Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Rebecca (Beibl)

| Rebecca |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Aram-Naharaim  |
| Tad | Bethuel  |
| Priod | Isaac  |
| Plant | Esau, Jacob  |

Rebecca ac Eliezer gan Bartolomé Esteban Murillo, 17g
Cymeriad yn yr Hen Destament a gwraig Isaac oedd **Rebecca**, weithiau **Rebeccah** (Hebraeg: רִבְקָה, Riḇqāh).

Dywedir yn Llyfr Genesis ei bod yn ferch i Bethuel a chwaer i Laban. Wedi i Sarah ei wraig farw, gyrrodd Abraham ei was Eliezer i Fesopotamia, i chwilio am wraig i'w fab Isaac, a dychwelodd gyda Rebecca. Daeth yn fam i Jacob ac Esau.

Dywedir fod Rebecca wedi ei chladdu yn Ogof y Patriarchiaid ger Hebron, gydag Isaac, Abraham a Sarah.

Er nad oes sicrwydd, mae'n debyg mai hi a roddodd ei henw i Helyntion Beca yng Nghymru yn hanner cyntaf y 19g. Roedd yr helyntion yma yn brotest yn erbyn y tollbyrth ar y ffyrdd, ac roedd y dynion yn gwisgo dillad merched wrth ymosod ar y tollbyrth fel na fyddai neb yn eu hadnabod. Mae'r enw Rebecca yn gyfeiriad at adnod 60 yn Genesis 24, lle sonir am fam a brawd Rebecca yn gadael iddi fynd gydag Eliezer i briodi Isaac:

Ac a fendithiasant Rebbecah, ac a ddywedasant wrthi, Ein chwaer wyt, bydd di fil fyrddiwn; ac etifedded dy had borth ei gaseion.
## Gweler hefyd

* Rhestr o fenywod y Beibl
# Hanes Israel

Cynllun a basiwyd gan y Cenhedloedd Unedig i rannu Israel yn ddwy wlad; 1947.
Dechreuodd hanes gwladwriaeth fodern Israel pan sefydlodd Theodor Herzl y mudiad Seionaidd ar ddiwedd y 19g. Anogodd y genedl Iddewig i ddychwelyd i'w mamwlad hanesyddol yn y Tir Sanctaidd. Ymfudodd miloedd o Iddewon i Balesteina, oedd ar y pryd yn rhan o Ymerodraeth yr Otomaniaid. Cyhoeddodd y llywodraeth Brydeinig ei nod o sefydlu cartref cenedlaethol i'r Iddewon ym Mhalesteina drwy Ddatganiad Balfour (1917), ac ym 1922 cafodd mandad i lywodraethu Palesteina ei roi i'r Deyrnas Unedig gan Gynghrair y Cenhedloedd. Wedi erledigaeth gan y Natsïaid, a gyrhaeddodd ei hanterth yn yr Holocost, ymfudodd niferoedd mawrion o Iddewon i Balesteina yn y 1930au a'r 1940au. Cynyddodd tensiynau rhwng yr Iddewon a'r Arabiaid brodorol, ac wedi diwedd yr Ail Ryfel Byd cefnogodd y Cenhedloedd Unedig ffurfio dwy wladwriaeth ochr yn ochr. Gwrthodwyd hyn gan yr Arabiaid, a ffurfiwyd gwladwriaeth Israel yn unig ar 14 Mai 1948 wrth i'r Prydeinwyr encilio o'r wlad.

Cafodd Israel ei goresgyn gan y gwledydd Arabaidd cyfagos. Llwyddodd lluoedd Israel i wrthsefyll yr ymosodiadau, a chafodd seibiant yn y gwrthdaro yn sgil cadoediad 1949. Aildaniodd y gwrthdaro Arabaidd-Israelaidd yn y Rhyfel Chwe Diwrnod ym 1967, a chafodd tiriogaethau Llain Gaza a'r Lan Orllewinol, Gorynys Sinai ac Ucheldiroedd Golan eu meddiannu gan Israel. Methodd ymdrechion yr Arabiaid i adennill y tiroedd hyn yn Rhyfel Yom Kippur (1973). Enciliodd Israel o Sinai yn sgil trafodaethau heddwch a ddychwelwyd y diriogaeth i'r Aifft ym 1979.

