Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ciribas

Ciribati|  |
| Arwyddair | I deithwyr  |
| Math | gwladwriaeth sofran, ynys-genedl, gwladwriaeth archipelagig, gwlad  |
| Enwyd ar ôl | Thomas Gilbert, Ynysoedd Gilbert  |
|  |
| Prifddinas | De Tarawa  |
| Poblogaeth | 134,518  |
| Sefydlwyd | * 12 Gorffennaf 1979 (Annibyniaeth)
 |
| Anthem | Kunan Kiribati  |
| Pennaeth llywodraeth | Taneti Maamau  |
| Cylchfa amser | UTC+12:00, UTC+13:00, UTC+14:00, Pacific/Tarawa, Pacific/Kanton, Pacific/Kiritimati  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg, Gilbertese  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Micronesia, Polynesia  |
| Gwlad |  Ciribas |
| Arwynebedd | 811 km²  |
| Yn ffinio gyda | Unol Daleithiau America, Ffrainc  |
| Cyfesurynnau | 1.47°N 173.03°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Tŷ Cynulliad Ciribati  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd Ciribati  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Taneti Maamau  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Arlywydd Ciribati  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Taneti Maamau  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $227.6 miliwn, $223.4 miliwn  |
| Arian | Kiribati dollar, Doler Awstralia  |
| Cyfartaledd plant | 3.73  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.624  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad yng Nghefnfor Tawel yw **Ciribas** (Gilberteg: *Kiribati*, ynganiad IPA: 'kiribas). Mae'n cynnwys 32 o atolau ac un ynys arall ar draws 3,500,000 km² o fôr ger y cyhydedd.

 **Gwledydd a thiriogaethau Oceania**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Awstralia** |
Awstralia · Ynys Norfolk · Ynys y Nadolig · Ynysoedd Cocos

 |
|  | **Melanesia** |
Caledonia Newydd · Fanwatw · Ffiji · Papwa Gini Newydd · Ynysoedd Solomon

 |
|  | **Micronesia** |
Ciribas · Gwam · Nawrw · Palaw · Taleithiau Ffederal Micronesia · Ynysoedd Gogledd Mariana · Ynysoedd Marshall

 |
|  | **Polynesia** |
Niue · Polynesia Ffrengig · Samoa · Samoa America · Seland Newydd · Tocelaw · Tonga · Twfalw · Wallis a Futuna · Ynys Clipperton · Ynysoedd Cook · Ynysoedd Pitcairn

 |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Giribas**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Nawrw

Nawrw|  |
| Gweriniaeth NawrwRepubrikin Naoero* (Nawrŵeg) |
|  |
| Arwyddair | Ewyllus Duw'n Gyntaf  |
| Math | gwladwriaeth sofran, ynys-genedl, gweriniaeth, gwlad  |
|  |
| Prifddinas | Yaren  |
| Poblogaeth | 13,650  |
| Sefydlwyd | 31 Ionawr 1968 (Annibyniaeth oddi wrth Partneriaeth yr UN: Lloegr, Awstralia a Seland Newydd) |
| Anthem | Nawrw  |
| Pennaeth llywodraeth | David Adeang  |
| Cylchfa amser | UTC+12:00, Pacific/Nauru  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Nawrŵeg, Saesneg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Micronesia  |
| Gwlad | Nawrw  |
| Arwynebedd | 21 km²  |
| Cyfesurynnau | 0.5275°S 166.935°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Cabinet Nawrw  |
| Corff deddfwriaethol | Senedd Nawrw  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd Nawrw  |
| Pennaeth y wladwriaeth | David Adeang  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Arlywydd Nawrw  |
| Pennaeth y Llywodraeth | David Adeang  |
|  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $145.5 miliwn, $150.9 miliwn  |
| Arian | Doler Awstralia  |
| Cyfartaledd plant | 3.463  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad sofran ac ynys yn Oceania yw **Nawrw** (Nawrŵeg: *Naoero*, Saesneg: *Nauru*; yn swyddogol: **Gweriniaeth Nawrw**). Fe'i lleolir yng ngorllewin y Cefnfor Tawel ger y Cyhydedd yn rhanbarth Micronesia. Mae ei chymdogion yn cynnwys Ciribati i'r dwyrain, Ynysoedd Marshall i'r gogledd, Taleithiau Ffederal Micronesia i'r gogledd-orllewin ac Ynysoedd Solomon i'r de-orllewin.

