Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Dirwasgiad Mawr

Dirwasgiad Mawr|  |
| Enghraifft o: | economic crisis, dirwasgiad, cyfnod o hanes, oes  |
| Dechreuwyd | 29 Hydref 1929  |
| Daeth i ben | c. 1941  |
| Yn cynnwys | Great Depression in Australia, Great Depression in Canada, Great Depression in Germany, Great Depression in Chile, Great Depression in France, Great Depression in Latin America, Great Depression in the Netherlands, Great Depression in South Africa, Great Depression in the United Kingdom, Great Depression in the United States, Great Depression in India, Shōwa Depression  |
| Gwladwriaeth | Affganistan, yr Ymerodraeth Brydeinig, Ymerodraeth yr Almaen, Ffrainc, Tsile, Yr Iseldiroedd, De Affrica, Unol Daleithiau America, Hwngari  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/034jx  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Llun enwog Dorothea Lange o fam ddiwaith, Califfornia, 1932
Roedd y **Dirwasgiad Mawr** (Saesneg: *The Great Depression*) yn gyfnod o ddirywiad economaidd enbyd, a ddechreuodd gyda chwymp y farchnad stoc ar 29 Hydref, 1929, sy'n adnabyddus fel Cwymp Wall Street neu 'Dydd Mawrth Du' (*Black Tuesday*).

Dechreuodd yn yr Unol Daleithiau ac ymledodd yn gyflym i Ewrop a phob rhan o'r byd bron, gyda chanlyniadau ysgytwol yn y gwledydd diwydiannol ynghyd â'r gwledydd a ddibynnai arnynt i allforio nwyddau crai. Aeth masnach ryngwladol i lawr yn gyflym, yr un modd ag enillion personol, refeniw o drethi, prisiau ac elw. Tarwyd nifer o ddinasoedd ledled y byd, yn enwedig y rhai a ddibynnai ar ddiwydiant trwm. Daeth gwaith adeiladu i ben bron mewn nifer o wledydd. Dioddefodd ffermio ac ardaloedd gwledig yn ogystal wrth i brisiau cnydau gwympo rhwng 40 i 60 y cant. Gwelwyd yr effaith yn arbennig o drwm ar y diwydiant glo a mwyngloddio wrth i'r alwad am eu cynnyrch ddisgyn yn sylweddol iawn a chan nad oedd dewis gwaith amgen i'r rhan fwyaf o'r gweithwyr.

Sefydlwyd rhaglenni cymorth ac adnewyddu gan nifer o wledydd ond un canlyniad o'r argyfwng economaidd oedd yr ansefydlogrwydd gwleidyddol a ddaeth yn ei sgîl, gyda thyfiant mawr mewn pleidiau asgell dde ac asgell chwith eithafol, streiciau, protestiadau, a rhyfeloedd cartref. Roedd seiliau democratiaeth dan fygythiad a gwelwyd unbeniaid fel Hitler, Stalin, Franco a Mussolini yn tyfu mewn grym a gwleidyddiaeth y byd - yn arbennig yn Ewrop - yn polareiddio, gan osod y llwyfan ar gyfer yr Ail Ryfel Byd yn 1939.

### Gweler hefyd

* Cwymp Wall Street
* Dirwasgiad

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **economeg** neu **arianneg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **hanes**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Rhestr o ddirwasgiadau yng Ngwledydd Prydain

Dyma **restr o ddirwasgiau** (Saesneg: *recessions*) cymharol ddiweddar ynghyd ag ambell ddirwasgiad dwys (*depression* a Dirwasgiad Mawr *(Great depression)*.

