# Prif Weinidog Cymru

Prif Weinidog Cymru|  |
| Gwlad | Cymru |
| Rhan o | Cabinet Cymru, Llywodraeth Cymru  |
| Dechrau/Sefydlu | 12 Mai 1999  |
| Rhagflaenwyd gan | Eluned Morgan |
| Lleoliad cyhoeddi | Senedd Cymru |
| Deiliad presennol | Rhun ap Iorwerth |
| Deiliaid a'u cyfnodau | - Rhun ap Iorwerth (12 Mai 2026),
- Mark Drakeford (13 Rhagfyr 2018 – 20 Mawrth 2024),
- Carwyn Jones (10 Rhagfyr 2009 – 12 Rhagfyr 2018),
- Rhodri Morgan (9 Chwefror 2000 – 9 Rhagfyr 2009),
- Alun Michael (12 Mai 1999 – 9 Chwefror 2000),
- Vaughan Gething (20 Mawrth 2024 – 5 Awst 2024),
- Eluned Morgan (6 Awst 2024 – 12 Mai 2026)
 |
| Aelod o'r  canlynol | Plaid Cymru |
| Incwm | £148,575 |
| Gwladwriaeth | Cymru |
| Gwefan |   |
| Dynodwyr |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Arweinydd Llywodraeth Cymru yw **Prif Weinidog Cymru** (Saesneg: *First Minister for Wales*). Fel rhan o broses datganoli, crëwyd y swydd gan Ddeddf Llywodraeth Cymru 1998 yn wreiddiol dan y teitl **Prif Ysgrifennydd Cymru** (*First Secretary for Wales*), gan fod gan Gymru gynulliad ar y pryd oedd â llai o rymoedd na Gogledd Iwerddon a'r Alban. Hefyd, mae'r term Cymraeg Prif Weinidog yn gallu cyfieithu i'r Saesneg fel *Prime Minister*, gallai fod wedi achosi camddealltwriaeth â Phrif Weinidog y Deyrnas Unedig.

Newidiwyd y teitl ar ôl ffurfio llywodraeth glymbleidiol rhwng y Democratiaid Rhyddfrydol a'r Blaid Lafur yn y Cynulliad fis Hydref 2000. Yn ôl Mesur Seneddol Llywodraeth Cymru (2006) rhoddir caniatâd i ddefnyddio'r teitl *Prif Weinidog* yn swyddogol.

Prif Weinidog presennol Cymru yw Rhun ap Iorwerth, Plaid Cymru.

## Apwyntiad swyddogol

Rhun ap Iorwerth, Prif Weinidog Cymru ym mis Mai 2026 yn Senedd Cymru
Yn gyntaf, bydd aelodau newydd y Senedd yn cael eu cadarnhau ac yna bydd cyfarfod Senedd llawn. Rhaid i'r Senedd enwebu Aelod i'w benodi'n Brif Weinidog o fewn 28 diwrnod ar ôl etholiad y Senedd. Os oes mwy nag un enwebiad i fod yn Brif Weinidog, bydd aelodau'r Senedd yn pleidleisio er mwyn dewis arweinydd. Mae'n rhaid i'r enillydd gael mwy o bleidleisiau na chyfanswm y lleill. Os nad yw hyn yn digwydd, yna bydd yr enwebiad lleiaf poblogaidd yn cael ei dynnu o'r rhestr, a bydd y Senedd yn pleidleisio eto tan fod un yn fuddugol.

|  |
| --- |
| Mae'r erthygl hon yn rhan o'r gyfres:
**Gwleidyddiaeth Cymru** |
|

---

 |
| **Llywodraeth Cymru Prif Weinidog: Rhun ap Iorwerth
* Dirprwy Brif Weinidog: Sioned Williams
* Cabinet
* Cwnsler Cyffredinol:

**Senedd Cymru Llywydd: Huw Irranca-Davies
* Prif Weithredwr a Chlerc:
* Aelodau (ASau): 2026
* Comisiwn y Senedd
* Etholaethau
* Etholiadau: 1999, 2003, 2007, 2011, 2016, 2021, 2026
* Cyfraith Gyfoes Cymru
* Mesurau rhestr
* Gorchymyn Cymhwysedd Deddfwriaethol
* Offerynnau Statudol

**Cymru o fewn y Deyrnas UnedigLlywodraeth ei Fawrhydi Ysgrifennydd Gwladol: Jo Stevens
* Swyddfa Cymru
* Prif Bwyllgor
* Pwyllgor Dethol
* Deddf Llywodraeth Cymru 2006
* Etholaethau'r DU
* Etholaethau Cymru
* Etholiadau: 1979, 1983, 1987, 1992, 1997, 2001, 2005, 2010, 2015, 2024

**Llywodraeth leol Prif ardaloedd
* Siroedd cadwedig
* Siroedd hynafol
* Cymunedau

**Gweithgarwch gwleidyddol Cenedlaetholdeb
* Datganoli Cymru
* Annibyniaeth Cymru
* Heddychiaeth
* Pleidiau gwleidyddol
* Polisïau unigryw Cymru
 |
|

---

gweld • sgwrs • golygu |

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* Llywodraeth Cymru | Cabinet a Gweinidogion Archifwyd 2010-12-13 yn y Peiriant Wayback
* Cynulliad Cenedlaethol Cymru | Swyddogaethau a Chyfrifoldebau Archifwyd 2010-07-06 yn y Peiriant Wayback