Mwyngloddio ffosffad (ffosfforws) oedd prif ddiwydiant yr ynys am gyfnod ond mae'r cyflenwadau masnachol wedi darfod gan adael yr ynys mewn cyflwr truenus. Am gyfnodau ers 2001 prif "ddiwydiant" y wlad oedd cynnal carchar ceiswyr lloches ar gyfer Llywodraeth Awstralia.

Llun lloeren o Nawrw
## Cyfeiriadau

 **Gwledydd a thiriogaethau Oceania**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Awstralia** |
Awstralia · Ynys Norfolk · Ynys y Nadolig · Ynysoedd Cocos

 |
|  | **Melanesia** |
Caledonia Newydd · Fanwatw · Ffiji · Papwa Gini Newydd · Ynysoedd Solomon

 |
|  | **Micronesia** |
Ciribas · Gwam · Nawrw · Palaw · Taleithiau Ffederal Micronesia · Ynysoedd Gogledd Mariana · Ynysoedd Marshall

 |
|  | **Polynesia** |
Niue · Polynesia Ffrengig · Samoa · Samoa America · Seland Newydd · Tocelaw · Tonga · Twfalw · Wallis a Futuna · Ynys Clipperton · Ynysoedd Cook · Ynysoedd Pitcairn

 |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Nawrw**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Palaw

Palaw|  |
| Gweriniaeth PalawBeluu er a Belau* (Palaueg) |
|  |
| Arwyddair | Paradwys Perffaith Palaw  |
| Math | gwladwriaeth sofran, ynys-genedl, gweriniaeth, gwlad  |
|  |
| Prifddinas | Ngerulmud  |
| Dinas fwyaf | Koror  |
| Poblogaeth | 21,729  |
| Sefydlwyd | 1 Ionawr 1981 (Annibyniaeth oddi wrth UDA) |
| Anthem | Belau rekid  |
| Pennaeth llywodraeth | Surangel Whipps Jr.  |
| Cylchfa amser | UTC+09:00, Pacific/Palau  |
| Gefeilldref/i | Mie, Hyōgo, Nisshin  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg, Palauan, Japaneg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Micronesia, ystyrir gan yr UE fel gwlad sy'n hafan i bobl sy'n osgoi trethi  |
| Gwlad | Palaw  |
| Arwynebedd | 465.550362 km²  |
| Gerllaw | Y Cefnfor Tawel  |
| Yn ffinio gyda | Taleithiau Ffederal Micronesia, Indonesia, y Philipinau  |
| Cyfesurynnau | 7.46667°N 134.55°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Llywodraeth Palaw  |
| Corff deddfwriaethol | Cyngres Genedlaethol Palaw  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd Palaw  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Surangel Whipps Jr.  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Arlywydd Palaw  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Surangel Whipps Jr.  |
|  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $217.8 miliwn  |
| Arian | doler yr Unol Daleithiau  |
| Cyfartaledd plant | 2.02  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.767  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad yn Oceania yw **Palaw** (hefyd: **Belau**). Mae'n cynnwys mwy na 350 o ynysoedd a leolir yng ngorllewin y Cefnfor Tawel i'r dwyrain o'r Philipinau ac i'r gogledd o Gini Newydd. Y brifddinas yw Melekeok ar yr ynys fwyaf Babelthuap. Mae ganddi arwynebedd o 466 cilomedr sgwâr (180 milltir sgwâr), sy'n golygu mai hi yw'r bedwaredd wlad leiaf yn y byd: tua hanner maint Ynys Môn.

Rhennir Palaw yn 16 talaith:

|  |  |
| --- | --- |
| * Aimeliik
* Airai
* Angaur
* Hatohobei
* Kayangel
* Koror
* Melekeok
* Ngaraard
 | * Ngarchelong
* Ngardmau
* Ngatpang
* Ngchesar
* Ngaremlengui
* Ngiwal
* Peleliu
* Sonsorol
 |

