# Wynford Ellis Owen

| Wynford Ellis Owen |
| --- |
| Ganwyd | 22 Ionawr 1948  |
| Dinasyddiaeth |  Cymru |
| *Alma mater* | * Ysgol Dyffryn Nantlle
 |
| Galwedigaeth | actor, ysgrifennwr  |
| Cysylltir gyda | Anturiaethau Syr Wynff a Plwmsan  |
| Plant | Bethan Ellis Owen  |

Actor a chyfarwyddwr yw **Wynford Ellis Owen** (ganwyd 22 Ionawr 1948) Mae'n enwog am greu ac actio'r cymeriad 'Syr Wynff ap Concord y Bos' a ymddangosodd yn y rhaglenni teledu plant *Teliffant* ac *Anturiaethau Syr Wynff a Plwmsan*. Creodd y gyfres gomedi teledu *Porc Peis Bach* ac actiodd cymeriad y gweinidog Donald Parry yn y gyfres honno.

## Bywgraffiad

Bu'n byw yn Llansannan, Sir Ddinbych cyn symyd i Lanllyfni, Sir Gaernarfon. Addysgwyd yn Nyffryn Nantlle, Coleg Addysg Cyncoed, Caerdydd a Choleg Cerdd a Drama Cymru. Aeth i weithio i'r BBC yn 1969.

Roedd ei dad, Robert Owen, yn weinidog gyda’r Methodistiaid Calfinaidd yn Llanllyfni, ond a anwyd yn Nolwyddelan.

Ers yn blentyn roedd wedi arbrofi gyda chyffuriau gan ddwyn meddyginiaethau ei fam ac o aelodau eglwys ei dad. Fel oedolyn bu'n gaeth i alcohol a valium. Cafodd driniaeth am ddibyniaeth yng nghanolfan Rhoserchan yn Aberystwyth a bu'n sobr ers 22 Gorffennaf 1992. Graddiodd mewn Cwnsela Dibyniaeth yn 2008 ac ar 1 Hydref 2008 cychwynnodd weithio fel Prif Weithredwr Cyngor Cymru ar Alcohol a Chyffuriau Eraill.

Datblygodd canolfan gymunedol Stafell Fyw Caerdydd i gefnogi pobl gyda dibyniaeth ar gyffuriau yn ardal Caerdydd. Agorwyd y ganolfan yn 2011.

Ymddeolodd o Stafell Fyw Caerdydd ar 31 Awst 2017 er ei fod am barhau i weithio rhan amser ar gynlluniau i agor canolfannau Stafell Fyw yng Nghaerfyrddin a Chaernarfon. Mae hefyd yn gobeithio ail-afael ar ysgrifennu a dechrau creu dramâu a chyfresi teledu gyda’i ferch.

Fe'i urddwyd gyda'r wisg werdd yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Ynys Môn 2017. Yn 2026 derbyniodd Gwobr Bywyd Gweithredol Sternberg y Times. Sefydlwyd y wobr yn 2008 gan Syr Sigmund Sternberg mewn partneriaeth gyda’r *Times,* er mwyn cydnabod cyfraniad pobl sy'n gwirfoddoli, ymgyrchu ac yn gwneud gwaith elusennol ar ôl ymddeol.

## Bywyd personol

Mae'n briod a Meira a maent yn byw yng Nghreigiau ar gyrion Caerdydd. Mae ganddynt ddwy ferch, Bethan, sy'n actores, a Rwth.

