Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Wat

Wat| Enghraifft o: | uned fesur o bŵer, System Ryngwladol o Unedau gydag enw arbennig, uned ddeilliadol SI  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/09hl5  |
| Thesawrws y BNCF | 38851  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Uned safonol a ddefnyddir gan y gwyddonydd ydy **wat** neu **watt** sy'n cael ei ddynodi gan y symbol **W**. Mae'n mesur graddfa trawsnewidiad egni a chaiff ei ddiffinio fel un joule yr eiliad.

## Diffiniad

Yn nhermau mecaneg pur, un watt ydy graddfa'r gwaith sydd wedi'i wneud pan fo cyflymder gwrthrych yn cael ei gadw ar un fetr yr eiliad yn erbyn egnio un newton o'r cyfeiriad arall.

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
* Yn nhermau electromagneteg, fodd bynnag, un watt ydy cyfradd y gwaith a wneir pan fo un amp (A) o gerrynt yn llifo drwy gwahaniaeth potensial trydanol o un folt (V).

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
Gellir darganfod dau uned trawsnewid ychwanegol ar gyfer y Watt drwy ddefnydio'r hafaliad uchod a Deddf Ohm.

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4
## Yr enw

Mae'r uned wedi'i henwi er anrhydedd y peiriannydd o'r Alban James Watt (1857–1894) a a ddatblygodd y cysyniad o farchnerth.

## Megawat

Un miliwn (106) wat ydy Megawat. Gall ffatri fawr neu floc o fflatiau ddefnyddio un megawat ar drydan.
# Pwysau (grym)

Pwysau| Math | grym  |
| Y gwrthwyneb | hynofedd  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/085x\_  |
| Quora | Weight-2  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Mewn ffiseg ceir sawl gwahanol ddiffiniad. Mae un diffiniad yn dweud fod pwysau'n hafal i rym disgyrchiant. Mae pwysau'n cael eu dynodi gan y llythyren **W**.

Clorian i fesur pwysau gwrthrych
Caiff eu hegluro'n fathemategol gan y fformiwla:

**W** = *mg**.
Mae'r System Ryngwladol o Unedau'n nodi'r caiff eu mesur gyda Newton.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ffiseg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Grym

Grym|  |
| Enghraifft o: | concept in physics  |
| Math | meintiau deilliadol ISQ, maint fector, maint corfforol  |
| Rhan o | rhyngweithiad  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/02yc2  |
| Thesawrws y BNCF | 8644  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Yn ffiseg, **grym** yw hynny sy’n newid neu yn tueddu newid cyflwr o orffwys neu mudiant corff.

Mae maint y grym yn dibynnu ar y cyfradd mae'r grym yn gallu cyflymu 1 kg o fas.

Mae’n ddylanwad a all orfodi gwrthrych i gyflymu. Mae cyflymiant gwrthrych yn gyfartal i swm pob grym sy’n gweithredu ar y gwrthrych. Felly, mae grym yn swm fector a ddiffiniwyd fel cyfradd newid yn momentwm o wrthrych a bydd wedi’i darbwyllo gan y grym ar ei hyn. Uned SI grym yw’r Newton (N).

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
lle mae:

**F** yn Grym (N)

**m** yn Fas (Kg)

**a** yn Cyflymiad

Mae Deddfau mudiant Newton yn diffinio beth yw **grym**.

Wiciadur
Chwiliwch am grym
yn Wiciadur.
# Dwysedd

Dwysedd| Enghraifft o: | nodwedd mecanyddol deunyddiau, meintiau mesuradwy  |
| Math | maint corfforol, maint dwys, Cyniferydd, quotient of two quantities  |
| Y gwrthwyneb | cyfaint benodol  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/02btf  |
| Thesawrws y BNCF | 28550  |
| Quora | Density-physics  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

*Gweler hefyd: Dwysedd poblogaeth*
**Dwysedd** yw mesur o fàs pob uned o gyfaint. Mae'r dwysedd cyfartalog yn hafal i'r màs cyfan wedi'w rhannu ar cyfaint cyfan. Uned arferol dwysedd yw cilogram pob metr ciwb (cg/m³).

