# Prifysgol Abertawe

Prifysgol Abertawe|  |
|  |
| Math | prifysgol ymchwil gyhoeddus, cyhoeddwr mynediad agored, sefydliad elusennol  |
|  |
| Sefydlwyd | * 1920
 |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Abertawe  |
| Gwlad |  Cymru |
| Cyfesurynnau | 51.6097°N 3.9806°W  |
| Niferoedd | 18,445  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifysgol yn ninas Abertawe, Cymru ydy **Prifysgol Abertawe** (Saesneg: *Swansea University*). Eisoes yn aelod o Brifysgol Cymru ers ei siarter swyddogol ym 1920, mae bellach yn gweithredu dan bwerau, a'i henw, ei hun wrth i Brifysgol Cymru chwarae llai o rôl yn rhediad ei sefydliadau, felly'n ddisodli ei henw diwethaf **Prifysgol Cymru, Abertawe** (*University of Wales, Swansea*).

Dyma'r trydydd prifysgol fwyaf yng Nghymru o ran y nifer o fyfyrwyr. Lleolir campws y brifysgol ar yr arfordir ar ochr ogleddol Bae Abertawe, i'r dwyrain o benrhyn Gŵyr. Gerllaw, mae Parc Singleton ac mae ychydig y tu allan i ganol y ddinas.

Ceir elfen gref o gystadleuaeth rhwng Prifysgol Abertawe a Phrifysgol Caerdydd, ac mae tîmoedd chwaraeon y ddau brifysgol yn cystadlu yn erbyn ei gilydd mewn gornest flynyddol. Caiff y cystadlaethau eu hystyried fel y fersiwn Cymreig o ddigwyddiad Rhydgrawnt, a chaiff ei alw'n y Varsity Cymreig.

## Rheolaeth a strwythur

Derbyniodd Abertawe ei siarter brenhinol ym 1920 ac fel nifer o brifysgolion caiff ei reoli gan ei gyfansoddiad sydd wedi ei nodi yn ei stadudau a'i siarter. Corff llywodraethol Prifysgol Abertawe yw'r Cyngor, sy'n cael ei gefnogi gan y Senedd a'r Cwrt.

* Mae'r **Cyngor** yn cynnwys 29 o aelodau gan gynnwys y Canghellor, Dirprwy-gangellorion, Is-ganghellor, Trysorydd, Dirprwy-is-gangellorion, aelodau staff a myfyrwyr, cynrychiolaeth o gyngor y ddinas a mwyafrif o aelodau lleyg. Mae'r cyngor yn gyfrifol am holl weithgareddau'r brifysgol ac mae iddo strwythur pwyllgor cadarn i ddosrannu pŵer a dyletswyddau.
* Mae'r **Senedd** yn cynnwys 200 o aelodau, gyda'r mwyafrif ohonynt yn ysgolheigion er bod cynrychiolwyr o Undeb y Myfyrwyr a'r Undeb Athletau yno hefyd. Cadeirir y senedd gan yr Is-ganghellor, sy'n bennaeth ar y brifysgol yn academaidd ac yn weinyddol. Y senedd yw prif gorff academiadd y brifysgol sy'n gyfrifol am addysgu ac ymchwil.
* Mae'r **Cwrt** yn cynnwys dros 300 o aelodau, sy'n cynrychioli hapddalwyr yn y brifysgol a gallant ddod o sefydliadau lleol a chenedlaethol. Cyfarfydda'r cwrt yn flynyddol i drafod adroddiad blynyddol y brifysgol a'i chyfrifon ariannol, yn ogystal â thrafod materion cyfoes ym maes addysg bellach.

## Darpariaeth Cyfrwng Cymraeg

Mae Academi Hywel Teifi yn gyfrifol am ddarparu cyrsiau trwy gyfrwng y Gymraeg ym Mhrifysgol Abertawe; fe'i sefydlwyd yn 2010 ac fe'i henwyd er cof am yr Athro Hywel Teifi Edwards a fu'n dal Cadair y Gymraeg yno. Mae'r Academi'n cyd-weithio'n agos gyda'r Coleg Cymraeg Cenedlaethol i ehangu darpariaeth y brifysgol drwy gyfrwng y Gymraeg.

## Cyn-fyfyrwyr enwog

*Gweler hefyd y categori Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Abertawe*
* Yr Arglwydd Anderson of Swansea, cyn AS
* Annabelle Apsion actores ffilm a theledu
* Peter Black, AC am De-orllewin Cymru
* Martin Coles, Llywydd Rhyngwladol Starbucks Coffee
* Alan Cox (wedi rhannu gyda Phrifysgol Aberystwyth), Arloeswr Linux
* Andrew Davies, AC ar gyfer Gorllewin Abertawe a Gweinidog Cyllid a Gwasanaethau Cyhoeddus Cynulliad Cenedlaethol Cymru
* Liam Dutton, Cyflwynydd tywydd y BBC
* Richey Edwards a Nicky Wire o'r grŵp roc Manic Street Preachers
* Dr Lyn Evans, CBE, Arweinydd Prosiect, CERN
* Hywel Francis AS, Aberavon
* Siân James, AS ar gyfer Dwyrain Abertawe
* Val Lloyd, AC ar gyfer Dwyrain Abertawe
* Anne Main, AS ar gyfer St Albans
* John McFall, sprintiwr Paralympaidd
* Paul Moorcraft (ysgrifennwr)
* Dwayne Peel, Chwaraewr rygbi'r undeb rhyngwladol Cymreig
* Dewi Zephaniah Phillips, athronydd
* Chris Roberts, awdur *Heavy Words Lightly Thrown: The Reason Behind the Rhyme*
* Matthew Telford, ysgolhaig.
* Geoffrey Thomas, Llywydd Coleg Kellogg, Rhydychen
* Syr John Meurig Thomas, fferyllydd
* Charlie Williams, awdur *The Mangel Trilogy*
* Yr Athro Colin H. Williams ieithydd-cymdeithasol
* Simon Jones, Cricedwr Lloegr
* Professor Olgierd Zienkiewicz, pioneer of computational methods for engineering
* Professor Dame Jean Thomas, Meistr benywaidd cyntaf, Coleg y Santes Catrin, Caergrawnt

Hen Logo Prifysgol Cymru Abertawe
## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* Prifysgol Abertawe