Goresgynodd Israel ardal ddeheuol Libanus ym 1982 i orfodi lluoedd Palesteinaidd i adael y wlad honno. Daeth y prif wrthdaro i ben ym 1985, ond parhaodd Israel i feddiannu tir Libanus. Cynyddodd y gwrthsafiad yn y Tiriogaethau Palesteinaidd a datganwyd yr Intifada cyntaf (1987–93). Bu ychydig o ymdrechion heddwch yn y 1990au: arwyddwyd cytundeb heddwch rhwng Israel a Gwlad Iorddonen ym 1994, cynhaliwyd yr etholiadau cyntaf yn y Tiriogaethau Palesteinaidd ym 1996, ac enciliodd lluoedd Israel o Libanus yn 2000.

Ailddechreuodd y gwrthdaro yn yr 21g gyda'r ail Intifada (2000–05). Lladdwyd nifer gan hunanfomwyr Palesteinaidd, ac adeiladodd Israel "Fur Diogelwch" o amgylch Jerwsalem. Ymladdwyd Rhyfel Libanus 2006 rhwng Israel a lluoedd Hizballah. Aildaniodd y gwrthdaro Israelaidd-Palesteinaidd yn Llain Gaza yn 2008–09 ac eto yn 2014.

## Cyfeiriadau
# Iddewon Ashcenasi

Iddewon Ashcenasi| Enghraifft o: | grŵp ethnig, Jewish community  |
| Math | Iddewon  |
| Mamiaith | Iddew-almaeneg, saesneg, hebraeg, rwseg  |
| Poblogaeth | 8,000,000  |
| Crefydd | Iddewiaeth, anffyddiaeth  |
| Rhan o | Iddewon  |
| Yn cynnwys | history of the Jews in Lithuania, history of the Jews in Poland, history of the Jews in Ukraine, history of the Jews in Germany, history of the Jews in Russia, history of the Jews in France  |
| Gwladwriaeth | Unol Daleithiau America, Israel, Rwsia, Wcráin, yr Undeb Ewropeaidd, Belarws  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/013b6\_  |
| Thesawrws y BNCF | 39741  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Grŵp ethnig a ddatblygodd drwy gyfuniad o gymunedau'r Iddewon ar wasgar yng ngogledd-ddwyrain Ffrainc a'r Rheindir yn y 10g yw'r **Iddewon Ashcenasi** neu **Iddewon Ashcenasig** (Hebraeg: יְהוּדֵי אַשְׁכְּנַז trawslythreniad: *Yehudei Ashkenaz*, Iddew-Almaeneg: אַשכּנזישע ייִדן *Ashkenazishe Yidn*), neu **Ashcenasim** (אַשְׁכְּנַזִּים) yn y ffurf luosog Hebraeg. Ymfudasant i'r dwyrain yn oes y Croesgadau o'r 11g i'r 13g, gan groesi'r Ymerodraeth Lân Rufeinig ac ymsefydlu yn Nwyrain Ewrop yn bennaf, ar draws Gwlad Pwyl, Lithwania, a Rwsia. Yn y cyfnod hwn datblygodd yr Iddew-Almaeneg—iaith draddodiadol yr Ashcenasim—o'r Uchel Almaeneg gydag elfennau ieithyddol Iddewig, gan gynnwys yr wyddor Hebraeg. Ystyr *Yehudei Ashkenaz* yw "Iddewon Germania"; dros amser defnyddiwyd yr enw hwn i gyfeirio at yr Iddewon a ddefnyddiodd y ddefod Almaenig yn y synagog, mewn cyferbyniad â'r Seffardim yn Iberia a ddefnyddiodd y ddefod Sbaenaidd.

