Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Amocsapin

Amocsapin|  |
| Enghraifft o: | math o endid cemegol  |
| Math | cyfansoddyn cemegol  |
| Màs | 313.098 uned Dalton  |
| Fformiwla gemegol | C₁₇h₁₆cln₃o  |
| Enw WHO | Amoxapine  |
| Clefydau i'w trin | Anhwylder niwrotig, anhwylder seicotig, iselder ysbryd  |
| Beichiogrwydd | Categori beichiogrwydd unol daleithiau america c  |
| Dynodwyr |
| SMILES | C1cn(ccn1)c2=nc3=cc=cc=c3oc4=c2c=c(c=c4)cl  |
| Freebase | /M/03h4gm  |
| CAS | 14028-44-5  |
| PubChem CID | 2170  |
| ChEBI | 2675  |
| InChI | Inchi=1s/c17h16cln3o/c18-12-5-6-15-13(11-12)17(21-9-7-19-8-10-21)20-14-3-1-2-4-16(14)22-15/h1-6,11,19h,7-10h2  |
| ChEMBL | Chembl1113  |
| ChemSpider | 2085  |
| UNII | R63vq857ot  |
| ATC | N06aa17  |
| KEGG | D00228  |
| Llawlyfr Ligand | 201  |
| Rhif EC | 237-867-1  |
| Cofrestr Beilstein | 832057  |
| Drugbank | Db00543  |
| ECHA | 100.034.411  |
| HMDB | Hmdb0014683  |
| RxNorm CUI | 722  |
| UMLS CUI | C0002644  |
| NDF-RT | N0000146270  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Mae **amocsapin**, sy’n cael ei werthu dan yr enw brand Asendin ymysg eraill, yn wrthiselydd pedwarcylchol (TeCA), er ei fod yn aml yn cael ei gynnwys yn nosbarth y gwrthiselyddion trichylch (TCA). Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₁₇H₁₆ClN₃O.

## Defnydd meddygol

Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:

- anhwylder niwrotig
 - anhwylder seicotig
 - Iselder ysbryd

## Enwau

Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Amocsapin, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;

- Desmethylloxapin
 - Asendin®
 - amoxipine
 - 2-Chloro-11-(1-piperazinyl)dibenz(b,f)(1,4)oxazepine

## Cyfeiriadau
# Yohimbin

Yohimbin|  |
| Enghraifft o: | math o endid cemegol  |
| Math | yohimbinoid alkaloid  |
| Màs | 354.194343 uned Dalton  |
| Fformiwla gemegol | C₂₁h₂₆n₂o₃  |
| Clefydau i'w trin | Anallu, anhwylder dehead rhywiol  |
| Yn cynnwys | nitrogen, carbon  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/03bwk8  |
| CAS | 146-48-5  |
| PubChem CID | 8969  |
| ChEBI | 10093  |
| ChEMBL | Chembl15245  |
| ChemSpider | 8622  |
| UNII | 2y49vwd90q  |
| ATC | G04be04  |
| KEGG | C09256, d08685  |
| Llawlyfr Ligand | 102  |
| Rhif EC | 205-672-0  |
| Cofrestr Beilstein | 97276, 4720812  |
| Drugbank | Db01392  |
| ECHA | 100.005.157  |
| HMDB | Hmdb0015464  |
| RxNorm CUI | 220982  |
| UMLS CUI | C0724441  |
| NDF-RT | N0000020654  |
| Quora | Yohimbine  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Mae **yohimbin** yn alcaloid indol sy’n deillio o risgl y goeden yohimbe Pausinystalia yng Nghanoldir Affrica. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₂₁H₂₆N₂O₃.