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
Lle

*ρ* yw dwysedd y gwrthrych (wedi'w fesur mewn cilogram pob metr ciwb)
*m* yw màs cyfan y gwrthrych (wedi'w fesur mewn cilogramau)
*C* yw cyfaint cyfan y gwrthrych (wedi'w fesur mewn metrau ciwb)
## Dwysedd elfennau

Disgwylir bod dwysedd uchaf yn y bydysawd wedi'w leoli mewn canol seren newtron. Ar y ddaear yr elfen dwysaf yw Iridiwm gyda dwysedd o 22650 ck/m³

Tabl yn rhestru dwysiant o elefennau cyffredin:

|  |  |
| --- | --- |
| **Elfen** | **Dwysedd mewn cg/m3** |
| Iridiwm | 22650 |
| Osmiwm | 22610 |
| Platinwm | 21450 |
| Aur | 19300 |
| Twngsten | 19250 |
| Iwraniwm | 19050 |
| Mercwri | 13580 |
| Paladiwm | 12023 |
| Plwm | 11340 |
| Arian | 10490 |
| Copr |  8960 |
| Haearn |  7870 |
| Dur |  7850 |
| Tun |  7310 |
| Titaniwm |  4507 |
| Diemwnt |  3500 |
| Gwenithfaen |  2700 |
| Alwminiwm |  2700 |
| Graffit |  2200 |
| Magnesiwm |  1740 |
| Dŵr hallt |  1025 |
| Dŵr |  1000 |
| Rhew |  917 |
| Alcohol |  790 |
| Petrol |  730 |
|  Hylif Hydrogen  |  68 |
|  Unrhyw nwy |  0.0446 gwaith y màs moleciwlar, felly rhwng 0.09 a 13.1 (mewn tymheredd a dwysedd ystafell)
 |
| Fel enghraifft aer |  1.2 |
# Moment

Gair y ffisegydd am **foment** neu **foment o rym** ydy **trorym** (Saesneg: *torque*) sef tueddiad grym i droi gwrthrych o gwmpas echel, ffwlcrwm neu golyn. Gair y peiriannydd mecanyddol ydy "moment", sy'n ein hatgoffa o air tebyg mwy cyffredin sef "momentwm" er bod hwnnw'n gysyniad cwbl wahanol. Caiff ei feur gan yr uned SI rhyngwladol newton-metr (symbol: N m).

Os medrwn ddisgrifio amlygiad grym fel tynnu neu wthio yna medrwn ddisgrifio moment fel dirdroi, troad sgriw neu gylchdroi. Pan ydym yn tynhau neu'n llacio bollt efo sbaner rydym yn defnyddio moment. Gan fod dau enw, ceir hefyd dau symbol. Y symbol am trorym ydy'r llythyren Roegaidd *τ*, a'r symbol am "moment" ydy M. Yn America, dim ond y gair *torque* a ddefnyddir.

Mae'r grym a roddir ar lifer, wedi ei luosi gan y pellter o golyn y lifer yn cael ei ddisgrifio fel moment.

Fe'i cynrychiolir gyda symbolau fel:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
# Newton-metr

Newton-metr|  |
| Enghraifft o: | uned trorym, uned SI gydlynol  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/01flbh  |

Mae **newton-metr** neu **metr newton** (symbol: **N m**) yn uned SI rhyngwladol a ddefnyddir i fesur moment o rym neu "trorym" (Saesneg: *torque*). Y ffurf symbolic o'i dalfyru yw naill ai N m neu **N·m**. Mae un newton-metr yn hafal i drorym sy'n dod o rym o un newton yn gwthio ar ongl sgwâr ar lifer un metr o hyd.