Yn sgil yr erledigaethau gwrth-Iddewig yn Nwyrain Ewrop yn yr 17g, ffoes nifer o Iddewon Ashcenasi i Orllewin Ewrop, gan gymhathu i'r cymunedau Iddewig a oedd ohoni yn y gwledydd hynny. Ymfudodd niferoedd mawr ohonynt i Unol Daleithiau America, Canada, a gwledydd eraill yn niwedd y 19g a dechrau'r 20g, yn aml o ganlyniad i'r pogromau yn Ymerodraeth Rwsia. Llofruddiwyd miliynau o Iddewon Ashcenasi yn ystod yr Holocost. Yn yr 21g, mae'r Ashcenasim—tua 11 miliwn ohonynt—yn cyfri am fwy nag 80 y cant o'r holl Iddewon yn y byd. Yn Israel, mae cynifer o Ashcenasi â Seffardim yn y boblogaeth, mwy neu lai.

## Cyfeiriadau
# Llyfrgell Genedlaethol Israel

Llyfrgell Genedlaethol Israel|  |
| Math | llyfrgell genedlaethol, llyfrgell academaidd, llyfrgell adnau cyfreithiol, llyfrgell gyhoeddus, corff statudol, gweithdy, sefydliad di-elw  |
|  |
| Sefydlwyd | * 1892
 |
| Daearyddiaeth |
| Lleoliad | National Library of Israel (Kaplan), National Library of Israel (Givat Ram)  |
| Sir | Jerwsalem  |
| Gwlad |  Israel |
| Cyfesurynnau | 31.777466°N 35.20319°E  |
| Cod post | 9139002, 9195015  |
| Rheolir gan | Prifysgol Hebraeg Jeriwsalem, Israel  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Saif **Llyfrgell Genedlaethol Israel** (Arabeg: **المكتبة الوطنية في إسرائيل**; Hebraeg: **הספרייה הלאומית** - HaSifria HaLeumit) ar gampws Prifysgol Hebraeg Jeriwsalem yn Givat Ram, Israel. Yr hen enw arni oedd 'Llyfrgell Iddewig a Chenedlaethol Israel'. Mae'r casgliadau wedi'u cyfyngu i ddiwylliant Iddewig neu i'r wlad ei hun.

Ceir yn y llyfrgell dros 5 miliwn o lyfrau, yr un nifer â sydd yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Sefydlwyd hi yn 1892 yn Jeriwsalem dan yr enw 'Llyfrgell B'nai Brith'.

Yn 2007 pasiwyd y Mesur Llyfrgell Genedlaethol gan Knesset (Senedd Israel) ac er 2008 mae'r Llyfrgell Genedlaethol yn endid annibynnol, nad yw bellach yn rhan o Brifysgol Hebraeg Jerwsalem.

## Oriel

*
*

## Dolenni allanol

* National Library of Israel Archifwyd 2022-06-16 yn y Peiriant Wayback

## Cyfeiriadau
# Baku

*Gweler hefyd Baku (gwahaniaethu).*

Baku|  |
|  |
| Math | şəhər, prifddinas cenedl  |
|  |
| Poblogaeth | 2,300,500  |
| Pennaeth llywodraeth | Eldar Azizov  |
| Cylchfa amser | UTC+04:00  |
| Gefeilldref/i | Kyiv, Tbilisi  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Aserbaijaneg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Aserbaijan  |
| Gwlad |  Aserbaijan |
| Arwynebedd | 2,140 km²  |
| Uwch y môr | −28 metr  |
| Gerllaw | Môr Caspia  |
| Cyfesurynnau | 40.366656°N 49.835183°E  |
| Cod post | AZ1000  |
| AZ-BA  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Eldar Azizov  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifddinas a dinas fwyaf Aserbaijan yw **Baku** (Aserbaijaneg: *Bakı*, Perseg: *باراکا* *Badkube*), a adnabyddir hefyd fel Baqy, Baky, Baki neu Bakü. Gorwedd Baku, porthladd mwyaf y wlad, ar orynys Absheron. Lleolir Baku 28 medr islaw lefel y môr. Baku yw'r brifddinas genedlaethol isaf yn y byd. Poblogaeth: 2,045,815 (Ionawr, 2011).