| Enwau
 | Dyddiadau
 | Hyd
 | Lleihad yn y GDP
 | Achos
 | Ychwaneg o wybodaeth berthnasol
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1919-21 Dirwasgiad mawr | 1919-1921 | ~3 blynedd | 10.9% 1919 6.0% 1920 8.1% 1921 | Diwedd y Rhyfel Byd Cyntaf | Dadchwyddiant (deflation) ~10% yn 1921, a ~14% yn 1922.
 |
| Y Dirwasgiad Mawr | 1930-1931 | ~2 flynedd | 0.7% 1930 5.1% 1931 | Dirwasgiad Mawr UDA. Lleihau'r galwad i allforio, hefyd: cyfraddau llog uchel yn amddiffyn "safon aur" (*gold standard*). | Gwledydd Prydain yn dod i ffwrdd o "Safon Aur" (gold standard) Medi 1931. 3-5% dadchwyddiant y flwyddyn. Gwledydd Prydain wedi'i effeithio'n llai na'r UD.
 |
|  |  |  |  |  |  |
| Dirwasgiad canol yr 1970s | 1973-75 | 2 flynedd (6 allan o 9 Chwarter) | 3.9% 3.37% | argyfwng olew 1973 |
Cymerodd 14 chwarter i GDP atgyfnerthu i'r hyn oedd ar gychwyn y dirwasgiad

 |
| Dirwasgiad ddechrau'r 1980s | 1980-82 | ~2 flynedd (6 - 7 Chwarter) | 6.1% | *Achos posibl: polisiau 'monetarist' y Llywodraeth i leihau chwyddiant ? Gweler 1979-1983* | Enillion cwmniau'n gostwng 35%. Diweithdra'n codi 124% o 5.3% o'r gweithlu a all weithio yn Awst 1979 i 11.9% yn 1984. Fe gymerodd 13 chwarter i GDP atgyfnerthu i'r hyn oedd ar gychwyn 1980
 |
| Dirwasgiad ar gychwyn 1990au | 1990-92 | ~2 flynedd (5 Chwarter) | 2.5% | UDA Argyfwng cynilion a benthyciadau yn arwain at ddirwasgiad ddechrau'r 1990au. | Enillion cwmniau'n gostwng 25%. Colledion yn y gyllideb (ar ei uchaf) yn ~8% o GDP. Diweithdra'n codi 5.5% o 6.9% o'r gweithlu all weithio yn 1990 i 10.7% yn 1993. Cymerodd 13 chwarter i GDB atgyfnerthu i'r hyn oedd ar gychwyn y dirwasgiad.
 |
| Argyfwng economaidd 2008-presennol | 2008-? | ? (cychwyn ym Mai / Mehefin 2008) | 2.2% yn niwedd 2008. Rhagolwg: ~5-6.2% | 'Credit crunch' neu Argyfwng economaidd 2008–2009 | Cynnyrch y Gwledydd Prydain i lawr 7% erbyn diwedd 2008. Diweithdra wedi codi i 1.97M ar ddiwedd 2008 CBI yn rhagweld cynhyrchion yn gostwng 10% yn 2009. Diweithdra am godi i 3 miliwn (9.4%) yn 2010.
 |

## Gweler hefyd

* Argyfwng economaidd 2008-presennol
* Banc y Byd
* Cwymp Wall Street
* Cynnyrch mewnwladol crynswth
* Dirwasgiad
* Dirwasgad Mawr 1929
* Diweithdra
* Economeg
* Economi Cymru
* Economi'r Deyrnas Unedig
* Rhestr o ddirwasgiadau yng Ngwledydd Prydain

## Cyfeiriadau

* *Office for National Statistics*

G20 Summit yn rhagweld y bydd yn rhaid i brisiau tai ostwng o leiaf 55% cyn iddynt ddychwelyd i lefel fforddiadwy.

## Dolennau allanol

* Gwefan 'Office for National Statistics'
* 'ONS quarterly GDP growth'
* 'Latest Bank of England inflation report' Archifwyd 2009-02-21 yn y Peiriant Wayback
* 'Bank of England Feb 2009 Quarterly inflation report' Archifwyd 2009-11-15 yn y Peiriant Wayback
* "What is the difference between a recession and a depression?" Saul Eslake Tachwedd 2008
# Arianneg