I ddeall uned a ddefnyddir i fesur trorym, rhaid gofyn yn gyntaf beth ydy trorym? Pan fo grym yn gweithredu ar wrthrych sydd ar golyn (e.e. lifer) mae'n creu trorym a'r enw ar hwnnw ydy "moment". Mae moment yn cael ei gyfrifo drwy luosi grym gyda'r pellter perpandiciwlar.

Yn anaml, caiff y term newton-metr ei ddefnyddio i ddisgrifio uned o ynni, ond fel arfer defnyddir y joule i wneud hyn.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ffiseg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Cyflymiad

Cyflymiad| Math | maint corfforol, meintiau deilliadol ISQ, maint fector  |
| Rhagflaenwyd gan | cyflymder  |
| Olynwyd gan | jerk  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0zl3  |
| Thesawrws y BNCF | 8645  |
| Quora | Acceleration-physics  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Mewn mecaneg, **cyflymiad** (Saesneg: *Acceleration*) yw cyfradd newid cyflymder (*velocity*) o ran amser. Deilliad o gyflymder neu ail-ddeilliad dadleoliad. Mae cyflymiadau yn feintiau fector (yn yr ystyr bod ganddynt faint a chyfeiriad).

Mae cyflymiad yn un o sawl elfen o sinemateg, sef astudiaeth symudiad: mae rhan gyntaf y gair sine-mateg yn golygu 'symudiad', fel cine-ma, lle dangosir lluniau symudol. Caiff cyfeiriad cyflymiad gwrthrych ei bennu gan gyfeiriad y grym *net* sy’n gweithredu arno. Caiff cyfeiriad cyflymiad gwrthrych ei bennu gan gyfeiriad y grym net sy’n gweithredu arno. Mae maint cyflymiad gwrthrych, fel y disgrifir gan ail gyfraith Newton, yn ganlyniad i ddau achos:

1. cydbwysedd net yr holl rymoedd allanol sy’n gweithredu ar y gwrthrych — mae’r maint yn gymesur yn uniongyrchol â’r grym net hwnnw;
2. mas y gwrthrych, yn dibynnu ar y deunyddiau y mae wedi’u gwneud ohonynt — mae’r maint mewn cyfrannedd gwrthdro (*inversely proportional*) i fas y gwrthrych.

Yr uned SI (System Ryngwladol o Unedau) ar gyfer cyflymiad yw: un fetr yr eiliad sgwâr (m⋅s−2, WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 ).

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ffiseg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
## Cyfeiriadau
# Amledd

Amledd|  |
| Math | meintiau sgalar, maint corfforol, hyd dwyochrog  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/02x93  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

**Amledd** neu **amlder** ydy pa mor aml yr ailadroddir digwyddiad o fewn hyn-a-hyn o amser.

Diffinnir y gair "cyfnod" fel un troad o gylch o fewn y digwyddiad, ac a ddisgrifir o fewn mathemateg fel "cilydd" yr amledd. Er enghraifft, y "cyfnod" mae'r Ddaear yn ei gymryd i gylchdroi o amgylch yr Haul ydy blwyddyn ac mae'r Ddaear hithau'n cylchdroi o amgylch ei hechel gydag amlder o un diwrnod.

Tonnau sin o wahanol amledd; mae gan y don isel yn y diagram amledd uwch na'r rhai uchod. Mae'r acsis llorweddol yn cynrychioli amser.
Yr uned SI a ddefnyddir wrth gofnodi amlder ydy hertz (Hz), sef un cyfnod yr eiliad.

