# CBAC

CBAC|  |
| Pencadlys CBAC |
| Ffurfiwyd | 1948 (1948) |
| Pwrpas | Bwrdd arholi |
| Pencadlysoedd | Caerdydd |
| Lle a wasanaethir  | Cymru, Lloegr, a Gogledd Iwerddon |
| Gwefan |  |
| Enw cynt | Cyd-bwyllgor Addysg Cymru |

Mae **CBAC** (fe'i galwyd yn *Cyd-bwyllgor Addysg Cymru* tan 2007) yn fwrdd arholi sy'n darparu arholiadau, asesiadau, datblygiad proffesiynol, adnoddau addysgol, cefnogaeth i oedolion sy'n dysgu'r Gymraeg, a mynedfeydd i weithgareddau celfyddydol ieuenctid. Yn draddodiadol, mae e wedi gwasanaethu Cymru, ond yn awr yn darparu arholiadau i Loegr a Gogledd Iwerddon hefyd.

Ym Medi 2018, bydd golygu Wicipedia Cymraeg yn un o heriau swyddogol y Fagloriaeth Gymreig; cyflwynwyd y briff gan Wici Môn ac fe'i derbyniwyd yn swyddogol gan CBAC yn Rhagfyr 2017.

## Hanes

Sefydlwyd CBAC ym 1948. Mae'n elusen gofrestredig, yn gwmni a gyfyngir gan warant, ac yn perthyn i 22 awdurdod lleol Cymru. Mae is-gwmni, sef WJEC CBAC Services Ltd, yn darparu gwasanaethau argraffu a chyhoeddi arbenigol.

## Cyfrifoldebau

### Cymwysterau

Mae CBAC yn cynnig ystod o gymwysterau, yn bynciau traddodiadol, academaidd a rhai mwy galwedigaethol eu natur, yn Lefel Mynediad, TGAU, Lefel Uwch a Sgiliau Allweddol.

Yn 2007, ar ôl peilot o dair blynedd, daeth Bagloriaeth Cymru yn rhan o bortffolio CBAC. Bydd y cymhwyster ar gael yn gynyddol i ysgolion yng Nghymru ar lefelau canolradd ac uwch. Mae'r Fagloriaeth, neu'r Bac Cymreig fel y'i gelwir hefyd, yn cynnig rhaglen sy'n cynnwys gweithio gyda chyflogwyr, gweithgareddau yn y gymuned, ymchwiliad personol a sgiliau allweddol, yn ogystal ag astudiaethau TGAU, GNVQ neu Lefel Uwch.

Mae CBAC yn darparu cyfres o arholiadau arbennig ar gyfer oedolion sy'n dymuno dysgu Cymraeg.

### Datblygiad Proffesiynol

Mae CBAC yn trefnu rhaglen o ddatblygiad proffesiynol gyda'u harbenigwyr pwnc a'u Prif neu Uwch Arholwyr. Darperir hyfforddiant mewn swydd mewn gwestai a chanolfannau cynadledda ledled Cymru a Lloegr. Mae CBAC hefyd yn trefnu cyrsiau yn arbennig ar gyfer athrawon y Gymraeg mewn ysgolion cynradd ac uwchradd, ac ar gyfer athrawon sy'n dysgu pynciau trwy gyfrwng y Gymraeg. Mae'r gwasanaeth yma ar gael drwy Gynllun Cenedlaethol HMS (Hyfforddiant Mewn Swydd) Cymru.

### Grid Cenedlaethol ar gyfer Dysgu Cymru

CBAC sy'n rheoli'r Grid Cenedlaethol ar gyfer Dysgu Cymru (GCaD), sy'n darparu adnoddau ar-lein rhad ac am ddim yn Gymraeg a Saesneg trwy ei wefan ryngweithiol.

### Celfyddydau Ieuenctid Cenedlaethol Cymru

Fel rhan o gytundeb rhwng CBAC ac awdurdodau lleol Cymru, mae CBAC yn rheoli Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru a Theatr Cenedlaethol Ieuenctid Cymru. Mae'r ddau gwmni hyn yn rhan o Gelfyddydau Ieuenctid Cymru, a gefnogir gan CBAC mewn partneriaeth â Ffederasiwn Cerddoriaeth Amatur Cymru.

## Hygrededd

Yn Rhagfyr 2011, ataliwyd Paul Jones, un o Brif Arholwr hanes CBAC o'i waith am iddo gael ei ffilmio'n rhoi gwybod i athrawon beth oedd cynnwys y papur. Gwnaed hyn tra bod CBAC yn ymchwilio i mewn i gyhuddiadau gan y *Telegraph*. Dywedodd ar ffilm i'r athrawon: *We're cheating, we're telling you the cycle. Probably the Regulator would tell us off.* Ffilmiwyd Paul Barnes hefyd gan y Telegraph ar yr un cwrs yn datgelu cynnwys peth o'r papur arholiad i'r athrawon a oedd yn talu dros £200 yr un am y cwrs.

Dywedodd Geoff Lucas, cyn-gynorthwyydd Prif Weithredwr QCA, corff sy'n rheoleiddio cyrff arholi megis CBAC, "*Part of me was shocked to hear words such as "We're cheating"...it's quite shocking.*" Galwodd Michael Gove, yr Ysgrifennydd dros Addysg yn Lloegr, am ymchwiliad i mewn i'r sefyllfa.

## Dolenni allanol

* Gwefan CBAC
* NGfL Cymru, bellach ar gael ar TES

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Gymru**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.