## Dolenni allanol

* (Saesneg) Gwefan swyddogol Palau Archifwyd 2017-06-29 yn y Peiriant Wayback

 **Gwledydd a thiriogaethau Oceania**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Awstralia** |
Awstralia · Ynys Norfolk · Ynys y Nadolig · Ynysoedd Cocos

 |
|  | **Melanesia** |
Caledonia Newydd · Fanwatw · Ffiji · Papwa Gini Newydd · Ynysoedd Solomon

 |
|  | **Micronesia** |
Ciribas · Gwam · Nawrw · Palaw · Taleithiau Ffederal Micronesia · Ynysoedd Gogledd Mariana · Ynysoedd Marshall

 |
|  | **Polynesia** |
Niue · Polynesia Ffrengig · Samoa · Samoa America · Seland Newydd · Tocelaw · Tonga · Twfalw · Wallis a Futuna · Ynys Clipperton · Ynysoedd Cook · Ynysoedd Pitcairn

 |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Oceania**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Ynysoedd Gogledd Mariana

Ynysoedd Gogledd Mariana|  |
| Math | ardal ynysol, endid tiriogaethol gwleidyddol, tiriogaeth anghorfforedig yr Unol Daleithiau, tiriogaeth yr Unol Daleithiau, cymanwlad  |
| Enwyd ar ôl | Ynysoedd Mariana, gogledd, Mariana o Awstria  |
| En-us-Northern Mariana Islands.ogg  |
| Prifddinas | Saipan  |
| Poblogaeth | 47,329  |
| Sefydlwyd | * 1898
 |
| Anthem | Gi Talo Gi Halom Tasi  |
| Pennaeth llywodraeth | David M. Apatang  |
| Cylchfa amser | UTC+10:00, Chamorro Time Zone, Pacific/Saipan  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg, Tsiamoreg, Carolinian  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Micronesia, US-UM  |
| Gwlad | Unol Daleithiau America  |
| Arwynebedd | 464 km²  |
| Gerllaw | Y Cefnfor Tawel  |
| Cyfesurynnau | 16.705°N 145.78°E  |
| US-MP  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Government of the Northern Mariana Islands  |
| Corff deddfwriaethol | Northern Mariana Islands Commonwealth Legislature  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Governor of the Northern Mariana Islands  |
| Pennaeth y Llywodraeth | David M. Apatang  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Arian | doler yr Unol Daleithiau  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tiriogaeth dramor yr Unol Daleithiau yng ngorllewin y Cefnfor Tawel yw **Ynysoedd Gogledd Mariana** neu'r **Marianas Gogleddol**. Lleolir y diriogaeth rhwng Hawaii a'r Philipinau ym Micronesia. Mae'n cynnwys 15 o Ynysoedd Mariana i'r gogledd o ynys Gwam. Mae'r mwyafrif o'r boblogaeth yn byw ar Saipan, yr ynys fwyaf.

Y Chamorros a'r Caroliniaid yw pobloedd brodorol yr ynysoedd. Cyrhaeddodd nifer fawr o fewnfudwyr o'r Philipinau, Tsieina a gwledydd Asiaidd eraill o'r 1970au ymlaen ond mae llawer ohonynt wedi gadael yr ynysoedd mewn blynyddoedd diweddar.

## Cyfeiriadau

* Northern Mariana Islands. *CIA World Factbook*. CIA. Adalwyd ar 4 Awst, 2011.

## Dolenni allanol

* (Saesneg) Llywodraeth Ynysoedd Gogledd Mariana Archifwyd 2009-04-28 yn y Peiriant Wayback

Map o'r ynysoedd
 **Gwledydd a thiriogaethau Oceania**[cuddio]

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Awstralia** |
Awstralia · Ynys Norfolk · Ynys y Nadolig · Ynysoedd Cocos

 |
|  | **Melanesia** |
Caledonia Newydd · Fanwatw · Ffiji · Papwa Gini Newydd · Ynysoedd Solomon

 |
|  | **Micronesia** |
Ciribas · Gwam · Nawrw · Palaw · Taleithiau Ffederal Micronesia · Ynysoedd Gogledd Mariana · Ynysoedd Marshall

 |
|  | **Polynesia** |
Niue · Polynesia Ffrengig · Samoa · Samoa America · Seland Newydd · Tocelaw · Tonga · Twfalw · Wallis a Futuna · Ynys Clipperton · Ynysoedd Cook · Ynysoedd Pitcairn

 |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Oceania**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Ynysoedd Marshall