Arianneg| Enghraifft o: | disgyblaeth academaidd, pwnc gradd, function, arbenigedd, maes astudiaeth, maes gwaith  |
| Math | business management, banking, finance and investment studies  |
| Yn cynnwys | value investing  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/02\_7t  |
| Thesawrws y BNCF | 12332  |
| Quora | Finance  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Gwyddor codi cyllid a'i wario yw **arianneg**. Mae unigolion, cwmnïau, a llywodraethau yn benthyg neu'n gwerthu ecwiti os nad oes digon o gyllid ganddynt i dalu am wariannau, i dalu dyledion, neu ar gyfer gweithrediadau ariannol eraill. Mae cynilwyr a buddsoddwyr yn cronni cyllid i ennill llog neu ddifidendau. Yn ganolog i faes arianneg mae'r broses o symud cyllid ar ffurf credyd, benthyciadau, neu gyfalaf buddsodd i endidau economaidd sydd angen cyllid neu fydd yn gwneud defnydd da ohono. Gelwir sefydliadau sy'n symud cyllid o gynilwyr i ddefnyddwyr yn ganolwyr ariannol, ac maent yn cynnwys banciau masnachol, banciau cynilo, cymdeithasau cynilo a benthyg, undebau credyd, cwmnïau yswiriant, cronfeydd pensiwn, cwmnïau buddsoddi, a chwmnïau ariannol.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **economeg** neu **arianneg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# James II a VII, brenin Lloegr a'r Alban

| James II a VII, brenin Lloegr a'r Alban |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 14 Hydref 1633 (yn y Calendr Iwliaidd)  Llundain  |
| Bu farw | 5 Medi 1701 (yn y Calendr Iwliaidd)  o gwaedlif ar yr ymennydd  Saint-Germain-en-Laye  |
| Swydd | teyrn yr Alban, teyrn Lloegr, Dug Iorc, dug Normandi, teyrn Iwerddon, Jacobite pretender, Arglwydd Geidwad y Pum Porthladd, Arglwydd Brif Lyngesydd, Arglwydd Brif Lyngesydd  |
| Rhagflaenydd | Charles II  |
| Tad | Charles I  |
| Mam | Henrietta Maria  |
| Priod | Anne Hyde, Maria o Modena  |
| Partner | Catherine Sedley, Arabella Churchill, Margaret Brooke  |
| Plant | Mari II, Anne, brenhines Prydain Fawr, James Francis Edward Stuart, Louisa Maria Teresa Stuart, James Stuart, Henrietta Fitzjames, James Fitzjames, Henry Fitzjames, Tywysoges Isabel o Efrog, Charles Stuart, Charles Stuart, Edgar Stuart, Charles Stuart, Charlotte Maria Stuart, Henrietta Stuart, Catherine Stuart, Arabella Fitzjames, Plentyn 1 Stuart, Catherine Laura Stuart, Plentyn 2 Stuart, Elizabeth Stuart, Plentyn 3 Stuart, Plentyn 4 Stuart, Plentyn 5 Stuart, Catherine Sheffield, James Darnley, Charles Darnley  |
| Llinach | House of Stewart di Darnley  |
| llofnod |
|  |

Roedd **James II a VII** (14 Hydref 1633 – 16 Medi 1701) yn frenin Lloegr ac Iwerddon fel **James II**, ac yn frenin yr Alban fel **James VII**. Fe'i gelwir hefyd yn Gymraeg yn **Iago II a VII**. Ef oedd y brenin Catholig olaf o'r gwledydd hynny. Teyrnasodd rhwng 6 Chwefror 1685 a 11 Rhagfyr 1688. Roedd yn fab i Charles I ac yn frawd i Charles II.

Ei wraig gyntaf oedd Anne Hyde, ond bu hi farw ym 1671. Brenhines James oedd Maria o Modena.