Mae'r Hen Ddinas ar restr UNESCO o Safleoedd Treftadaeth y Byd.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Amgueddfa Hanes Aserbaijan
* Canolfan Expo Baku
* Mosg Juma
* Neuadd Crisial
* Palas Shirvanshah
* Tŵr y Forwyn

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* (Saesneg) Hen Ddinas Baku ar wefan UNESCO
# Walter Baade

| Walter Baade |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 24 Mawrth 1893  Schröttinghausen  |
| Bu farw | 25 Mehefin 1960  Göttingen  |
| Dinasyddiaeth | Yr Almaen  |
| *Alma mater* | * Prifysgol Georg August Göttingen
* Prifysgol Münster
 |
| Galwedigaeth | seryddwr, astroffisegydd  |
| Cyflogwr | * Arsyllfa Palomar
* Arsyllfa Mount Wilson
* Prifysgol Georg August Göttingen
 |
| Priod | Johanna Bohlmann  |
| Gwobr/au | Gwobr y Darlithydd, Henry Norris Russell, Medal Aur y Gymdeithas Seryddol Frenhinol, Medal Bruce  |

Seryddwr o'r Almaen a weithiodd yn yr Unol Daleithiau o 1931 i 1959 oedd **Wilhelm Heinrich** (*Walter*) **Baade** (24 Mawrth 1893 – 25 Mehefin 1960). Trwy ei waith bu modd gwella'r amcangyfrif o oedran a maint y bydysawd.

Wedi ei eni yn Schréttinghausen, bu'n astudio ym Mhrifysgolion Münster a Göttingen, a bu'n gweithio yn arsyllfa Hamburg rhwng 1919 a 1931. Ymfudodd i'r Unol Daleithiau ym 1931 gan wario gweddill ei yrfa yn arsyllfeydd Mount Wilson (1931-58) a Palomar (1948-58). Sigl effaith y blacowt adeg yr Ail Ryfel Byd oedd lleihau llygredd golau trwy'r byd; bu hyn o gymorth i arsylwadau Baade gan ganiatáu iddo ganfod a dosbarthu sêr mewn ffurf newydd a defnyddiol. Llwyddodd i wella gwerthoedd Hubble parthed maint ag oedran y bydysawd. Bu hefyd yn gweithio ar uwchnofâu ac ar radio-sêr. Bu'n athro yn Göttingen o 1959 i 1960

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **seryddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Yr wyddor Gyrilig

Dosbarthiad yr wyddor Gyrilig. Hi yw'r prif wyddor yn y gwledydd gwyrdd tywyll, ac fe'i defnyddir ynghyd â gwyddor arall yn y gwledydd gwyrdd golau.
System ysgrifennu yw'r **wyddor Gyrilig**, a ddefnyddir heddiw ar gyfer rhai ieithoedd Slafonaidd (Belarwseg, Bwlgareg, Macedoneg, Rwseg, Serbeg ac Wcreineg). Fe'i defnyddir hefyd i ysgrifennu nifer o ieithoedd an-Slafonaidd yn Rwsia a Chanolbarth Asia. Ysgrifennid rhai ieithoedd eraill, megis Aserbaijaneg, yn yr wyddor hon ar adegau yn y gorffennol.

Datblygwyd yr wyddor Gyrilig yn y nawfed ganrif gan ddisgyblion i'r ddau sant, Cyril a Methodius, yn sgil eu hymdrechion i gyflwyno Cristnogaeth i'r pobloedd Slafaidd. Dyma'r rheswm am yr enw.

## Llythrennau cyffredin

Mae sawl ffurf wahanol i'r wyddor, ond isod mae tabl o'r llythrennau mwyaf cyffredin. Rhoddir y synau y maent yn eu cynrychioli mewn symbolau IPA.

