Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Bromsgrove

Bromsgrove|  |
| Math | tref, ardal ddi-blwyf  |
|  |
| Ardal weinyddol | Ardal Bromsgrove |
| Poblogaeth | 29,237  |
| Gefeilldref/i | Gronau  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Swydd Gaerwrangon (Sir seremonïol) |
| Gwlad |  Lloegr |
| Cyfesurynnau | 52.3353°N 2.0579°W  |
| Cod OS | SO960708  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tref yn Swydd Gaerwrangon, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Bromsgrove**.

Mae ganddi boblogaeth o oddeutu 29,237.

Mae Caerdydd 121.5 km i ffwrdd o Bromsgrove ac mae Llundain yn 162.5 km. Y ddinas agosaf ydy Caerwrangon sy'n 18 km i ffwrdd.

## Cyfeiriadau

 **Dinasoedd a threfi Swydd GaerwrangonDinas**

Caerwrangon

**Trefi**

Bewdley **·** Bromsgrove **·** Droitwich Spa **·** Evesham **·** Kidderminster **·** Malvern **·** Pershore **·** Redditch **·** Stourport-on-Severn **·** Tenbury Wells **·** Upton-upon-Severn

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Swydd Gaerwrangon**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Droitwich Spa

Droitwich Spa|  |
| Math | tref  |
|  |
| Ardal weinyddol | Droitwich Spa |
| Poblogaeth | 26,410  |
| Gefeilldref/i | Gyula, Voiron, Bad Ems, yr Almaen  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Swydd Gaerwrangon (Sir seremonïol) |
| Gwlad |  Lloegr |
| Arwynebedd | 7.389 km²  |
| Yn ffinio gyda | Kidderminster  |
| Cyfesurynnau | 52.267°N 2.153°W  |
| Cod OS | SO895632  |
| Cod post | WR9  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerwrangon, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Droitwich Spa** neu **Droitwich**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Wychavon. Saif ar lannau Afon Salwarpe tua 22 milltir (35 km) i'r de-orllewin o Birmingham a 7 milltir (11 km) i'r gogledd-ddwyrain o Gaerwrangon.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 23,504.

Lleolir y dref ar ben dyddodion enfawr o halen, ac mae halen wedi'i echdynnu yno ers yr hen amser. Mae galwyn o'r dŵr halen naturiol yn cynnwys 2.5 pwys o halen (0.25 kg/L) – ddeg gwaith yn gryfach na dŵr y môr ac yn debyg i halltedd y Môr Marw.

## Cyfeiriadau

 **Dinasoedd a threfi Swydd GaerwrangonDinas**

Caerwrangon

**Trefi**

Bewdley **·** Bromsgrove **·** Droitwich Spa **·** Evesham **·** Kidderminster **·** Malvern **·** Pershore **·** Redditch **·** Stourport-on-Severn **·** Tenbury Wells **·** Upton-upon-Severn

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Swydd Gaerwrangon**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Evesham

Evesham|  |
| Math | tref, plwyf sifil, tref farchnad  |
| Enwyd ar ôl | Eof  |
|  |
| Ardal weinyddol | Ardal Wychavon |
| Poblogaeth | 27,684, 23,428, 22,304  |
| Gefeilldref/i | Dreux, Evesham Township, Melsungen, Koudougou  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Swydd Gaerwrangon (Sir seremonïol) |
| Gwlad |  Lloegr |
| Arwynebedd | 1,601.32 ha  |
| Yn ffinio gyda | Alcester  |
| Cyfesurynnau | 52.09°N 1.95°W  |
| Cod SYG | E04010391  |
| Cod OS | SP0343  |
| Cod post | WR11  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerwrangon, Gorllewin Canolbarth Lloegr, yw **Evesham**. Fe'i lleolir rhwng Caerwrangon a Stratford-upon-Avon, ar lan Afon Avon, sy'n llifo trwy'r *Vale of Evesham*. Mae Caerdydd 108.2 km i ffwrdd o Evesham ac mae Llundain yn 142.2 km. Y ddinas agosaf ydy Caerwrangon sy'n 21.6 km i ffwrdd.

