Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Polynesia Ffrengig

Polynesia Ffrengig|  |
|  |
| Arwyddair | Liberté, Égalité, Fraternité  |
| Math | overseas collectivity of France  |
|  |
| Prifddinas | Papeete  |
| Poblogaeth | 278,786  |
| Sefydlwyd | * 1842
 |
| Anthem | ’Ia ora ’o Tahiti Nui  |
| Pennaeth llywodraeth | Édouard Fritch  |
| Cylchfa amser | UTC−10:00  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Ffrangeg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Tiriogaethau tramor Ffrainc  |
| Sir | Tiriogaethau tramor Ffrainc  |
| Gwlad |  Polynesia Ffrengig |
| Arwynebedd | 4,167 ±1 km²  |
| Cyfesurynnau | 17.7°S 149.4°W  |
| FR-PF  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Édouard Fritch  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $6,080 miliwn  |
| Arian | CFP Franc  |
| Cyfartaledd plant | 2.043  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tiriogaeth Ffrainc yn ne'r Cefnfor Tawel yw **Polynesia Ffrengig** (Ffrangeg: *Polynésie française*, Tahitïeg: *Pōrīnetia Farāni*). Fe'i lleolir yn ne-ddwyrain Polynesia i'r dwyrain o Ynysoedd Cook, i'r de-ddwyrain o Ciribati ac i'r gogledd-orllewin o Ynysoedd Pitcairn. Mae'n cynnwys tua 130 o ynysoedd mewn pum ynysfor. Papeete, ar yr ynys fwyaf Tahiti, yw'r brifddinas.

Dyma'r pum ynysfor:

* Ynysoedd Marquesas
	+ sy'n cynnwys 15 o ynysysoedd
* Ynysoedd Société
	+ sy'n cynnwys 14 o ynysoedd, gan gynnwys Bora Bora, Moorea a Tahiti
* Ynysoedd Tuamotu
	+ sy'n cynnwys 78 o ynysoedd, gan gynnwys y gadwyn fwyaf o atolau yn y byd
* Ynysoedd Gambier
	+ sy'n cynnwys 14 o ynysysoedd
* Ynysoedd Austral
	+ sy'n cynnwys 7 ynys

Golygfa ar ynys Bora Bora a'i lagŵn o'r awyr
Harbwr Vai'are, Moorea
 **Gwledydd a thiriogaethau Oceania**[cuddio]

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Awstralia** |
Awstralia · Ynys Norfolk · Ynys y Nadolig · Ynysoedd Cocos

 |
|  | **Melanesia** |
Caledonia Newydd · Fanwatw · Ffiji · Papwa Gini Newydd · Ynysoedd Solomon

 |
|  | **Micronesia** |
Ciribas · Gwam · Nawrw · Palaw · Taleithiau Ffederal Micronesia · Ynysoedd Gogledd Mariana · Ynysoedd Marshall

 |
|  | **Polynesia** |
Niue · Polynesia Ffrengig · Samoa · Samoa America · Seland Newydd · Tocelaw · Tonga · Twfalw · Wallis a Futuna · Ynys Clipperton · Ynysoedd Cook · Ynysoedd Pitcairn

 |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Oceania**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Puducherry

Puducherry|  |
| Math | dinas  |
|  |
| Sefydlwyd | * 1 Tachwedd 1954
 |
| Cylchfa amser | UTC+05:30  |
| Gefeilldref/i | Basse-Terre  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Puducherry  |
| Gwlad |  India |
| Arwynebedd | 19.54 km²  |
| Uwch y môr | 3 ±1 metr  |
| Cyfesurynnau | 11.93°N 79.83°E  |
| Cod post | 605001–605014  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Sefydlwydwyd gan | François Martin  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Golygfa stryd yn Puducherry
Dinas yn ne-ddwyrain India yw **Puducherry** (hefyd **Pondicherry**). Yn 2001 roedd ganddi boblogaeth o 973,829. Mae'n brifddinas tiriogaeth undebol Puducherry.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **India**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Saint Barthélemy

