# Y Trallwng

Y Trallwng|  |
| Math | tref, cymuned  |
|  |
| Poblogaeth | 6,664, 6,639, 6,269  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Powys  |
| Gwlad |  Cymru |
| Gerllaw | Afon Hafren  |
| Cyfesurynnau | 52.6597°N 3.1473°W  |
| Cod SYG | W04000352  |
| Cod OS | SJ225075  |
| Cod post | SY21  |
| Gwleidyddiaeth |
| Etholaeth y Senedd | Gwynedd Maldwyn |
| Etholaeth y DU | Steve Witherden (Llafur) |
|  |
| Statws treftadaeth | Henebion Cenedlaethol Cymru  |
| Manylion |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tref a chymuned ym Mhowys, Cymru, yw **Y Trallwng** (Saesneg: *Welshpool*; cyn 1835 *Pool*). Saif yng ngogledd-ddwyrain y sir ar lan Afon Hafren, 4 milltir (6.4 km) o'r ffin rhwng Cymru â Lloegr. Arferai fod yn yr hen Sir Drefaldwyn. Gerllaw, i'r dwyrain, saif Cefn Digoll (408 metr (1,339 tr), a chwaraeodd ran mor allweddol yn amddiffyn y genedl oddi wrth y goresgynwyr estron: y Saeson. Yma ar 16 Awst 1485 y cyfarfu dwy fyddin: milwyr Harri Tudur (tua dwy fil o filwyr) a byddin Rhys ap Thomas (tua 3,000) gan uno'n un fyddin gref; oddi yma teithiodd y fyddin tua'r dwyrain i'r Amwythig ac ymlaen i Faes Bosworth.

Ceir yn y Trallwng farchnad ddefaid, a gynhelir bob dydd Llun, yw'r mwyaf o'i fath yn Ewrop. Tua milltir o'r dref saif Castell Powys, a godwyd yn wreiddiol gan y Tywysogion Cymreig yn y 13g. Cysegrir y ddwy eglwys i sant Cynfelyn.

Neuadd y Dref, Y Trallwng

## Hanes

Mae ffiniau plwyf Eglwys St Cynfelin fwy neu lai'n dilyn hen ffiniau cwmwd Ystrad Marchell, o fewn cantref Ystlyg yn Nheyrnas Powys.

Am gyfnod byr, o tua 1212, y Trallwng oedd prifddinas Powys Wenwynwyn (sef de Powys).

## Cyfrifiad 2011

Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:

| Cyfrifiad 2011 |
| --- |
|  |  |  |
| **Poblogaeth cymuned Y Trallwng (pob oed) (6,664)** |  | 100% |
| **Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Y Trallwng) (785)** |  | 12.2% |
| :*Y ganran drwy Gymru* |  | 19% |
| **Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Y Trallwng) (2876)** |  | 43.2% |
| :*Y ganran drwy Gymru* |  | 73% |
| **Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Y Trallwng) (1,105)** |  | 37.4% |
| :*Y ganran drwy Gymru* |  | 5% |

## Oriel

* Eglwys y Santes Fair
* Y grisiau i'r eglwys
* Tu fewn i'r eglwys
* Ffenestr liw'r eglwys
* Prif borth yr eglwys
* Croes Geltaidd ym mynwent yr eglwys
* Y dre (Stryd yr Eglwys) o'r eglwys

## Cyfeiriadau

 **Trefi a phentrefi PowysTrefi**

Aberhonddu  **·** Crucywel  **·** Y Drenewydd  **·** Y Gelli Gandryll  **·** Llanandras  **·** Llandrindod  **·** Llanfair-ym-Muallt  **·** Llanfyllin  **·** Llanidloes  **·** Llanwrtyd  **·** Machynlleth  **·** Rhaeadr Gwy  **·** Talgarth  **·** Y Trallwng  **·** Tref-y-clawdd  **·** Trefaldwyn  **·** Ystradgynlais