### Plant

* Charles Stuart (1660-1661)
* Mari II, brenhines Lloegr a'r Alban (1662-1694)
* James Stuart (1663-1667)
* Anne, brenhines Prydain Fawr (1665-1714)
* Charles Stuart (1666-1667)
* Edgar Stuart (1667-1669)
* Henrietta Stuart (1669)
* Catrin Stuart (1671)
* Catrin Laura Stuart (1675)
* Isabelle Stuart (1676-1681)
* Charles Stuart (1677)
* Charlotte Maria Stuart (1682)
* James Francis Edward Stuart, Tywysog Cymru (1688-1766), *Yr Hen Ymhonnwr*.
* Louisa Stuart (1692-1712)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Rhagflaenydd: **Charles II** | **Brenin yr Alban** 6 Chwefror 1685 – 11 Rhagfyr 1688
 | Olynydd: **William II a Mari II** |
| Rhagflaenydd: **Charles II** | **Brenin Lloegr** 6 Chwefror 1685 – 11 Rhagfyr 1688
 | Olynydd: **William III a Mari II** |
# Santo Domingo

Santo Domingo|  |
|  |
| Math | dinas, dinas fawr  |
| Enwyd ar ôl | Sant Dominic  |
|  |
| Poblogaeth | 2,201,941  |
| Sefydlwyd | * 1496
 |
| Cylchfa amser | UTC−04:00  |
| Gefeilldref/i | Miami-Dade County, Dinas Efrog Newydd, La Muela, Madrid, Santa Cruz de Tenerife, Taipei, Curitiba, Manaus, Fiuggi, Asunción, Buenos Aires, Barcelona, Berlin, Bern, Boston, Caracas, Dinas Gwatemala, Dinas Mecsico, La Habana, La Paz, Lima, Lisbon, Miami, Managua, Milan, Montevideo, New Jersey, Beijing, Quito, Llundain, Rabat, Rio de Janeiro, Santiago de Chile, San José, Costa Rica, San Salvador, Sarasota, Haifa, Cranston, Rosario, Barranquilla  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Greater Santo Domingo  |
| Sir | Distrito Nacional  |
| Gwlad |  Gweriniaeth Dominica |
| Arwynebedd | 1,302.2 ±0.1 km²  |
| Uwch y môr | 14 ±1 metr  |
| Gerllaw | Môr y Caribî, Afon Ozama, Afon Isabela, Afon Haina  |
| Cyfesurynnau | 18.4625°N 69.9361°W  |
| Cod post | 10100  |
|  |
| Sefydlwydwyd gan | Bartholomew Columbus  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Plaza Colón a'r Eglwys Gadeiriol
**Santo Domingo**, enw llawn **Santo Domingo de Guzmán**, yw prifddinas Gweriniaeth Dominica. Roedd y boblogaeth yn 2001 yn 3,166,000. Llifa afon Ozama trwy'r ddinas.

Sefydlwyd y ddinas ar 4 Awst 1496 gan y llywodraethwr Sbaenaidd Don Bartolomé Colón. Hi yw'r ddinas hynaf ar gyfandir America a sefydlwyd gan Ewropeaid. O 1936 hyd 1961, ei henw swyddogol oedd **Ciudad Trujillo**, wedi ei henwi ar ôl yr unben Rafael Leónidas Trujillo. Adeiladwyd yr Eglwys Gadeiriol rhwng 1521 a 1540; hi yw'r eglwys hynaf yng Nghanolbarth America.

## Enwogion

* Oscar de la Renta (1932-2014), dylunydd
# Brasília

Brasília|  |
|  |
| Arwyddair | Venturis ventis  |
| Math | dinas fawr, dinas, planned national capital, political city, prifddinas ffederal, endid tiriogaethol gweinyddol  |
| Enwyd ar ôl | Brasil  |
| De-Brasilia.ogg  |
| Poblogaeth | 2,996,899  |
| Sefydlwyd | * 21 Ebrill 1960
 |
| Anthem | Anthem to Brasilia  |
| Cylchfa amser | UTC−03:00  |
| Gefeilldref/i | Buenos Aires, Khartoum, Xi'an, Lisbon, Amsterdam, Tehran, Maputo, Abuja, Berlin, Bogotá, Boston, Canberra, Ardal Chaoyang, Diamantina, Doha, Guadalajara, Lima, Luxor, Montevideo, Rhufain, Santiago de Chile, Fienna, Dinas Brwsel, Kyiv, Washington  |
| Nawddsant | John Bosco, Our Lady of Aparecida  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Distrito Federal  |
| Gwlad |  Brasil |
| Arwynebedd | 5,802 km²  |
| Uwch y môr | 1,171 metr  |
| Gerllaw | Afon Paranoá, Paranoá Lake  |
| Cyfesurynnau | 15.7939°S 47.8828°W  |
| Cod post | 70000–70999  |
|  |
| Statws treftadaeth | Safle Treftadaeth y Byd  |
| Manylion |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.824  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

**Brasília** yw prifddinas Brasil. Saif yn ei hardal weinyddol ei hun, y Distrito Federal. Lleolir y ddinas ar lwyfandir canolbarth Brasil.