## Cyfeiriadau
# Tonfedd

Tonfedd|  |
| Enghraifft o: | cysyniad mathemategol, concept in physics  |
| Math | pellter, maint corfforol, period  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0823s  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

**Tonfedd** yw'r pellter rhwng unedau sy'n ailadrodd mewn ton. Fe'i cynrychiolir yn aml gan y llythyren *lambda* (λ).

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ffiseg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*

Wiciadur
Chwiliwch am tonfedd
yn Wiciadur.
# Hertz

Hertz|  |
| Enghraifft o: | System Ryngwladol o Unedau gydag enw arbennig, uned ddeilliadol UCUM, uned mesur amledd, unit of call intensity  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/03nsh  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Mae **hertz** (symbol: *Hz*) neu weithiau yn Gymraeg **herts** yn uned SI rhyngwladol a ddefnyddir i fesur amledd, ac a ddiffinir fel y nifer o gylchedau (neu nifer y dirgryniadau) mewn eiliad. Mae traw uchel i sain sydd ag amledd uchel. Defnyddir y gair fel enw unigol neu luosog a gellir rhoi rhagddodiad o'i flaen; e.e. "megahertz", "gigahertz".

Amrediad arferol y clyw dynol ydyw o 20 Hz i 20,000 Hz ond bod y terfan uchaf yn lleihau gydag oed y person. Gall gi glywed hyd at 40,000 Hz. Mae sain yn teithio ar fuanedd o tua 330 metr yr eiliad, mewn aer; mae golau yn teithio yn llawer cyflymach na hyn (299 792 458 metr yr eiliad wedi'i diffinio). Gellir dweud mai buanedd cyfartaolg ydy'r pellter a deithiwyd wedi'i rannu gyda'r amser a gymerodd.

## Yr enw

Mae'r uned wedi'i henwi er anrhydedd y ffisegydd o'r Almaen Heinrich Rudolf Hertz (1857–1894) a wnaeth gwaith arloesol ym maes tonnau electromagnetig.

## Cyfeiriadau
# Egni potensial

Egni potensial|  |
| Enghraifft o: | math o egni  |
| Math | egni mecanyddol, maint corfforol  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/05xgl  |
| Thesawrws y BNCF | 19763  |
| Quora | Potential-energy-1  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Mewn ffiseg, yr egni a storiwyd mewn corff neu system oherwydd ei leoliad mewn maes egni (Saesneg: *force field*) yw **egni potensial**. Yr uned a ddefnyddir i fesur egni potensial ydy'r Joule, a'i symbol ydy 'J' (gyda llythyren fawr). Bathwyd y term "egni potensial" yn gyntaf gan y ffisegwr William Rankine.

Mae'r pwysau yn y cefn yn defnyddio egni potensial disgyrchiant i daflu cerrig anferthol at y gelyn.
## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ffiseg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Arddwrn

Arddwrn|  |
| Enghraifft o: | cymal, dosbarth o endidau anatomegol  |
| Math | free upper limb region, endid anatomegol arbennig  |
| Rhan o | braich  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/01j48b  |
| UMLS CUI | C1322271  |
| Quora | Wrists  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Yn anatomeg dynol, diffinnir yr **arddwrn** fel 1) y carpws neu'r esgyrn carpalaidd, h.y. y
cymhlyg o wyth asgwrn sy'n ffurfio'r segment ysgerbydol agosaf yn y llaw;
(2) **cymal yr arddwrn** neu'r **cymal radio-carpol**, y cymal rhwng y radiws a'r carpws; a'r
(3) ardal anatomegol sy'n amgylchynnu'r carpws gan gynnwys y pen pellaf o esgyrn yr elin a'r pen agosaf o'r metacarpws neu'r pump asgwrn metacarpaidd a'r cyfres o gymalau rhwng yr esgyrn hyn, a gyfeirir atynt fel *cymalau'r arddwrn*. Mae'r ardal hon hefyd yn cynnwys twnnel y carpws, y pannwl radiol (*foveola radialis*), tynnyn traws y carpws (*retincalum flexorum*) a thynnyn cefnol y carpws (*retinaculum extensorum*).

