Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Haiti

Haiti|  |
| Gweriniaeth HaitiRépublique d'Haïti* (Ffrangeg) *Repiblik d Ayiti* (Creol Haiti) |
|  |
| Arwyddair | Profa fo!  |
| Math | gwladwriaeth sofran, ynys-genedl, gwlad  |
| Duration: 1 seconds.0:01 |
| Prifddinas | Port-au-Prince  |
| Poblogaeth | 10,981,229  |
| Sefydlwyd | 1 Ionawr 1804 (Datganiad o Annibyniaeth oddi wrth Ffrainc) 15 Awst 1934 (Annibyniaeth oddi wrth UDA |
| Anthem | La Dessalinienne  |
| Pennaeth llywodraeth | Alix Didier Fils-Aimé  |
| Cylchfa amser | UTC−05:00, America/Port-au-Prince  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Ffrangeg, Creol Haiti  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | America Ladin  |
| Gwlad | Haiti  |
| Arwynebedd | 27,750 km²  |
| Yn ffinio gyda | Gweriniaeth Dominica, Unol Daleithiau America, Ynysoedd Turks a Caicos  |
| Cyfesurynnau | 19°N 72.8°W  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Llywodraeth Haiti  |
| Corff deddfwriaethol | Senedd Haiti  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd Haiti  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Transitional Presidential Council  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Rhestr Prif Weinidogion Haiti  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Alix Didier Fils-Aimé  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $20,877 miliwn, $20,254 miliwn  |
| Arian | gourde  |
| Canran y diwaith | 7 ±1 canran  |
| Cyfartaledd plant | 3.033  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.535  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad yn Ynysoedd y Caribî yw **Haiti** (Ffrangeg: *Haïti*, Creol Haiti: *Ayiti*). Mae'n cynnyws traean gorllewinol ynys Hispaniola ynghyd â nifer o ynysoedd llai megis La Gonâve a Tortuga. Mae'r gweddill o Hispaniola'n perthyn i Weriniaeth Dominica. Ystyr yr enw (*Ayiti*) ydy "mynydd uchel" yn yr iaith frodorol Taíno.

Cafwyd daeargryn yno ar 12 Ionawr 2010 a oedd yn mesur 7.0 ar y Raddfa a chredir fod oddeutu 220,000 wedi marw.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Haiti**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Rwanda

Rwanda|  |
| Gweriniaeth RwandaRepubulika y'u Rwanda* (Kinyarwanda) *République du Rwanda* (Ffrangeg) *Jamhuri ya Rwanda* (Swahili) |
|  |
| Arwyddair | Undod, Gwaith, Gwladgarwch  |
| Math | gwladwriaeth sofran, gwlad, gweriniaeth  |
| Duration: 2 seconds.0:02 |
| Prifddinas | Kigali  |
| Poblogaeth | 14,569,341  |
| Sefydlwyd | 15g (Brenhiniaeth Rwanda) 1959–1961 (Chwyldro Rwanda) 1 Gorffennaf 1961 (Cyhoeddwyd) 1 Gorffennaf 1962 (Annibyniaeth oddi wrth Gwlad Belg) |
| Anthem | Rwanda hardd  |
| Pennaeth llywodraeth | Justin Nsengiyumva  |
| Cylchfa amser | UTC+2, Africa/Kigali  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Kinyarwanda, Saesneg, Ffrangeg, Swahili  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Yr Undeb Affricanaidd, Economic Community of the Great Lakes Countries  |
| Arwynebedd | 26,338 ±1 km²  |
| Yn ffinio gyda | Wganda, Tansanïa, Bwrwndi, Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo  |
| Cyfesurynnau | 2°S 30°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Cabinet of Rwanda  |
| Corff deddfwriaethol | Llywodraeth Rwanda  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd Rwanda  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Paul Kagame  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Rwanda  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Justin Nsengiyumva  |
|  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $14,252 miliwn  |
| Arian | Ffranc Rwanda  |
| Canran y diwaith | 1 ±1 canran  |
| Cyfartaledd plant | 3.7  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.578  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad yn Affrica yw **Gweriniaeth Rwanda** neu **Rwanda** (yn Kinyarwanda: *Repubulika y'u Rwanda*, yn Saesneg: *Republic of Rwanda*, yn Ffrangeg: *République Rwandaise*). Gwledydd cyfagos yw Wganda i'r gogledd, Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo (Kinshasa) i'r gorllewin, Bwrwndi i'r de, a Tansanïa i’r drywain.

