Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Afon Alun

Afon Alun|  |
| Math | afon  |
|  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Cymru  |
| Gwlad |  Cymru |
| Cyfesurynnau | 53.0987°N 2.9005°W  |
| Llednentydd | Afon Cegidog, Afon Terrig  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Afon Alun ger Llanferes.
Afon Alun ym Mharc Gwledig Dyfroedd Alun.
Mae **Afon Alun** (Saesneg: *River Alyn*) yn afon yng ngogledd-ddwyrain Cymru sy'n llifo i mewn i Afon Dyfrdwy.

Mae Afon Alun yn tarddu yn y bryniau i'r de o bentref Llandegla, gyda nentydd yn llifo o Fynydd Maesyrychen a Chyrn-y-Brain. Wedi llifo tua'r gogledd trwy Ben-y-Stryt a Llandegla mae'n pasio Llanarmon-yn-Iâl, Llanferes, Loggerheads a Phantymwyn cyn troi tua'r dwyrain i lifo trwy'r Wyddgrug ac yna tua'r de-ddwyrain trwy Gaergwrle ac yna Gwersyllt lle mae'n troi tua'r gogledd-ddwyrain eto. Mae'n ymuno ag Afon Dyfrdwy yn agos i'r ffin rhwng Cymru a Lloegr.

Mae Dyffryn Alun yn enwog am brydferthwch y golygfeydd, gyda rhai rhannau wedi eu dynodi yn Ardal o Harddwch Naturiol Arbennig, a hefyd o ddiddordeb daearegol, gyda rhannau o'r afon yn diflannu dan y ddaear cyn ail-ymddangos. Ymhilith y tyllau y mae'r dŵr yn diflannu iddynt mae Ogof Hesp Alyn ac Ogof Hen Ffynhonnau. Mae rhan o'r dŵr yma yn llifo trwy dwnel o wneuthuriad dynol i gyrraedd Afon Dyfrdwy.

## Gweler hefyd

* Ystrad Alun, cantref a chwmwd
# Afon Gwenfro

Afon Gwenfro|  |
| Math | afon  |
|  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  Cymru |
| Cyfesurynnau | 53.0356°N 2.9747°W  |
| Aber | Afon Clywedog (Dyfrdwy)  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Afon ym Mwrdeistref Sirol Wrecsam, Cymru, yw **Afon Gwenfro**.

## Cwrs yr afon

Mae'n tarddu o nifer o ffynhonnau bychain i'r de ac i'r dwyrain o bentref Bwlchgwyn, gan gynnwys lle o'r enw Ffynnon y Ceirw. Mae'n llifo tua'r dwyrain am rai milltiroedd trwy ddyffryn dwfn, ac yn ymuno â nifer o nentydd eraill ar ei ffordd. Llifa i'r gogledd o bentref Coedpoeth, i'r de o bentref Tanyfron, trwy ganol pentref Glanrafon ac i'r gorllewin o Frychdyn. Yna mae'n mynd trwy ganol dinas Wrecsam, yn bennaf o dan y ddaear, ac ac yn aberu i Afon Clywedog ger King's Mills, ychydig i'r de o'r ddinas.

## Hanes yr afon yn ardal drefol

Yn 1881, cafodd ceuffos ei chreu ar gyfer yr afon, a oedd yn llifo o hynny ymlaen o dan Brook Street yng nghanol y dref. Mae pont dros yr afon, sef Willow Bridge, yn dal i sefyll yng nghanol Wrecsam, ar y groesffordd rhwng Ffordd Salop a Rhodfa San Silyn. Codwyd y bont yn 1877 gan Peter Walker, perchennog Bragdy Willow. Gwelir yr afon ar lefel y stryd ar hyd Rhodfa San Silyn o bont Willow tuag at y gyffordd gyda Allt y Dref a Stryt y Bont, lle mae hi'n dal i lifo o dan Eglwys San Silyn.

## Ansawdd dŵr

Roedd Afon Gwenfro yn ffynhonnell bwysig o ddŵr i ddiwydiant Wrecsam ac mae wedi dioddef o broblemau llygredd yn y gorffennol. Er bod effeithiau hynny i'w gweld o hyd heddiw, fel y gwelir o'r ddirwy gan Dŵr Cymru yn 2006, mae pysgod megis brithyllod a rhufelliaid wedi dechrau dychwelyd i'r afon.