Ynysoedd Marshall|  |
| Ynysoedd MarshallAolepān Aorōkin Ṃajeḷ* (Marshalleg) |
|  |
| Arwyddair | Cyflawniad trwy ymdrech ar y cyd  |
| Math | gwladwriaeth sofran, ynys-genedl, gwladwriaeth archipelagig, gwlad  |
| Enwyd ar ôl | John Marshall  |
| Duration: 2 seconds.0:02 |
| Prifddinas | Majuro  |
| Poblogaeth | 53,127  |
| Sefydlwyd | 1 Mai 1979 (Annibyniaeth oddi wrth UDA) |
| Anthem | Ynysoedd Marshall am byth!  |
| Pennaeth llywodraeth | Hilda Heine  |
| Cylchfa amser | UTC+12:00, Pacific/Kwajalein, Pacific/Majuro  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg, Marshalleg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Micronesia, ystyrir gan yr UE fel gwlad sy'n hafan i bobl sy'n osgoi trethi, ystyrir gan yr UE fel gwlad sy'n hafan i bobl sy'n osgoi trethi, ystyrir gan yr UE fel gwlad sy'n hafan i bobl sy'n osgoi trethi  |
| Sir | Gini Newydd Almaenig, German protectorate Marshall Islands  |
| Gwlad | Ynysoedd Marshall  |
| Arwynebedd | 181.43 km²  |
| Gerllaw | Y Cefnfor Tawel  |
| Yn ffinio gyda | Taleithiau Ffederal Micronesia, Ciribas, Unol Daleithiau America, Nawrw  |
| Cyfesurynnau | 9.82°N 169.29°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Llywodraeth Ynysoedd Marshall  |
| Corff deddfwriaethol | Deddfwrfa Ynysoedd Marshall  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd Ynysoedd Marshall  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Hilda Heine  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Arlywydd Ynysoedd Marshall  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Hilda Heine  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $259.5 miliwn, $279.7 miliwn  |
| Arian | doler yr Unol Daleithiau, SOV  |
| Cyfartaledd plant | 4.05  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.639  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad yn Oceania yw **Ynysoedd Marshall**. Lleolir yr ynysoedd ym Micronesia yng ngorllewin y Cefnfor Tawel i'r gogledd o Nawrw a Ciribati, i'r dwyrain o Daleithiau Ffederal Micronesia ac i'r de o Ynys Wake. Mae'r wlad yn cynnwys 29 o atolau a 5 ynys arall.

Atol Majuro
 **Gwledydd a thiriogaethau Oceania**[cuddio]

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Awstralia** |
Awstralia · Ynys Norfolk · Ynys y Nadolig · Ynysoedd Cocos

 |
|  | **Melanesia** |
Caledonia Newydd · Fanwatw · Ffiji · Papwa Gini Newydd · Ynysoedd Solomon

 |
|  | **Micronesia** |
Ciribas · Gwam · Nawrw · Palaw · Taleithiau Ffederal Micronesia · Ynysoedd Gogledd Mariana · Ynysoedd Marshall

 |
|  | **Polynesia** |
Niue · Polynesia Ffrengig · Samoa · Samoa America · Seland Newydd · Tocelaw · Tonga · Twfalw · Wallis a Futuna · Ynys Clipperton · Ynysoedd Cook · Ynysoedd Pitcairn

 |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Oceania**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Polynesia

Polynesia| Math | rhanbarth, ynysfor, grŵp, ardal ddiwylliannol  |
|  |
| Poblogaeth | 2,228,747  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Oceania Ynysig, Oceania  |
| Gwlad | Seland Newydd, Ffrainc, Tsile, Unol Daleithiau America, Ciribas, Twfalw, Samoa, Tonga, Ynysoedd Pitcairn  |
| Gerllaw | Y Cefnfor Tawel  |
| Cyfesurynnau | 16.852961°S 148.40522°E  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Casgliad mawr o dros 1000 o ynysoedd ar wasgar canolbarth a de'r Cefnfor Tawel yw **Polynesia** (o'r Groeg: *πολύς* 'llawer', *νῆσος* 'ynys'). Triongl enfawr o ynysoedd yw hi, ac un o dri rhanbarth mawr Oceania (gyda Melanesia a Micronesia).