Llythrennau Cyrilig cyffredin
| Teipysgrif
 | Llawysgrifen
 | Sain
 |
| --- | --- | --- |
| А а
 | *А а* | /a/ |
| Б б
 | *Б б* | /b/ |
| В в
 | *В в* | /v/ |
| Г г
 | *Г г* | /g/ |
| Д д
 | *Д д* | /d/ |
| Е е
 | *Е е* | /je/ |
| Ж ж
 | *Ж ж* | /ʒ/ |
| З з
 | *З з* | /z/ |
| И и
 | *И и* | /i/ |
| Й й
 | *Й й* | /j/ |
| К к
 | *К к* | /k/ |
| Л л
 | *Л л* | /l/ |
| М м
 | *М м* | /m/ |
| Н н
 | *Н н* | /n/ |
| О о
 | *О о* | /o/ |
| П п
 | *П п* | /p/ |
| Р р
 | *Р р* | /r/ |
| С с
 | *С с* | /s/ |
| Т т
 | *Т т* | /t/ |
| У у
 | *У у* | /u/ |
| Ф ф
 | *Ф ф* | /f/ |
| Х х
 | *Х х* | /x/ |
| Ц ц
 | *Ц ц* | /ʦ/ |
| Ч ч
 | *Ч ч* | /ʧ/ |
| Ш ш
 | *Ш ш* | /ʃ/ |
| Щ щ
 | *Щ щ* | /ʃʧ/ |
| Ь ь
 | *Ь ь* | /ʲ/ |
| Ю ю
 | *Ю ю* | /ju/ |
| Я я
 | *Я я* | /ja/ |

Ni chynrichiola'r llythyren *ь* unrhyw sain penodol. Yn hytrach, mae'n newid sain y llythyren blaenorol, gan ei 'feddalu'. Mewn rhai ieithoedd, mae'r llythyren *ъ* neu gollnod *’* yn 'caledu' sain y llytheren blaenorol.

### Trawslythreniad Cyrilig-Cymraeg

### Rwsieg

| Rwsieg
 | Cymraeg
 | Saesneg
 |
| --- | --- | --- |
| а
 | a
 | a
 |
| б
 | b
 | b
 |
| в
 | f
 | v
 |
| г
 | g
 | g
 |
| д
 | j
 | d
 |
| е
 | e
 | e
 |
| ё
 | io
 | yo
 |
| ж
 | ch
 | kh
 |
| з
 | s
 | z
 |
| и
 | i
 | i
 |
| й
 | i
 | y
 |
| к
 | c
 | k
 |
| л
 | l
 | l
 |
| м
 | m
 | m
 |
| н
 | n
 | n
 |
| о
 | o
 | o
 |
| п
 | p
 | p
 |
| р
 | r
 | r
 |
| с
 | s
 | s
 |
| т
 | t
 | t
 |
| у
 | w
 | u
 |
| оу
 | u
 | u
 |
| ф
 | f
 | f
 |
| х
 | cs
 | x
 |
| ц
 | c
 | c
 |
| ш
 | sh
 | š
 |
| щ
 | sch
 | sch
 |
| ы
 | i
 | y
 |
| э
 | é
 | é
 |
| ю
 | iu
 | yu
 |
| я
 | ia
 | ya
 |

Felly, byddai "русский" (*russkiy* sy'n golygu "Rwsieg") yn cael ei drawslythrennu yn Gymraeg fel "rwsci".

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **iaith**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Caledwedd

Caledwedd|  |
| Math | dyfais electronig, physical technological component  |
| Y gwrthwyneb | meddalwedd  |
| Rhan o | cyfrifiadur  |
| Dynodwyr |
| Quora | Computer-hardware  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Mae UBG yn ddarn o galedwedd gyfrifiadurol
Term cyffredinol am arteffact technolegol yw **caledwedd**. Gall hefyd gyfeirio at gydran electroneg system gyfrifiadurol, ar ffurf caledwedd cyfrifiadurol.

Yn hanesyddol, cyfeiriai caledwedd ar y darnau metel a ddefnyddiwyd i greu cynhyrchion pren yn gryfach, yn fwy dygn ac yn haws i'w rhoi at ei gilydd.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **dechnoleg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# William Shockley

