# Nelly Sachs

| Nelly Sachs |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Leonie Sachs  10 Rhagfyr 1891  Schöneberg, Berlin  |
| Bu farw | 12 Mai 1970  o canser y coluddyn  Stockholm, Högalid Parish  |
| Dinasyddiaeth |  Yr Almaen |
| Galwedigaeth | bardd, dramodydd, cyfieithydd, ysgrifennwr, libretydd  |
| Gwobr/au | Gwobr Lenyddol Nobel, Dinesydd anrhydeddus Berlin, Gwobr Heddwch y Fasnach Lyfrau Almaeneg, Gwobr Droste, Gwobr Nelly Sachs, Sveriges Radio's Poetry Prize  |
| llofnod |
|  |

Awdures o'r Almaen ac yna Sweden oedd **Nelly Sachs** (10 Rhagfyr 1891 - 12 Mai 1970) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel bardd, dramodydd a chyfieithydd.

Fe'i ganed yn Schöneberg ar 10 Rhagfyr 1891; bu farw yn Högalid Parish o ganser y coluddyn ac fe'i claddwyd mewn mynwent Iddewig.

Profodd dwf y Natsïaid yn Ewrop yr Ail Ryfel Byd a thrawsnewid y profiad hi yn llefarydd dros deimladau ei chyd Iddewon. Ei drama adnabyddus yw *Eli: Ein Mysterienspiel vom Leiden Israels* (1950); mae'r gweithiau eraill yn cynnwys y cerddi "Zeichen im Sand" (1962), "Verzauberung" (1970), a'r casgliadau o farddoniaeth *In den Wohnungen des Todes* (1947), *Flucht und Verwandlung* (1959), *Fahrt ins Staublose* (1961), a *Suche nach Lebenden* (1971). Enillodd Wobr Lenyddol Nobel ym 1966.

## Magwraeth

Ganwyd '*Leonie Sachs* yn Schöneberg, Berlin, yr Almaen, yn 1891 i deulu Iddewig. Roedd ei theulu'n gynhyrchwyr rwber naturiol, ac yn gyfoethog: Georg William Sachs (1858–1930) a'i wraig Margarete, g. Karger (1871–1950). Fe'i haddysgwyd gartref oherwydd ei hiechyd bregus. Dangosodd arwyddion cynnar o dalent fel dawnsiwr, ond nid oedd ei rhieni yn ei hannog i ddilyn y proffesiwn. Cafodd ei magu fel menyw ifanc gysgodol, mewnblyg iawn ac ni fu erioed yn briod.

## Y Natsiaid

Wrth i'r Natsïaid gymryd grym, daeth yn fwyfwy ofnus, ar un adeg collodd y gallu i siarad, fel y dywedodd mewn pennill: "Pan ddaeth y terfysg mawr / mi syrthiais yn fud." Ffodd Sachs gyda'i mam oedrannus i Sweden ym 1940. Ei chyfeillgarwch â Lagerlöf a achubodd eu bywydau: ychydig cyn ei marwolaeth ei hun trefnodd Lagerlöf (gyda theulu brenhinol yn Sweden) eu rhyddhau o'r Almaen. Dihangodd Sachs a'i mam ar yr awyren olaf o'r Almaen Natsïaidd i Sweden, wythnos cyn y dyddiad yr oedd Sachs i fynd i'r gwersyll crynhoi (*concentration camp*). Setlodd y ddwy yn Sweden a daeth Sachs yn ddinesydd yno yn 1952.

## Llyfryddiaeth

Sachs yn 1966
## Gwaith a gyhoeddwyd

Rhestrir y gwaith a gyhoeddodd Nelly Sachs yn *An Encyclopedia of Continental Women Writers*.

* *Legenden und Erzählungen* [Legends and Tales], 1921.
* *Fahrt ins Staublose: Die Gedichte der Nelly Sachs 1* [Journey into the Dustless Realm: The Poetry of Nelly Sachs, 1], 1961.
* *Suche nach Lebenden: Die Gedichte der Nelly Sachs 2* [Search for the Living: The Poetry of Nelly Sachs, 2], 1971.

Llythyrau:

* *Briefe der Nelly Sachs* [Letters of Nelly Sachs] ed. Ruth Dinesen and Helmut Müssener, 1984.

Cyfieithiadau:

* *O the Chimneys: Selected Poems, Including the Verse Play, Eli*, tr. Michael Hamburger et al., 1967.
* *The Seeker and Other Poems*. tr. Ruth Mead, Matthew Mead, and Michael Hamburger, 1970.
* *Contemporary German Poetry*, selections, ed. and tr. Gertrude C. Schwebell, 1964.
* *Glowing Enigmas*, tr. Michael Hamburger, 2013.

## Aelodaeth

Bu'n aelod o Academi Iaith a Barddoniaeth Almaeneg, ac Academi Celfyddydau Cain Bafaria am rai blynyddoedd.

## Anrhydeddau

* Dros y blynyddoedd, derbyniodd nifer o anrhydeddau, gan gynnwys: Gwobr Lenyddol Nobel (1966), Dinesydd anrhydeddus Berlin, Gwobr Heddwch y Fasnach Lyfrau Almaeneg (1965), Gwobr Droste (1960), Gwobr Nelly Sachs (1961), Sveriges Radio's Poetry Prize (1958) .

## Cyfeiriadau