# Prifysgol Bangor

Prifysgol Bangor|  |
|  |
| Arwyddair | Gorau Dawn Deall  |
| Math | prifysgol gyhoeddus, sefydliad academaidd, sefydliad elusennol  |
|  |
| Sefydlwyd | * 1884
 |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Gwynedd  |
| Gwlad |  Cymru |
| Cyfesurynnau | 53.2289°N 4.1301°W  |
| Niferoedd | 11,270  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifysgol ym Mangor, Gwynedd, gogledd Cymru yw **Prifysgol Bangor** (cyn-enwau: **Prifysgol Cymru, Bangor**, **Coleg Prifysgol Gogledd Cymru**). Mae'n aelod-sefydliad o Brifysgol Cymru. Derbyniodd siarter Frenhinol yn 1885 ac roedd yn un o'r cyrff hynny a sefydlodd y Brifysgol ffederal. Cawsai ei hadnabod am y rhan fwyaf o'i hoes fel "Brifysgol Cymru, Bangor". Ers Medi 2007 fe'i gelwir yn Brifysgol Bangor, gan iddi wahanu oddi wrth Brifysgol ffederal Cymru.

Pan archwiliwyd asesiadau ymchwil y coleg yn 2008, gwelwyd fod bron i 50% o'r holl waith ymchwil o fewn ei muriau yn flaenllaw - a hynny yn nhermau bydeang. Caiff ei gydnabod fel y 251fed prifysgol mwyaf blaenllaw yn y byd. Yn ôl Canllaw'r *Sunday Times* i Brifysgolion Prydain, 2012, caiff ei gyfri fel y brifysgol orau yng Nghymru o ran yr addysgu ac o fewn y 15eg gorau ym Mhrydain yn y categori hwn.

Cyhoeddir *Esgor*, cyfnodolyn cyntaf y Gymraeg ar fydwreigiaeth, gan y brifysgol.

Sefydlwyd yn 1884 gyda 58 o fyfyrwyr. Nawr, yn yr unfed ganrif ar hugain mae dros 10,000 o fyfyrwyr yn mynychu'r brifysgol.

Yn 2023, enwyd y brifysgol yn Prifysgol y flwyddyn yng Nghymru gan y Daily Mail.

Myfyrwyr newydd yn cyrraedd Coleg Prifysgol Gogledd Cymru Bangor. Ffotograff gan Geoff Charles (1958).

## Cynfyfyrwyr a staff enwog

### Academyddion

* Yr Athro Pwyll ap Siôn, Adran Gerdd
* Yr Athro Samuel L. Braunstein (tan 2004), ffisegydd
* Yr Athro Antony Carr, hanesydd
* Tony Conran, bardd a chyfieithydd
* Yr Athro David Crystal, ieithydd ac ysgrifennwr
* Yr Athro Bedwyr Lewis Jones, ysgolhaig Cymraeg
* Yr Athro John Morris-Jones, ieithydd
* Yr Athro Ron Pethig
* Yr Athro Gwyn Thomas, ysgolhaig Cymraeg a bardd
* Syr Ifor Williams, ieithydd ac arbenigwr ar yr Hengerdd

### Eraill

* Frances Barber, actores
* Danny Boyle, cyfarwyddwr ffilm a chynhyrchydd
* Richard Brunstrom (Cyn-Brif Gwnstabl Heddlu Gogledd Cymru), graddiodd mewn Sŵoleg ym 1979
* A. H. Dodd, hanesydd
* Y Prifardd Gwyn ap Gwilym
* Mark Hughes, (Cymrawd er Anrhydedd), rheolwr pêl-droed
* Rhys Ifans, (Cymrawd er Anrhydedd), actor
* Siân James, cantores
* Emyr Preis, hanesydd
* D. W. Roberts, gwyddonydd
* John Sessions, actor
* G. W. Shaw, hanesydd
* R. Williams Parry, bardd
* Phillip Pullman (Cymrawd er Anrhydedd), nofelydd plant Saesneg
* R. S. Thomas, bardd Cymreig
* Carol Vorderman (Cymrawd er Anrhydedd), cyflwynydd teledu

## Colegau

**Coleg Gwyddorau Iechyd ac YmddygiadGweler hefyd: Ysgol Feddygol Gogledd Cymru*
* Ysgol Gwyddorau Gofal Iechyd
* Ysgol Gwyddorau Meddygol
* Ysgol Seicoleg
* Ysgol Gwyddorau Chwaraeon, Iechyd ac Ymarfer

**Coleg y Celfyddydau a'r Dyniaethau Ysgol y Gymraeg
* Ysgol Astudiaethau Creadigol a'r Cyfryngau
* Ysgol Dysgu Gydol Oes
* Ysgol Hanes, Hanes Cymru ac Archeoleg
* Ysgol Ieithyddiaeth ac iaith Saesneg
* Ysgol Ieithoedd Modern
* Ysgol Cerddoriaeth
* Ysgol Athroniaeth a Chrefydd
* Ysgol Saesneg

**Coleg Gwyddorau Ffisegol a Chymhwysol Ysgol Cemeg
* Ysgol Cyfrifiadureg
* Ysgol Peirianneg Electronig

**Coleg Busnes, y Gyfraith, Addysg a Gwyddorau Cymdeithas Ysgol Addysg
* Ysgol Busnes Bangor
* Ysgol y Gyfraith
* Ysgol Gwyddorau Cymdeithasol

**Coleg Gwyddorau Naturiol Ysgol Gwyddorau Biolegol (gan gynnwys Gardd Fotaneg Treborth)
* Ysgol Gwyddorau Eigion
* Ysgol yr Amgylchedd, Adnoddau Naturiol a Daearyddiaeth

## Neuaddau Preswyl

* Safle Ffriddoedd
* Safle Ffordd y Coleg
* Safle'r Santes Fair
* Safle'r Normal

## Gweler Hefyd

Rhestr o prifysgolion yn y DU

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* Gwefan swyddogol Prifysgol Bangor

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Wynedd**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*