Scott, Neuadd Enwogion New Jersey  |
| llofnod |
|  |

Duration: 23 minutes and 45 seconds.23:45(Saesneg) *A Day with Thomas Edison* (1922)
Ffisegydd a dyfeisydd o'r Unol Daleithiau oedd **Thomas Alva Edison** (11 Chwefror 1847 – 18 Hydref 1931), a aned ym Milan, Ohio. Cytunir yn gyffredinol ei fod y dyfeisydd mwyaf cynhyrchiol a welwyd erioed. Mae ei mil a rhagor o batentau yn cynnwys y gramoffon (1877), y bylb trydan (1879), y meicroffon a'r falf.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Unol Daleithiau America**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Nikola Tesla

| Nikola Tesla |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Никола Тесла  10 Gorffennaf 1856  Smiljan  |
| Bu farw | 7 Ionawr 1943  o trawiad ar y galon  Dinas Efrog Newydd  |
| Man preswyl | Smiljan, Karlovac, Graz, Prag, Budapest, Paris, Dinas Efrog Newydd, Colorado Springs  |
| Dinasyddiaeth | Ymerodraeth Awstria, Lands of the Crown of Saint Stephen, Unol Daleithiau America  |
| *Alma mater* | * Karlovac Gymnasium
* Prifysgol Technoleg Graz
* Prifysgol Charles yn Prague
 |
| Galwedigaeth | dyfeisiwr, peiriannydd trydanol, ffisegydd, trydanwr, peiriannydd mecanyddol, dyfodolydd  |
| Cyflogwr | * Tesla Electric Light & Manufacturing
* Westinghouse Electric Corporation
 |
| Prif ddylanwad | Ernst Mach  |
| Tad | Milutin Tesla  |
| Mam | Đuka Mandic  |
| Gwobr/au | Gwobr Edison, Cymrodor IEEE, Uwch-Farchog Croes o Urdd yr Eryr Gwyn, Gwobr Elliott Cresson, Medal John Scott, Uwch-Groes Marchog o Urdd Sant Safa, Oriel yr Anfarwolion Genedlaethol Dyfeiswyr, Doethuriaeth Anrhydeddus Prifysgol Zagreb, Uwch-Groes o Urdd y Llew Gwyn, Cymrawd yr AAAS, Doethor anrhydeddus o Brifysgol Technegol Graz, Urdd coron Iwgoslafaidd, Urdd Tywysog Danilo I, doethor anrhydeddus o Brifysgol Paris, Urdd y Llew Gwyn  |
| llofnod |
|  |

Roedd **Nikola Tesla** (Serbeg: Никола Тесла) (10 Gorffennaf 1856 – 7 Ionawr 1943) yn ddyfeisiwr, ffisegwr a pheiriannwr mecanyddol a thrydanol. Yn Serbiad o ran ei ethnigrwydd, fe'i ganed mewn pentref sydd ar diriogaeth Croatia heddiw. Cyfranodd yn fawr at y maes electromagneteg.

Cafodd yr uned o faint y maes magnetig, y tesla, ei henwi ar ei ôl.

## Galeri

* Telegram oddi wrth Vladka Mačeka at Nikola Tesla
* Telegram oddi wrth Nikola Teslea at Vlatku Mačeku
* Pasbort Nikola Tesla, tud. 1, 1883

## Cyfeiriadau
# Atalnodi

Atalnodi| Math | semioteg, orgraff  |
| Yn cynnwys | marciau atalnodi, language rule  |
| Dynodwyr |
| Thesawrws y BNCF | 29889  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

**Atalnodi** yw'r enw am bopeth mewn iaith ysgrifenedig heblaw y llythrennau a'r rhifau, gan gynnwys **marciau atalnodi**, bylchau rhyng-eiriau a mewnoliad.

Symbolau sydd ddim yn cyfateb i ffonemau (seiniau) iaith na geiriadau (geiriau a brawddegau), ond sy'n dynodi strwythur a threfn yr ysgrifen, yn ogystal â thonyddiaeth a seibiau i'w defnyddio wrth ddarllen yn uchel. Gweler orgraff.