Saint Barthélemy|  |
|  |
| Math | overseas collectivity of France  |
| Enwyd ar ôl | Bartholomew Columbus  |
|  |
| Prifddinas | Gustavia  |
| Poblogaeth | 10,124  |
| Sefydlwyd | * 15 Gorffennaf 2007
 |
| Anthem | La Marseillaise  |
| Cylchfa amser | Cylchfa Amser yr Iwerydd  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Ffrangeg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Antilles Leiaf, Ynysoedd Leeward, Y Caribî  |
| Sir | Ffrainc  |
| Gwlad |  Ffrainc |
| Arwynebedd | 24 km²  |
| Gerllaw | Môr y Caribî  |
| Cyfesurynnau | 17.897728°N 62.834244°W  |
| FR-BL  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Arian | Ewro  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Ynys o darddiad folcanig ym Môr y Caribî sy'n diriogaeth dramor Ffrainc yw **Saint Barthélemy** (Ffrangeg: *Collectivité territoriale de Saint-Barthélemy*). Fe'i lleolir yn yr Antilles Lleiaf, i'r de-ddwyrain o ynys Sant Martin ac i'r gogledd o Saint Kitts. Mae'r ynys yn gyrchfan boblogaidd i dwristiaid.

Darganfuwyd yr ynys ym 1493 gan Christopher Columbus a enwodd yr ynys ar ôl ei frawd Bartolomeo. Ymsefydlodd y Ffrancod ar yr ynys ym 1648 ond fe'i gwerthwyd i Sweden ym 1784. Prynwyd yr ynys eto gan Ffrainc ym 1878. Gweinyddwyd yr ynys fel rhan o Guadeloupe tan 2007 pan ddaeth hi'n diriogaeth gwahanol.

Gustavia, prifddinas yr ynys
## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* (Ffrangeg) Gwefan Llywodraeth Saint Barthélemy

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **y Caribî**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Tiroedd Deheuol ac Antarctig Ffrainc

Tiroedd Deheuol ac Antarctig Ffrainc|  |
|  |
| Math | rhestr o diriogaethau dibynnol, endid tiriogaethol gwleidyddol  |
|  |
| Prifddinas | Port-aux-Français  |
| Poblogaeth | 196  |
| Sefydlwyd | * 6 Awst 1955
 |
| Anthem | La Marseillaise  |
| Cylchfa amser | UTC+04:00, UTC+05:00, UTC+10:00  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Ffrangeg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Tiriogaethau tramor Ffrainc  |
| Gwlad | Ffrainc  |
| Arwynebedd | 7,829 km²  |
| Cyfesurynnau | 43°S 67°E  |
| FR-TF  |
|  |
| Arian | Ewro  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tiriogaeth dramor Ffrainc yn Hemisffer y De yw **Tiroedd Deheuol ac Antarctig Ffrainc** (Ffrangeg: *Terres australes et antarctiques françaises* neu *TAAF*). Mae'n cynnwys sawl grŵp o ynysoedd yn ne Cefnfor India. Hefyd, mae Ffrainc yn hawlio Tir Adélie ar dir mawr Antarctica. Nid oes poblogaeth barhaol ond ymwelir y diriogaeth gan wyddonwyr, pysgotwyr a phersonél milwrol.

## Gweinyddiaeth

Rhennir y diriogaeth yn bum ardal:

| Ardal | Prifddinas | Poblogaeth yn y gaeaf | Poblogaeth yn yr haf | Arwynebedd (km²) | EEZ (km²)
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Îles Saint Paul et Amsterdam | Martin-de-Viviès | 25 | 45 | 61 | 502,533
 |
| Archipel Crozet | Alfred Faure | 25 | 45 | 352 | 567,475
 |
| Archipel des Kerguelen | Port-aux-Français | 70 | 110 | 7,215 | 563,869
 |
| Terre Adélie | Gorsaf Dumont d'Urville | 30 | 110 | 432,000 | -
 |
| Îles Éparses | Saint-Pierre | 56 | 56 | 38.6 | 593,276
 |
| **TAAF** | Saint-Pierre | 206 | 366 | 439,667 | 2,274,277
 |

Map o'r diriogaeth
## Dolenni allanol

* (Ffrangeg) Gwefan swyddogol Archifwyd 2008-12-22 yn y Peiriant Wayback
* (Saesneg) CIA World Factbook Archifwyd 2018-12-24 yn y Peiriant Wayback