Mae hi'n annibynnol ers 1962. Yn 1994, laddwyd rhwng 500,000 a miliwn o bobl yn Hil-laddiad Rwanda.

Prifddinas Rwanda yw Kigali.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Rwanda**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Seychelles

Seychelles|  |
| République des Seychelles (Ffrangeg) |
|  |
| Arwyddair | Mae Diwedd y Gwaith yn ei Goroni  |
| Math | gweriniaeth, gwladwriaeth sofran, ynys-genedl, gwlad, gwladwriaeth archipelagig  |
| Enwyd ar ôl | Jean Moreau de Séchelles  |
|  |
| Prifddinas | Victoria, Seychelles  |
| Poblogaeth | 119,773  |
| Sefydlwyd | Datganiad o Annibyniaeth ar 29 Mehefin 1976 (Annibyniaeth oddi wrth Lloegr) |
| Anthem | Koste Seselwa  |
| Pennaeth llywodraeth | Patrick Herminie  |
| Cylchfa amser | UTC+04:00, Indian/Mahe  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Ffrangeg, Saesneg, Seychellois Creole  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | ystyrir gan yr UE fel gwlad sy'n hafan i bobl sy'n osgoi trethi  |
| Gwlad | Seychelles  |
| Arwynebedd | 459 km²  |
| Yn ffinio gyda | Ffrainc, Y Comoros, Tansanïa, Madagasgar, Mawrisiws  |
| Cyfesurynnau | 7.1°S 52.76667°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Cynulliad Cenedlaethol  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd y Seychelles  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Patrick Herminie  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Arlywydd y Seychelles  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Patrick Herminie  |
|  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $1,287 miliwn, $1,588 miliwn  |
| Arian | Seychellois rupee  |
| Cyfartaledd plant | 2.3  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.785  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Ynysoedd a gwlad sofran yng Nghefnfor India yw **Seychelles**. Y brifddinas yw Victoria, ar y brif ynys Mahé. Mae poblogaeth y wlad gyfan tua'r un maint a Wrecsam ac ychydig llai na Chasnewydd.

## Daearyddiaeth

Yn ddaearyddol mae Ynysoedd y Seychelles yn perthyn i gyfandir Affrica, er eu bod yn gorwedd yng Nghefnfor India. Ceir 87 o ynysoedd wedi eu gwasgaru yn y cefnfor i'r gogledd-ddwyrain o ynys Madagasgar. Mahé yw'r ynys fwyaf, lle ceir y brifddinas Victoria, ac yno y mae'r mwyafrif o'r boblogaeth yn byw.

## Hanes

Sefydlwyd gwladfa ar yr ynysoedd, a oedd heb bobl yn byw arnynt cyn hynny, gan Ffrainc yn y 18g i fydu sbeis. Cafodd y wladfa ei chipio gan Brydain Fawr ym 1794. Roedd yn diriogaeth ddibynnol ar Mawrisiws o 1814 tan 1903, pan wnaethpwyd yr ynysoedd yn un o wladfeydd y Goron. Ym 1976 daeth yn weriniaeth annibynnol o fewn y Gymanwlad Brydeinig. Enwyd yr Ynysoedd yn 1756 fel teyrnged i Weinidog Cyllid Ffraing, Jean Moreau de Séchelles, ac addaswyd y sillafu i Seychelles gyda rheolaeth Brydeinig yn yr 19g.

## Gwleidyddiaeth

Gweriniaeth yw Seychelles.

## Diwylliant

Mae llawer o'r boblogaeth o dras gymysg Ewropeaidd ac Affricanaidd ac mae eu diwylliant yn adlewyrchu hynny, gyda phobl yn siarad Ffrangeg, Saesneg a'r Creol leol.