Cafodd y syniad o gael prifddinas yng nghanol y wlad ei grybwyll am y tro cyntaf yn 1789, ond bu rhaid aros tan 1956 i wireddu'r breuddwyd pan ddewiswyd y safle presennol ar gyfer dinas newydd sbon yn brifddinas i'r wlad.

Agorwyd y safle yn swyddogol yn 1961. Y prif bensaer oedd Oscar Niemeyer a Lucio Costa oedd y prif gynllunydd.

Mae'r adeiladau modern hardd yn Brasília yn cynnwys Adeilad y Gyngres a'r eglwys gadeiriol. Agorwyd y brifysgol yn 1962.

## Enwogion

* Joaquim Cruz (g. 1963), athletwr
* Kaká (g. 1982), chwaraewr pêl-droed

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Frasil**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Tel Aviv

Tel Aviv| Delwedd:Sarona CBD 01.jpg, PikiWiki Israel 68164 port of jaffa.jpg |
|  |
| Math | dinas fawr, cyngor dinas, dinas  |
| Enwyd ar ôl | Altneuland  |
|  |
| Poblogaeth | 467,875  |
| Sefydlwyd | * 11 Ebrill 1909
 |
| Pennaeth llywodraeth | Ron Huldai  |
| Cylchfa amser | UTC+2, UTC+03:00  |
| Gefeilldref/i | Toulouse, Philadelphia, Frankfurt am Main, Buenos Aires, Chișinău, Warsaw, Milan, Dinas Efrog Newydd, Łódź, Dinas Panamâ, Thessaloníci, Barcelona, İzmir, São Paulo, Beijing, Cannes, Dinas Gaza, Bonn, Budapest, Beograd, Essen, Sofia, Almaty, Incheon, Moscfa, Fienna, Cwlen, Oslo, Fenis, Dinas Mecsico, Addis Ababa, Rio de Janeiro, Helwan, Berlin  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Hebraeg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Tel Aviv District  |
| Gwlad |  Israel |
| Arwynebedd | 52 km²  |
| Uwch y môr | 5 ±1 metr  |
| Gerllaw | Môr y Lefant  |
| Yn ffinio gyda | Herzliya, Bat Yam, Holon, Bnei Brak, Givatayim, Ramat HaSharon, Ramat Gan  |
| Cyfesurynnau | 32.08°N 34.78°E  |
| Cod post | 61000–61999  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Mayor of Tel Aviv-Yafo  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Ron Huldai  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

**Tel Aviv** neu **Tel Aviv-Yafo** (Hebraeg:תֵּל־אָבִיב-יָפוֹ} , "Bryn y Gwanwyn") yw'r ail ddinas yn Israel o ran poblogaeth. Mae poblogaeth y ddinas ei hun yn 405,300, tra mae poblogaeth yr ardal ddinesig Gush Dan yn 3.15 milwn.

Sefydlwyd y ddinas yn 1909 ar gyrion Jaffa (Hebraeg: יָפוֹ, *Yafo*), efallai y porthladd hynaf yn y byd. O dan ei Maer gyntaf, Meir Dizengoff tyfodd Tel Aviv yn llawer cyflymach na Jaffa, ac yn 1950 cyfunwyd hwy yn un ddinas. Dynodwyd ardal "y Ddinas Wen" yn Tel Aviv yn Safle Treftadaeth y Byd yn 2003, oherwydd yr adeiladau Bauhaus yma.