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ddaearyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Saint-Pierre-et-Miquelon

Saint-Pierre-et-Miquelon|  |
|  |
| Arwyddair | A mare labor  |
| Math | overseas collectivity of France  |
|  |
| Prifddinas | Saint-Pierre  |
| Poblogaeth | 5,974  |
| Sefydlwyd | * 1700
 |
| Anthem | La Marseillaise  |
| Pennaeth llywodraeth | Stéphane Artano  |
| Cylchfa amser | UTC−03:00  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Ffrangeg  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad | Ffrainc  |
| Arwynebedd | 242 ±1 km²  |
| Uwch y môr | 240 metr  |
| Gerllaw | Cefnfor yr Iwerydd  |
| Yn ffinio gyda | Canada  |
| Cyfesurynnau | 46.85°N 56.3°W  |
| Cod post | 97500  |
| FR-PM  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Territorial Council of Saint Pierre and Miquelon  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Stéphane Artano  |
|  |
| Arian | Ewro  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Saint-Pierre-et-Miquelon
Ynysoedd sy'n un o diriogaethau tramor Ffrainc yng ngogledd Môr Iwerydd yw **Saint-Pierre-et-Miquelon**, Safant 25 km oddi ar arfordir Canada. Ar un adeg, roeddynt yn *département d'outre-mer*; ers 1985 mae ganddynt y statws o *collectivité territoriale*.

Mae tair prif ynys: Saint-Pierre, y leiaf o'r tair ond yr un lle mae 90% o'r boblogaeth yn byw, Miquelon, a Langlade. Ers y 18g, mae penrhyn tywodlyd yn cysylltu'r ddwy olaf.

Cafodd ynys Saint-Pierre ei henw gan y fforiwr Jacques Cartier yn 1536. Yn yr 16g, defnyddid yr ynysoedd gan bysgotwyr o Normandi, Gwlad y Basg a Llydaw. Erbyn cyfrifiad 1999, roedd y boblogaeth yn 6,316, gyda 5,618 o'r rhain ar Saint-Pierre.

Yr ynysoedd a rhan o Ganada
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Ogledd America**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Valle d'Aosta

Valle d'Aosta|  |
|  |
| Math | rhanbarth ymreolaethol gan statud arbennig, Q3622070  |
|  |
| Prifddinas | Aosta  |
| Poblogaeth | 125,666  |
| Pennaeth llywodraeth | Erik Lavévaz  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00, UTC+2  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Ffrangeg, Eidaleg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Gogledd yr Eidal  |
| Gwlad |  Yr Eidal |
| Arwynebedd | 3,263.22 ±0.01 km²  |
| Uwch y môr | 951 metr  |
| Yn ffinio gyda | Valais, Piemonte, Rhône-Alpes, Haute-Savoie, Savoie, Talaith Biella, Talaith Vercelli, Talaith Torino, Auvergne-Rhône-Alpes  |
| Cyfesurynnau | 45.72°N 7.37°E  |
| Cod post | 11100, 11010–11029  |
| IT-23  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Llywodraeth Valle d'Aosta  |
| Corff deddfwriaethol | Cyngor Rhanbarthol Valle d'Aosta  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | arlywydd Valle d'Aosta  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Erik Lavévaz  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Rhanbarth a thalaith yng ngogledd-orllewin yr Eidal yw **Valle d'Aosta** (Ffrangeg: *Vallée-d'Aoste* neu *Val-d'Aoste*).
Aosta yw'r brifddinas.

Saif Valle d'Aosta yn yr Alpau, ac mae'n cynnwys Mont Blanc a'r Matterhorn, y ddau ar y ffin. Mae'n ffinio ar Ffrainc yn y gorllewin, y Swistir yn y gogledd a rhanbarth Piemonte yn y de a'r dwyrain. Valle d'Aosta yw'r lleiaf o rhanbarthau'r Eidal o ran poblogaeth, a'r unig un nad yw wedi ei rannu'n daleithiau. Siaredir Ffrangeg gan gyfran o'r boblogaeth, ac mae'r Ffrangeg yn gyd-iaith swyddogol y rhanbarth gydag Eidaleg. Siaredir tafodiaith o Almaeneg mewn rhai rhannau hefyd.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y rhanbarth boblogaeth o 126,806.