## Economi

Mae'r ynysoedd yn dibynnu i raddau helaeth ar dwristiaeth ac yn gyrchfan poblogaidd ar gyfer gwyliau moethus gan bobl o Ewrop.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Seychelles**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Tsiad

Tsiad|  |
| Gweriniaeth Tsiadجمهورية تشاد* (Arabeg) *République du Tchad* (Ffrangeg |
|  |
| Arwyddair | Undod, Gwaith, Cynnydd  |
| Math | gwladwriaeth sofran, gwlad dirgaeedig, gwlad  |
| Enwyd ar ôl | Llyn Tsiad  |
|  |
| Prifddinas | N'Djamena  |
| Poblogaeth | 19,319,064  |
| Sefydlwyd | 11 Awst 1960 (Annibyniaeth oddi wrth Ffrainc) |
| Anthem | La Tchadienne  |
| Pennaeth llywodraeth | Albert Pahimi Padacké, Idriss Déby  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00, Africa/Ndjamena  |
| Gefeilldref/i | Aisai  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Ffrangeg, Arabeg  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad | Tsiad  |
| Arwynebedd | 1,284,000 km²  |
| Gerllaw | Llyn Tsiad  |
| Yn ffinio gyda | Camerŵn, Libia, Niger, Nigeria, Swdan, Gweriniaeth Canolbarth Affrica, Y Cynghrair Arabaidd  |
| Cyfesurynnau | 15.46667°N 19.4°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Llywodraeth Tsiad  |
| Corff deddfwriaethol | Cynulliad Cenedlaethol  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd Tsiad  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Mahamat Déby  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Arlywydd Tsiad  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Albert Pahimi Padacké, Idriss Déby  |
|  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $11,780 miliwn, $12,704 miliwn  |
| Arian | Ffranc Canol Affrica (CFA)  |
| Canran y diwaith | 7 ±1 canran  |
| Cyfartaledd plant | 6.156  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.394  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad dirgaeedig yng Nghanolbarth Affrica yw **Gweriniaeth Tsiad** neu **Tsiad** (yn Ffrangeg: *République du Tchad*; yn Arabeg: *جمهورية تشاد*). Gwledydd cyfagos yw Gweriniaeth Canolbarth Affrica a Camerŵn i'r de, Swdan i'r dwyrain, Libia i'r gogledd, a Niger a Nigeria i'r gorllewin. Tsiad yw'r wlad dirgaeedig drydedd fwyaf yn y byd o ran arwynebedd.

Enillodd Tsiad ei hannibyniaeth oddi wrth Ffrainc yn 1960.

Prifddinas Tsiad yw N'Djamena.

## Pobl o Tsiad

* Joseph Brahim Seid (1927–1980), awdur a gwleidydd
* Idriss Déby (1952–2021), cyn-Arlywydd a bu farw wrth arwain ei fyddin yn erbyn gwrthryfelwyr FACT

## Cyfeiriadau

## Darllen pellach

* Bernard Lanne, *Histoire politique du Tchad de 1945 à 1958: administration, partis, elections* (Paris: Karthala, 1998)

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Tsiad**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Beilïaeth Jersey

Jersey|  |
|  |
|  |
| Math | Tiriogaethau dibynnol y Goron  |
|  |
| Prifddinas | Saint Helier  |
| Poblogaeth | 103,267  |
| Sefydlwyd | * 12 Rhagfyr 1651
 |
| Anthem | God Save the King, Island Home  |
| Pennaeth llywodraeth | John Le Fondré  |
| Cylchfa amser | Amser Safonol Greenwich, Amser Gorllewin Ewrop, UTC+00:00  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg, Jersey Legal French, Jèrriais  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | British Islands, Gogledd Ewrop  |
| Gwlad |  Y Deyrnas Unedig |
| Arwynebedd | 118.2 km²  |
| Gerllaw | Môr Udd  |
| Cyfesurynnau | 49.19°N 2.11°W  |
| GB-JSY  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | States Assembly  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | teyrn y Deyrnas Unedig  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Charles III  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Chief Minister of Jersey  |
| Pennaeth y Llywodraeth | John Le Fondré  |
|  |
| Arian | Jersey pound, punt sterling  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tiriogaeth ddibynnol y Goron yn Ynysoedd y Sianel yw **Beilïaeth Jersey** sydd yn cynnwys Jersey, Écréhous, Minquiers, Pierres de Lecq, a Les Dirouilles. Hon yw un o'r ddwy feilïaeth yn y Sianel; y llall yw Beilïaeth Ynys y Garn.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Ynysoedd y Sianel**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Mawritania