## Lluniau

* Afon Gwenfro – golygfa oddi ar bont Willow, Wrecsam
* Afon Gwenfro, Rhodfa San Silyn yn Wrecsam, ger Eglwys San Silyn
* Afon Gwenfro, Rhodfa San Silyn, Wrecsam
* Golygfa o'r afon wrth ymyl safle yr hen bragdy Cambrian

## Cyfeiriadau
# Llyn Bedydd

Llyn Bedydd|  |
| Math | llyn  |
|  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  Cymru |
| Cyfesurynnau | 52.946187°N 2.79003°W  |
|  |
| Statws treftadaeth | Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig  |
| Manylion |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Llyn bychan ger Hanmer ym Mwrdeistref Sirol Wrecsam yw **Llyn Bedydd**. Mae wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 25 Ionawr 1995 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 7.27 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Mae safle Llyn Bedydd o bwysigrwydd rhyngwladol fel un o'r enghreifftiau gorau o gorslynoedd. Mae Llyn Bedydd yn fychan a ddatblygodd mewn pant naturiol (Pwll Tegell) ar ôl yr oes yr iâ ddiwethaf a oedd yn gorchuddio'r ardal hon. Mae'r llyn yn cynnwys amrywiaeth o blanhigion dŵr yn ogystal â llystyfiant naturiol ar y glannau.

## Math o safle

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

## Cyffredinol

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

## Cyfeiriadau

## Gweler hefyd

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
# Llyn Hanmer

Llyn Hanmer|  |
| Math | Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig  |
|  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  Cymru |
| Arwynebedd | 54.33 ha  |
| Cyfesurynnau | 52.9476°N 2.8159°W  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Statws treftadaeth | Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig  |
| Manylion |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Mae **Llyn Hanmer** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 16 Medi 1994 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 54.33 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

## Math o safle

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

## Cyffredinol

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

## Cyfeiriadau

## Gweler hefyd

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
# Cronfa Tŷ Mawr

Cronfa Tŷ Mawr|  |
| Math | cronfa ddŵr  |
|  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Bwrdeistref Sirol Wrecsam |
| Gwlad |  Cymru |
| Cyfesurynnau | 53.0242°N 3.08161°W  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Cronfa ddŵr ym Mwrdeistref Sirol Wrecsam yw **Cronfa Tŷ Mawr**. Mae'n sefyll tua 2 filltir i'r gogledd-orllewin o bentref Rhosllannerchrugog.

Mae'n llyn artiffisial a greuwyd trwy godi argae. Fe'i defnyddir fel ffynhonnell cyflenwad dŵr i'r ardal a hefyd fel llyn pysgota.

Tua hanner milltir i'r gorllewin ceir Cronfa Cae Llwyd, yr unig llyn arall o unrhyw faint, heblaw am ambell gronfa leol bychan iawn, yn sir Wrecsam.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Fwrdeistref Sirol Wrecsam**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Ffordd yr A483

Ffordd yr A483|  |
| Enghraifft o: | ffordd dosbarth A  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Rhanbarth | Swydd Gaer, Cymru  |
| Hyd | 149 milltir  |
| Dynodwyr |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Mae'r **A483** yn un o thair ffordd sy'n mynd trwy Gymru yn ei chyfanrwydd, gan gysylltu'r de a'r gogledd; yr A470 a'r A487 yw'r lleill. Rhed trwy siroedd Abertawe, Sir Gaerfyrddin, Powys a Bwrdeistref Sirol Wrecsam.

Gan ei disgrifio o'r de i'r gogledd, mae'n dechrau yn Abertawe ger cyfford 42 Traffordd yr M4 ac yna'n mynd trwy Rydaman, Llandeilo a Llanymddyfri (fel yr A40), Llanfair-ym-Muallt, Llandrindod, Y Drenewydd, Y Trallwng, Croesoswallt a Wrecsam cyn cyrraedd ei therfyn gogleddol ger Traffordd yr M53 yng Nghaer.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Gymru**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ffordd**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Llinell y Gororau

Trên yn cyrraedd Wrecsam (Cyffredinol)
Borderlands line
Gorsaf reilffordd Pen-y-ffordd
Mae **Llinell y Gororau** yn wasanaeth reilffordd rhwng Gorsaf reilffordd Wrecsam Canolog a Bidston, o dan reolaeth Trafnidiaeth Cymru. Mae cysylltiad yn Bidston gyda’r Llinell Cilgwri, sy’n arwain at Lerpwl, Penbedw a West Kirby. Mae cysylltiad hefyd yn Shotton gyda threnau i Gaer a Chaergybi, a chysylltiad hefyd yng Ngorsaf reilffordd Wrecsam Cyffredinol gyda Chaer ac Amwythig.