Mae'n dref farchnad gyda thyfu llysiau a ffrwythau yn bwysig i'r economi.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 23,428.

## Hanes

Ymladdwyd Brwydr Evesham ar 4 Awst 1265; lladdwyd Simon de Montfort yno, cynghreiriad Llywelyn ap Gruffudd, Tywysog Cymru. Yma hefyd roedd Abaty Evesham, un o'r rhai mwyaf yn Ewrop yn ei gyfnod: dim ond Clochdy'r Abad Lichfield sy'n aros. Dywedir i Abaty Evesham gael ei sefydlu gan Sant Egwin, trydydd Esgob Caerwrangon. Penodwyd y Cymro Lewis Bayly, awdur *The Practice of Piety* (1611), yn ficer Evesham yn 1600, lle daeth hefyd yn brifathro'r ysgol ramadeg; apwyntiwyd ef yn Esgob Bangor yn 1616.

## Cyfeiriadau

 **Dinasoedd a threfi Swydd GaerwrangonDinas**

Caerwrangon

**Trefi**

Bewdley **·** Bromsgrove **·** Droitwich Spa **·** Evesham **·** Kidderminster **·** Malvern **·** Pershore **·** Redditch **·** Stourport-on-Severn **·** Tenbury Wells **·** Upton-upon-Severn

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Swydd Gaerwrangon**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Malvern, Swydd Gaerwrangon

Malvern|  |
| Math | tref  |
|  |
| Ardal weinyddol | Malvern |
| Poblogaeth | 30,462  |
| Gefeilldref/i | Mariánské Lázně  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Swydd Gaerwrangon (Sir seremonïol) |
| Gwlad |  Lloegr |
| Yn ffinio gyda | Leigh Sinton  |
| Cyfesurynnau | 52.108°N 2.325°W  |
| Cod OS | SO786459  |
| Cod post | WR14  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerwrangon, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Malvern**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Malvern Hills. Mae'r anheddiad yn amrywiol iawn o ran ei ddaearyddiaeth: mae rhai ardaloedd y dref wedi'u gwasgaru ar hyd cefnen o Fryniau Malvern, eraill ar eu llethrau, eraill ar lawr y dyffryn islaw. Mae'r plwyf sifil Malvern yn cynnwys yr ardaloedd Great Malvern (canol y dref), North Malvern, Malvern Link a Malvern Common. Mae Little Malvern, West Malvern a Malvern Wells yn blwyfi sifil ar wahân.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 29,626.

## Cyfeiriadau

 **Dinasoedd a threfi Swydd Gaerwrangon**[cuddio]

**Dinas**

Caerwrangon

**Trefi**

Bewdley **·** Bromsgrove **·** Droitwich Spa **·** Evesham **·** Kidderminster **·** Malvern **·** Pershore **·** Redditch **·** Stourport-on-Severn **·** Tenbury Wells **·** Upton-upon-Severn

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Swydd Gaerwrangon**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Pershore

Pershore|  |
| Math | tref, plwyf sifil, tref farchnad  |
|  |
| Ardal weinyddol | Ardal Wychavon |
| Poblogaeth | 7,065, 8,401, 7,304  |
| Gefeilldref/i | Bad Neustadt an der Saale, Ploue  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Swydd Gaerwrangon (Sir seremonïol) |
| Gwlad |  Lloegr |
| Arwynebedd | 1,142.25 ha  |
| Cyfesurynnau | 52.114°N 2.08°W  |
| Cod SYG | E04010425  |
| Cod OS | SO945455  |
| Cod post | WR10  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tref farchnad fechan a phlwyf sifil sy'n gorwedd ar lan Afon Avon yn Swydd Gaerwrangon, Gorllewin Canolbarth Lloegr, yw **Pershore**. Mae Pershore yn rhan o ardal Wychavon yn etholaeth seneddol Gorllewin Swydd Gaerwrangon. Mae'r dref yn adnabyddus am Abaty Pershore. Saif tua 6 milltir i'r gorllewin o Evesham a 6 milltir i'r dwyrain o Upton-upon-Severn.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 7,065.