**Pentrefi**

Abaty Cwm-hir  **·** Aberbrân  **·** Abercegir  **·** Abercraf  **·** Aberedw  **·** Abergwesyn  **·** Abergwydol  **·** Aberhafesb  **·** Aberhosan  **·** Aberllynfi  **·** Aber-miwl  **·** Aberriw  **·** Abertridwr  **·** Aberysgir  **·** Adfa  **·** Arddlin  **·** Bachelldref  **·** Y Batel  **·** Betws Cedewain  **·** Beulah  **·** Bochrwyd  **·** Bontdolgadfan  **·** Y Bontnewydd-ar-Wy  **·** Bronllys  **·** Bugeildy  **·** Bwlch  **·** Caersŵs  **·** Capel Isaf  **·** Capel Uchaf  **·** Capel-y-ffin  **·** Carno  **·** Casgob  **·** Castell Caereinion  **·** Castell-paen  **·** Cathedin  **·** Cegidfa  **·** Cemaes  **·** Ceri  **·** Cilmeri  **·** Y Clas-ar-Wy  **·** Clatter  **·** Cleirwy  **·** Cnwclas  **·** Coedybrenin  **·** Coelbren  **·** Comins-coch  **·** Crai  **·** Craig-y-nos  **·** Crugion  **·** Cwmdu  **·** Cwm-twrch  **·** Darowen  **·** Defynnog  **·** Derwen-las  **·** Dolanog  **·** Dolfor  **·** Dylife  **·** Einsiob  **·** Erwd  **·** Esgairgeiliog  **·** Felindre, Maldwyn  **·** Felin-fach  **·** Y Foel  **·** Ffordun  **·** Gaer  **·** Garth  **·** Glan-miwl  **·** Glantwymyn  **·** Glasgwm  **·** Y Groes  **·** Gwenddwr  **·** Heol Senni  **·** Isatyn  **·** Kinnerton  **·** Libanus  **·** Llan  **·** Llanafan Fawr  **·** Llananno  **·** Llanarmon Mynydd Mawr  **·** Llanbadarn Fynydd  **·** Llanbadarn Garreg  **·** Llanbister  **·** Llanbryn-mair  **·** Llandinam  **·** Llandrinio  **·** Llandyfaelog Tre'r-graig  **·** Llandysilio  **·** Llandysul  **·** Llan-ddew  **·** Llanddewi yn Hwytyn  **·** Llanddewi Ystradenni  **·** Llanelwedd  **·** Llanerfyl  **·** Llanfair Caereinion  **·** Llanfair Llythynwg  **·** Llanfechain  **·** Llanfihangel Nant Brân  **·** Llanfihangel Nant Melan  **·** Llanfihangel Rhydieithon  **·** Llanfihangel Tal-y-llyn  **·** Llanfihangel-yng-Ngwynfa  **·** Llanfrynach  **·** Llangadfan  **·** Llangadwaladr  **·** Llangamarch  **·** Llangasty Tal-y-llyn  **·** Llangatwg  **·** Llangedwyn  **·** Llan-gors  **·** Llangurig  **·** Llangynidr  **·** Llangynllo  **·** Llangynog  **·** Llangynyw  **·** Llanhamlach  **·** Llanigon  **·** Llanllugan  **·** Llanllwchaearn  **·** Llanllŷr  **·** Llanrhaeadr-ym-Mochnant  **·** Llansanffraid Cwmdeuddwr  **·** Llansanffraid-ym-Mechain  **·** Llansantffraed (Aberhonddu)  **·** Llansantffraed-yn-Elfael  **·** Llansilin  **·** Llanwddyn  **·** Llanwnnog  **·** Llanwrin  **·** Llanwrthwl  **·** Llanwyddelan  **·** Llanymynech  **·** Llan-y-wern  **·** Llawr-y-glyn  **·** Llechfaen  **·** Llowes  **·** Llys-wen  **·** Llywel  **·** Llwydiarth  **·** Manafon  **·** Meifod  **·** Merthyr Cynog  **·** Mochdre  **·** Nant-glas  **·** Nantmel  **·** Pandy  **·** Pencelli  **·** Pencraig  **·** Penegoes  **·** Pengefnffordd  **·** Pennant Melangell  **·** Pentrefelin  **·** Penybont  **·** Pen-y-bont-fawr  **·** Pilalau  **·** Pipton  **·** Pont-faen  **·** Pontneddfechan  **·** Pontrobert  **·** Pontsenni  **·** Pwllgloyw  **·** Saint Harmon  **·** Sarn  **·** Sarnau, Brycheiniog  **·** Sarnau, Maldwyn  **·** Sgethrog  **·** Snead  **·** Sycharth  **·** Talachddu  **·** Talerddig  **·** Tal-y-bont  **·** Tal-y-bont ar Wysg  **·** Tirabad  **·** Trallong  **·** Trecastell  **·** Trefeca  **·** Trefeglwys  **·** Tregynon  **·** Trelystan  **·** Tre'r-llai  **·** Tretŵr  **·** Tre-wern  **·** Walton  **·** Yr Ystog

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Bowys**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*