# Polisi Pennal

Polisi Pennal| Arddangos Llythyr Pennal yn Archifdy Cenedlaethol Ffrainc, Paris yn 20023. |
| Enghraifft o: | llythyr  |
| Awdur | Owain Glyn Dŵr  |
| Dechrau/Sefydlu | 1406  |
| Dynodwyr |

Enw a roddir ar ddwy ddogfen bwysig yw **Polisi Pennal**, un ohonynt wedi ei llunio ym Mhennal yn ystod cyfarfod o gynulliad Owain Glyn Dŵr ym Mawrth 1406, a'r llall yn ffrwyth ymweliad llysgenhadaeth Owain â llys Brenin Ffrainc ym Mharis yn sgil cyfarfod Pennal.

Cyfansoddodd Owain y llythyr yn Lladin, ym Mhennal, yng ngogledd Cymru, yn 1406, ac ynddo gosododd ei weledigaeth o Gymru annibynnol. Ystyrir y llythyr yn unigryw fel yr unig ddogfennaeth ysgrifenedig sydd wedi goroesi sy'n manylu ar bolisïau cenedlaethol, seciwlar a chrefyddol ar gyfer Cymru annibynnol yn yr Oesoedd Canol. Mae'n disgrifio Llywodraeth Lloegr fel "y Sacsoniaid barbaraidd, a drawsfeddiannodd wlad Cymru iddynt eu hunain" ac mae'n galw ar y Pab Bened XIII i geisio cosbi Harri IV fel heretic am losgi llawer o adeiladau eglwysig yng Nghymru ac am iddo ddienyddio aelodau'r eglwys Gymreig.

## Llythyr Owain Glyn Dŵr at Charles VI o Ffrainc

Ysgrifennwyd y llythyr hwn ym mhlas Cefn Caer ym Mhennal, yn ôl traddodiad, a'i arwyddo yn Eglwys Sant Pedr ad Vincula (Sant Pedr yn ei Gadwynau), Pennal, ger Machynlleth. Yn y llythyr hwn mae Owain yn gofyn i Charles am gymorth i ymladd yn erbyn y Saeson. Ni chafod ateb. Mae'r llythyr, fodd bynnag, yn dangos gweledigaeth Owain: sonia am eglwys annibynnol yng Nghymru, gydag archesgob yn Nhyddewi. Mae'n crybwyll hefyd yr angen am ddwy brifysgol: y naill yn y Gogledd a'r llall yn y de. Yn eironig iawn ar y diwrnod hwn yn 1820 y Datgysylltwyd Yr Eglwys yng Nghymru.

## Cytundeb Owain a Charles VI o Ffrainc

Yn ystod ei deyrnasiad, arwyddodd Charles VI, brenin Ffrainc gytundeb gydag Owain Glyn Dŵr.

## Lleoliad

Cartre'r llythyr yw Archifau Cenedlaethol Ffrainc (J516 B.40 a J516.29). Cafodd ei arddangos am gyfnod byr yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn 2000. Gwnaed chwe chopi ffacsimili union, ar femrwn oedrannus wedi'i selio â mowldiau o sêl wreiddiol Glyn Dŵr, gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru a'u cyflwyno i chwe sefydliad Cymreig yn 2009.

Dangoswyd y llythyr i i Mark Drakeford, Prif Weinidog Cymru, ar ei ymweliad â Pharis i gryfhau'r berthynas rhwng Cymru a Ffrainc.

Mae ymgyrch ar y gweillers tro i’w ddychwelyd a’i arddangos yn barhaol yn y Senedd yng Nghaerdydd. Ym 1999, galwyd ar Dŷ'r Cyffredin, galwad a lofnodwyd gan 28 aelod, am i'r llythyr a'r sêl gael eu symud o Ffrainc i Gymru, gan ei fod o "arwyddocâd hanesyddol mawr yng Nghymru fel trysorau prin yn hanes Cymru" ac y dylid ei arddangos yng Nghymru. Cefnogwyd y cynnig gan y gwleidyddion Paul Flynn, Alun Michael a Ron Davies.

Mae'r ymgyrch hon yn cael ei gefnogi gan alwadau blynyddol i'w ddychwelyd i Gymru. Yn 2022, gwnaeth y canwr Cymreig Gwilym Bowen Rhys alwadau tebyg.

## Oriel

* Llythyr Pennal 1406, Archifau Cenedlaethol Ffrainc
* 'Llofnod' Owain Glyn Dŵr ar waelod Llythyr Pennal 1406. Ystyr y geiriau Lladin *Vester ad vota / Owynus princeps Wall[ie]* yw 'Yr eiddoch yn ffyddlon, / Owain, Tywysog Cymru'
* Cefn Caer, lle ysgrifennwyd Llythyr Pennal
* Sêl Fawr y Tywysog Owain Glyn Dŵr; cedwir y sêl hon yn amgueddfa Henffordd.

## Cyfeiriadau

## Llyfryddiaeth

* *Welsh Records in Paris*, gol. T. Mathews (Caerfyrddin, 1910)