## Defnydd meddygol

Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:

- anallu
 - anhwylder dehead rhywiol

## Enwau

Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Yohimbin, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;

- yohimbic acid methyl ester
 - quebrachine
 - quebrachin
 - corynine
 - aphrodine
 - Actibine®
 - 17alpha-hydroxyyohimban-16alpha-carboxylic acid methyl ester
 - (16alpha
 - 17alpha)-17-hydroxyyohimban-16-carboxylic acid methyl ester
 - (+)-yohimbine
 - (16alpha,17alpha)-17-hydroxyyohimban-16-carboxylic acid methyl ester

## Cyfeiriadau
# System gylchredol

System cylchredol dynol, manwl. Yn y diagram hwn o bibellau gwaed, mae coch yn cynnwys ocsigen a glas heb ocsigen.
Mewn anatomeg ddynol, mae'r **system cylchrediad gwaed** yn pwmpio a sianelu gwaed o amgylch y corff (a'r ysgyfaint) drwy rym y galon a hynny drwy wythiennau, capilarïau, a rhydwelïau.

Mae gwaed yn ochr dde'r galon yn cael ei bwmpio i'r ysgyfaint. Yn yr ysgyfaint, mae'r gwaed yn cyfnewid nwyon ac yn derbyn ocsigen o'r ysgyfaint ac yn rhoi carbon deuocsid. Wedyn, mae'r gwaed sy'n cynnwys llawer o ocsigen erbyn hyn, yn dychwelyd i ochr chwith y galon, lle caiff ei bwmpio drwy'r rhydwelïau i weddill y corff. Mae'r gwaed yn cludo ocsigen i'r corff felly, ac mae'n hel carbon deuocsid o'r corff. Wedyn, mae'r gwaed yn dychwelyd o'r corff trwy'r gwythiennau, gyda llai o ocsigen a mwy o garbon deuocsid; mae'r gwaed is-ocsigen hwn yn cyrraedd ochr dde'r galon, o ble mae'n cael ei bwmpio i'r ysgyfaint unwaith eto.

Yn ogystal â nwyon, mae'r gwaed yn cludo sylweddau eraill drwy'r corff. Er enghraifft: mae e'n cario sylweddau sy'n trawsgludo ynni o fwyd i'r cyhyrau; hormonau; a sylweddau gwastraff o'r corff, a dynnir o'r gwaed gan yr arennau.

## Meddygaeth amgen

Dywedir fod y llysiau canlynol yn help i wella cylchrediad y gwaed: pig yr Aran, pupur du, rhosmari, sinsir a saets y waun.

## Gweler hefyd

* Anatomeg
* Anatomeg ddynol

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **anatomeg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Heroin

Strwythur cemegol heroin

Opioid poenliniarol yw **heroin** a adnabyddir yn swyddogol fel **diamorffin**. Mae iddo hefyd nifer o enwau cyffredin: 'smac' neu 'brown'. Fe'i syntheseiddiwyd gyntaf yn 1874 gan Charles Romley Alder Wright drwy ychwanegu dau grŵp asetyl i folwciwl o forffin, a geir yn naturiol yn y pabi opiwm. Mae heroin ar ei ben ei yn gyffur anweithredol, ond pan gaiff ei osod yn y corff, fe'i trawsnewidir yn forffin.

Fel yn achos opioidau eraill, caiff heroin ei ddefnyddio fel poenliniarydd ac fel cyffur adloniadol fel ei gilydd. Cysylltir defnydd mynych â goddefiad a dibyniaeth gorfforol.

## Cyfeiriadau
# Trosedd yn Rwsia

Mae tor-cyfraith cyfundrefnol gan grwpiau megis y Mafiya yn broblem fawr yn Rwsia, a cheir ar ffurf masnachu cyffuriau, gwyngalchu arian, masnachu pobl, cribddeiliaeth, herwgipio, llofruddio am dâl, twyll, ayyb. Yn 2000 amcangyfrifwyd bod tor-cyfraith cyfundrefnol yn cysylltiedig â bron 50% o economi'r wlad.

## Gweler hefyd

* Llygredigaeth wleidyddol yn Rwsia
* Terfysgaeth yn Rwsia

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Rwsia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Y Gymdeithas Athronyddol Americanaidd

Cymdeithas ddysgedig a'r sefydliad gwyddonol hynaf yn Unol Daleithiau America yw'r **Gymdeithas Athronyddol Americanaidd** (Saesneg: *American Philosophical Society*, APS) a sefydlwyd ar gynnig Benjamin Franklin yn Philadelphia, Pennsylvania, ym 1743.