Mae atalnodi yn angenrheidiol er mwyn pennu ystyr brawddegau, yn arbennig lle gall un gair gyfleu ystyron gwahanol mewn cyd-destunau gwahanol. Mae rheolau atalnodi yn amrywio ym mhob iaith, cywair, lleoliad ac amser, ac yn esblygu dros amser. Mae rhai agweddau ar atalnodi yn arddulliadol ac felly'n adlewyrchu dewis yr awdur (neu'r golygydd) unigol.

## Gweler hefyd

* Llinell doriad

## Cyfeiriadau

Wiciadur
Chwiliwch am Atalnodi
yn Wiciadur.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ieithyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Digid

Deg digid ein system ni (rhifolion Arabaidd), yn eu trefn o ran gwerth, gyda'r lleiaf yn gyntaf.
Mewn mathemateg, mae **digid** rhifol (o'r Lladin *Digiti*, "bysedd") yn symbol sy'n cynrychioli rhifau. Caiff ei ddefnyddio ar ei ben ei hun (fel "2" neu "5") neu mewn cyfuniadau o ddigidau (fel "25").

Mae digid rhifol yn symbol sengl (fel "2" neu "5") a ddefnyddir ar ei ben ei hun, neu mewn cyfuniadau (fel "25"), i gynrychioli rhifau (fel rhif 25) yn ôl rhai systemau rhifol positif. Y digidau unigol (fel rhifau un-digid) a'u cyfuniadau (megis "25") yw rhifolion y system rhifol y maent yn perthyn iddo. Mae'r enw "digid" yn deillio o'r ffaith bod y deg bys (ystyr y gair Lladin *Digiti* yw "bysedd") o'r dwylo yn cyfateb i ddeg symbol y system Bôn 10 cyffredin, hy y digidau degol.

Ar gyfer system rhifol benodol gyda bôn sy'n gyfanrif, mae nifer y digidau sy'n ofynnol i fynegi rhifau yn cael eu rhoi gan werth absoliwt y bôn. Er enghraifft, mae angen deg digid ar y system degol (bôn 10) sef 0 i 9, ond mae gan y system ddeuaidd (sylfaen 2) ddau ddigid (e.e .: 0 a 1).

## Hanes

Y system gyntaf a gofnodwyd oedd y system rhifolion rhodenni, y ffurfiau ysgrifenedig o ddefnyddio rhodenni pren i gyfri, ac a ddefnyddiwyd yn Tsieina a Japan; roedd yn system ddegol a oedd yn defnyddio sero a hefyd rhifau negyddol. Amrywiad o'r system hon yw'r rhifau Suzhou.

System arall oedd y system Hindw-Arabaidd a ddefnyddid yn India yn y 7g, ond nid oedd yn gyflawn, gan nad oeddent wedi dyfeisio'r cysyniad o sero.

Digidau o rodenni (fertigol)
| 0
 | 1
 | 2
 | 3
 | 4
 | 5
 | 6
 | 7
 | 8
 | 9
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| –0
 | –1
 | –2
 | –3
 | –4
 | –5
 | –6
 | –7
 | –8
 | –9
 |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

## Cyfeiriadau
# Llofnod

Llofnod Owain Glyndŵr ar lythyr o 1406.
Enw person mewn llawysgrifen y person hwnnw yw **llofnod**. Mae llofnod yn fodd o ddilysu'r hyn a lofnodir (megis llythyr, dogfen neu siec) ac yn arwyddnod o'r person (megis llofnod ar lythyr personol neu lofnodion gan enwogion mewn llyfr llofnodion). Gan amlaf mae'r llofnod yn fwy arddulliedig na llawysgrifen arferol yr awdur.

Cyfuniad o "llawf" (sef llaw) a "nod" yw'r gair "llofnod". Mae'n bosib cafodd y gair ei fathu gan Iolo Morganwg.

## Cyfeiriadau

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia
gyfryngau sy'n berthnasol i:
lofnod