Bwriedir cyflwyno trenau batri trydanol a diesel yn ystod 2020. Mae rheilffyrdd eraill Cilgwri yn defnyddio trenau trydanol. Bydd y trenau newydd yn dod o Rheilffordd Danddaearol Llundain, ailenwir Dosbarth 230 Rheilffordd Brydeinig. Mae Trafnidiaeth Cymru yn bwriadu gwella eu 13 o orsafoedd ar y llinell.

## Hanes

Adeiladwyd rhan deheuol y rheilffordd gan Reilffordd Wrecsam, yr Wyddgrug a Chei Connah a’r rhan gogleddol gan Reilffordd Gogledd Cymru a Lerpwl. Daeth y cwbl yn rhan o Reilffordd y Great Central ym 1905.

Caewyd 2 orsaf yn y 50au; Gorsaf reilffordd Storeton ym 1951 a Gorsaf reilffordd Burton Point ym 1955.

## Cyfeiriadau

## Dolen allanol

* Gwefan y lein Archifwyd 2020-09-29 yn y Peiriant Wayback
# Rheilffordd Wrecsam ac Ellesmere

Rheilffordd Wrecsam ac Ellesmere| Enghraifft o: | llinell rheilffordd  |
| Gwladwriaeth | y Deyrnas Unedig  |
| Dynodwyr |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Rheilffordd rhwng Wrecsam, Cymru ac Ellesmere yn Swydd Amwythig, Lloegr, oedd **Rheilffordd Wrecsam ac Ellesmere**. Agorodd y lein ym 1895 a chaeodd ym 1962, heblaw am wasanaeth nwyddau o Wrecsam i Abenbury, a gaeodd ym 1981.

Roedd y reilfford yn cysylltu Wrecsam Canolog ac Ellesmere, yn pasio trwy Marchwiail, Owrtyn a Bangor-is-y-coed.

## Cyfeiriadau
# Gorsaf reilffordd Gwersyllt

Gorsaf reilffordd Gwersyllt|  |
| Math | gorsaf reilffordd  |
| Enwyd ar ôl | Gwersyllt  |
|  |
| Agoriad swyddogol | 1886  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Bwrdeistref Sirol Wrecsam |
| Gwlad |  Cymru |
| Cyfesurynnau | 53.073°N 3.018°W  |
| Cod OS | SJ319533  |
| Nifer y platfformau | 2  |
| Côd yr orsaf | GWE  |
| Rheolir gan | Trafnidiaeth Cymru Trenau  |
|  |
| Perchnogaeth | Network Rail  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Mae **gorsaf reilffordd Gwersyllt** yn orsaf reilffordd sy'n gwasanaethu pentref Gwersyllt, Bwrdeistref Sirol Wrecsam, Cymru. Mae'r orsaf yn gorwedd ar Reilffordd y Gororau ac fe'i rheolir gan Trafnidiaeth Cymru.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **orsaf reilffordd**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Gorsaf reilffordd Rhiwabon

Gorsaf reilffordd Rhiwabon|  |
| Math | gorsaf reilffordd  |
| Enwyd ar ôl | Rhiwabon  |
|  |
| Agoriad swyddogol | 4 Tachwedd 1846  |
| Daearyddiaeth |
| Lleoliad | Rhiwabon  |
| Sir | Bwrdeistref Sirol Wrecsam |
| Gwlad |  Cymru |
| Uwch y môr | 117.3 metr, 117.1 metr  |
| Cyfesurynnau | 52.9872°N 3.0434°W, 52.987132°N 3.043273°W  |
| Cod OS | SJ303438  |
| Rheilffordd |
| Nifer y platfformau | 2  |
| Côd yr orsaf | RUA  |
| Rheolir gan | Trenau Arriva Cymru  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Perchnogaeth | Network Rail  |
| Statws treftadaeth | adeilad rhestredig Gradd II, Henebion Cenedlaethol Cymru  |
| Manylion |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Mae **Gorsaf reilffordd Rhiwabon** (Saesneg: *Ruabon railway station*) yn orsaf reilffordd sy'n gwasanaethu pentref Rhiwabon, Bwrdeistref Sirol Wrecsam, Cymru. Mae'r orsaf yn gorwedd ar Reilffordd Amwythig i Gaer ac fe'i rheolir gan Trafnidiaeth Cymru.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **orsaf reilffordd**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Capital Cymru