Lleolir pencadlys y Gymdeithas Athronyddol Americanaidd—y Neuadd Athronyddol (adeiladwyd 1785–89)—ym Mharc Hanesyddol Cenedlaethol Annibyniaeth yn Center City, Philadelphia, sef canolfan busnes y ddinas. Cedwir eiddo'r Gymdeithas yn Neuadd y Llyfrgell, a godwyd ym 1958 fel replica o hen adeilad y Library Company of Philadelphia, a fu yn yr un safle o 1798 hyd at y 1880au. Mae'r llyfrgell yn cynnwys rhyw saith miliwn o lawysgrifau, a chasgliadau helaeth o lyfrau am y gwyddorau a diwylliant yr Unol Daleithiau. Mae'r Gymdeithas hefyd yn meddu ar Neuadd Benjamin Franklin, lle cynhelir y mwyafrif o gyfarfodydd a chynadleddau'r Gymdeithas, a Neuadd Richardson sydd yn gartref i'r Consortiwm ar gyfer Hanes Gwyddoniaeth, Technoleg a Meddygaeth.

Cyhoeddir sawl cyfnodolyn a chyfres ysgolheigaidd gan y Gymdeithas, gan gynnwys *Transactions of the APS*, sef pump traethawd monograffig y flwyddyn; *Memoirs of the APS*, cyfres o lyfrau monograffig; *Proceedings of the APS*, cyfnodolyn chwarterol sydd yn cynnwys papurau a ddarllenwyd yn y cyfarfodydd chwe-misol a chofiannau aelodau'r Gymdeithas yn ogystal ag erthyglau gan awduron nad yw'n aelodau; yr *APS Yearbook*; a'r cylchlythyr *APS News*.

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* (Saesneg) Gwefan swyddogol
# Dwyrain Sussex

Dwyrain Sussex|  |
|  |
| Math | siroedd seremonïol Lloegr  |
|  |
| Ardal weinyddol | De-ddwyrain Lloegr |
| Prifddinas | Lewes  |
| Poblogaeth | 822,950  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  Lloegr |
| Arwynebedd | 1,791.3417 km²  |
| Yn ffinio gyda | Caint, Gorllewin Sussex, Surrey  |
| Cyfesurynnau | 50.94°N 0.37°E  |
| GB-ESX  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Sir seremonïol yn Ne-ddwyrain Lloegr yw **Dwyrain Sussex** (Saesneg: *East Sussex*), ar lan Môr Udd. Ei chanolfan weinyddol yw Lewes.

Lleoliad Dwyrain Sussex yn Lloegr
## Gwleidyddiaeth a gweinyddiaeth

### Ardaloedd awdurdod lleol

Rhennir y sir yn bum ardal an-fetropolitan ac un awdurdod unedol:

1. Dinas Brighton a Hove – awdurdol unedol
2. Ardal Lewes
3. Ardal Wealden
4. Bwrdeistref Eastbourne
5. Ardal Rother
6. Bwrdeistref Hastings

### Etholaethau seneddol

Rhennir y sir yn wyth etholaeth seneddol yn San Steffan:

* Bexhill a Battle
* Brighton Kemptown
* Brighton Pavilion
* Eastbourne
* Hastings a Rye
* Hove
* Lewes
* Wealden

 **Dinasoedd a threfi Dwyrain SussexDinas**

Brighton a Hove

**Trefi**

Battle **·**
Bexhill-on-Sea **·**
Brighton **·**
Crowborough **·**
Eastbourne **·**
Hailsham **·**
Hastings **·**
Heathfield **·**
Hove **·**
Lewes **·**
Newhaven **·**
Peacehaven **·**
Polegate **·**
Rye **·**
Seaford **·**
Telscombe **·**
Uckfield **·**
Wadhurst **·**
Winchelsea

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Ddwyrain Sussex**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Pentref

*Mae **pentre** yn ailgyfeirio i'r dudalen hon. Gweler hefyd Pentre (gwahaniaethu).*
Pentref yn Jafa
Grŵp o dai, ac adeiladau eraill efallai, sy'n ffurfio uned lai na thref, yn enwedig, ond nid o reidrwydd, mewn ardal wledig yw **pentref**.