Lleoliad Valle d'Aosta yn yr Eidal
Ers i dalaith Aosta gael ei diddymu ym 1945, nid yw rhanbarth Valle d'Aosta wedi'i rannu'n daleithiau. Darperir swyddogaethau gweinyddol taleithiol gan y llywodraeth ranbarthol. Rhennir y rhanbarth yn 74 cymuned.

## Cyfeiriadau
# Wallis a Futuna

Wallis a Futuna|  |
| Math | overseas collectivity of France  |
|  |
| Prifddinas | Mata-Utu  |
| Poblogaeth | 11,558  |
| Sefydlwyd | * 1961
 |
| Anthem | La Marseillaise  |
| Cylchfa amser | UTC+12:00  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Ffrangeg, Futunan, Wallisian  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Ffrainc  |
| Gwlad |  Wallis a Futuna |
| Arwynebedd | 274 ±1 km²  |
| Uwch y môr | 166 metr  |
| Cyfesurynnau | 14.30181°S 178.10932°W  |
| FR-WF  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Territorial Assembly of Wallis and Futuna  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd Ffrainc  |
|  |
| Arian | CFP Franc  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tiriogaeth Ffrainc yn ne'r Cefnfor Tawel yw **Wallis a Futuna** (Ffrangeg: *Wallis et Futuna*, Walliseg a Futunaeg: *Uvea mo Futuna*). Fe'i lleolir yng ngorllewin Polynesia i'r gogledd o Ffiji, i'r de o Twfalw ac i'r gorllewin o Samoa. Mae'n cynnwys tair prif ynys: Wallis neu Uvea yng ngogledd-ddwyrain y diriogaeth ac ynysoedd Futuna ac Alofi 250 km i'r de-orllewin. Mata-Utu ar ynys Wallis yw'r brifddinas.

Daw'r enw Wallis ar ôl y fforiwr Prydeinig Samuel Wallis.

Map o Wallis a Futuna
 **Gwledydd a thiriogaethau Oceania**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Awstralia** |
Awstralia · Ynys Norfolk · Ynys y Nadolig · Ynysoedd Cocos

 |
|  | **Melanesia** |
Caledonia Newydd · Fanwatw · Ffiji · Papwa Gini Newydd · Ynysoedd Solomon

 |
|  | **Micronesia** |
Ciribas · Gwam · Nawrw · Palaw · Taleithiau Ffederal Micronesia · Ynysoedd Gogledd Mariana · Ynysoedd Marshall

 |
|  | **Polynesia** |
Niue · Polynesia Ffrengig · Samoa · Samoa America · Seland Newydd · Tocelaw · Tonga · Twfalw · Wallis a Futuna · Ynys Clipperton · Ynysoedd Cook · Ynysoedd Pitcairn

 |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Oceania**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Ynys Clipperton

Ynys Clipperton|  |
| Math | ynys, rhestr o diriogaethau dibynnol, Atol, WWF ecoregion  |
| Enwyd ar ôl | John Clipperton, y Dioddefaint  |
|  |
| Poblogaeth | 0, 0  |
| Cylchfa amser | UTC−08:00  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Tiriogaethau tramor Ffrainc  |
| Sir | Ffrainc  |
| Gwlad |  Ffrainc |
| Arwynebedd | 6 km²  |
| Uwch y môr | 29 metr  |
| Gerllaw | Y Cefnfor Tawel  |
| Cyfesurynnau | 10.2939°N 109.2172°W  |
| Cod post | 98799  |
| FR-CP  |
| Rheolir gan | Minister for Overseas France  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tiriogaeth Ffrainc yn nwyrain y Cefnfor Tawel yw **Ynys Clipperton** (Ffrangeg:  *Île de Clipperton*), sy'n atol gwrel heb neb yn byw arni. Mae ganddi arwynebedd o 6 km². Fe'i lleolir tua 1,080 km o'r arfordir gorllewinol Mecsico. Mae ganddi'r statws arbennig o fod yn eiddo preifat Gwladwriaeth Ffrainc, o dan awdurdod uniongyrchol Gweinidog y Tramor.

