Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Cerddoriaeth

Cerddoriaeth|  |
| Enghraifft o: | ffurf gelf, arbenigedd, maes astudiaeth, disgyblaeth academaidd  |
| Math | adloniant, y celfyddydau  |
| Cynnyrch | cerddoriaeth  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/04rlf  |
| Thesawrws y BNCF | 1676  |
| Quora | Music  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Dechrau sonata piano K545 gan Mozart
**Cerddoriaeth** yw celfyddyd a fynegir drwy gyfrwng sŵn wedi'i drefnu mewn amser. Elfennau cyffredinol cerddoriaeth yw traw sy'n rheoli alaw a harmoni, rythm (a'i gysyniadau perthynol tempo a mydr), deinameg, soniaredd a gwead.

Mae'r cread, perfformiad, arwyddocâd a hyd yn oed diffiniad cerddoriaeth yn amrywio yn ôl diwylliant a chyd-destun cymdeithasol. Mae cerddoriaeth yn amrywio o gyfansoddiadau trefniedig llym (a'u hail-gread yn ystod perfformiad) i ffurfiau cerddorol byrfyfyriol. Fe ellir rhannu cerddoriaeth i mewn i *genres* gwahanol.

I bobl yn nifer o ddiwylliannau, mae cerddoriaeth yn rhan hanfodol o'u ffordd o fyw. Diffiniodd athronwyr Groeg ac India hynafol gerddoriaeth fel tonau wedi'u trefnu'n llorweddol fel melodïau ac yn fertigol fel harmonïau. Yn gyffredinol nid oes un cysyniad rhyng-ddiwylliannol sy'n diffinio beth yw cerddoriaeth heblaw ei bod yn 'sŵn drwy amser'.

## Hanes

### Cyfnodau cyn-hanes

Mae'n rhaid bod datblygiad cerddoriaeth ymhlith bodau dynol cynnar wedi digwydd wrth iddynt sylwi ar synnau naturiol fel y synnau y mae adar ac anifeiliaid eraill yn gwneud wrth gyfathrebu. Cerddoriaeth gyn-hanesyddol yw'r enw a roddir ar gerddoriaeth a gynhyrchwyd gan ddiwylliannau cyn-ysgrifen. Gall ysgolheigion ddychmygu cerddoriaeth gyn-hanesyddol wrth astudio olion a ddargynfuwyd ar safleoedd paleolithig, fel esgyrn gyda thyllau a ddefnyddiwyd fel ffliwt o ryw fath.

Fe welir y cofnodion cynharach o fynegiant cerddorol yn y Samaveda yn India ac mewn sgript gynffurf yn Ur sy'n dyddio o 2,000 C.C. Hefyd fe ddarganfyddwyd offerynnau llinynnol o'r Gwareiddiad Dyffryn Indus.

Mae gan India un o'r traddodiadau cerddorol hynaf yn y byd; fe welir cyfeiriadau at gerddoriaeth glasurol Indiaidd (*marga*) yn llenyddiaeth hynafol y traddodiad Hindwaidd, y Veda. Mae gan draddodiad cerddorol Tsieina hanes o dair mil o flynyddoedd ac roedd cerddoriaeth yn agwedd bwysig ar fywyd diwylliannol yng Ngroeg hynafol

## Offerynnau

* Gitar
* Telyn
* Soddgrwth
* Ffidl
* Piano
* Trwmped
* Ffliwt
* Banjo
* Drwm

## Gweler hefyd

* Rhestr mathau o gerddoriaeth
* Rhestr cerddorion enwog
* Rhestr cantorion enwog
* Rhestr cyfansoddwyr
* Termau cerddorol
* Offeryn cerdd
* Nodiant cerddorol
* Cerddoriaeth glasurol

## Cyfeiriadau

Wiciadur
Chwiliwch am cerddoriaeth
yn Wiciadur.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **gerddoriaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*