Yng Nghymru ceir gwahaniaeth hanesyddol rhwng *pentref* fel y cyfryw a *llan*. Casgliad cryno o anneddau heb eglwys oedd pentref, yn aml mor fychan fel mai *hamlet* (pentref bychan iawn) fyddai'r term amdano heddiw.

Pentref anghysbell yn Benin
Mewn rhai gwledydd arferir y term 'pentref' neu air tebyg am ardaloedd bychain arbennig mewn dinasoedd, e.e. Greenwich Village yn Ninas Efrog Newydd.

## Gweler hefyd

* Cymuned (llywodraeth leol)
* Dinas
* Tref

## Cyfeiriadau

Wiciadur
Chwiliwch am pentref
yn Wiciadur.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ddaearyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Ardal Lewes

Ardal Lewes| Math | ardal an-fetropolitan  |
|  |
| Ardal weinyddol | East Sussex |
| Prifddinas | Lewes  |
| Poblogaeth | 100,677  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Dwyrain Sussex (Sir seremonïol) |
| Gwlad |  Lloegr |
| Arwynebedd | 292.0643 km²  |
| Cyfesurynnau | 50.8739°N 0.0089°E  |
| Cod SYG | E07000063  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | council of Lewes District Council  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Ardal an-fetropolitan yn Nwyrain Sussex, De-ddwyrain Lloegr, yw **Ardal Lewes** (Saesneg: *Lewes District*).

Mae gan yr ardal arwynebedd o 292 km², gyda 102,744 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2018. Mae'n ffinio ar Ddinas Brighton a Hove a Gorllewin Sussex i'r gorllewin, Ardal Wealden i'r dwyrain, a'r Môr Udd i'r de.

Ardal Lewes yn Nwyrain Sussex
Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974.

Rhennir y fwrdeistref yn 29 o blwyfi sifil, heb ardaloedd di-blwyf. Mae ei phencadlys yn nhref Lewes. Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys trefi Newhaven, Peacehaven, Seaford a Telscombe.

## Cyfeiriadau
# Seaford, Dwyrain Sussex

Seaford| Tŵr Martelo, Seaford |
| Math | tref, plwyf sifil  |
|  |
| Ardal weinyddol | Ardal Lewes |
| Poblogaeth | 26,955, 23,864, 22,826, 23,571  |
| Gefeilldref/i | Crivitz  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Dwyrain Sussex (Sir seremonïol) |
| Gwlad |  Lloegr |
| Arwynebedd | 17.2 km²  |
| Cyfesurynnau | 50.77°N 0.1°E  |
| Cod SYG | E04003794  |
| Cod OS | TV482990  |
| Cod post | BN25  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tref a phlwyf sifil yn Nwyrain Sussex, De-ddwyrain Lloegr, ydy **Seaford**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Lewes.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 23,571.

## Cyfeiriadau

 **Dinasoedd a threfi Dwyrain Sussex**[cuddio]

**Dinas**

Brighton a Hove

**Trefi**

Battle **·**
Bexhill-on-Sea **·**
Brighton **·**
Crowborough **·**
Eastbourne **·**
Hailsham **·**
Hastings **·**
Heathfield **·**
Hove **·**
Lewes **·**
Newhaven **·**
Peacehaven **·**
Polegate **·**
Rye **·**
Seaford **·**
Telscombe **·**
Uckfield **·**
Wadhurst **·**
Winchelsea

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Ddwyrain Sussex**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Ffordd y Sidan

Ffordd y Sidan yn y ganrif gyntaf OC
Defnyddir yr enw **Ffordd y Sidan** neu **Llwybr y Sidan** am y rhwydwaith o ffyrdd a ddefnyddid ar gyfer masnach rhwng Tsieina a'r Dwyrain Canol. Defnyddid y rhain yn arbennig i gludo sidan o Tsieina i'r gorllewin. Defnyddid y llwybrau hyn o'r cyfnod clasurol hyd yn ddiweddar yn y Canol Oesoedd. Y person cyntaf i ddefnyddio'r term "Ffordd y Sidan" (*Seidenstraße*) oedd y daearyddwr Almaenig Ferdinand von Richthofen yn 1877.