Mawritania|  |
| Gweriniaeth Islamaidd Mawritaniaالجمهورية الإسلامية الموريتانية (Arabeg)* |
|  |
| Arwyddair | Anrhydedd, Brawdoliaeth, Cyfiawnder  |
| Math | Gweriniaeth Islamaidd, gwladwriaeth sofran, gwlad  |
| Enwyd ar ôl | Mwriaid, Mauretania  |
| Duration: 2 seconds.0:02 |
| Prifddinas | Nouakchott  |
| Poblogaeth | 4,736,139  |
| Sefydlwyd | 28 Tachwedd 1960 (Annibyniaeth oddi wrth Ffrainc) |
| Anthem | Anthem Genedlaethol Mawritania  |
| Pennaeth llywodraeth | Moctar Ould Diay  |
| Cylchfa amser | UTC+00:00, Africa/Nouakchott  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Arabeg  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad | Mawritania  |
| Arwynebedd | 1,030,700 ±1 km²  |
| Gerllaw | Cefnfor yr Iwerydd  |
| Yn ffinio gyda | Gorllewin Sahara, Algeria, Mali, Senegal  |
| Cyfesurynnau | 21°N 11°W  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Llywodraeth Mawritania  |
| Corff deddfwriaethol | National Assembly  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd Mawritania  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Mohamed Ould Ghazouani  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Mawritania  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Moctar Ould Diay  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $9,996 miliwn, $10,375 miliwn  |
| Arian | ouguiya Mawritania  |
| Canran y diwaith | 31 ±1 canran  |
| Cyfartaledd plant | 4.603  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.556  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

*Gweler hefyd: Mauretania*
Gwlad yng ngorllewin Affrica yw **Mawritania** (yn swyddogol **Gweriniaeth Islamaidd Mawritania**). Mae'n ffinio â Senegal yn y de, Mali yn y de-ddwyrain a dwyrain, Algeria yn y gogledd-ddwyrain, a Gorllewin Sahara yn y gogledd.

## Daearyddiaeth

Prifddinas y wlad yw Nouakchott, ger yr arfordir.

## Hanes

## Economi

## Gweler hefyd

* Maghreb
* Undeb y Maghreb Arabaidd

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Fawritania**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Mawrisiws

Mauritius|  |
| Gweriniaeth MauritiusRépublique de Maurice* (Ffrangeg)
*Repiblik Moris* (Morisyeg) |
|  |
| Arwyddair | Seren ac Allwedd Cefnfor India  |
| Math | gwladwriaeth sofran, ynys-genedl, gwladwriaeth archipelagig, gwlad  |
| Enwyd ar ôl | Mauritius Island  |
|  |
| Prifddinas | Port Louis  |
| Poblogaeth | 1,264,613  |
| Sefydlwyd | 7 Medi 1822 (Annibyniaeth oddi wrth Portiwgal) 29 Awst 1825 (Cydnabod) 15 Tachwedd 1889 (Gwladwriaeth) |
| Anthem | Mamwlad  |
| Pennaeth llywodraeth | Pravind Jugnauth  |
| Cylchfa amser | UTC+04:00, India/Mawrisiws  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg, Ffrangeg  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad | Mawrisiws  |
| Arwynebedd | 2,040 km²  |
| Gerllaw | Cefnfor India  |
| Yn ffinio gyda | Ffrainc, Seychelles, Maldives  |
| Cyfesurynnau | 20.2°S 57.5°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Llywodraeth Mawrisiws  |
| Corff deddfwriaethol | Cynulliad Cenedlaethol Mauritius  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd Mawrisiws  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Dharam Gokhool  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Mawrisiws  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Pravind Jugnauth  |
|  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $11,476 miliwn, $12,898 miliwn  |
| Arian | Mauritian rupee  |
| Canran y diwaith | 8 ±1 canran  |
| Cyfartaledd plant | 1.43  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.802  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad ynysol yng Nghefnfor India yw **Gweriniaeth Mawrisiws**. Mae'r wlad yn cynnwys Rodrigues (560 km i'r dwyrain o'r brif ynys), Cargados Carajos (300 km i'r gogledd) ac Ynysoedd Agalega (1,100 km i'r gogledd).

Saesneg yw iaith swyddogol Mawrisiws ond mae'r mwyafrif o'r boblogaeth yn siarad Creol Mawrisiws (*Morisyen*). Siaredir Ffrangeg, ieithoedd India fel Bhojpuri ac ieithoedd Tsieina hefyd.

