# Gwalchwyfyn y benglog

| *Acherontia atropos* |
| --- |
|  |
| Dosbarthiad gwyddonol
 |
| Teyrnas:
 | Animalia |
| Ffylwm:
 | Arthropoda |
| Dosbarth:
 | Insecta |
| Urdd:
 | Lepidoptera |
| Teulu:
 | Sphingidae |
| Genws:
 | *Acherontia* |
| Rhywogaeth:
 | A. atropos |
| Enw deuenwol
 |
| Acherontia atropos (Linnaeus, 1758) |
|  |
| Distribution map (red: all year distribution; orange: summer distribution possible)
 |
| Cyfystyron
 |
| * *Sphinx atropos* Linnaeus, 1758
* *Acherontia sculda* Kirby, 1877
* *Acherontia solani* Oken, 1815
* *Acherontia atropos charon* Closs, 1910
* *Acherontia atropos confluens* Dannehl, 1925
* *Acherontia atropos conjuncta* Tutt, 1904
* *Acherontia atropos diluta* Closs, 1911
* *Acherontia atropos extensa* Tutt, 1904
* *Acherontia atropos flavescens* Tutt, 1904
* *Acherontia atropos griseofasciata* Lempke, 1959
* *Acherontia atropos imperfecta* Tutt, 1904
* *Acherontia atropos intermedia* Tutt, 1904
* *Acherontia atropos moira* Dannehl, 1925
* *Acherontia atropos myosotis* Schawerda, 1919
* *Acherontia atropos obscurata* Closs, 1917
* *Acherontia atropos obsoleta* Tutt, 1904
* *Acherontia atropos pulverata* Cockayne, 1953
* *Acherontia atropos radiata* Cockayne, 1953
* *Acherontia atropos suffusa* Tutt, 1904
* *Acherontia atropos variegata* Tutt, 1904
* *Acherontia atropos violacea* Lambillion, 1905
* *Acherontia atropos virgata* Tutt, 1904
 |

Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **gwalchwyfyn y benglog**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **gwalchwyfynod y benglog**; yr enw Saesneg yw *Death's-head Hawk-moth*, a'r enw gwyddonol yw *Acherontia atropos*.

Cylched bywydSiani flewogChwilerChwilerOedolyn
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r gwalchwyfyn y benglog yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

## Hanesion unigol

* Lindysen fawr “hynod o liwgar ac yn anferth wedi ei weld yn Mhenrallt Pwllheli” 31 Awst 2019 [2] wedi ei gofnodi ar Grwp FB Cymuned Llên Natur gan Dyfed Ellis Pritchard.
* Mae un o blant dosbarth Conwy, Ysgol Bro Gwydir wedi dod a gwyfyn i'r ysgol. Cafodd y plentyn y gwyfyn tra ar wyliau yn Lanzarote [yn 2010]. “Ar ol edrych ar y we, rydym yn meddwl mae *Death Head Hawk moth* [gwalchwyfyn y benglog] ydy o. Ydy o’n byw yng Nghymru?”
* 24 Awst 1987 Adroddiad ar Radio Cymru am walchwyfyn penglog yn cyrraedd Ynys Mon. Awgrymodd Huw John Huws mai'r un tywydd a ddaeth a'r tywod o'r Sahara wythnos diwethaf gludodd y gwyfynod yma (haenen dywod dros geir yr ardal)
* Gwalchwyfyn y Benglog yn 1973? Dangoswyd paentiad o Walchwyfyn y Benglog mewn dyfrlliw a phensil, mewn arddangosfa o luniau Elsie Eldridge, Plas Glyn y Weddw, Llanbedrog, Pwllheli, Ebrill 2013.[3] Archifwyd 2019-04-15 yn y Peiriant Wayback Dyddiad y llun oedd 1973, blwyddyn casglu’r pryf tybed?
* Mai 1954: Un yng nghyffiniau Ysgol Dr. Williams, Dolgellau ddechrau Mai 1954
* Cafodd rhai eu gweld yn y blyddoedd hyn: 1825, 1954, 1970, 1971, (1973?) 1976, 1983, 1984, 1987, 1998, 2003. Ewch I’r Tywyddiadur [4] i weld mwy.
* Roedd 1865 yn arbennig o dda i wyfyn mwyaf Cymru, ac yn fewnfydwr mewn blynyddoedd ffafriol

## Gweler hefyd

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia
gyfryngau sy'n berthnasol i:
Category:Lepidoptera

## Cyfeiriadau