Roedd dwy gangen i'r ffordd trwy ganolbarth Asia o ganolfannau masnachol Gogledd Tsieina. Roedd y gangen ogleddol yn arwain i ddwyrain Ewrop heibio penrhyn y Crimea a'r Môr Du. Roedd y gangen ddeheuol yn arwain trwy Turkestan-Khorasan ac Iran ar draws Mesopotamia i Antiochia a'r Môr Canoldir. Roedd y dinasoedd adnabyddus ar Ffordd y sidan yn cynnwys Damascus, Baghdad, Isfahan, Merv, Caergystennin, Balkh, Samarcand, Tashkent, Kashgar, Ürümqi, Xi'an a Hotan.

Yr Ewropead cyntaf i ddilyn Ffordd y Sidan cyn belled a Tsiena, yn ôl pob tebyg, oedd y masnachwr Eidalaidd Marco Polo.
# Dyfeisiwr

**Dyfeisiwr** yw unigolyn sydd yn creu neu ddarganfod dull, dyfais neu broses ddefnyddiol. Benthycwyd y gair dyfais o'r Saesneg 'device' yn y 15g, oedd yn golygu cynllun. Datblygwyd trefn o gofnodi breinlennau (*patent*) er mwyn annog dyfeiswyr drwy gynnig hawliau neilltuol am dymor penodedig am ddyfeisiau sydd yn newydd sbon, defnyddiol ac heb fod yn amlwg. Er fod cysylltiad clos rhwng dyfeisiau â gwyddoniaeth a pheirianneg, nid yw dyfeisiwr o angenrheidrwydd yn wyddonwyr neu beiriannwyr.

### Dyfeiswyr o Gymru

* Lewis Boddington (1907–1994), dyfeisydd y bwrdd hedfan onglog ar gyfer awyr-longau
* Edward George Bowen (1911–1991), dyfeisydd y radar awyren cyntaf
* Donald Watts Davies (1924–2000), dyfeisydd y dull 'switsio pecynnau' mewn trosglwyddo data cyfrifiaduron.
* William Davies Evans (1790–1872), dyfeisydd yr agoriad Gambit Evans mewn gwyddbwyll
* Robert Griffiths (1805 - 1883), dyfeisydd y propelar sgriw ar gyfer llongau
* William Grove (1811–1896), dyfeisydd y gell danwydd; barnwr.
* David Edward Hughes (1831–1900), dyfeisydd y meicroffon a'r teledeipiadur
* Syr William Henry Preece (1834–1931), radio
* Sidney Gilchrist Thomas (1850–1885), cynhyrchu dur yn y dull Basig Cymro?
* Philip Vaughan dyfeisiwr peli-feryn (*ball bearings*)

## Cyfeiriadau
# 13 Chwefror

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Chwefror
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  |  |  |  |  | 01
 |
| 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08
 |
| 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**13 Chwefror** yw'r pedwerydd dydd a deugain (44ain) o’r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 321 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (322 mewn blynyddoedd naid).

## Digwyddiadau

* 1575 - Coroni Harri III, brenin Ffrainc
* 1692 - Cyflafan Glencoe, yr Alban.
* 1945 - Yr Ail Ryfel Byd: Y Llu Awyr Brenhinol yn bomio Dresden.
* 1962 - Saunders Lewis yn traddodi'r ddarlith radio *Tynged yr Iaith*.

## Genedigaethau

* 1599 - Pab Alecsander VII (m. 1667)
* 1728 - John Hunter, meddyg ac anatomydd (m. 1793)
* 1743 - Joseph Banks, botanegydd (m. 1820)
* 1873 - Fyodor Chaliapin, canwr opera (m. 1938)
* 1885 - Bess Truman, Prif Foneddiges yr Unol Daleithiau (m. 1982)
* 1903 - Georges Simenon, nofelydd (m. 1989)
* 1910 - William Shockley, ffisegiwr (m. 1989)
* 1919 - Matilda Michaylovna Boelgakova, arlunydd (m. 1998)
* 1923 - Chuck Yeager, peilot (m. 2020)
* 1924 - Ruth Eitle, arlunydd (m. 1989)
* 1932 - Barbara Shelley, actores (m. 2021)
* 1942 - Peter Tork, canwr (m. 2019)
* 1944 - Stockard Channing, actores
* 1945 - Syr Simon Schama, hanesydd
* 1950 - Peter Gabriel, canwr
* 1958 - Pernilla August, actores
* 1962 - Hugh Dennis, comediwr ac actor
* 1974 - Robbie Williams, canwr
* 1979
	+ Rachel Reeves, gwleidydd
	+ Mena Suvari, actores
	+ Anders Behring Breivik, terfysgwr

