# Parth Glas

Defnyddir y term **Parth Glas** (Saesneg: **Blue Zone**) i sôn am ardal ddemograffig a/neu ddaearyddol yn y byd lle y mae llawer o bobl yn byw bywydau hir. Daeth y cysyniad o waith demograffig gan Gianni Pes a Michel Poulain, a ddangosodd bod gan dalaith Nuoro yn Sardinia y crynodiad mwyaf o wŷr canmlwydd oed neu hŷn. Wrth i'r ddau ddyn ddechrau ganolbwyntio ar y pentrefi â'r hirhoedledd uchaf, rhoddon nhw gylchoedd cydganol glas ar y map a chyfeirio at yr ardal y tu mewn i'r cylchoedd fel y Parth Glas. Mae Dan Buettner yn enwi sawl man hirhoedlog: Okinawa (Japan); Sardinia (Yr Eidal); Nicoya (Costa Rica); Icaria (Gwlad Groeg); ac ymhlith Adfentyddion y Seithfed Dydd yn Loma Linda, Califfornia. Mae'n cynnig eglurhad dros hyn, wedi'i seilio ar ddata empirig a sylwadau llygad y fynnon, er mwyn esbonio pam mae gan y poblogaethau hyn fywydau iachach a hirach.

## Parthau

Dyma'r pum ardal sydd gan Buettner yn ei lyfr *The Blue Zones: Lessons for Living Longer from the People Who've Lived the Longest*:

Hen ddyn o Sardinia
* Sardinia, yr Eidal (yn enwedig talaith Nuoro ac Ogliastra): daeth un tîm o ddemograffwyr dros ardal o hirhoedledd uchel iawn mewn pentrefi mynyddig lle y mae'r dynion yn cyrraedd eu 100 ar gyfradd anhygoel.
* Ynysoedd Okinawa, Japan: edrychodd tîm arall ar grŵp sydd o blith y bobl fwyaf hirhoedlog yn y byd.
* Loma Linda, Califfornia: astudiodd ymchwilwyr grŵp o Adfentyddion y Seithfed Dydd â rhai o'r bywydau hiraf yng Ngogledd America.
* Penrhyn Nicoya, Costa Rica: testun arbrawf ymchwil un o gyrchoedd y Quest Network oedd y penrhyn hon ar 29 Ionawr 2007.
* Icaria, Gwlad Groeg: cafodd astudiaeth ar ynys Icaria hyd i'r lleoliad â'r ganran uchaf o bobl yn eu 90au ar y blaned – bron i 1 o 3 o bob sy'n cyrraedd yr oedran hwnnw. Ar ben hynny, mae gan Icariaid "gyfraddau canser tua 20% yn llai, cyfraddau clefyd y galon tua 50 % yn llai a braidd dim dementia".

Mae gan drigolion y tri lle cyntaf gyfradd uchel o bobl yn eu cannoedd, llawer llai o'r clefydau sy'n lladd pobl fel arfer mewn ardaloedd eraill o'r byd datblygedig a mwy o flynydoedd o fywyd iach.

## Nodweddion

Diagram Venn o gliwiau hirhoedledd o Okinawa, Sardinia a Loma Linda
Mae trigolion y Parthau Gleision yn rhannu nodweddion ffordd o fyw sy'n cyfrannu at eu hirhoedledd. Mae'r diagram Venn ar y dde yn dangos y chwe nodwedd hon y mae pobl Parthau Gleision Okinawa, Sardina a Loma Linda yn eu rhannu:

* Y teulu – sy'n cael blaenoriaeth popeth arall
* Llai o ysmygu
* Lled-lysieuaeth – heblaw am yn niet Sardinia, mae'r rhan fwyaf o fwyd yn dod o blanhigion
* Ymarfer corff cymhedrol cyson – rhan annatod o fywyd bob dydd
* Cymryd rhan mewn cymdeithas – mae pobl o bob oedran yn rhan weithredol o'u cymdeithas a'u cymunedau
* Bwyta codlysiau

Yn ei lyfr, mae Buettner yn rhoi rhestr o naw rheswm sy'n sôn am ffordd o fyw pobl y Parthau Gleision:

1. Ymarfer corff cymhedrol cyson
2. Diben i fywyd pobl
3. Lleihau straen
4. Nifer cymhedrol o galorïau
5. Diet wedi'i seilio ar blanhigion
6. Yfed alcohol yn gymhedrol, yn enwedig gwin
7. Cymryd rhan mewn crefydd neu brofiad ysbrydol
8. Cymryd rhan yn y teulu
9. Cymryd rhan mewn bywyd cymdeithasol

## Llyfryddiaeth

* Buettner, Dan (2012). *The Blue Zones, Second Edition: 9 Lessons for Living Longer From the People Who've Lived the Longest*. Washington, D.C.: National Geographic. ISBN 978-1426209482. OCLC 777659970. Cyrchwyd August 10, 2014.

* Buettner, Dan (2010). *Thrive : finding happiness the Blue Zones way*. Washington, D.C.: National Geographic. ISBN 978-1426205156. OCLC 651074951. Cyrchwyd August 10, 2014.

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* Quest Network: Blue Zones
* Blue Zones Diets