| William Shockley |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 13 Chwefror 1910  Llundain  |
| Bu farw | 12 Awst 1989  Stanford  |
| Dinasyddiaeth | y Deyrnas Unedig, Unol Daleithiau America  |
| Addysg | Doethur Athroniaeth Ffiseg  |
| *Alma mater* | * Sefydliad Technoleg California
* Sefydliad Technoleg Massachusetts
 |
| Ymgynghorydd y doethor | * John C. Slater
 |
| Galwedigaeth | ffisegydd, dyfeisiwr, academydd  |
| Cyflogwr | * Bell Labs
* Shockley Semiconductor Laboratory
* Prifysgol Stanford
 |
| Plaid Wleidyddol | plaid Weriniaethol  |
| Tad | William Hillman Shockley  |
| Mam | May Bradford Shockley  |
| Priod | Jean Bailey, Emmy Lanning  |
| Gwobr/au | Gwobr Ffiseg Nobel, Gwobr Oliver E. Buckley am Waith ar Gyddwyso Mater, Medal Anrhydedd IEEE, Medal Wilhelm Exner, Oriel yr Anfarwolion Genedlaethol Dyfeiswyr, IEEE Morris N. Liebmann Memorial Award, Holley Medal, Cymrawd Cymdeithas Ffiseg America, Gwobr Comstock mewn Ffiseg, Person y Flwyddyn Time  |

Ffisegwr o'r Unol Daleithiau oedd **William Bradford Shockley** (13 Chwefror 1910 – 12 Awst 1989). Cyd-enillodd Wobr Ffiseg Nobel ym 1956 gyda John Bardeen a Walter Houser Brattain am ddyfeisio'r transistor tra'n gweithio i Bell Labs. Yn hwyrach yn ei fywyd, bu Shockley yn datgan syniadau dadleuol ar hil ac ewgeneg.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **wyddonydd o Unol Daleithiau America**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Dysgu peirianyddol

**Dysgupeirianyddol** yw'r astudiaeth wyddonol o algorithmau a modelau ystadegol sy'n cael eu defnyddio gan systemau cyfrifiadurol i gyflawni tasg benodol, gan ddibynnu ar batrymau a chasgliadau yn lle cyfarwyddiadau penodol. Mae'n cael ei weld fel is-set o ddeallusrwydd artiffisial.

Mae algorithmau dysgu peirianyddol yn adeiladu model mathemategol o ddata sampl a elwir yn " ddata hyfforddi " er mwyn gwneud rhagfynegiadau neu benderfyniadau heb fod wedi'u rhaglennu'n benodol i gyflawni'r dasg. Defnyddir yr algorithmau hyn mewn amrywiaeth eang o gymwysiadau, fel hidlo e-bost a golwg gyfrifiadurol, lle nad yw'n ddichonol i ddatblygu algorithm o gyfarwyddiadau penodol ar gyfer cyflawni'r dasg.

Ceir cysylltiad agos rhwng dysgu peirianyddol ac ystadegaeth gyfrifiadol, sy'n canolbwyntio ar wneud rhagfynegiadau gan ddefnyddio cyfrifiaduron.

Mae'r astudiaeth o optimeiddio mathemategol yn cyflwyno dulliau, theori a meysydd cymhwyso i faes dysgu peirianyddol.

Mae cloddio data yn faes astudiaeth o fewn i ddysgu peirianyddol, ac mae'n canolbwyntio ar ddadansoddi data archwiliadol trwy ddysgu heb oruchwyliaeth.

Yn ei gymhwysiad ar draws problemau busnes, cyfeirir at ddysgu peirianyddol hefyd fel 'dadansoddi rhagfynegol'.

## Cyfeiriadau
# Crynoddisg

Crynoddisg|  |
|  |
| Enghraifft o: | physical media format, audio release format, categori o gynhyrchion  |
| Math | optical disc, cyfrwng peiriant-ddarllenadwy, computer storage media, audio storage device, music & sound recording product  |
| Crëwr | Natlab  |
| Dechrau/Sefydlu | 1979  |
| Olynwyd gan | DVD  |
| Perchennog | Sony  |
| Rhagflaenydd | vinyl record, phonograph record  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/01www  |
| Quora | Compact-discs-cds  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Crynoddisg: enghraifft o'r 2000au
Disg optegol a ddefnyddir i storio data digidol yw **crynoddisg**, **CD-ROM** neu **CD**. Dechreuodd datblygiad y cyfrwng gan y cwmnïau electroneg Philips a Sony yn 1979. Bu'n dair blynedd cyn fod y crynoddisg yn cael ei ryddhau yn 1982. Yn wreiddiol, fe'i cynlluniwyd fel cyfrwng ar gyfer storio cerddoriaeth ddigidol yn unig, oherwydd fod golwg y disgiau yn debyg i recordiau feinyl, ond yna addaswyd y dechnoleg i'w ddefnyddio fel dyfais storio data gwahanol megis delweddau, testun a rhaglenni. Felly, rhyddhawyd y CD-ROM ym mis Mehefin 1985, a fyddai'n dod yn brif gyfrwng ar gyfer meddalwedd cyfrifiadurol am dros ddegawd rhwng 1993 a 2005, pan ddaeth y we fyd-eang yn gryfach cyfrwng.