|  |
| --- |
| **Capital Cymru** |
| Ardal Ddarlledu | Ynys Môn a Gwynedd |
| Arwyddair |  *Gorsaf Gerddoriaeth Siartiau Orau Gogledd Cymru* |
| Dyddiad Cychwyn | 11 Rhagfyr 1998 |
| Pencadlys | Wrecsam |
| Perchennog
 | Global Radio
 |
| Gwefan |  |

Gorsaf radio ar gyfer Ynys Môn a Gwynedd yw **Capital Cymru**. Dechreuodd yr orsaf ddarlledu ar 11 Rhagfyr 1998 fel **Champion 103**. Rhwng 2009 a 2014, roedd yn defnyddio'r enw **Heart Cymru**, gyda'r enw **Capital Cymru** o 2014 tan 2025. Roedd y rhan fwyaf o'i rhaglenni yn Gymraeg.

Mae'n rhan o gwmni Global Radio.

Fis Ionawr 2025, cyhoeddwyd y byddai'r gwasanaeth ddod i ben y fis canlynol, gydag un wasanaeth uniaith Saesneg yn cymryd ei le. Dywed rhai fod hyn yn 'yn ddiwedd yr iaith Gymraeg ar radio annibynnol'.

## Cyflwynwyr lleol

* Kev Bach (Prynhawn dydd Llun i ddydd Gwener, bore dydd Sul)
* Cerian Griffith (Cyflwyno o 10 y bore tan 2 y prynhawn. Arfer cyflwyno ar y penwythnosau - prynhawniau Sadwrn a Sul)
* Lois Cernyw
* Alistair James (Brecwast dydd Llun i dydd Gwener, bore dydd Sadwrn)

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* (Saesneg) Gwefan swyddogol
# Arglwydd Raglaw Clwyd

Mae hon yn rhestr o bobl sydd wedi gwasanaethu fel **Arglwydd Raglaw Clwyd**. Crëwyd y swydd ar 1 Ebrill 1974.

* Brigadydd Hugh Salusbury Kynaston Mainwaring, CB, CBE, DSO, TD, 1 Ebrill 1974 – 23 Tachwedd 1976 (cyn Arglwydd Raglaw Sir y Fflint), gyda Raglaw:

* Syr Owen Watkin Williams-Wynn, 10fed Barwnig, 1 Ebrill 1974 – 23 Tachwedd 1976 (cyn Arglwydd Raglaw Sir Ddinbych)

* Syr Owen Watkin Williams-Wynn, 10fed Barwnig, 23 Tachwedd 1976-1979
* Cyrnol James Ellis Evans, 28 Rhagfyr 1979 – Awst 1985
* Syr William Gladstone Erskine, 7fed Barwnig, Awst 1985 – 5 Mehefin 2001
* Trefor Jones, 5 Mehefin 2001 – 2012
* Henry George Fetherstonhaugh, 2013 – presennol

## Cyfeiriadau
# Effie Gray

| Effie Gray |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 7 Mai 1828  Perth  |
| Bu farw | 23 Rhagfyr 1897  Perth  |
| Dinasyddiaeth | Teyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon  |
| Galwedigaeth | model, arlunydd  |
| Blodeuodd | 1900  |
| Mudiad | Brawdoliaeth y Cyn-Raffaëliaid  |
| Tad | George Gray  |
| Mam | Sophia Margaret Jameson  |
| Priod | John Ruskin, John Everett Millais  |
| Plant | Sir Geoffrey William Millais, 4th Bt., Effie Gray Millais, Alice Sophia Caroline Millais, Sir Everett Millais, 2nd Baronet, George Gray Millais, John Guille Millais, Mary Hunt Millais, Sophia Margaret Jameson Millais  |

Model ac arlunydd benywaidd a anwyd yn Perth, y Deyrnas Unedig oedd **Effie Gray** (1828 – 23 Rhagfyr 1897).