Map o Fawrisiws
## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* (Saesneg) Gwefan Llywodraeth Mawrisiws Archifwyd 2007-03-05 yn y Peiriant Wayback

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Fawrisiws**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Ieithoedd Romáwns

Dosbarthiad byd-eang y prif ieithoedd Romáwns. Gwyrdd: Sbaeneg; Oren: Portiwgaleg; Glas:Ffrangeg; Melyn: Eidaleg; Coch:Romaneg
Mae'r **Ieithoedd Romáwns** (neu **Ieithoedd Rhufeinaidd**) yn deulu ieithyddol sy'n perthyn i'r ieithoedd Indo-Ewropeaidd.

Yr ieithoedd yw:

* Aragoneg
* Catalaneg
* Corseg
* Dalmatieg (Veliot\*)
* Eidaleg
* Ffrangeg (Ffrangeg, Ffrangeg Creol, Ffrangeg Normanaidd\*, Picardeg, Galaweg)
* Galiseg
* Ocsitaneg
* Portiwgaleg (Portiwgaleg, Portiwgaleg Creol)
* Profensaleg neu Arpitaneg
* Rwmaneg (Rwmaneg neu Daco-Rwmaneg, Aromunieg neu Macedo-Rwmaneg, Megleniteg neu Megleno-Rwmaneg, Istro-Rwmaneg)
* Sardeg
* Ffriŵleg
* Ladineg
* Románsh
* Sbaeneg (Sbaeneg, Sbaeneg Creol, Sbaeneg Iddewig neu Ladino) gelwir hefyd yn Castileg

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **iaith**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Walonia

Walonia|  |
|  |
| Math | rhanbarth yng Ngwlad Belg  |
| Enwyd ar ôl | Wallonia  |
| Nl-Wallonië.ogg  |
| Prifddinas | Namur  |
| Poblogaeth | 3,704,990  |
| Sefydlwyd | * 8 Awst 1980
 |
| Anthem | Le Chant des Wallons  |
| Pennaeth llywodraeth | Elio Di Rupo  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Ffrangeg, Almaeneg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Gwlad Belg  |
| Gwlad |  Gwlad Belg |
| Arwynebedd | 16,844 km²  |
| Uwch y môr | 163 metr  |
| Yn ffinio gyda | Flemish Region, Rheinland-Pfalz, Limburg, Nordrhein-Westfalen, Hauts-de-France, Grand Est  |
| Cyfesurynnau | 50.35°N 5.27°E  |
| BE-WAL  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Parliament of Wallonia  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Minister-President of Wallonia  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Elio Di Rupo  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Rhanbarth sy'n ffurfio rhan ddeheuol Gwlad Belg yw **Walonia** (Ffrangeg: *Wallonie*, Iseldireg: **Wallonië**). Dyma'r rhan Ffrangeg ei hiaith o Wlad Belg, er bod tua 70,000 o'r boblogaeth yn siarad Almaeneg fel mamiaith yn y dwyrain.

Lleoliad Walonia (gwyrdd tywyll) o fewn Gwlad Belg (golau gwyrdd) ac Ewrop
Y brifddinas yw Namur, er mai Charleroi yw'r ddinas fwyaf a Liège yr ardal ddinesig fwyaf. Gydag arwynebedd o 16.844 km² mae Walonia'n ffurfio 55% o Wlad Belg, ond yn cynnwys dim ond 33% o'r boblogaeth, 3,456,775 yn 2008. Daw'r enw o'r un gwreiddyn Almaenaidd a *Wales* am Gymru, o *\*Weleas*, yn golygu tramorwyr Lladin eu hiaith neu Rufeiniedig. Rhennir Walonia yn bum talaith:

* Brabant Walonaidd, prifddinas Wavre
* Hainaut, prifddinas Mons
* Liège, prifddinas Liège
* Luxembourg, prifddinas Arlon
* Namur, prifddinas Namur

Yn ystod y 19g a dechrau'r 20g, roedd Walonia yn ardal ddiwydiannol bwysig, ac yn gyfoethocach na Fflandrys, y rhan Iseldireg ei iaith o Wlad Belg. Gyda dirywiad y diwydiannau trwm, mae yn awr yn llai cyfoethog na Fflandrys. Mae gan Walonia ei hanthem genedlaethol eu hun, *Le Chant des Wallons*.
# Québec (talaith)