Cerfiad o bolyn crib tŷ Maorïaidd, tua 1840
## Ynysoedd

Mae Polynesia yn cynnwys yr ynysoedd isod:

* Aitutaki
* Ynysoedd Austral neu **Ynysoedd Tubuai** (rhan o Polynesia Ffrengig).
* Ynys Baker
* Ynysoedd Cook
* Ynysoedd Gambier (rhan o Polynesia Ffrengig)
* Ynysoedd Society (rhan o Polynesia Ffrengig)
* Hawaii
* Ynys Howland
* Atoll Johnston
* Ynysoedd Kermadec
* Ynysoedd y Linell (rhan o Ciribati, yn cynnwys hefyd Kingmanrif, Atoll Palmyra ac Ynys Jarvis)
* Ynysoedd Marquesas (rhan o Polynesia Ffrengig)
* Ynysoedd Midway
* Nawrw
* Seland Newydd
* Niue
* Ynys y Pasg
* Ynysoedd Phoenix neu Rawaki (rhan o Ciribati)
* Ynysoedd Pitcairn
* Ynysoedd Samoa (yn cynnwys Samoa a Samoa Americanaidd)
* Tahiti
* Ynysoedd Tokelau
* Tonga
* Ynysoedd Tuamotu (rhan o Polynesia Ffrengig)
* Twfalw
* Wallis a Futuna

 **Gwledydd a thiriogaethau Oceania**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Awstralia** |
Awstralia · Ynys Norfolk · Ynys y Nadolig · Ynysoedd Cocos

 |
|  | **Melanesia** |
Caledonia Newydd · Fanwatw · Ffiji · Papwa Gini Newydd · Ynysoedd Solomon

 |
|  | **Micronesia** |
Ciribas · Gwam · Nawrw · Palaw · Taleithiau Ffederal Micronesia · Ynysoedd Gogledd Mariana · Ynysoedd Marshall

 |
|  | **Polynesia** |
Niue · Polynesia Ffrengig · Samoa · Samoa America · Seland Newydd · Tocelaw · Tonga · Twfalw · Wallis a Futuna · Ynys Clipperton · Ynysoedd Cook · Ynysoedd Pitcairn

 |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Oceania**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Niue

Niue|  |
|  |
| Math | gwladwriaeth gysylltiedig, ynys-genedl, gwlad  |
| LL-Q7913 (ron)-KlaudiuMihaila-Niue.wav  |
| Prifddinas | Alofi  |
| Poblogaeth | 1,821  |
| Sefydlwyd | * 1974
 |
| Anthem | Ko e Iki he Lagi  |
| Pennaeth llywodraeth | Dalton Tagelagi  |
| Cylchfa amser | UTC−11:00, Pacific/Niue  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Niuean, Saesneg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Polynesia, Teyrnas Seland Newydd  |
| Gwlad |  Niue |
| Arwynebedd | 260 km²  |
| Cyfesurynnau | 19.05°S 169.9167°W  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Cabinet Niue  |
| Corff deddfwriaethol | Niue Assembly  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | teyrn Seland Newydd  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Charles III  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Niue  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Dalton Tagelagi  |
|  |
| Arian | New Zealand dollar, Niue dollar  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Ynys ym Mholynesia yn ne'r Cefnfor Tawel yw **Niue**. Mae'n hunan-lywodraethol ond mae Seland Newydd yn gyfrifol am ei hamddiffyn a'i materion tramor. Fe'i lleolir tua 1,305 milltir i'r gogledd-ddwyrain o Seland Newydd rhwng Tonga i'r gorllewin, Samoa Americanaidd i'r gogledd ac Ynysoedd Cook i'r dwyrain. Mae gan yr ynys boblogaeth o lai na 2,000 ond mae 22,000 o ynyswyr yn byw yn Seland Newydd. Alofi yw'r brifddinas a'r pentref mwyaf.

Arfordir Niue
## Dolenni allanol

* (Saesneg) Llywodraeth Niue

 **Gwledydd a thiriogaethau Oceania**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Awstralia** |
Awstralia · Ynys Norfolk · Ynys y Nadolig · Ynysoedd Cocos

 |
|  | **Melanesia** |
Caledonia Newydd · Fanwatw · Ffiji · Papwa Gini Newydd · Ynysoedd Solomon

 |
|  | **Micronesia** |
Ciribas · Gwam · Nawrw · Palaw · Taleithiau Ffederal Micronesia · Ynysoedd Gogledd Mariana · Ynysoedd Marshall

 |
|  | **Polynesia** |
Niue · Polynesia Ffrengig · Samoa · Samoa America · Seland Newydd · Tocelaw · Tonga · Twfalw · Wallis a Futuna · Ynys Clipperton · Ynysoedd Cook · Ynysoedd Pitcairn

 |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Oceania**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Samoa