Bu'n briod i John Ruskin rhwng 1848 a 1854. Priododd yr arlunydd John Everett Millais ym 1855, ar ôl dirymu ei phriodas gyntaf.

Bu farw yn Perth ar 23 Rhagfyr 1897.

## Rhai arlunwyr eraill o'r un cyfnod

*Rhestr Wicidata:*

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

| Erthygl
 | dyddiad geni
 | man geni
 | dyddiad marw
 | man marw
 | galwedigaeth
 | maes gwaith
 | tad
 | mam
 | priod
 | gwlad y ddinasyddiaeth
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Caroline Bardua
 | 1781-11-11
 | *Ballenstedt* | 1864-06-02
 | *Ballenstedt* | arlunydd *perchennog salon* arlunydd
 |  |  |  |  | *Duchy of Anhalt* |
| Fanny Charrin
 | 1781
 | Lyon
 | 1854-07-05
 | Paris
 | arlunydd
 |  |  |  |  | Ffrainc
 |
| Henryka Beyer
 | 1782-03-07
 | Szczecin
 | 1855-10-24
 | Chrzanów
 | arlunydd *lithograffydd* *arlunydd graffig* pennaeth ysgol
 | paentio
 |  |  |  | *Teyrnas Prwsia* |
| Lucile Messageot
 | 1780-09-13
 | Lons-le-Saunier
 | 1803-05-23
 |  | arlunydd bardd llenor
 |  |  |  | *Jean-Pierre Franque* | Ffrainc
 |
| Lulu von Thürheim
 | 1788-03-14 1780-05-14
 | *Tienen* | 1864-05-22
 | *Döbling* | llenor arlunydd *drafftsmon* |  | *Joseph Wenzel Franz Thürheim* |  |  |  |
| Margareta Helena Holmlund
 | 1781
 |  | 1821
 |  | arlunydd
 |  |  |  |  | Sweden
 |
| Maria Johanna Görtz
 | 1783
 |  | 1853-06-05
 |  | arlunydd
 |  |  |  |  | Sweden
 |
| Maria Margaretha van Os
 | 1780-11-01
 | Den Haag
 | 1862-11-17
 | Den Haag
 | arlunydd *drafftsmon* | paentio
 | *Jan van Os* | *Susanna de La Croix* |  | *Brenhiniaeth yr Iseldiroedd* |
| Mariana De Ron
 | 1782
 | Weimar
 | 1840-10-06
 | Paris
 | arlunydd
 |  | *Carl von Imhoff* | *Louise Francisca Sophia Imhof* |  | Sweden
 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
## Gweler hefyd

* Arlunydd
* Rhestr celf a chrefft
* Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur Cymreig

## Cyfeiriadau

## Dolennau allanol

* Gwefan biography.com Archifwyd 2019-04-23 yn y Peiriant Wayback

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia
gyfryngau sy'n berthnasol i:
Effie Gray
# Eglwys Gadeiriol Sant Pawl

Eglwys Gadeiriol Sant Paul|  |
| Math | cadeirlan Anglicanaidd, cathedral library  |
| Enwyd ar ôl | yr Apostol Paul  |
|  |
| Ardal weinyddol | Dinas Llundain, Llundain |
| Sefydlwyd | * 1675
 |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Llundain Fwyaf (Sir seremonïol) |
| Gwlad |  Lloegr |
| Cyfesurynnau | 51.51378°N 0.09831°W  |
| Cod OS | TQ3204281141  |
| Cod post | EC4M 8AD  |
| Hyd | 158 metr  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Arddull pensaernïol | Baróc Seisnig  |
| Perchnogaeth | Esgobaeth Llundain  |
| Statws treftadaeth | adeilad rhestredig Gradd I  |
| Cysegrwyd i | yr Apostol Paul  |
| Manylion |
| Deunydd | Carreg Portland  |
| Esgobaeth | Esgobaeth Llundain  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Cadeirlan Anglicanaidd yn Ninas Llundain ydy **Eglwys Gadeiriol Sant Paul**. Cysegrwyd yr eglwys wreiddiol ar y safle, wedi'i chysegru at yr Apostol Paul, yn 604 OC. Adeiladwyd yr adeilad presennol yn yr arddull Baróc gan Syr Christopher Wren, yn dilyn difrod y gadeirlan ganoloesol (a'i hadnewyddwyd yn y 1630au gan Inigo Jones) yn Nhân Mawr Llundain yn 1666. Codwyd adeilad Wren rhwng 1675 a 1709.