## Marwolaethau

* 858 - Kenneth mac Alpin, brenin y Pictiaid
* 1130 - Pab Honoriws II
* 1542 - Catrin Howard, 18/19, gwraig Harri VIII o Loegr, a'i cynorthwyydd, Arglwyddes Rochford, 36/7
* 1660 - Siarl X, brenin Sweden, 37
* 1727 - William Wotton, ysgolhaig
* 1883 - Richard Wagner, cyfansoddwr, 69
* 1958 - Christabel Pankhurst, swffragét, 77
* 2003 - Rie Knipscheer, arlunydd, 81
* 2012 - Leta Peer, arlunydd, 47
* 2014 - Ken Jones, actor, 83
* 2017 - Kim Jong-nam, 45
* 2018 - Henrik, Tywysog Denmarc, 83
* 2022 - Aled Roberts, gwleidydd, Comisiynydd y Gymraeg, 59

## Gwyliau a chadwraethau

* Diwrnod Radio'r Byd
* Blwyddyn Newydd Tsieineaidd - 1907 (Dafad), 1926 (Teigr), 1945 (Ceiliog), 1964 (Draig), 1983 (Mochyn), 2029 (Ceiliog)

## Ffilmiau

* 1972 - Cabaret

## Cyfeiriadau
# 12 Awst

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Awst
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  |  |  |  | 01 | 02
 |
| 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09
 |
| 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16
 |
| 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23
 |
| 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30
 |
| 31
 |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**12 Awst** yw'r dau-gant dau-ddeg pedwerydd (224ydd) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (225ed mewn blynyddoedd naid). Erys 141 diwrnod hyd diwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1099 - Brwydr Ascalon
* 1822 - Carreg sylfaen Coleg Dewi Sant Llanbedr Pont Steffan yn cael ei osod
* 2012 - Gemau Olympaidd yr Haf 2012 yn dod i ben yn Llundain

## Genedigaethau

Sior IV
Don Shepherd
William Goldman
* 1503 - Christian III, brenin Denmarc a Norwy (m. 1559)
* 1629 - Alexei I, tsar Rwsia (m. 1676)
* 1681 - Vitus Bering, fforiwr (m. 1741)
* 1762 - Siôr IV, brenin y Deyrnas Unedig (m. 1830)
* 1767 - Friederike Leisching, arlunydd (m. 1846)
* 1774 - Robert Southey, bardd (m. 1843)
* 1799 - Hermania Neergaard, arlunydd (m. 1875)
* 1831 - Helena Blavatsky, awdures ac athronydd (m. 1892)
* 1857 - Ernestine von Kirchsberg, arlunydd (m. 1924)
* 1887
	+ Erwin Schrödinger, fisegydd (m. 1961)
	+ Helene Roth, arlunydd (m. 1966)
* 1888 - Hermine Moos, arlunydd (m. 1928)
* 1889 - Marianne Fieglhuber-Gutscher, arlunydd (m. 1978)
* 1911
	+ Thelma Johnson Streat, arlunydd (m. 1959)
	+ Alice Richter, arlunydd (m. 1996)
* 1919 - Margaret Burbidge, gwyddonydd (m. 2020)
* 1927 - Don Shepherd, cricedwr (m. 2017)
* 1931 - William Goldman, sgriptiwr ffilmiau (m. 2018)
* 1942 - Koji Funamoto, pel-droediwr
* 1946 - Terry Nutkins, naturiaethwr a chyflwynydd teledu (m. 2012)
* 1949 - Mark Knopfler, cerddor
* 1954 - François Hollande, Arlywydd Ffrainc
* 1960 - Laurent Fignon, seiclwr (m. 2010)
* 1962 - Shigetatsu Matsunaga, pel-droediwr
* 1964 - Txiki Begiristain, pel-droediwr
* 1970 - Alan Brown, gwleidydd
* 1973 - Muqtada al-Sadr, clerigwr a gwleidydd Iracaidd
* 1986 - Yojiro Takahagi, pel-droediwr
* 1988 - Tyson Fury, paffiwr
* 1990 - Mario Balotelli, pêl-droediwr