Ystyr "CD" ydy talfyriad o "Compact Disg" (CD|Cryno Ddisg); ac ystyr "ROM" ydy *Read Only Memory*, gan nad oedd hi'n bosibl i'r defnyddiwr losgi gwybodaeth ar y ddisg fwy nag unwaith sef *write-once audio and data storage* (CD-R) ac yna: *rewritable media* (CD-RW), *Video Compact Discs* (VCD), *Super Video Compact Discs* (SVCD), *PhotoCD, PictureCD, CD-i*, ac *Enhanced CD*. Gwelodd yr *Audio CD* a chwaraewyr *audio CD* olau dydd yn gyntaf yn 1982.

Roedd y CD-ROM rhyngweithiol yn defnyddio sain, llun, ffilm, animeiddiadau "Flash" ayb ac yn rhoi cyfle i'r defnyddiwr roi mewnbwn. Oherwydd hyn, roeddent yn cael eu defnyddio llawer fel adnodd addysgol. Un o'r cyntaf yn y Gymraeg oedd y gyfres hanes honno "FfotoBanc Cymru" gan Gyhoeddiadau Sycharth.

## Gweler hefyd

* Co-bach
* Y crynoddisg

## Dolenni allanol

* Enghraifft o CD-ROM Cymraeg ar werth yn 2009 ar wefan CBAC.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **dechnoleg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Bokmål

Un o ddwy ffurf swyddogol yr iaith Norwyeg ysgrifenedig yw **Bokmål** (yn llythrennol, "iaith llyfr"). Nynorsk yw'r ffurf arall swyddogol. Mae Bokmål yn deillio o ffurfiau Daneg a siaradwyd yn ninasoedd Norwy pan oedd y wlad honno yn perthyn i Ddenmarc. Fe'i cyfyngir yn bennaf i ysgrifennu safonol erbyn heddiw.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Norwy**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **iaith**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Bismarck, Gogledd Dakota

Bismarck|  |
| Math | dinas yn yr Unol Daleithiau, prifddinas talaith neu ardal o fewn UDA  |
| Enwyd ar ôl | Otto von Bismarck  |
|  |
| Poblogaeth | 73,622  |
| Sefydlwyd | * 1872
 |
| Pennaeth llywodraeth | Mike Schmitz  |
| Cylchfa amser | Cylchfa Amser Canolog  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Burleigh County  |
| Gwlad |  Unol Daleithiau |
| Arwynebedd | 87.381746 km², 80.878752 km², 91.116178 km², 89.82815 km², 1.288028 km²  |
| Uwch y môr | 514 ±1 metr  |
| Yn ffinio gyda | Mandan  |
| Cyfesurynnau | 46.80833°N 100.78375°W  |
| Cod post | 58501, 58502, 58503, 58504, 58505, 58506, 58507  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Mayor of Bismarck, North Dakota  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Mike Schmitz  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

**Bismarck** yw prifddinas y dalaith Americanaidd, Gogledd Dakota, Unol Daleithiau. Fe'i lleolir yn Burleigh County. Mae gan Bismarck boblogaeth o 61,272, ac mae ei harwynebedd yn 108,779. Cafodd ei sefydlu (neu ei ymgorffori) yn y flwyddyn 1872.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Auditorium Belle Mehus (neuadd gyngerdd)
* Eglwys Gadeiriol yr Ysbryd Sanctaidd
* Fort Abraham Lincoln

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* (Saesneg) Gwefan Dinas Bismarck Archifwyd 2010-06-17 yn y Peiriant Wayback

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Ogledd Dakota**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Styria