Lleoliad Ynys Clipperton
## Hanes

Darganfuwyd yr ynys ym 1528 gan Alvaro Saavedra Cedrón a gomisiynwyd gan Hernando Cortés i ddarganfod llwybr i'r Philipinau.

Ailddarganfuwyd yr ynys ddydd Gwener y Groglith, 3 Ebrill 1711 gan y Ffrancwyr Martin de Chassiron a Michel Du Bocage. Fe wnaethant lunio'r map cyntaf a hawlio'r ynys am Ffrainc. Cafodd yr enw "Île de la Passion" ("Ynys y Dioddefaint"). Arweiniodd Bocage alldaith wyddonol yno ym 1725.

Daw'r enw cyfredol gan John Clipperton, môr-leidr a phreifatîr o Loegr a ymladdodd y Sbaenwyr yn gynnar yn y 18g. Efallai ei fod wedi ei defnyddio fel man cychwyn ar gyfer ei gyrchoedd.

Hawliwyd yr ynys gan Mecsico yn y 1840au, yr Unol Daleithiau ym 1858 a Ffrainc ym 1858. Fe'i cipiwydd gan Mecsico ym 1897, a phrynodd y British Pacific Island Company hawliau cloddio gwano o'r tir ym 1906. Erbyn 1914 roedd tua 100 o bobl - dynion, menywod a phlant - yn byw yno, yn cael eu cyflenwi bob dau fis gan long o Acapulco.

Ond ym 1914 suddodd y llong gyflenwi. Yn ystod anhrefn y Chwyldro Mecsico a'r Rhyfel Byd Cyntaf anghofiwyd yr ynyswyr. Daeth eu sefyllfa'n fwyfyw enbyd. Bu farw llawer o'r clefri poeth. Erbyn 1917 dim ond 15 o bobl oedd yn fyw. Ar ôl eu hachub ni wnaed mwy o ymdrechion i wladychu’r lle.

Ar ôl proses hir a ddechreuodd ym 1909, o'r diwedd datganodd Vittorio Emanuele III, brenin yr Eidal, gan weithredu fel cymrodeddwr, fod yr ynys yn feddiant Ffrengig.

Palmydd coco yn tyfu ar Ynys Clipperton
## Cyfeiriadau

 **Gwledydd a thiriogaethau Oceania**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Awstralia** |
Awstralia · Ynys Norfolk · Ynys y Nadolig · Ynysoedd Cocos

 |
|  | **Melanesia** |
Caledonia Newydd · Fanwatw · Ffiji · Papwa Gini Newydd · Ynysoedd Solomon

 |
|  | **Micronesia** |
Ciribas · Gwam · Nawrw · Palaw · Taleithiau Ffederal Micronesia · Ynysoedd Gogledd Mariana · Ynysoedd Marshall

 |
|  | **Polynesia** |
Niue · Polynesia Ffrengig · Samoa · Samoa America · Seland Newydd · Tocelaw · Tonga · Twfalw · Wallis a Futuna · Ynys Clipperton · Ynysoedd Cook · Ynysoedd Pitcairn

 |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Oceania**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Ffranco-Brofensaleg

Graziadio Isaia Ascoli, ieithydd o'r Eidal a ddyfeisiodd yr enw "Franco-Brofensaleg"
Iaith Romáwns yw **Arpitaneg** neu **Franco-Brofensaleg** (*francoprovençâl*, *arpetan* neu *patouès*) a siaredir yn nwyrain canol Ffrainc, gorllewin y Swistir a gogledd-orllewin yr Eidal. Mae ganddi nifer o dafodieithoedd ac mae'n perthyn yn agos i'r ieithoedd Romáwns cyfagos: ieithoedd Oïl, Ocsitaneg, Galo-Eidaleg a Romaunsch. Rhoddwyd yr enw *Franco-Brofensaleg* i'r iaith gan Graziadio Isaia Ascoli yn y 19g oherwydd ei bod yn rhannu nodweddion â Ffrangeg a Phrofensaleg heb fod yn un neu'r llall.