* Y gromen
* Corff yr eglwys yn ystod gwasanaeth
* Y brif allor
# Southampton

Southampton|  |
|  |
| Math | dinas, dinas fawr  |
|  |
| Ardal weinyddol | Dinas Southampton |
| Poblogaeth | 271,173  |
| Gefeilldref/i | Le Havre, Kaliningrad, Trieste, Kalisz, Hampton  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Hampshire (Sir seremonïol) |
| Gwlad |  Lloegr |
| Arwynebedd | 51.47 km²  |
| Gerllaw | River Itchen, Afon Test, Southampton Water  |
| Cyfesurynnau | 50.9067°N 1.4044°W  |
| Cod post | SO  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Dinas a phorthladd yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, yw **Southampton**. Fe'i lleolir yn awdurdod unedol Dinas Southampton, ac i bob pwrpas mae ganddi yr un ffiniau â'r awdurdod.

Mae'n gorwedd ar arfordir de Lloegr ar Southampton Water, sy'n fraich o'r Môr Udd (Y Sianel). Mae'r *Water* yn angorfa rhagorol ac mewn canlyniad Southampton yw porthladd llongau teithwyr prysuraf gwledydd Prydain sy'n enwog fel man cychwyn traddodiadol y llongau teithwyr traws-Iwerydd, o Brydain i'r Unol Daleithiau.

Lleolir Prifysgol Southampton, a sefydlwyd yn 1952, yn y ddinas.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Bargate
* Theatr Mayflower
* Tŵr Tŷ Duw
* Tŷ y Brenin John
* Tŷ Tudur

## Enwogion

* Isaac Watts (1674-1748), emynwr
* John Everett Millais (1829-1896), arlunydd
* Ken Russell (g. 1927), cyfarwyddwr ffilm
* Craig David (g. 1981), canwr

## Gweler hefyd

* Gorsaf reilffordd Southampton Canolog
* Prifysgol Southampton

## Cyfeiriadau

 **Dinasoedd a threfi HampshireDinasoedd**

Caerwynt **·**
Portsmouth **·**
Southampton

**Trefi**

Aldershot **·**
Alton **·**
Andover **·**
Basingstoke **·**
Bishop's Waltham **·**
Bordon **·**
Eastleigh **·**
Emsworth **·**
Fareham **·**
Farnborough **·**
Fleet **·**
Fordingbridge **·**
Gosport **·**
Havant **·**
Hedge End **·**
Lymington **·**
New Alresford **·**
New Milton **·**
Petersfield **·**
Ringwood **·**
Romsey **·**
Southsea **·**
Tadley **·**
Totton and Eling **·**
Whitchurch **·**
Wickham **·**
Yateley

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Hampshire**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Academi Frenhinol y Celfyddydau

Academi Frenhinol y Celfyddydau| Burlington House, adeilad yr Academi Frenhinol |
| Math | academi cenedlaethol, casgliad, oriel gelf, amgueddfa annibynnol  |
|  |
| Ardal weinyddol | Dinas Westminster |
| Agoriad swyddogol | 1768  |
| Sefydlwyd | * 1768
 |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Royal Academy Including Burlington House And Galleries And Royal Academy Schools Buildings  |
| Lleoliad | Piccadilly  |
| Sir | Llundain Fwyaf (Sir seremonïol) |
| Gwlad |  Lloegr |
| Cyfesurynnau | 51.5092°N 0.1394°W  |
| Cod OS | TQ2919780562  |
| Cod post | W1J 0BD  |
|  |
| Statws treftadaeth | adeilad rhestredig Gradd II\*  |
| Sefydlwydwyd gan | William Chambers  |
| Manylion |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Academi gelf a leolir yn Ninas Westminster, Llundain, yw **Academi Frenhinol y Celfyddydau**. Fe'i sylfaenwyd gan y brenin Siôr III ym 1768.