## Gefeilldref

* Yr Almaen - Bad Neustadt, Yr Almaen
* Llydaw - Plouay, Llydaw

## Cyfeiriadau

 **Dinasoedd a threfi Swydd GaerwrangonDinas**

Caerwrangon

**Trefi**

Bewdley **·** Bromsgrove **·** Droitwich Spa **·** Evesham **·** Kidderminster **·** Malvern **·** Pershore **·** Redditch **·** Stourport-on-Severn **·** Tenbury Wells **·** Upton-upon-Severn

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Swydd Gaerwrangon**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Redditch

Redditch|  |
| Math | tref, ardal ddi-blwyf  |
|  |
| Ardal weinyddol | Bwrdeistref Redditch |
| Poblogaeth | 81,919  |
| Sefydlwyd | * 10 Ebrill 1964
 |
| Gefeilldref/i | Auxerre, Mtwara  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Swydd Gaerwrangon (Sir seremonïol) |
| Gwlad |  Lloegr |
| Arwynebedd | 54.25 km²  |
| Uwch y môr | 130 metr  |
| Yn ffinio gyda | Stratford-upon-Avon  |
| Cyfesurynnau | 52.3069°N 1.9492°W  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tref yn Swydd Gaerwrangon, Gorllewin Canolbarth Lloegr, yw **Redditch**. Fe'i lleolir mewn ardal di-blwyf ym Mwrdeistref Redditch; mae pencadlys y fwrdeistref yn y dref.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y dref boblogaeth o 83,354.

Yn y 19g daeth y dref yn ganolfan ryngwladol ar gyfer cynhyrchu nodwyddau a thac pysgota. Ar un adeg cynhyrchodd y dref a'r ardal gyfagos 90% o nodwyddau'r byd.

Ym 1964 dynodwyd Redditch yn dref newydd, a chyn bo hir cynyddodd y boblogaeth yn sylweddol. Crëwyd datblygiadau tai fel Church Hill, Matchborough, Winyates, Lodge Park a Woodrow o amgylch yr hen dref farchnad i ddarparu ar gyfer gorlif mawr o Birmingham.

## Cyfeiriadau

 **Dinasoedd a threfi Swydd Gaerwrangon**[cuddio]

**Dinas**

Caerwrangon

**Trefi**

Bewdley **·** Bromsgrove **·** Droitwich Spa **·** Evesham **·** Kidderminster **·** Malvern **·** Pershore **·** Redditch **·** Stourport-on-Severn **·** Tenbury Wells **·** Upton-upon-Severn

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Swydd Gaerwrangon**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Upton-upon-Severn

Upton upon Severn|  |
| Math | tref  |
|  |
| Ardal weinyddol | Upton-upon-Severn |
| Poblogaeth | 2,881  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Swydd Gaerwrangon (Sir seremonïol) |
| Gwlad |  Lloegr |
| Gerllaw | Afon Hafren  |
| Cyfesurynnau | 52.0625°N 2.215°W  |
| Cod OS | SO852405  |
| Cod post | WR8  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tref a phlwyf sifil yn Swydd Gaerwrangon, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Upton-upon-Severn**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Malvern Hills.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 2,881.

## Cyfeiriadau

 **Dinasoedd a threfi Swydd Gaerwrangon**[cuddio]

**Dinas**

Caerwrangon

**Trefi**

Bewdley **·** Bromsgrove **·** Droitwich Spa **·** Evesham **·** Kidderminster **·** Malvern **·** Pershore **·** Redditch **·** Stourport-on-Severn **·** Tenbury Wells **·** Upton-upon-Severn

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Swydd Gaerwrangon**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Tenbury Wells

Tenbury Wells|  |
| Math | tref, tref farchnad  |
|  |
| Ardal weinyddol | Tenbury |
| Poblogaeth | 3,777  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Swydd Gaerwrangon (Sir seremonïol) |
| Gwlad |  Lloegr |
| Cyfesurynnau | 52.3111°N 2.5936°W  |
| Cod OS | SO596682  |
| Cod post | WR15  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tref yn Swydd Gaerwrangon, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Tenbury Wells**. Fe'i lleolir ym mhlwyf sifil Tenbury yn ardal an-fetropolitan Malvern Hills.