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **anatomeg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Elfen cyfnod 3

Elfen gemegol yn yr drydedd rhes o'r tabl cyfnodol ydy **elfen cyfnod 3**. Mae'r tabl cyfnodol wedi'i osod mewn rhesi taclus er mwyn dangos patrymau yn ymddygiad y gwahanol elfennau, wrth i'w rhifau atomig gynyddu. Pan fo'r ymddygiad yn cael ei ailadrodd, dechreuir rhes newydd. Mae'r elfennau sydd ag ymddygiad tebyg, felly, o dan ei gilydd, mewn colofnau.

Dyma'r elfennau hynny sy'n perthyn i gyfnod 4:

**Elfennau cemegol yn y drydedd cyfnod:**
| Grŵp
 | 1
 | 2
 | 3
 | 4
 | 5
 | 6
 | 7
 | 8
 | 9
 | 10
 | 11
 | 12
 | 13
 | 14
 | 15
 | 16
 | 17
 | 18
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| # Enw
 | 11 Na
 | 12 Mg
 |  | 13 Al
 | 14 Si
 | 15 P
 | 16 S
 | 17 Cl
 | 18 Ar
 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Categorïau o elfennau yn y Tabl Cyfnodol**

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Metelau
 | Meteloidau
 | Anfetelau
 | Cymeriad cemegol anhysbys  |
| Metelau alcalïaidd
 | Metelau mwynol alcalïaidd
 | Elfennau trosiannol mewnol
 | Elfennau trosiannol
 | Metelau eraill
 | Anfetelau eraill
 | Halogenau
 | Nwyon nobl
 |
| Lanthanidau
 | Actinidau
 |

 |
|

**Mae** lliw **y rhif atomig yn dangos beth ydy stâd yr elfen o dan pwysedd a thymheredd safonol (0 °C ac 1 atm)**
| Solidau (lliw du)
 | Hylifau (gwyrdd)
 | Nwyon (lliw coch)
 | Anhysbys (llwyd)
 |
| --- | --- | --- | --- |

 |

**Mae** ymylon **y blychau yn dangos a ydynt yn digwydd yn naturiol**
| Primordaidd
 | Ers dadfeiliad
 | Synthetig
 | (Elfen heb ei darganfod)
 |

 |
# Beriliwm

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Beryliwm

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

 |
|

|  |
| --- |
|  |
| Beryliwm mewn cynhwysydd |

 |
|  |
| Symbol | Be |
|  Rhif | 4 |
| Dwysedd | 1848 kg m-3 |

Beriliwm|  |
| Enghraifft o: | elfen gemegol, combustible powder, sylweddyn syml, lithophile  |
| Math | metel  |
| Deunydd | beryl  |
| Màs | 9.0121831 ±5e-06 uned Dalton  |
| Fformiwla gemegol | Be  |
| Dyddiad darganfod | 1798  |
| Symbol | Be  |
| Rhif atomig | 4  |
| Trefn yr electronnau | 1s² 2s², [He] 2s²  |
| Electronegatifedd | 2  |
| Cyflwr ocsidiad | 2  |
| Rhan o | metel daear alcalïaidd, Elfen cyfnod 2  |
| Dynodwyr |
| SMILES | [be]  |
| Freebase | /M/025sq7x  |
| Thesawrws y BNCF | 30890  |
| CAS | 7440-41-7  |
| PubChem CID | 5460467  |
| ChEBI | 33783, 30501  |
| InChI | Inchi=1s/be  |
| ChemSpider | 4573986  |
| UNII | Ow5102uv6n  |
| Rhif EC | 231-150-7  |
| ECHA | 100.028.318  |
| RxNorm CUI | 1310252  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Beriliwm
Metel daear alcalïaidd, llwyd a chryf yw **beryliwm** (neu **beriliwm**); mae'n elfen gemegol yn y tabl cyfnodol a chaiff ei gynrychioli gan y symbol `**Be**`. Ei rif atomig yw 4. Mae emrallt yn cynnwys beriliwm.