## Dosraniad

Siaradwyd Arpitaneg yn draddodiadol yn yr ardaloedd canlynol (Arpitania):

### Ffrainc

* Y rhan fwyaf o'r hen ranbarth Rhône-Alpes: Savoie, Forez, Bresse, Dombes, Revermont, Gex, Bugey, Lyon, Gogledd Dauphiné, rhan o Bourgogne-Franche-Comté, a Saône-et-Loire.

### Yr Eidal

* Dyffryn Aosta, ac eithrio'r cymdogaethau Walser Gressoney-Saint-Jean, Gressoney-La-Trinité ac Issime, yn Nyffryn Lys.
* Nifer fawr o gymdogaethau yn rhannau uchaf Dyffrynnoedd Arpitaneg Piemont
* Dau gilfach yn ardal y Pouilles o ganlyniad i all-fudo yn yr 14g: Faeto/Fayet a Celle di San Vito/Cèles de Sant Vuite.

Noder: Ocsitaneg a siaredir yn y dyffrynnoedd yn Ne Piemont (Dyffryn Suse, Dyffryn Cluson)

### Swistir

Y cyfan o'r ardal *romand* ble mae'r Ffrangeg yn iaith swyddogol (ac eithrio canton Jura ac ardal Moutier (yng nghanton Berne), sy'n rhan o ardal y Langues d'Oïl.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **iaith**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Catalaneg

Catalaneg|  |
| Enghraifft o: | iaith, iaith fyw  |
| Math | Occitano-Romance  |
| Rhan o | Ieithoedd rhanbarthol Ffrainc, Ieithoedd Sbaen, ieithoedd yr Eidal, languages of Andorra  |
| Yn cynnwys | Eastern Catalan, Western Catalan  |
|  |
| Enw brodorol | català  |
| Nifer y siaradwyr | - 4,873,396 (2021),
- 4,079,420 (2012),
- 5,100,000 (2012)
 |
| cod ISO 639-1 | ca  |
| cod ISO 639-2 | cat  |
| cod ISO 639-3 | cat  |
| Gwladwriaeth | Sbaen, Ffrainc, Andorra, Yr Eidal  |
| System ysgrifennu | Catalan alphabet, Catalan Braille  |
| Corff rheoleiddio | Institut d'Estudis Catalans, Acadèmia Valenciana de la Llengua  |
| Dynodwyr |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Un o'r ieithoedd Romáwns yw **Catalaneg** (neu **Catalwneg**; Catalaneg: *Català*). Heblaw Catalwnia ei hun, siaredir yr iaith yn Andorra, Falensia, yr Ynysoedd Balearig ac yn ne-orllewin Ffrainc. Yn ieithyddol, mae dau brif grŵp tafodieithol yn y Gatalaneg fodern: y tafodieithoedd gorllewinol, gan gynnwys Catalaneg y Gorllewin a Falensianeg; a'r grŵp dwyreiniol, gan gynnwys Catalaneg y Dwyrain, Baleareg, a Roussillonnais a'r dafodiaith a siaredir yn Alghero. Cyfeirir at y tiriogaethau lle siaredir Catalaneg fel y *Països Catalans* gan genedlaetholwyr.

## Nifer y siaradwyr

Yn ôl adroddiad a gyhoeddwyd yn 2025 gan Moose.it, mae dros 10 miliwn o bobl yn siarad Catalaneg ar hyn o bryd.

## Geirfa ac Ymadroddion

* Catalaneg: *Català*
* helo: *hola*
* os gwelwch chi'n dda: *si us plau*
* diolch: *gràcies*; *mercès*
* faint ydyw?: *quant val?*; *quant és?*
* ie: *sí*
* na: *no*
* Dydw i ddim yn deall: *No ho entenc*
* "Iechyd Da!": *salut!*
* Ydych chi'n siarad Cymraeg?: *Que parla el gal·lès?*
* Ydych chi'n siarad Catalaneg?: *Que parla el català?*

## Dysgu Catalaneg

Nid oes deunydd i ddysgu Catalaneg ar gael yn Gymraeg ar hyn o bryd, ond gall y rhain fod o ddefnydd:

* *Digui, digui... Curs de català per a estrangers*. A catalan Handbook. — Alan Yates and Toni Ibarz. — Generalitat de Catalunya. Departament de Cultura, 1993. -- ISBN 84-393-2579-7.
* *Teach Yourself Catalan*. — McGraw-Hill, 1993. — ISBN 0-8442-3755-8.
* *Colloquial Catalan*. — Toni Ibarz ac Alexander Ibarz. — Routledge, 2005. — ISBN 0-415-23412-3.