Mae ganddi boblogaeth o oddeutu 3,316.

## Cyfeiriadau

 **Dinasoedd a threfi Swydd GaerwrangonDinas**

Caerwrangon

**Trefi**

Bewdley **·** Bromsgrove **·** Droitwich Spa **·** Evesham **·** Kidderminster **·** Malvern **·** Pershore **·** Redditch **·** Stourport-on-Severn **·** Tenbury Wells **·** Upton-upon-Severn

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Swydd Gaerwrangon**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Rheilffordd Danddaearol Llundain

Rheilffordd Danddaearol Llundain|  |
|  |
| Enghraifft o: | trafnidiaeth gyflym awtomataidd  |
| Rhan o | TfL  |
| Dechrau/Sefydlu | 1890  |
| Yn cynnwys | Bakerloo Line, Central Line, Circle Line, District Line, East London Line, Hammersmith & City Line, Jubilee Line, Metropolitan Line, Northern Line, Piccadilly Line, Victoria Line, Waterloo & City Line  |
|  |
| Lled y cledrau | 1435 mm  |
| Gweithredwr | TfL, London Underground Limited  |
| Aelod o'r  canlynol | Community of Metros Benchmarking Group  |
| Rhiant sefydliad | Underground Electric Railways Company of London  |
| Ffurf gyfreithiol | cwmni cyfyngedig a gyfyngwyd gan gyfranddaliadau  |
| Pencadlys | Llundain  |
| Gwladwriaeth | y Deyrnas Unedig  |
| Rhanbarth | Llundain Fwyaf  |
| Gwefan |   |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/04jgv  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Logo'r rheilffordd
System trafnidiaeth gyflym yw'r **Rheilffordd Danddaearol Llundain** neu **Underground Llundain** (Saesneg: **London Underground**). Ei enw poblogaidd yw'r **Tiwb** neu'r **Tube**. Mae'n gwasanaethu rhan helaeth o Lundain Fwyaf ynghyd ag ardaloedd cyfagos Essex, Swydd Hertford a Swydd Buckingham yn Ne-Ddwyrain Lloegr, Y Deyrnas Unedig.

Pan agorwyd rhan gyntaf y system ym 1863 hon oedd rhwydwaith reilffordd danddaearol gyntaf yn y byd. Er bod yr enw yn awgrymu system danddaearol, mae 55% o'r rhwydwaith yn gweithredu uwchben y ddaear.

## Llinellau

Rheilffordd Danddaearol Llundain, 1908
Mae 11 llinell ar y Rheilffordd Danddaearol Llundain:

* Bakerloo Line (brown)
* Central Line (coch)
* Circle Line (melyn)
* District Line (gwyrdd)
* Hammersmith & City Line (pinc)
* Jubilee Line (llwyd)
* Metropolitan Line (magenta)
* Northern Line (du)
* Piccadilly Line (glas tywyll)
* Victoria Line (glas golau)
* Waterloo & City Line (glaswyrdd)
# Frances Hodgkins

| Frances Hodgkins |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 28 Ebrill 1869  Dunedin  |
| Bu farw | 13 Mai 1947  Dorchester  |
| Man preswyl | Claverton  |
| Dinasyddiaeth | Seland Newydd, y Deyrnas Unedig  |
| *Alma mater* | * Columba College
 |
| Galwedigaeth | arlunydd, cynllunydd, celfyddydwr  |
| Arddull | celf tirlun, bywyd llonydd  |
| Mudiad | celf fodern  |
| Tad | W. M. Hodgkins  |

Arlunydd benywaidd a anwyd yn Seland Newydd oedd **Frances Hodgkins** (28 Ebrill 1869 – 13 Mai 1947).