Styria|  |
|  |
| Math | talaith yn Awstria, rhanbarth  |
|  |
| Prifddinas | Graz  |
| Poblogaeth | 1,271,716  |
| Anthem | Dachsteinlied  |
| Pennaeth llywodraeth | Christopher Drexler  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00, UTC+2  |
| Gefeilldref/i | 臺南市, Częstochowa  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Styria  |
| Sir | Awstria  |
| Gwlad |  Awstria |
| Arwynebedd | 16,399.4 km²  |
| Uwch y môr | 200 metr, 2,995 metr  |
| Yn ffinio gyda | Carinthia, Salzburg, Awstria Uchaf, Awstria Isaf, Burgenland, Pomurska, Podravska, Koroška  |
| Cyfesurynnau | 47.25°N 15.17°E  |
| AT-6  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Landtag of Styria  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Christopher Drexler  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Talaith yng ne Awstria yw **Styria** (Almaeneg: *Steiermark*, Slofeneg: *Štajerska*). Roedd y boblogaeth yn 2019 yn 1,243,052, y bedwaredd o ran poblogaeth ymhlith taleithiau Awstria. Hi yw'r ail-fwyaf o ran arwynebedd, gydag arwynebedd o 16,401 km². Y brifddinas a'r ddinas fwyaf yw Graz, gyda phoblogaeth o 288,806 (2019).

Lleoliad Styria yn Awstria
Rhennir y dalaith yn un ddinas annibynnol (*Statutarstädte*) ac 12 ardal (*Bezirke*).

## Styria yn Slofenia

Noder hefyd bod talaith o'r enw Styria yn ngweriniaeth annibynnol Slofenia i'r de ddwyrain. Dyma oedd rhan ddeuheuol yr hen Dugaeth. Daeth yn ran o Iwgoslafia wedi'r Rhyfel Byd Cyntaf. Gelwir yn *Štajerska*, hefyd Styria Slofeneg (*Slovenska Štajerska*) neu Styria Isaf (*Spodnja Štajerska*; Almaeneg: *Untersteiermark*).

### Dinas annibynnol

`G` Graz

### Ardaloedd

Ardaloedd Styria
1. `BM` Bruck-Mürzzuschlag
2. `DL` Deutschlandsberg
3. `GU` Graz-Umgebung
4. `HF` Hartberg-Fürstenfeld
5. `LB` Leibnitz
6. `LE` Leoben
7. `LI` Liezen + `GB` *Gröbming*
8. `MU` Murau
9. `MT` Murtal
10. `SO` Südoststeiermark
11. `VO` Voitsberg
12. `WZ` Weiz
# Kreis

Map o ddosbarthiadau'r Almaen, gyda melyn yn dynodi'r dosbarth dinesig a gwyn yn ddosbarthiadau gwledig.
Mae'r **landkreis** (bathiad Cymraeg: **Dosbarth**) yn endid daearyddol-wleidyddol yn yr Almaen sy'n debyg i'r sir Gymreig o ran maint daearyddol a'i gyfrifoldeb gweinyddol. Nid yw'n bodoli, fodd bynnag, yng Ngogledd Rhine-Westphalia nac yn Schleswig-Holstein lle caiff ei adnabod fel **kreis**. Defnyddir y term 'kreis' hefyd yn answyddogol am bob un o'r 'siroedd' hyn. Nid yw dinasoedd mwya'r Almaen yn rhan o'r endidau hyn, ond maent yn gwneud gwaith tebyg ar ei liwt eu hunain. Gelwir y rhain yn **Kreisfreie Stadt** (llythrennol: "dosbarth gwledig") neu **Stadtkreis** ("ddosbarth dinesig").

O ran cyfrifoldebau gweinyddol, mae'r kreis yn gorwedd rhwng Talaith (y *Länder*) a'r bwrdeisdre llai a elwir yn *Gemeinden*.

## Niferoedd

Rhennir yr Almaen i 402 Dosbarth gweinyddol: 295 dosbarth gwledig (*Kreise* a *Landkreise*), a 107 Dosbarth dinesig (*Kreisfreie Städte* a *Stadtkreise*).

## Cyfeiriadau