Tel Aviv yw prif ganolfan economaidd a diwylliannol Israel, ac mae'n gyrchfan i dwristiaid hefyd oherwydd y traethau.

Tel Aviv o Hen Jaffa
Stryd Dizengoff, Tel Aviv, tua'r gogledd 1930au
## Diwylliant poblogaidd

Mae Tel Aviv wedi bod yn rhan anatod, os nad yn symbol, o lwyddiant y wladwriaeth Seionistaidd, Israel. Ceir cyfeiriadau lu i'r ddinas mewn caneuon. Mae un cân gan Omer Adam o'r enw *Tel Aviv* wedi cael dros 18 miliwn o wylwyr ar Youtube.

dde

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Israel**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Jakarta

Jakarta|  |
|  |
| Arwyddair | Jaya Raya  |
| Math | talaith Indonesia, dinas global, metropolis, mega-ddinas, y ddinas fwyaf, prifddinas cenedl, Daerah Khusus  |
|  |
| Poblogaeth | 11,135,191  |
| Sefydlwyd | * 22 Mehefin 1527
 |
| Pennaeth llywodraeth | Pramono Anung  |
| Cylchfa amser | UTC+07:00, Cylchfa Amser Gorllewin Indonesia  |
| Gefeilldref/i | {{int:show}}Berlin, Islamabad, Tokyo, Beijing, Manila, Kuala Lumpur, Seoul, Abu Dhabi, Jeddah, P'yŏngyang, Hanoi, Bangkok, Yazd, Llundain, Istanbwl, Moscfa, Rotterdam, Los Angeles, Dinas Mecsico, Dinas Efrog Newydd, Casablanca, De Cymru Newydd, Amsterdam, Astana, Kyiv  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Indoneseg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Jakarta Fawr  |
| Sir | Indonesia  |
| Gwlad |  Indonesia |
| Arwynebedd | 662 km²  |
| Uwch y môr | 91 metr  |
| Gerllaw | Y Môr Java, Afon Ciliwung  |
| Yn ffinio gyda | Banten, Gorllewin Jawa  |
| Cyfesurynnau | 6.18°S 106.83°E  |
| Cod post | 10110–14540, 19110–19130  |
| ID-JK  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Government of Special Capital Region of Jakarta  |
| Corff deddfwriaethol | Jakarta Regional House of Representatives  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Governor of Jakarta  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Pramono Anung  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Canran y diwaith | 6.21 canran  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.8308  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

**Jakarta** (hen sillafiad **Djakarta**), gynt yn **Sunda Kelapa**, **Jayakarta** a **Batavia**, yw prifddinas a dinas fwyaf Indonesia.

Mae'r ddinas ar arfordir gogledd-orlklewinol ynys Jawa. Gyda poblogaeth o 8,792,000 yn 2004, mae yr unfed ddinas ar ddeg yn y byd o ran poblogaeth. Gelwir yr ardal fetropolitaidd yn Jabotabek (o "Jakarta", Bogor a Bekasi); mae poblogaeth yr ardal yma dros 23 miliwn.

Ystyrir Jakarta fel talaith o Indonesia, gyfa safle arbennig fel y brifddinas.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Amgueddfa genedlaethol
* Cofadeilad genedlaethol
* Eglwys gadeiriol
* Mosg Istiqlal
* Wisma 46

## Enwogion

* Boudewijn de Groot (g. 1944), canwr
* Anggun (g. 1974), cantores

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Indonesia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# La Paz

