# Llys Troseddau Rhyngwladol

Llys Troseddau Rhyngwladol|  |
|  |
| Enghraifft o: | llys rhyngwladol, sefydliad rhynglywodraethol  |
| Dechrau/Sefydlu | 1 Gorffennaf 2002  |
| Lleoliad | ICC Permanent Premises  |
| Yn cynnwys | Prosecutor of the International Criminal Court, barnwr o'r Llys Troseddol Ryngwladol, President of the International Criminal Court  |
| Pennaeth y sefydliad | President of the International Criminal Court  |
|  |
| Aelod o'r  canlynol | International Federation of Library Associations and Institutions  |
| Pencadlys | Den Haag  |
| Enw brodorol | International Criminal Court  |
| Gwladwriaeth | Yr Iseldiroedd  |
| Rhanbarth | Den Haag  |
| Gwefan |    |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/03v8k  |
| Quora | International-criminal-court  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

*Gofal: ceir erthygl arall o'r enw Llys Barn Rhyngwladol; ceir hefyd sawl mudiad gyda'r talfyriad 'ICC'.*
Mudiad rhyng-lywodraethol a thribiwnlys ar gyfer y byd cyfan yw **Llys Troseddau Rhyngwladol** (Ffrangeg: Cour pénale internationale; Saesneg: International Criminal Court) (a adnabyddir hefyd gan y talfyriadau: **ICC** ac **ICCt**) ac sydd wedi'u sefydlu yn yr Hâg yn yr Iseldiroedd. Caiff y Ffrangeg a'r Saesneg eu siarad yn gyfochrog ym mhob rhan o waith y mudiad.

Defnyddir y talfyriad **ICCt** yn aml er mwyn gwahaniaethu rhwng y Llys Troseddau Rhyngwladol a nifer o gyrff gyda'r un talfyriad e.e. *International Cricket Council* neu'r *International Control Commission*.

Mae gan yr ICCt yr awdurdod i erlyn unigolion am droseddau:

* rhyngwladol sy'n ymwneud â hil-laddiad
* yn erbyn dynoliaeth a
* rhyfel

Ni fwriedir i'r ICCt fod yn ychwanegiad i'r system gyfreithiol ryngwladol, bresennol, ac felly dim ond ar rai adegau arbennig mae'n gweithredu; yr adegau hynny yw: pan fo llysoedd gwledydd y byd yn methu erlyn, neu ddim yn fodlon erlyn troseddwyr neu pan fo'r Cenhedloedd Unedig neu wladwriaethau unigol yn gofyn iddyn nhw erlyn.

Cychwynnodd y Llys Troseddau Rhyngwladol ar ei waith ar 1 Gorffennaf 2002, yr un adeg ag y daeth 'Ystatud Rhufain i rym. Mae Ystatud Rhufain yn gytundeb amlochrog sy'n gynsail i waith yr ICCt. Pan fo gwladwriaeth yn arwyddo Ystatud Rhufain, yna dônt yn aelodau o'r ICCt yn otomatig. Yn 2015 roedd 123 gwladwriaeth wedi arwyddo Ystatud Rhufain, ac felly'n aelodau o'r Llys Troseddau Rhyngwladol.

Mae gan y Llys Troseddau Rhyngwladol bedair adran: y Llywyddiaeth, Adran Farnwrol, Adran Erlyniaeth a'r Cofrestrydd. Y Llywydd yw'r Prif Farnwr ac mae wedi'i ethol gan ei gydweithwyr yn yr Adran Farnwrol sef yr adran sy'n eistedd (neu'n cymryd y gwrandawiad) yn y Llys. Ymchwilio i'r troseddau mae Adran yr Erlynydd a hi hefyd sy'n agor yr achos. Gwaith Adran y Cofrestrydd yw gweinyddu gwaith y mudiad.

Gwladwriaethau sy'n Aelodau o'r Llys      Gweithredwyd dros yr Aelod hwn      Ni weithredwyd dros yr Aelod hwn      Gwnaed cais i ymuno      Gwladwriaeth nad yw wedi ymuno

## Hanes

Ar 17 Gorffennaf 1998 derbyniwyd Ystatud Rhufain gan 120 o wledydd, gyda saith yn erbyn a 21 yn ymatal. Y 7 gwlad a oedd yn erbyn ei ffurfio oedd: Unol Daleithiau America, Israel, Tsieina, Irac, Libia, Catar ac Iemen. Yn dilyn hyn, daeth y cytundeb yn weithredol ar 1 Gorffennol 2002. Penodwyd 18 o farnwyr gan Gynulliad y Gwladwriaethau (*the Assembly of States Parties*) yn Chwefror 2003. Tyngodd y deunaw barnwr lw o ffyddlondeb i'r Llys ar 11 Mawrth 2003.

## Achosion

Hyd at Ionawr 2015 roedd y sefyllfa fel a ganlyn: roedd y Llys, ers ei sefydlu, wedi derbyn nifer o gwynion am droseddau honedig gan o leiaf 139 gwlad ac roedd yr Erlynydd wedi agor ymchwiliadau i naw sefyllfa: Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo, Wganda, Gweriniaeth Canolbarth Affrica (achos I a II), Darffwr, Swdan, Cenia, Libia, yr Arfordir Ifori a Mali. Yn ogystal â hyn roedd Adran (neu 'Swyddfa'r') Erlynydd wedi agor 9 achos cychwynnol arall: Palisteina ac Israel, Affganistan, Colombia, Georgia, Gini, Hondwras, Irac, Nigeria ac Wcráin.

Ymchwiliadau gan y Llys Troseddau Rhyngwladol
 Gwyrdd: Ymchwiliadau swyddogol
 Coch golau: Ymchwiliadau cychwynnol cyfoes
 Coch tywyll: Ymchwiliadau cychwynnol wedi'u gorffen
## Aelodau newydd

Ar y cyntaf o Ebrill, 2015 derbyniwyd Gwladwriaeth Palesteina yn 123ydd gwladwriaeth i dderbyn Ystatud Rhufain ac felly'n Aelod-Wladwriaeth (neu *State Party*) o'r ICC.

## Cyfeiriadau