Enw'i thad oedd W. M. Hodgkins.Bu'n briod i William Hughes Field.

Bu farw yn Dorchester ar 13 Mai 1947.

## Rhai arlunwyr eraill o'r un cyfnod

*Rhestr Wicidata:*

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

| Erthygl
 | dyddiad geni
 | man geni
 | dyddiad marw
 | man marw
 | galwedigaeth
 | maes gwaith
 | tad
 | mam
 | priod
 | gwlad y ddinasyddiaeth
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Caroline Bardua
 | 1781-11-11
 | *Ballenstedt* | 1864-06-02
 | *Ballenstedt* | arlunydd *perchennog salon* arlunydd
 |  |  |  |  | *Duchy of Anhalt* |
| Fanny Charrin
 | 1781
 | Lyon
 | 1854-07-05
 | Paris
 | arlunydd
 |  |  |  |  | Ffrainc
 |
| Hannah Cohoon
 | 1781-02-01
 | Williamstown
 | 1864-01-07
 | Hancock
 | arlunydd
 | paentio
 |  |  |  | Unol Daleithiau America
 |
| Lucile Messageot
 | 1780-09-13
 | Lons-le-Saunier
 | 1803-05-23
 |  | arlunydd bardd llenor
 |  |  |  | *Jean-Pierre Franque* | Ffrainc
 |
| Lulu von Thürheim
 | 1788-03-14 1780-05-14
 | *Tienen* | 1864-05-22
 | *Döbling* | llenor arlunydd *drafftsmon* |  | *Joseph Wenzel Franz Thürheim* |  |  |  |
| Margareta Helena Holmlund
 | 1781
 |  | 1821
 |  | arlunydd
 |  |  |  |  | Sweden
 |
| Maria Margaretha van Os
 | 1780-11-01
 | Den Haag
 | 1862-11-17
 | Den Haag
 | arlunydd *drafftsmon* | paentio
 | *Jan van Os* | *Susanna de La Croix* |  | *Brenhiniaeth yr Iseldiroedd* |
| Mariana De Ron
 | 1782
 | Weimar
 | 1840-10-06
 | Paris
 | arlunydd
 |  | *Carl von Imhoff* | *Louise Francisca Sophia Imhof* |  | Sweden
 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
## Gweler hefyd

* Arlunydd
* Rhestr celf a chrefft
* Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur Cymreig

## Cyfeiriadau

## Dolennau allanol

* Gwefan biography.com Archifwyd 2019-04-23 yn y Peiriant Wayback

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia
gyfryngau sy'n berthnasol i:
Frances Hodgkins
# 310 CC

5g CC - **4g CC** - 3g CC

360au CC 350au CC 340au CC 330au CC 320au CC - **310au CC** - 300au CC 290au CC 280au CC 270au CC 260au CC

315 CC 314 CC 313 CC 312 CC 311 CC - **310 CC** - 309 CC 308 CC 307 CC 306 CC 305 CC

---

## Digwyddiadau

* Antigonos yn gyrru ei fab, Demetrius Poliorcetes, i ymosod ar Babilonia o'r gorllewin, ac un o'i gadfridogion, Nicanor, i ymosod o'r dwyrain. Fodd bynnag, gorchfygir Nicanor gan Seleucus ger afon Tigris.
* Antigonos yn sefydlu dinasoedd Antigonia Troas (yn ddiweddarach Alexandria Troas) ac Antigoneia (yn ddiweddarach Nicaea).
* Agathocles, unben Siracusa, yn dianc o'r gwarchae ar y ddinas gan fyddin Carthago ac yn ymosod ar diriogaethau Carthago yng Ngogledd Affrica.
* Mae'r Samnitiaid yn perswadio'r Etrwsciaid i ddiweddu eu cynghrair a Gweriniaeth Rhufain. Ym Mrwydr Llyn Vadimo. gorchfygir yr Etrwsciaid gan y Rhufeiniaid dan Fabius Maximus Rullianus.