La Paz|  |
|  |
| Math | dinas fawr, sedd y llywodraeth, metropolis, endid tiriogaethol gweinyddol  |
| Enwyd ar ôl | Battle of Ayacucho, Ein Harglwyddes, Brenhines Tangnefedd  |
|  |
| Poblogaeth | 755,732  |
| Sefydlwyd | * 20 Hydref 1548
 |
| Pennaeth llywodraeth | Iván Arias  |
| Cylchfa amser | UTC−04:00  |
| Gefeilldref/i | Caracas, Mérida, São Paulo, Arica, Calama, Hannover, Zagreb, Washington, Bonn, Moscfa, Dalian, Bolzano, Ensenada, Denver, Cuzco, Coro, Vaduz, Taipei, Zaragoza, Madrid, Puno, Dinas Mecsico, Santiago de Chile, Rio de Janeiro, Santo Domingo, Arequipa, Armenia, Asunción, Bogotá, Canelones, Buenos Aires, Bwrdeistref Stockholm, Iquique, La Habana, Llundain, Montevideo, Moquegua, Dinas Efrog Newydd, Quito, Quetzaltenango  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Sbaeneg, Aymara, Quechua, Guaraní  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Merco Cities Network  |
| Sir | La Paz Department  |
| Gwlad |  Bolifia |
| Arwynebedd | 472 km²  |
| Uwch y môr | 3,640 metr  |
| Cyfesurynnau | 16.4958°S 68.1333°W  |
| Cod post | 0201–0220  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Iván Arias  |
|  |
| Sefydlwydwyd gan | Alonso de Mendoza  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifddinas weinyddol Bolifia yn Ne America yw **La Paz** (sy'n golygu: *Yr Heddwch*), neu yn llawn **Nuestra Señora de La Paz, Chuqi Yapu** (Aymara: *Chuqi Yapu*). Mae hefyd yn brifddinas Talaith La Paz. Yn 2001 roedd poblogaeth y ddinas yn 789,585, a phoblogaeth yr ardal ddinesig, sy'n cynnwys dinasoedd El Alto a Viacha, dros 1.6 miliwn.
Sefydlwyd y ddinas yn 1548 gan y conquistadores Sbaenig dan Alonso de Mendoza, ar safle sefydliad brodorol, Laja. Symudwyd y ddinas i'w lleoliad presennol yn nyffryn Chuquiago Marka yn ddiweddarach.
Saif yng ngorllewin y wlad, yn yr Andes, 3,600 medr uwch lefel y môr. La Paz yw'r brifddinas genedlaethol uchaf yn y byd, ac yma y ceir cwrs golff a stadiwm pêldroed uchaf y byd, ymhlith pethau eraill.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Eglwys gadeiriol
* Eglwys San Francisco
* Museo Costumbrista (amgueddfa)
* Museo Nacional de Arte (amgueddfa)
* Palas yr Arlywydd
* Tŷ Pedro Domingo Murillo

## Enwogion

* Agustín Morales (1808-1872), milwr a gwleidydd
* Felipe S. Guzmán (1879-1932), gwleidydd
# Afon Hudson

Afon Hudson|  |
| Math | afon  |
| Enwyd ar ôl | Henry Hudson  |
|  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Efrog Newydd  |
| Gwlad |  UDA |
| Yn ffinio gyda | Albany  |
| Cyfesurynnau | 40.6001°N 74.042°W  |
| Aber | Bae Efrog Newydd Uchaf  |
| Llednentydd | Afon Schroon, Batten Kill, Afon Hoosic, Afon Mohawk, Rondout Creek, Maritje Kill, Esopus Creek, Fishkill Creek, Casperkill, Afon Cedar, Coeymans Creek, Coxsackie Creek, Fall Kill, Hannacrois Creek, Mill Creek, Moodna Creek, Moordener Kill, Normans Kill, Patroon Creek, Poesten Kill, Quassaick Creek, Roeliff Jansen Kill, Afon Sacandaga, Afon Saw Mill, Sparkill Creek, Vloman Kill, Wappinger Creek, Thirteenth Brook  |
| Dalgylch | 34,600 cilometr sgwâr  |
| Hyd | 492 cilometr  |
| Arllwysiad | 210 metr ciwbic yr eiliad  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Afon sy'n llifo o'r gogledd i 'r de yn nwyrain talaith Efrog Newydd yw **Afon Hudson**. Mae'n tarddu o Lyn Tear of the Clouds ar lethrau Mynydd Marcy yng nghadwyn yr Adirondack, yn llifo heibio dinas Albany, ac yn ffurfio'r goror rhwng Dinas Efrog Newydd a thalaith New Jersey ger ei haber cyn arllwyso i Fae Uchaf Efrog Newydd. Enwyd ar ôl y fforiwr Seisnig Henry Hudson.
# Union County, New Jersey