Québec|  |
|  |
| Arwyddair | Je me souviens  |
| Math | Talaith Canada  |
| Enwyd ar ôl | Québec  |
| FR-Québec.ogg  |
| Prifddinas | Québec  |
| Poblogaeth | 8,501,833  |
| Sefydlwyd | * 1 Gorffennaf 1867 (Constitution Act, 1867)
 |
| Pennaeth llywodraeth | Christine Fréchette  |
| Cylchfa amser | Cylchfa Amser y Dwyrain, Cylchfa Amser yr Iwerydd, UTC−04:00  |
| Gefeilldref/i | Shanghai, Kyoto, Bafaria  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Ffrangeg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Canada  |
| Gwlad |  Canada |
| Arwynebedd | 1,542,056 km²  |
| Gerllaw | Llyn Champlain, Afon St Lawrence, Bae Hudson  |
| Yn ffinio gyda | New Hampshire, Maine, Brunswick Newydd, Newfoundland a Labrador, Efrog Newydd, Vermont, Ontario, Nunavut  |
| Cyfesurynnau | 52°N 72°W  |
| Cod post | G, H, J  |
| CA-QC  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Government of Quebec  |
| Corff deddfwriaethol | Legislature of Quebec  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | teyrn Canada  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Charles III  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Premier of Quebec  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Christine Fréchette  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | 449,051 miliwn C$  |
| Arian | doler  |
| Cyfartaledd plant | 1.5708  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Talaith fwyaf o ran tiriogaeth a'r ail o ran poblogaeth yng Nghanada yw **Québec** (Ffrangeg "Québec") neu yn Gymraeg **Cwebéc**. Fe'i lleolir yn nwyrain Canada. I'r gorllewin mae talaith Ontario, Bae James a Bae Hudson; i'r gogledd mae Culfor Hudson a Bae Ungava; i'r dwyrain mae Gwlff St Lawrence a thaleithiau Newfoundland a Labrador a New Brunswick; ac i'r de mae'r Unol Daleithiau (taleithiau Efrog Newydd, New Hampshire, Vermont a Maine. Mae'r rhan fwyaf o'r boblogaeth yn byw ar lannau Afon St Lawrence, ac mae ardaloedd gogleddol y dalaith yn denau eu poblogaeth.

Québec yw'r unig dalaith yng Nghanada lle mae mwyafrif y boblogaeth (82%) yn siarad Ffrangeg fel mamiaith. Ffrangeg yw'r unig iaith swyddogol. Siaredir Saesneg fel mamiaith gan tuag 8% o'r boblogaeth gan fwyaf yn Montréal, dinas fwyaf poblog y dalaith, ac yn ardal Outaouais ar y ffin ag Ontario. Dinas Québec yw ei phrifddinas. Yn ôl y cyfreithiau iaith, mae'n rhaid i'r llythyrennau Ffrangeg ar arwyddion fod yn fwy na llythyrennau unrhyw iaith arall. [1] Mae hon yn achosi problemau i fwytai Tsieineaidd, achos bod rhaid i lythyrennau Tseineg fod yn eitha fawr i fod yn ddealladwy.

Astudiaeth feirniadol o dair gwlad – Québec, Catalunya a Chymru gan Paul W. Birt
## Cyfeiriadau

|  |  |
| --- | --- |
| **Taleithiau a thiriogaethau Canada** |  |
| **Taleithiau:** Alberta | British Columbia | Manitoba | New Brunswick | Nova Scotia | Ontario | Québec
 |
| Saskatchewan | Prince Edward Island | Newfoundland a Labrador
 |
| **Tiriogaethau:** Nunavut | Tiriogaethau'r Gogledd-orllewin | Yukon
 |
# Rhanbarth Brwsel-Prifddinas