## Genedigaethau

* Aristarchus o Samos, seryddwr a mathemategydd Groegaidd (tua'r dyddiad yma)

## Marwolaethau

* Pytheas, marsiandïwr a fforiwr Groegaidd o Massilia (Marseille heddiw)
# Parc cenedlaethol

Parc Cenedlaethol Los Cardones, Yr Ariannin.
Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog yng Nghymru.
Darn o dir sy'n cael ei gadw ar gyfer y genedl a'r dyfodol yw **parc cenedlaethol**.

## Parciau cenedlaethol Cymru

*Prif: Parciau cenedlaethol Cymru*
Mae ardaloedd gwledig gorau Cymru wedi’u neilltuo’n Barciau Cenedlaethol neu’n Ardaloedd o Harddwch Naturiol Eithriadol. Mae’r gyfraith wedi diogelu’r ardaloedd yma er mwyn gwarchod ac ehangu eu prydferthwch naturiol. Ceir tri Pharc Cenedlaethol yng Nghymru sy’n cynnwys 20% o arwynebedd y wlad: Bannau Brycheiniog, Arfordir Sir Benfro ac Eryri. Mae 2.9% o boblogaeth Cymru yn byw yma, ond maen nhw’n denu 22 miliwn o ymwelwyr bob blwyddyn.

* Parciau Cenedlaethol Cymru:
	+ Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro
	+ Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog
	+ Parc Cenedlaethol Eryri

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ddaearyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Alexander Haig

| Alexander Haig |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 2 Rhagfyr 1924  Philadelphia  |
| Bu farw | 20 Chwefror 2010  o clefyd heintus  Baltimore  |
| Man preswyl | Philadelphia  |
| Dinasyddiaeth | Unol Daleithiau America  |
| *Alma mater* | * Academi Filwrol yr Unol Daleithiau
* Ysgol Gwasanaeth Dramor Edmund A. Walsh
* Prifysgol Columbia
* Prifysgol Notre Dame
* Coleg Rhyfel UDA
* Ysgol Fusnes Columbia
* Naval War College
* Lower Merion High School
* St. Joseph's Preparatory School
 |
| Galwedigaeth | diplomydd, gwleidydd, swyddog y fyddin, person busnes  |
| Swydd | Ysgrifennydd Gwladol yr Unol Daleithiau, Deputy National Security Advisor, Pennaeth Staff y Tŷ Gwyn, Supreme Allied Commander Europe, Vice Chief of Staff of the United States Army  |
| Plaid Wleidyddol | plaid Weriniaethol  |
| Plant | Brian Haig  |
| Gwobr/au | Y Groes am Hedfan Neilltuol, Medal y Seren Efydd, Llengfilwr y Lleng Teilyndod, Calon Borffor, Medal Aer, Silver Star, National Order of Vietnam, Doublespeak Award, Medal 'Buddugoliaeth' yr Ail Ryfel Byd, Distinguished Service Cross, Medal Gwasanaeth Neilltuol mewn Amddiffyn, Medal y Gwasanaeth Amddiffyn Cenedlaethol, Medal Byddin y Galwedigaeth, Gallantry Cross, Vietnam Campaign Medal, Vietnam Service Medal, Doethuriaeth Anrhydeddus Prifysgol Haifa, Uwch Groes Dosbarth 1af Urdd Teilyngdod Gwladwriaeth Ffederal yr Almaen  |
| llofnod |
|  |

Roedd **Alexander Megis "Al" Haig Jr.** (2 Rhagfyr 1924 – 20 Chwefror 2010) yn gadfridog Byddin yr Unol Daleithiau.

Gwasanaethodd fel yr Ysgrifennydd Gwladol o dan yr Arlywydd Ronald Regan, a Phennaeth Staff y Tŷ Gwyn o dan yr Arlywyddion Richard Nixon a Gerald Ford.