Samoa|  |
| Gwladwriaeth Annibynol SamoaMalo Saʻoloto Tutoʻatasi o Sāmoa (Samöeg)* |
|  |
| Arwyddair | Samoa Hardd  |
| Math | gwladwriaeth sofran, ynys-genedl, gwlad  |
|  |
| Prifddinas | Apia  |
| Poblogaeth | 200,010  |
| Sefydlwyd | 1 Ionawr 1962 (Annibyniaeth oddi wrth Seland Newydd) 1 Mehefin (Diwrnod Annibyniaeth) |
| Anthem | The Banner of Freedom  |
| Pennaeth llywodraeth | Tuilaepa Aiono Sailele Malielegaoi, Fiamē Naomi Mataʻafa  |
| Cylchfa amser | UTC+13:00, Pacific/Apia  |
| Gefeilldref/i | Auckland  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg, Samöeg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Polynesia, ystyrir gan yr UE fel gwlad sy'n hafan i bobl sy'n osgoi trethi  |
| Gwlad | Samoa  |
| Arwynebedd | 2,842 km²  |
| Yn ffinio gyda | Unol Daleithiau America  |
| Cyfesurynnau | 13.745°S 172.2175°W  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Cynulliad Deddfwriaethol Samoa  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Pennaeth y Deyrnas  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Va'aletoa Sualauvi II  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Samoa  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Tuilaepa Aiono Sailele Malielegaoi, Fiamē Naomi Mataʻafa  |
|  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $843.9 miliwn, $832.4 miliwn  |
| Arian | Samoan tālā  |
| Cyfartaledd plant | 4.086  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.707  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad yn Oceania yn ne'r Cefnfor Tawel yw **Samoa** (**Gorllewin Samoa** o 1914 tan 1997). Mae'n cynnwys hanner gorllewinol Ynysoedd Samoa; mae'r ynysoedd dwyreiniol yn perthyn i Samoa America. Savai'i ac Upolu yw prif ynysoedd y wlad. Lleolir y brifddinas Apia ar Upolu.Pennaeth llywodraeth : Naomi Mataʻafa

Pentref ar Ynys Savai'i
 **Gwledydd a thiriogaethau Oceania**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Awstralia** |
Awstralia · Ynys Norfolk · Ynys y Nadolig · Ynysoedd Cocos

 |
|  | **Melanesia** |
Caledonia Newydd · Fanwatw · Ffiji · Papwa Gini Newydd · Ynysoedd Solomon

 |
|  | **Micronesia** |
Ciribas · Gwam · Nawrw · Palaw · Taleithiau Ffederal Micronesia · Ynysoedd Gogledd Mariana · Ynysoedd Marshall

 |
|  | **Polynesia** |
Niue · Polynesia Ffrengig · Samoa · Samoa America · Seland Newydd · Tocelaw · Tonga · Twfalw · Wallis a Futuna · Ynys Clipperton · Ynysoedd Cook · Ynysoedd Pitcairn

 |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Samoa**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Tocelaw

Tokelau|  |
|  |
| Arwyddair | Tokelau for the Almighty  |
| Math | grŵp o ynysoedd, rhestr o diriogaethau dibynnol, endid tiriogaethol gwleidyddol  |
|  |
| Prifddinas | Fakaofo  |
| Poblogaeth | 1,499  |
| Anthem | God Save the King  |
| Cylchfa amser | UTC+13:00, UTC+12:00  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Tokelauan, Saesneg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Seland Newydd  |
| Gwlad |  Tocelaw |
| Arwynebedd | 10 ±1 km²  |
| Cyfesurynnau | 9.1667°S 171.8333°W  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Arian | New Zealand dollar  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tiriogaeth yn ne'r Cefnfor Tawel yw **Tocelaw** (hefyd **Tokelau** ac **Ynysoedd Tocelaw**) sy'n perthyn i Seland Newydd ac sy'n cynnwys tair atol yn unig. Mae Cynulliad Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig wedi dynodi Tokelau yn Diriogaeth An-Hunanlywodraethol (*Non-Self-Governing Territory*). Hyd 1976 yr enw swyddogol oedd Ynysoedd Tocelaw (*Tokelau Islands*). Weithiau cyfeirir at Tocelaw o hyd yn Saesneg wrth yr hen enw trefedigaethol *The Union Islands*. Mae'n rhan o ynysoedd Polynesia.