## Marwolaethau

Lauren Bacall
* 1689 - Pab Innocentius XI, 78
* 1827 - William Blake, bardd ac arlunydd, 69
* 1848 - George Stephenson, peiriannydd, 67
* 1922 - Arthur Griffith, sylfaenydd ac arweinydd cyntaf Sinn Féin, 51
* 1928 - Leoš Janáček, cyfansoddwr, 74
* 1935 - Gareth Jones, newyddiadurwr, 30
* 1955 - Thomas Mann, llenor, 80
* 1964 - Ian Fleming, nofelydd, 56
* 1982 - Henry Fonda, actor, 77
* 1992 - John Cage, cyfansoddwr, 79
* 2010 - Guido de Marco, Arlywydd Malta, 79
* 2013 - Tereza de Arriaga, arlunydd, 98
* 2014 - Lauren Bacall, actores, 89
* 2015 - Galina Azgur, arlunydd, 94
* 2021 - Una Stubbs, actores, 84
* 2022 - Wolfgang Petersen, cyfarwyddwr ffilm, 81

## Gwyliau a chadwraethau

* Diwrnod Ieuenctid Rhyngwladol
* Diwrnod Eliffant y Byd
* Diwrnod y Mamau (Gwlad Tai)
# Transistor

Transistor|  |
| Enghraifft o: | math o gydran drydanol  |
| Math | dyfais led-ddargludydd, cydran electronig weithredol  |
| Dyddiad darganfod | Rhagfyr 1947  |
| Rhagflaenwyd gan | semiconductor diode, vacuum tube, gas-filled tube  |
| Yn cynnwys | p–n junction  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/07c\_2  |
| Quora | Transistors  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Lled-ddargludydd sy'n gallu chwyddo ac unioni cerrynt trydanol yw **transistor**. Mae transistorau yn bresennol yn y mwyafrif helaeth o ddyfeisiau trydanol mewn cylchedau cyfannol neu ficrosglodion ac felly gellir ei ystyried yn "nerfgell yr Oes Wybodaeth".

Dyfeisiwyd y transistor gan y ffisegwyr Americanaidd John Bardeen, Walter Houser Brattain a William Shockley oedd yn gweithio i Bell Labs yn y 1950au. Enillodd y tri dyn Wobr Ffiseg Nobel ym 1956.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **dechnoleg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Sefydliad Nobel

Sefydliad Nobel|  |
|  |
| Enghraifft o: | sefydliad di-elw  |
| Dechrau/Sefydlu | 29 Mehefin 1900, 1900  |
| Sylfaenydd | Ragnar Sohlman, Rudolf Lilljeqvist  |
| Ffurf gyfreithiol | stiftelse  |
| Pencadlys | Stockholm  |
| Gwladwriaeth | Sweden  |
| Rhanbarth | Bwrdeistref Stockholm  |
| Gwefan |   |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/06sy26  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Sefydliad preifat sy'n rheoli cyllid ac yn gweinyddu'r Gwobrau Nobel yw'r **Sefydliad Nobel** (Swedeg: *Nobelstiftelsen*). Sefydlwyd ar 29 Mehefin 1900 yn Stockholm yn unol ag ewyllys Alfred Nobel. Yn sgil diddymu'r undeb rhwng Sweden a Norwy ym 1905, cafodd y cyfrifoldeb dros wobrwyo ei rhannu rhwng y ddwy wlad: Pwyllgor Nobel Norwy sy'n gwobrwyo Gwobr Heddwch Nobel, a phwyllgorau Sweden sy'n dewis enillwyr y pedair gwobr arall (Llenyddiaeth, Ffiseg, Cemeg, Ffisioleg neu Feddygaeth, ac (ers 1969) Economeg.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Sweden**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*