Yn ogystal â hyn, gwasanaethodd hefyd fel Is-Bennaeth Staff y Fyddin, yr ail swyddog uchaf yn y Fyddin, a Goruchaf Gadlywydd y Cyngheririaid Ewrop, yn arwain holl luoedd yr Unol Daleithiau a NATO yn Ewrop.

| Swyddi gwleidyddol
 |
| --- |
| Rhagflaenydd: **Richard V. Allen** | **Dirprwy Ymgynghorydd Diogelwch Cenedlaethol** 1970 – 1973
 | Olynydd: **Brent Scowcroft** |
| Rhagflaenydd: **H. R. Haldeman** | **Pennaeth Staff y Tŷ Gwyn** 1973 – 1974
 | Olynydd: **Donald Rumsdeld** |
| Rhagflaenydd: **Edmund Muskie** | **Ysgrifennydd Gwladol yr Unol Daleithiau** 1981 – 1982
 | Olynydd: **George P. Shultz** |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Rhagflaenydd: **Bruce Palmer Jr.** | **Is-Bennaeth Staff y Fyddin** 1973
 | Olynydd: **Frederick C. Weyand** |
| Rhagflaenydd: **Andrew Goodpaster** | **Goruchaf Gadlywydd y Cyngheririaid Ewrop** 1974 – 1979
 | Olynydd: **Bernard W. Rogers** |
# Bernardo Bertolucci

| Bernardo Bertolucci |
| --- |
|  |
| Llais | Bernardo Bertolucci bbc radio4 front row 29 04 2013.flac  |
| Ganwyd | 16 Mawrth 1941  Parma  |
| Bu farw | 22 Tachwedd 2018  o canser yr ysgyfaint  Rhufain  |
| Man preswyl | Parma  |
| Dinasyddiaeth | Teyrnas yr Eidal, Yr Eidal  |
| *Alma mater* | * Prifysgol La Sapienza
 |
| Galwedigaeth | cyfarwyddwr ffilm, sgriptiwr, cynhyrchydd ffilm, actor ffilm, golygydd ffilm, bardd, dramodydd, sgriptiwr ffilm, cyfarwyddwr, awdur, ysgrifennwr  |
| Swydd | Llywydd y Rheithgor yng Ngŵyl Cannes  |
| Tad | Attilio Bertolucci  |
| Priod | Adriana Asti, Maria Paola Maino, Clare Peploe  |
| Gwobr/au | Gwobr yr Academi i'r Cyfarwyddwr Gorau, Gwobr yr Academi am Ysgrifennu Gorau, Sgript Addasedig, Gwobr Sutherland, National Society of Film Critics Award for Best Director, Golden Globe Award for Best Screenplay, Gwobr Golden Globe am Gyfarwyddwr Gorau, Gwobr Urdd Cyfarwyddwyr America am Gyfarwyddo Eithriadol - Ffilm Nodwedd, David di Donatello for Best Director, David di Donatello for Best Film, Gwobr Cesar i'r Ffilm Estron Gorau, Gwobr BAFTA am y Ffilm Orau, Leopard of Honour, Medal Aur am Deilyngdod yn y Celfyddydau (Sbaen), Uwch swyddog Urdd Teilyngdod Gweriniaeth yr Eidal, European Film Academy Special Jury Award, Gwobr Cyflawniad Oes yr Academi Ffilm Ewropeaidd, Seren ar Rodfa Enwogion Hollywood, honorary doctorate from the University of Parma, Medal Aur Urdd Teilyngdod yr Eidal am Ddiwylliant a Chelf  |

Cyfarwyddwr ffilm o'r Eidal oedd **Bernardo Bertolucci** (16 Mawrth 1941 – 26 Tachwedd 2018). Enillodd y Wobr Academi am Cyfarwyddwr Gorau ym 1988.

Fe'i ganwyd yn Parma, yn fab i'r bardd Attilio Bertolucci. Athrawes oedd ei fam, Ninetta (Giovanardi). Brawd y dramodydd Giuseppe Bertolucci (1947–2012) oedd ef. Priododd Clare Peploe ym 1979.