Catalaneg yn Ewrop
Grwpiau tafodiaith Catalaneg
## Viquipèdia

Logo Wikimedia Catalonia
Caiff y Wicipedia Galatlaneg ei hystyried yn un o'r wicis gorau, mewn urhyw iaith. Mae dros 760,000 o erthyglau (Ionawr 2025).

## Gweler hefyd

* Joan Oliver i Sallarès - un o lenorion mwyaf nodedig Catalwnia yn y 20G.

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

Wiciadur
Chwiliwch am Catalaneg
yn Wiciadur.

Wikipedia
 Argraffiad Catalaneg Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd

Catalaneg Archifwyd 2007-09-26 yn y Peiriant Wayback Mercator Cyfryngau

Learn Catalan online

Geiriadur Cymraeg-Catalaneg Archifwyd 2006-02-22 yn y Peiriant Wayback

Geiriadur Catalaneg-Cymraeg Archifwyd 2006-02-18 yn y Peiriant Wayback
# Corseg

Corseg|  |
| Enghraifft o: | iaith naturiol, iaith fyw  |
| Math | Tysganeg  |
| Rhan o | Ieithoedd rhanbarthol Ffrainc  |
| Yn cynnwys | Castellanese, Gallurese, Sassarese  |
|  |
| Enw brodorol | corsu  |
| Nifer y siaradwyr | - 151,000 (2013)
 |
| cod ISO 639-1 | co  |
| cod ISO 639-2 | cos  |
| cod ISO 639-3 | cos  |
| Gwladwriaeth | Ffrainc, Yr Eidal  |
| System ysgrifennu | y sgript Ladin  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0247v  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Iaith yn perthyn i deulu yr Ieithoedd Romáwns a siardeir ar ynys Corsica a gogledd ynys Sardinia yw **Corseg** (*Corsu* neu *Lingua Corsa*).

Am gyfnod hir, Corseg oedd unig iaith ynys Corsica, cyn iddi ddod yn rhan o Ffrainc yn 1768. Yn 1990, toedd tua 50% o drigolion yr ynys, tua 127,000, yn medru rhywfaint o'r iaith, a tua 10% yn ei defnyddio fel iaith gyntaf. Mae hyn yn cynharu a thua 70% oedd yn medru rhywfaint o'r iaith yn 1980.

Dysgir rhywfaint o'r iaith yn yr ysgolion bellach; mae'n bwnc dewisol yn yr ysgolion uwchradd.

Tafodieithoedd Corseg
## Statws

Mae gan y Gorseg statws iaith ranbarthol yn Ffrainc, mewn rhestr a gyhoeddwyd gan lywodraeth Ffrainc. Mae'r iaith yn ymddangos ar arwyddion ffyrdd yng Nghorsica. Er hynny, nid yw'n iaith swyddogol yn Ffrainc, gan mai'r Ffrangeg yn unig sydd â'r statws hwnnw (ers 1992). Ar 17 Mai 2013, pleidleisiodd Cynulliad Corsica o blaid cynnig oedd yn gwneud y Gorseg yn iaith cyd-swyddogol, gyda'r Ffrangeg . Fodd bynnag, ystyrir y cynnig yn un anghyfansoddiadol.