Rhanbarth Brwsel-Prifddinas|  |
|  |
| Math | rhanbarth yng Ngwlad Belg, dinas fawr, y ddinas fwyaf  |
| Enwyd ar ôl | Brussels  |
| Nl-Brussels Hoofdstedelijk Gewest.ogg  |
| Prifddinas | Dinas Brwsel  |
| Poblogaeth | 1,255,795  |
| Sefydlwyd | * 12 Ionawr 1989 (Special Law on the Brussels Institutions)
 |
| Pennaeth llywodraeth | Rudi Vervoort  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00  |
| Gefeilldref/i | {{int:show}}Ljubljana, Sofia, Tirana, Akhisar, Washington  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Iseldireg, Ffrangeg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Gwlad Belg  |
| Gwlad |  Gwlad Belg |
| Arwynebedd | 161.38 km²  |
| Uwch y môr | 13 ±1 metr, 23 metr  |
| Yn ffinio gyda | Brabant Fflandrysaidd, Flemish Region  |
| Cyfesurynnau | 50.8467°N 4.3525°E  |
| BE-BRU  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Government of the Brussels-Capital Region  |
| Corff deddfwriaethol | Parliament of the Brussels-Capital Region  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Minister-President of the Brussels-Capital Region  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Rudi Vervoort  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Rhanbarth o Wlad Belg yw **Rhanbarth Brwsel-Prifddinas** (Ffrangeg: *Région de Bruxelles-Capitale*, Iseldireg: *Brussels Hoofdstedelijk Gewest*). Mae'n llawer llai na'r ddau ranbarth arall, Fflandrys a Walonia, gydag arwynebedd o 161 km², sef yr ardal o amgylch dinas Brwsel. Roedd y boblogaeth yn 1,104,346 yn 2010.

Lleoliad Rhanbarth Brwsel-Prifddinas
Mae Rhanbarth Brwsel-Prifddinas yn cael ei hamgylchynu gan dalaith Brabant Fflandrysaidd, un o daleithiau Fflandrys. Mae'r rhanbarth yn swyddogol ddwyieithog, Ffrangeg ac Iseldireg. Amcangyfrir fod 60 - 65% o'r boblogaeth yn siarad Ffrangeg fel iaith gyntaf a 10 - 15% yn siarad Iseldireg fel iaith gyntaf; gyda'r gweddill yn dramorwyr sydd fel rheol yn medru Ffrangeg.

## Dolen allanol

www.brussels.irisnet.be
# Caledonia Newydd

Caledonia Newydd|  |
|  |
| Math | rhestr o diriogaethau dibynnol, overseas collectivity of France  |
| Enwyd ar ôl | Yr Alban  |
|  |
| Prifddinas | Nouméa  |
| Poblogaeth | 278,500  |
| Sefydlwyd | * 1853
 |
| Anthem | Soyons unis, devenons frères  |
| Pennaeth llywodraeth | Philippe Germain  |
| Cylchfa amser | UTC+11:00  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Ffrangeg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Tiriogaethau tramor Ffrainc  |
| Sir | Ffrainc  |
| Gwlad |  Caledonia Newydd |
| Arwynebedd | 18,576 ±1 km²  |
| Gerllaw | De'r Cefnfor Tawel  |
| Yn ffinio gyda | Awstralia  |
| Cyfesurynnau | 21.25°S 165.3°E  |
| Cod post | 988\*  |
| FR-NC  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Philippe Germain  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $10,071 miliwn  |
| Arian | CFP Franc  |
| Cyfartaledd plant | 2.24  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tiriogaeth Ffrainc ym Melanesia yn ne-orllewin y Cefnfor Tawel yw **Kanaky** neu **Caledonia Newydd** (Ffrangeg: *Nouvelle-Calédonie*). Mae'n cynnwys y brif ynys (*Grande Terre*), yr Ynysoedd Loyauté a nifer o ynysoedd llai. Mae gwledydd cyfagos yn cynnwys Fanwatw i'r gogledd-ddwyrain, Seland Newydd i'r de ac Awstralia i'r gorllewin.

Y grwpiau ethnig mwyaf yw'r Canaciaid Melanesaidd (44.6% o'r boblogaeth) a'r Ewropeaid (34.5%; Ffrancod yn bennaf).

Map o Galedonia Newydd
 **Gwledydd a thiriogaethau Oceania**[cuddio]

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Awstralia** |
Awstralia · Ynys Norfolk · Ynys y Nadolig · Ynysoedd Cocos

 |
|  | **Melanesia** |
Caledonia Newydd · Fanwatw · Ffiji · Papwa Gini Newydd · Ynysoedd Solomon

 |
|  | **Micronesia** |
Ciribas · Gwam · Nawrw · Palaw · Taleithiau Ffederal Micronesia · Ynysoedd Gogledd Mariana · Ynysoedd Marshall

 |
|  | **Polynesia** |
Niue · Polynesia Ffrengig · Samoa · Samoa America · Seland Newydd · Tocelaw · Tonga · Twfalw · Wallis a Futuna · Ynys Clipperton · Ynysoedd Cook · Ynysoedd Pitcairn

 |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Oceania**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
## Gweler hefyd

* Eurypygiformes