Union County|  |
| Math | sir  |
| Enwyd ar ôl | Union  |
|  |
| Prifddinas | Elizabeth  |
| Poblogaeth | 575,345  |
| Sefydlwyd | * 1857
 |
| Cylchfa amser | Cylchfa Amser y Dwyrain  |
| Gefeilldref/i | Wenzhou  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  Unol Daleithiau |
| Arwynebedd | 273 km²  |
| Talaith | New Jersey |
| Yn ffinio gyda | Middlesex County, Somerset County, Morris County, Essex County, Hudson County, Richmond County, Dinas Efrog Newydd  |
| Cyfesurynnau | 40.65°N 74.29°W  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Sir yn nhalaith New Jersey, Unol Daleithiau America yw **Union County**. Cafodd ei henwi ar ôl Union. Sefydlwyd Union County, New Jersey ym 1857 a sedd weinyddol y sir (a elwir weithiau'n 'dref sirol' neu'n 'brifddinas y sir') yw Elizabeth.

Mae ganddi arwynebedd o 273 cilometr sgwâr. Allan o'r arwynebedd hwn, y canran o ffurfiau dyfrol, megis llynnoedd ac afonydd, yw 2.42% . Yn ôl cyfrifiad y wlad, poblogaeth y sir yw: 575,345 (1 Ebrill 2020). Mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd poblogaeth Caerdydd yn 361,462 a Rhyl tua 26,000.

Mae'n ffinio gyda Middlesex County, Somerset County, Morris County, Essex County, Hudson County, Richmond County, Dinas Efrog Newydd. Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae'r sir hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn Cylchfa Amser y Dwyrain.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Map o leoliad y sir o fewn New Jersey | Lleoliad New Jersey o fewn UDA
 |

Ceir sawl sir o’r un enw gan gynnwys:

* Union County, Arkansas
* Union County, De Carolina
* Union County, De Dakota
* Union County, Florida
* Union County, Georgia
* Union County, Gogledd Carolina
* Union County, Illinois
* Union County, Indiana
* Union County, Iowa
* Union County, Kentucky
* Union County, Mecsico Newydd
* Union County, Mississippi
* Union County, New Jersey
* Union County, Ohio
* Union County, Oregon
* Union County, Pennsylvania
* Union County, Tennessee

## Trefi mwyaf

Mae gan y sir yma boblogaeth o tua 575,345 (1 Ebrill 2020). Dyma rai o'r dinasoedd, trefi neu gymunedau mwyaf poblog y sir:

*Rhestr Wicidata:*

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

| Tref neu gymuned
 | Poblogaeth
 | Arwynebedd
 |
| --- | --- | --- |
| Elizabeth
 | 137298
 | 35.365061 cilometr sgwâr 34.873396 cilometr sgwâr
 |
| *Union* | 59728
 | 9.092 square mile
 |
| Plainfield
 | 54586
 | 15.45864 cilometr sgwâr 15.62592 cilometr sgwâr
 |
| Linden
 | 43738
 | 29.54 metr sgwâr 29.544732 cilometr sgwâr
 |
| Westfield
 | 31032
 | 17.465328 cilometr sgwâr 17.463487 cilometr sgwâr
 |
| Rahway
 | 29556
 | 10.433594 cilometr sgwâr
 |
| Scotch Plains
 | 24968
 | 23.44 cilometr sgwâr
 |
| Cranford
 | 23847 23847
 | 4.869 square mile
 |
| Summit
 | 22719
 | 15.661 cilometr sgwâr 15.661346 cilometr sgwâr
 |
| Hillside
 | 22456
 | 2.761 square mile
 |
| *Springfield Township* | 17178
 | 13.449 cilometr sgwâr
 |
| Clark
 | 15544
 | 4.494 square mile
 |
| Berkeley Heights
 | 13285
 | 6.266 square mile
 |
| *Murray Hill* | 4000
 |  |
| *Springfield* | 1518
 | 1 cilometr sgwâr
 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
## Cyfeiriadau