Mae'n elfen gymarol brin, ac nid oes ei angen gan anifail na phlanhigyn. Caiff ei ddefnyddio mewn diwydiant mewn rhannau o beiriant Pelydr-X.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **gemeg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Boron

Boron|  |
| Enghraifft o: | elfen gemegol, sylweddyn syml, lithophile  |
| Math | Metaloid  |
| Deunydd | jadarite  |
| Màs | 10.81 ±0.02 uned Dalton  |
| Fformiwla gemegol | B  |
| Dyddiad darganfod | 1892  |
| Symbol | B  |
| Rhif atomig | 5  |
| Trefn yr electronnau | 1s² 2s² 2p¹, [He] 2s² 2p¹  |
| Electronegatifedd | 2  |
| Cyflwr ocsidiad | 2  |
| Rhan o | Elfen Grŵp 13, Elfen cyfnod 2, boron compound  |
| Dynodwyr |
| SMILES | [b]  |
| Freebase | /M/025svlc  |
| Thesawrws y BNCF | 31249  |
| CAS | 7440-42-8  |
| PubChem CID | 5462311  |
| ChEBI | 27560  |
| InChI | Inchi=1s/b  |
| ChemSpider | 4575371  |
| UNII | N9e3x5056q  |
| MeSH | D001895  |
| Rhif EC | 231-151-2  |
| Drugbank | Db11203  |
| ECHA | 100.028.319  |
| RxNorm CUI | 1705  |
| UMLS CUI | C0006030  |
| NDF-RT | N0000148267  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Boron

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

 |
|

|  |
| --- |
|  |
| Boron mewn cynhwysydd |

 |
|  |
| Symbol | B |
|  Rhif | 5 |
| Dwysedd | 2460 kg m-3 |

Elfen gemegol yn y tabl cyfnodol sy'n cael ei gynrychioli gan y symbol `**B**` a'r rhif atomig 5 yw **boron**. Mae'n perthyn i'r grŵp hwnnw a elwir yn metaloidau.

Mae boron naturiol yn bodoli ar ffurf dau isotop sefydlog, Boron-10 a Boron-11. Ond mae'n fetel prin iawn, yn ei ffurf naturiol.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **gemeg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*

Wiciadur
Chwiliwch am boron
yn Wiciadur.
# Fflworin

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Fflworin

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

 |
|

|  |
| --- |
|  |
| Fflworin mewn cynhwysydd |

 |
|  |
| Symbol | F |
|  Rhif | 9 |
| Dwysedd | 1.696 kg m-3 |

Fflworin|  |
| Enghraifft o: | elfen gemegol, lithophile  |
| Math | diatomic nonmetal, Anfetel, Halogen  |
| Màs | 18.998403162 ±5e-09 uned Dalton  |
| Fformiwla gemegol | F  |
| Dyddiad darganfod | 1810  |
| Symbol | F  |
| Rhif atomig | 9  |
| Trefn yr electronnau | 1s² 2s² 2p⁵, [He] 2s² 2p⁵  |
| Electronegatifedd | 3.98  |
| Cyflwr ocsidiad | 3.98  |
| Rhan o | perfluorinated compound, Elfen cyfnod 2, Halogen  |
| Olynwyd gan | neon  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/025rqc3  |
| Thesawrws y BNCF | 21008  |
| ChemSpider | 4514530  |
| Quora | Fluorine  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Nwy melyn gwenwynig iawn yw **fflworin**. Mae'n elfen gemegol yn y tabl cyfnodol a chaiff ei gynrychioli gan y symbol `**F**` a'r rhif atomig 9. Hon yw'r elfen gyda'r electronegatifedd uchaf o'r holl elfennau, gyda gwerth 4.0 ar raddfa Pauling.

Moleciwlau deuatomig, F2, yw ffurf arferol yr elfen.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **gemeg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*