Does gan Tocelaw ddim prifddinas fel y cyfryw, gyda chanolfan weinyddol ar gyfer pob un o'r tair ynys fechan. Mae tua 1,416 o bobl yn byw ar yr ynysoedd.

Saesneg yw'r iaith swyddogol, ond siaredir yr iaith Tocelaweg, un o ieithoedd Polynesia, gan fwyafrif yr ynyswyr.

## Dolenni allanol

* (Saesneg) Llywodraeth Tocelaw Archifwyd 2012-02-09 yn y Peiriant Wayback
* Atlas ar Wicigyfryngau

 **Gwledydd a thiriogaethau Oceania**[cuddio]

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Awstralia** |
Awstralia · Ynys Norfolk · Ynys y Nadolig · Ynysoedd Cocos

 |
|  | **Melanesia** |
Caledonia Newydd · Fanwatw · Ffiji · Papwa Gini Newydd · Ynysoedd Solomon

 |
|  | **Micronesia** |
Ciribas · Gwam · Nawrw · Palaw · Taleithiau Ffederal Micronesia · Ynysoedd Gogledd Mariana · Ynysoedd Marshall

 |
|  | **Polynesia** |
Niue · Polynesia Ffrengig · Samoa · Samoa America · Seland Newydd · Tocelaw · Tonga · Twfalw · Wallis a Futuna · Ynys Clipperton · Ynysoedd Cook · Ynysoedd Pitcairn

 |
# Twfalw

Twfalw|  |
| TwfalwTuvalu* (Twfaleg) |
|  |
| Arwyddair | Twfalw yr Hollalluog  |
| Math | ynys-genedl, gwladwriaeth sofran, teyrnas y Gymanwlad, gwlad, gwladwriaeth archipelagig  |
| Duration: 1 seconds.0:01 |
| Prifddinas | Funafuti  |
| Poblogaeth | 10,643  |
| Sefydlwyd | 1 Hydref 1978 (Annibyniaeth oddi wrth Lloegr (y DU)) |
| Anthem | Twfalw yr Hollalluog  |
| Pennaeth llywodraeth | Ben Do  |
| Cylchfa amser | UTC+12:00, Pacific/Funafuti  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Tuvaluan, Saesneg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Polynesia  |
| Arwynebedd | 25.14 km²  |
| Cyfesurynnau | 7.475°S 178.00556°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Llywodraeth Twfalw  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | teyrn Twfalw  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Charles III  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Twfalw  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Ben Do  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $60.2 miliwn, $60.35 miliwn  |
| Arian | Doler Twfalw, Doler Awstralia  |
| Cyfartaledd plant | 3.199, 3.188, 3.163, 3.144  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.641  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Mae **Twfalw** yn wlad ynysol yn y Cefnfor Tawel; y ddinas fwyaf ydy Fongafale sydd a phoblogaeth o tua 4,000.

Mae'r ynyswyr yn derbyn miliynau o ddoleri oddi wrth gwmnïau yn y maes cyfryngau am yr hawl i ddefnyddio'r parth lefel uchaf "*.tv*" ar ddiwedd eu henwau parth.

Yr hen enw ar yr ynysoedd oedd **Ynysoedd Ellice** a enwyd ar ôl Edward Ellice, gwleidydd a masnachwr Albanaidd oedd yn berchen ar longau cargo. Bu'r ynysoedd, am gyfnod, mewn undod ag Ynysoedd Gilbert, sef prif ran gweriniaeth Ciribati heddiw.

 **Gwledydd a thiriogaethau Oceania**[cuddio]

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Awstralia** |
Awstralia · Ynys Norfolk · Ynys y Nadolig · Ynysoedd Cocos

 |
|  | **Melanesia** |
Caledonia Newydd · Fanwatw · Ffiji · Papwa Gini Newydd · Ynysoedd Solomon

 |
|  | **Micronesia** |
Ciribas · Gwam · Nawrw · Palaw · Taleithiau Ffederal Micronesia · Ynysoedd Gogledd Mariana · Ynysoedd Marshall

 |
|  | **Polynesia** |
Niue · Polynesia Ffrengig · Samoa · Samoa America · Seland Newydd · Tocelaw · Tonga · Twfalw · Wallis a Futuna · Ynys Clipperton · Ynysoedd Cook · Ynysoedd Pitcairn

 |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Dwfalw**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*