## Arlywyddion yr Academi Frenhinol

| Arlywydd
 | Cyfnod yn y swydd
 |
| --- | --- |
| Joshua Reynolds | 1768–1792
 |
| Benjamin West | 1792–1805
 |
| James Wyatt | 1805–1806
 |
| Benjamin West | 1806–1820
 |
| Thomas Lawrence | 1820–1830
 |
| Martin Archer Shee | 1830–1850
 |
| Charles Lock Eastlake | 1850–1865
 |
| Francis Grant | 1866–1878
 |
| Frederic Leighton | 1878–1896
 |
| John Everett Millais | Chwefror–Awst 1896
 |
| Edward Poynter | 1896–1918
 |
| Aston Webb | 1919–1924
 |
| Frank Dicksee | 1924–1928
 |
| William Llewellyn | 1928–1938
 |
| Edwin Lutyens | 1938–1944
 |
| Alfred Munnings | 1944–1949
 |
| Gerald Kelly | 1949–1954
 |
| Albert Richardson | 1954–1956
 |
| Charles Wheeler | 1956–1966
 |
| Thomas Monnington | 1966–1976
 |
| Hugh Casson | 1976–1984
 |
| Roger de Grey | 1984–1993
 |
| Philip Dowson | 1993–1999
 |
| Phillip King | 1999–2004
 |
| Nicholas Grimshaw | 2004–2011
 |
| Christopher Le Brun | 2011–presennol
 |

## Gweler hefyd

* Yr Academi Frenhinol Gymreig

## Dolenni allanol

* (Saesneg) Gwefan swyddogol
# Darlunydd

Darlunydd|  |
| Enghraifft o: | galwedigaeth  |
| Math | drafftsmon, arlunydd graffig  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/020xn5  |
| Quora | Illustrater  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Arlunydd graffeg yw **darlunydd** sy'n arbenigo mewn gwella ac egluro ysgrifennu drwy greu portread gweledol sy'n cydfynd gyda chynnwys y testun. Gall pwrpas y darlunio amrywio, o egluro cysyniadau cymhleth, neu egluro pethau sy'n anodd i'w disgrifio mewn geiriau, neu er mwyn adloniant, megis cardiau cyfarch, neu gelf clawr neu tu mewn llyfr, cylchgrawn, neu ar gyfer hybysebu, megis poster.

Mae'r rhan fwyaf o ddarlunwyr cyfoes yn ennill eu bywoliaeth drwy greu arlunwaith ar gyfer llyfrau plant, hysbyseb, papurau newydd a chylchgronau. Yn draddodiadol, darlunwyr sy'n defnyddio pin ac inc a brwsh aer sydd wedi dominyddu'r cyfryngau hyn.

Mae cyfrifiaduron wedi newid y diwydiant yn sylweddol, a defnyddir cyfrifiaduron i gynhyrchu'r rhan fwyaf o ddarluniadau masnachol erbyn hyn.

Ond, mae technegau darlunio traddodiadol dal yn boblogaidd, yn arbennig ym maes llyfrau. Mae'r technegau traddodiadol yn cynnwys dyfrlliwiau, paent olew, patel, ysgythru pren, print linolewm, a phin ac inc.

## Cymdeithasau

* Society of Illustrators Archifwyd 2007-08-17 yn y Peiriant Wayback
* Society of Children’s Book Writers and Illustrators
* San Francisco Society of Illustrators Archifwyd 2012-02-06 yn y Peiriant Wayback
* Society of Illustrators of Los Angeles
* The Association of Illustrators
* The Illustrators Partnership of America
* AIIQ - l’Association des Illustrateurs et Illustratrices du Québec Archifwyd 2008-08-30 yn y Peiriant Wayback
* Colorado Alliance of Illustrators Archifwyd 2006-12-05 yn y Peiriant Wayback
* Graphic artists guild
* The Association Archaeological Illustrators and Surveyors
* Guild of Natural Science Illustrators
* Guild of Natural Science Illustrators-Northwest
# Celfyddydwr

Celfyddydwr|  |
| Enghraifft o: | galwedigaeth, artistic profession  |
| Math | crëwr  |
| Cynnyrch | gwaith celf  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0n1h  |
| Thesawrws y BNCF | 69  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Un sydd yn ymarfer â'r celfyddydau yw **celfyddydwr** neu **artist**. Mae enghreifftiau yn cynnwys yr arlunydd (gan gynnwys y darlunydd a'r peintiwr lluniau), y cerflunydd, y pensaer, y llenor, a pherfformwyr megis y cerddor, y dawnsiwr, a'r actor.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **gelf**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **alwedigaeth**, **swydd**, **cyflogaeth** neu **waith**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.