## Ffilmiau

* *La commare secca* (1962)
* *Prima della rivoluzione* (1964)
* *Il Conformista* (1970)
* *Last Tango in Paris* (1972)
* *Novecento* (1976)
* *La Luna* (1979)
* *La tragedia di un uomo ridicolo* (1981)
* *The Last Emperor* (1987)
* *The Sheltering Sky* (1990)
* *Little Buddha* (1993)
* *Stealing Beauty* (1996)
* *L'assedio* (1998)
* *The Dreamers* (2003)
* *Io e te* (2012)

## Cyfeiriadau
# Cytsain ochrol

Mewn seineg, cytsain lle y mae'r anadl yn llifo ar hyd ochrau'r tafod ond sy'n cael ei rhwystro rhag mynd trwy ganol y geg gan y tafod yw **cytsain ochrol**.

Ceir y cytseiniaid ochrol canlynol yn yr Wyddor Seinegol Ryngwladol (IPA):

| IPA
 | Disgrifiad
 | Enghraifft
 |
| --- | --- | --- |
| Iaith
 | Sllafu
 | IPA
 | Ystyr
 |
| l̪
 | cytsain amcanedig ochrol ddeintiol
 | Sbaeneg
 | a**l**to
 | [a**l̪**t̪o]
 | tal
 |
| ɬ
 | cytsain ffrithiol ochrol ddi-lais
 | Cymraeg
 | **ll**aw
 | [**ɬ**au]
 | llaw
 |
| ɮ
 | cytsain ffrithiol ochrol leisiol
 | Swlw
 | **dl**ala
 | [**ɮ**álà]
 | llaw
 |
| tɬ͡
 | cytsain affrithiol ochrol orfannol ddi-lais
 | Tsez
 | э**лI**ни
 | [ʔɛ**tɬ͡**ni]
 | gaeaf
 |
| dɮ͡
 | cytsain affrithiol ochrol orfannol leisiol
 | Oowekyala
 |  |  |  |
| l
 | cytsain amcanedig ochrol orfannol
 | Cymraeg y de
 | **l**ôn
 | [**l**oːn]
 | lôn
 |
| ɺ
 | cytsain gnithiedig ochrol orfannol
 | Japaneg
 | ラーメン(**r**āmen)
 | [**ɺ**aːmeɴ]
 | nwdls rāmen
 |
| ǁ
 | clec ochrol orfannol
 | iaith Xhosa
 | isi**Xh**osa
 | [isi**ǁ**ʰosa]
 | iaith Xhosa
 |
|  | cytsain amcanedig ochrol olblyg
 | Swedeg
 | Ka**rl**stad
 | [kʰɑː**ɭ**.sta] | Karlstad
 |
| ɺ̢ ()
 | cytsain gnithiedig ochrol olblyg
 | Pashto
 | ړوند (**ṛ**und)
 | [**ɺ̢**und] | dall
 |
|  | cytsain amcanedig ochrol daflodol
 | Eidaleg
 | a**gl**io
 | [a**ʎː**o] | garlleg
 |
|  | cystain amcanedig ochrol felar
 | iaith Mid-Wahgi
 | a**ʟ**a**ʟ**e
 | [a**ʟ**a**ʟ**e] | chwil, penysgafn
 |

## Gweler hefyd

* Gwyddor Seinegol Ryngwladol

## Ffynonellau

* Ladefoged, Peter; Ian Maddieson (1996). *The Sounds of the World's Languages.* Rhydychen: Blackwell. ISBN 0-631-19814-8.
# Daeargi Jack Russell

Daeargi Jack Russell|  |
| Enghraifft o: | brîd o gi  |
| Math | ci  |
| Màs | 5 cilogram, 6 cilogram  |
| Gwlad | y Deyrnas Unedig, Awstralia  |
| Gwefan |   |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/01d7fl  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Math o gi yw’r **Daeargi Jack Russell**. Daeargi bach, mi all fod a ffwr garw neu lyfn, mae ei wreiddiau mewn hela llwynogod. Mae’r term Jack Russell wedi cael ei ddefnyddio dros y blynyddoedd i ddisgrifio sawl math o daergwn bychain gwyn gyda lliwiau eraill fel du a brown. Ci cadarn a choesau byr.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **gi**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.