## Gwaith

### Actio

1968
*Ty ar y Tywod* gan Gwenlyn Parry, BBC Cymru. Rhan ‘y llanc’.
1972-79
Creu ac actio rhan *Syr Wynff ap Concord y Bos* yn *Teliffant*, BBC Cymru - 20 rhaglen y flwyddyn.
1979
*Garej Syr Wynff*, *Crochendy Syr Wynff* a *Teliffant*, ffilmiau byr Bwrdd Ffilmiau Cymraeg.
*Gwaed ar y Sêr* gan Wil Sam, rhan Yr Inspector.
1980-81
Dwy gyfres *Siop Siafins* gan Dyfed Thomas, BBC Cymru. Rhan Mr Prys.
Cyfres ysgolion ‘Ffenestri*, BBC Cymru.*
1980-89
*Anturiaethau Syr Wynff a Plwmsan*, S4C, Cwmni Teledu Burum a Ffilmiau Llifon. Rhan Syr Wynff.
1981
Rhaglen nodwedd am Universal Studios, S4C drwy Kine Merlin.
1985
*Byw’n Rhydd* gan Emyr Humphreys, S4C drwy Ffilmiau Bryngwyn. Rhan Dr Jolly.
1985-91
Sioe sebon *Dinas*, S4C drwy HTV. Rhan Robin Gregory.
1986
Ffilm Nadolig *Grym Ewyllys*, S4C drwy Ffilmiau Llifon. Rhan Syr Wynff. (Wedi ei rhyddhau ar DVD.)
*Siarabang*, S4C drwy Ffilmiau’r Nant.
1987
*Sôn am Siarabang*, S4C drwy Ffilmiau’r Nant.
*Cyfle Byw*, S4C drwy HTV.
1991
*Now you’re Talking*, S4C drwy Cwmni Fflic.
1993
*Fallen Sons* gan Ed Thomas, BBC Playhouse Wales. Rhan Uncle Frank.
*Pirates* a *Môr Ladron*, S4C a Discovery drwy Psychology News. Rhannau Avery a Wragg.
*Glan Hafren*, S4C drwy HTV. Rhan Simon Lyons.
*Môr a mynydd* gan Angela Roberts, S4C drwy gwmni Llun y Felin. Rhan Peredyr Meredydd.
1994
*Heliwr* a *A Mind to Kill*, S4C a Sky drwy Lluniau Lliw. Rhan Geoff Symonds.
*Halen yn y Gwaed*, S4C drwy Gwmni Opus. Rhan Trystan.
Arddangosfa AVE Realisation ar gyfer Celtica ym Machynlleth. Rhan Y Derwydd.
1994-95
3ydd cyfres *Glan Hafren*, S4C drwy HTV. Rhan Simon Lyons.
1995
*Rhyw Amser Cinio* gan William R. Lewis a Gwenllian Carr, BBC Cymru. Rhan Frank.
*Streetlife* gan Karl Frances, BBC2. Rhan y seiciatrydd.
*Guardian Angel* gan Peter Lloyd. Cyfres yr *Heliwr*/*A Mind to Kill*, S4C/Sky gan Lluniau Lliw. Rhan Spencer Jones.
*Lleifior* Ffilmiau’r Tŷ Gwyn. Rhan tad Llinos.
*Love in Plastic* - Theatr y Byd
1996
*Dim Cliw*, Cwmni Telesgop. Rhan Eli.
4edd gyfres *Glan Hafren* gan Delyth Jones. Rhan Simon Lyons.
*Tua'r Terfyn* *-* Cwmni Theatr Gwynedd
1996/7
*Iechyd Da* gan Lluniau Lliw, S4C. Rhan y prifathro, Glyn Jones.
1997
*Canllath o Gopa’r Mynydd*, drama nodwedd ar Sir Charles Evans i Gwmni Cambrensis. Rhan Syr Huw Wheldon.
*Y Glas* gan Siôn Eirian, S4C drwy Gwmni Boda. Rhan Lyndon Williams.
*Talk About*, rhaglen i ddysgwyr, HTV. Rhan yr Inspector.
Drama ddogfen *The man who never was*, S4C, Cwmni Cambrensis. Rhan yr holwr.
Drama gyfres *Departures*, HTV. Rhan y capten.
1998
Drama gyfres *Cerddwn Ymlaen* gan Mei Jones. Rhan Bryn Hill.
*Porc Pei*, ffilm Nadolig S4C gan Wynford Ellis Owen. Cynhyrchiad Cwmni Cambrensis. Rhan Y Parch. Donald Parry.
Enillodd y ffilm hon y brif wobr yng Ngðyl Ffilmiau Rhyngwladol Vürzburg, ac mae wedi ei rhyddhau ar DVD gan S4C.
1999
*Porc Peis Bach* gan Wynford Ellis Owen, S4C, drwy Gwmni Cambrensis. Rhan Donald Parry yn y gyfres gyntaf.
2000
Cyfres dysgwyr *Let’s Talk Welsh*. Rhan Dr. Dylan Griffiths.
2il gyfres o *Porc Peis Bach*. Rhan Donald Parry.
2001
3ydd cyfres *Porc Peis Bach*, Cwmni Cambrensis i S4C.
Cyfres *The Magistrate*, BBC Wales. Rhan Bob.
2002
4edd gyfres *Porc Peis Bach*.
*Jacob’s Ladder*, cyfres ddrama wedi’i seilio ar storïau o’r Hen Destament, HTV/Story Works Ltd.
2003-05
5ed a 6ed cyfres *Porc Peis Bach*.
2005
*Margaret Williams*, S4C am fywyd yn saithdegau’r ganrif hon. Perfformio Monolog.
### Cyflwyno

1972-73
Cwis *Stesion Cantamil*, HTV.
1976-77
Cwis *Olwynion*, BBC Cymru.
Darllediad allanol Eisteddfod yr Urdd y Barri, BBC Cymru.
1998
Cwis *Pendroffobia*, S4C drwy HTV. Cyflwyno dwy gyfres
2000
*Dechrau Canu Dechrau Canmol*. Cyflwyno ei hoff emynau.
2001
*Cestyll Cymru*, Antenna Audio a Chwmni Cambrensis. Sylwebaeth.
### Llais

1975-76
Cyfres bypedau plant *Fyny Fana*, HTV. Llais *Taran*.
1986
Cartŵn *Siôn Blewyn Coch* gan Rosanne Reeves, S4C drwy Atsain/Siriol. Llais Eban.
1994
Cyfres animeiddio *Richard 3* gan William Shakespeare, BBC/S4C. Llais *Hastings*.
1996
Animeiddiad *Testament*, S4C, Cartwn Cymru/Christmas Films. Llais Jona.
1999
*Gŵr y Gwyrthiau*, S4C, Cartwn Cymru/Christmas Films. Llais Y Diafol.
### Arall

1969-71
Rheolwr llawr cynorthwyol, BBC Cymru. Adrannau newyddion a materion cyfoes, adloniant ysgafn a drama.
1979-84
Un o gyfarwyddwyr cwmni goleuo diwydiant ffilm a theledu M.W.G. Lighting.
Cadeirydd Cwmni Teledu Burum – cwmni teledu annibynnol.
1982-83
Rhaglen sgwrs *Ond o ddifri Madam Sera!*, S4C drwy Gwmni Teledu Burum. Cynhyrchu a chyfarwyddo.
1982
Cyfres ddrama ysgafn 8 bennod, *Bysus Bach y Wlad*, gan Hari Parry a Gareth Maelor, S4C drwy Gwmni Teledu Burum. Cyfarwyddo.
## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* Gwefan swyddogol Wynford Ellis Owen Archifwyd 2007-09-28 yn y Peiriant Wayback
* Proffil ar wefan Gwasg Gomer Archifwyd 2007-09-27 yn y Peiriant Wayback