# Rhun ap Iorwerth

| Y Gwir Anrhydeddus Rhun ap Iorwerth AS |
| --- |
| Llun swyddogol, 2026 |
|  |
| Prif Weinidog Cymru |
| **Deiliad** |
| **Cychwyn y swydd** 12 Mai 2026 |
| Teyrn | Siarl III |
| Dirprwy | Sioned Williams |
| Rhagflaenwyd gan | Eluned Morgan |
| Arweinydd Plaid Cymru |
| **Deiliad** |
| **Cychwyn y swydd** 16 Mehefin 2023 |
| Dirprwy | Siân Gwenllian Delyth Jewell |
| Rhagflaenwyd gan | Adam Price Llyr Huws Gruffydd (dros dro) |
| Aelod o'r Senedd |
| **Deiliad** |
| **Cychwyn y swydd** 2 Awst 2013 |
| Rhagflaenwyd gan | Ieuan Wyn Jones |
| Etholaeth | Ynys Môn (2013–2026) Bangor Conwy Môn (2026–presennol) |
|  |
| Manylion personol |
| Ganed |  (1972-08-27) 27 Awst 1972 Tonteg, Pontypridd |
| Plaid gwleidyddol | Plaid Cymru |
| Plant | 3 |
| Cartref | Llangristiolus, Ynys Môn |
| Proffesiwn | Newyddiadurwr |
| Gwefan | Gwefan wleidyddol |

Gwleidydd a chyn-newyddiadurwr o Gymro yw **Rhun ap Iorwerth** (ganed 27 Awst 1972), sydd wedi gwasanaethu fel Prif Weinidog Cymru ers Mai 2026 ac arweinydd Plaid Cymru ers Mehefin 2023. Daeth yn Aelod o'r Senedd dros Ynys Môn yn Awst 2013 ac yna Aelod dros Bangor Conwy Môn yn Mai 2026.

## Bywyd cynnar ac addysg

Ganwyd Rhun yn Nhon-teg, Rhondda Cynon Taf yn fab i Edward Morus Jones a Gwyneth. Roedd ei dad yn brifathro ac yn rhan o'r ddeuawd 'Dafydd Iwan ac Edward' a 'Chwm Rhyd y Rhosyn'. Roedd ei fam yn athrawes ac wedi gweithio gyda Mudiad Meithrin a Merched y Wawr. Bu farw Gwyneth yn 68 mlwydd oed yn Rhagfyr 2012.

Ganwyd ef yn Rhun ap Iorwerth Jones, a newidiodd ei enw i Rhun ap Iorwerth. Dywedodd fod y cofrestrydd wedi mynnu fod y cyfenw Jones yn cael ei ddefnyddio ar ei dystysgrif geni yn erbyn dymuniadau ei rieni iddo gael ei enwi yn Rhun ap Iorwerth.

Mynychodd Ysgol Rhyd-y-Main, Dolgellau am ychydig, cyn symud i Ynys Môn a mynychu Ysgol Gynradd Llandegfan, cyn cael ei addysg uwchradd yn Ysgol David Hughes, Porthaethwy. Yna aeth i Brifysgol Caerdydd ble graddiodd yn y Gymraeg a Gwleidyddiaeth yn 1993. Mae Rhun yn uniaethu fel Cymro.

## Gyrfa newyddiaduraeth

Ymunodd Rhun gyda BBC Cymru ym 1994, a bu'n gohebu ar ddigwyddiadau San Steffan a Bae Caerdydd ar deledu a radio. Roedd hefyd yn gyflwynydd ar raglenni *Post Cyntaf* a *Dau o'r Bae* ar Radio Cymru ac ar *Newyddion*, yn ogystal a rhaglenni Saesneg y BBC fel *The Politics Show Wales* a *Dragon's Eye.*

## Gyrfa wleidyddol

Gadawodd Ieuan Wyn Jones ei swydd fel aelod o'r Senedd dros Ynys Môn i arwain parc gwyddoniaeth newydd M-SParc. Yn dilyn hyn, a chyn yr isetholiad ar gyfer yr ynys yn 2013, ymddiswyddodd Rhun o'r BBC ac fe gafodd enwebiad Plaid Cymru i fod yn ymgeisydd. Daeth yn Aelod o'r Senedd dros Ynys Môn yn Awst 2013 ar ôl ennill yr isetholiad yn gyfforddus.

Yn 2018, dywedodd arweinydd Plaid Cymru ar y pryd, Leanne Wood, y byddai'n croesawu her i'w arweinyddiaeth. Ar y diwrnod hwnna lawnsiwyd ymgyrchoedd Rhun ac Adam Price ar gyfer yr arweinyddiaeth. Enillodd Adam Price gyda 49.7% o'r pleidleisiau a chafodd Rhun ap Iorwerth 28% a Leanne Wood, 22.3%.

Yn dilyn ymddiswyddiad Adam Price fel arweinydd Plaid Cymru, ar 30 Mai 2023 cyhoeddodd Rhun y byddai yn sefyll fel ymgeisydd ar gyfer yr arweinyddiaeth. Ni chafwyd unrhyw ymgeisydd arall erbyn y dyddiad cau a cadarnahwyd Rhun fel yr arweinydd newydd ar 16 Mehefin 2023.

Rhun ap Iorwerth, wedi'i ethol fel Prif Weinidog Cymru; Cyfarfod Llawn Cyntaf y Seithfed Senedd, 12 Mai 2026 yn dilyn Etholiad Senedd Cymru, 2026.
Ar 12 Mai 2026, Yn dilyn etholiadau Senedd 2026, daeth yn Brif Weinidog Cymru yn swyddogol.

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* Gwefan swyddogol
* Rhun ap Iorwerth ar X