Arwydd dwyieithog gyda'r fersiwn Ffrangeg wedi ei beintio
## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **iaith**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Ocsitaneg

| Ocsitaneg
 |
| --- |
| occitan, lenga d'òc
 |
| Siaredir yn
 | Ffrainc Sbaen Yr Eidal Monaco
 |
| Cyfanswm siaradwyr
 | 500,000-1,000,000
 |
| Teulu ieithyddol
 | Indo-Ewropeaidd
* Italeg
	+ Romáwnseg
		- Italeg-Orllewinol
			* Gallo-Iberianeg
				+ Gallo-Romáwnseg
					- Ocsitaneg-Romáwnseg
						* Ocsitaneg
 |
| Tafodieithoedd
 | Aufergneg
Gwasgyneg
Languedoceg
Limousineg
Profensaleg
Fifaroeg-Alpaenaidd

 |
| Statws swyddogol
 |
| Iaith swyddogol yn
 | Catalwnia, Sbaen (hi yw iaith ddewisol Val d'Aran)
 |
| Rheoleiddir gan
 | Conselh de la Lenga Occitana (Cymraeg: Cyngor yr Ocsitaneg)
 |
| Codau ieithoedd
 |
| ISO 639-1
 | `oc` |
| ISO 639-2
 | `oci` |
| ISO 639-3
 | `oci` |
| Wylfa Ieithoedd
 | `–` |

Siaredir **Ocsitaneg** ( (ynganiad)  a adnabyddir hefyd fel **lenga d'òc**) yn Ne Ffrainc, yn bennaf yn ardal Profens, rhannau o'r Eidal (Dyffrynoedd Ocsitan), rhannau o Sbaen (Dyffryn Aran) ac ym Monaco; yn answyddogol, gelwir yr ardaloedd hyn yn Ocsitania. Mae'r Ocsitaneg yn un o'r ieithoedd Romáwns ac mae'n perthyn yn agos i Gatalaneg.

Nid yw Ffrainc wedi cefnogi'r iaith yn effeithiol, ac mae'r niferoedd sy'n siarad Ocsitaneg heddiw'n lleihau, ond caiff ei hystyried yn iaith swyddogol gan Lywodraeth Catalwnia. Ymhlith y siaradwr enwog mae Frédéric Mistral, bardd Provençal. Oherwydd y diffyg cefnogaeth iddi gan Ffrainc, nid oes un iaith safonol ac mae chwe tafodiaith a chwe ffurf ysgrifenedig. Mae UNESCO yn ystyried pedair o'r tafodieithoedd hyn 'yn beryg enbyd o ddiflannu', ac wedi rhestru yn eu 'Rhestr Coch o Ieithoedd mewn Perygl'. Y bedair yw: Provençal, Auvergnat, Limousin and Languedocien. Ystyrir y ddwy arall, Gascon a Vivaro-Alpine 'mewn peryg'.

*Siaradwch Ffrangeg - byddwch bur*
(arwydd ar wal ysgol yng Ngwlad yr Oc)
## Gweler hefyd

* Llenyddiaeth Ocsitaneg
* Profens
* Trwbadŵr

## Cyfeiriadau

### Dolenni allanol

* Ocsitaneg Archifwyd 2007-09-26 yn y Peiriant Wayback Mercator Cyfryngau
* Diccionari general occitan
* Occitanet
* Institut Occitan Archifwyd 2013-08-18 yn y Peiriant Wayback

Wikipedia
 Argraffiad Ocsitaneg Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd

Wiciadur
Chwiliwch am Ocsitaneg
yn Wiciadur.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **iaith**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Ffrainc**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Gatalwnia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Fflemeg

Iaith frodorol Fflandrys yw'r **Fflemeg**, tafodiaith o'r Iseldireg i rai, ond iaith ar wahân i lawer. Debyg iawn ydyw i Iseldireg (*Nederlands*). Mae hi'n rhan o'r teuluoedd ieithyddol Indo-Ewropeaidd. Mae'n perthyn i'r teulu ieithyddol Germanaidd fel Saesneg ac Almaeneg fodern.

Mae Gogledd-ddwyrain Ffrainc (o gwmpas Dunkerque) tua'r ffin a Gwlad Belg hefyd yn rhan o Fflandrys ac o fan'ma y daeth y Ffleminiaid enwog o Dde Sir Benfro yn amser y Normaniaid.

Roedd Fflemeg dan oruchafiaeth y Ffrangeg yn y ddwy wlad am ganrifoedd. Ers y 1950au mae mudiad i ailsefydlu'r iaith wedi llwyddo i'r fath raddau bod arwyddion uniaith Fflemeg erbyn hyn yn Vlanderen, a rhai dwyieithog ym Mrwsel ac mae hi'n iaith swyddogol drwy Wlad Belg i gyd.