# 1 Awst

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Awst
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  |  |  |  | 01 | 02
 |
| 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 | 09
 |
| 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16
 |
| 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23
 |
| 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30
 |
| 31
 |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**1 Awst** yw'r dau gant un-deg-trydydd (213ydd) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (214ydd mewn blynyddoedd naid). Erys 152 dydd yn weddill yn y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1874 - DDT yn cael ei gynhyrchu am y tro cyntaf, gan y cemegydd Othmar Zeidler ym Mhrifysgol Strasbourg.
* 1876 - Colorado yn dod yn 38fed dalaith yr Unol Daleithiau.
* 1914 - Ymosododd yr Almaen ar Lwcsembwrg, cyhoeddwyd rhyfel rhwng Rwsia a'r Almaen a dechreuodd Ffrainc ymfyddino ar ddechrau'r Rhyfel Byd Cyntaf.
* 1960
	+ Annibyniaeth Benin.
	+ Islamabad yn dod yn brifddinas Pacistan.
* 1976 - Trinidad a Thobago yn dod yn weriniaeth.

## Genedigaethau

Jean-Baptiste de Lamarck
Maria Mitchell
Sam Mendes
Eluned King
* 10 CC - Claudius, Ymeradwr Rhufain (m. 54)
* 126 - Pertinax, Ymeradwr Rhufain (m. 193)
* 1714 - Richard Wilson, arlunydd (m. 1782)
* 1744 - Jean-Baptiste de Lamarck, biolegydd (m. 1829)
* 1789 - Caspare Preetzmann, arlunydd (m. 1876)
* 1800 - Elizabeth Randles, telynores a pianyddes (m. 1829)
* 1818 - Maria Mitchell, seryddwraig (m. 1889)
* 1819 - Herman Melville, awdur (m. 1891)
* 1837 - Mary Harris Jones (m. 1930)
* 1840 - Emily Charlotte Talbot, gwraig busnes (m. 1918)
* 1857 - Emily Shanks, arlunydd (m. 1936)
* 1867 - William Speirs Bruce, fforiwr (m. 1921)
* 1884 - Margaret Clarke, arlunydd (m. 1961)
* 1905 - Helen Sawyer Hogg, gwyddonydd (m. 1993)
* 1912
	+ Rachel Baes, arlunydd (m. 1983)
	+ Gego, arlunydd (m. 1994)
* 1915 - Ursula Benser, arlunydd (m. 2001)
* 1918
	+ Sara-Lisa Ryd, arlunydd (m. 1968)
	+ Richard Pearson, actor (m. 2011)
* 1924 - Abdullah, brenin Sawdi Arabia (m. 2015)
* 1929 - Olga Rapay-Markish, arlunydd (m. 2012)
* 1930
	+ Pierre Bourdieu, athronydd (m. 2002)
	+ Lawrence Eagleburger, diplomydd (m. 2011)
* 1936 - Yves Saint Laurent, dyluniwr ffasiwn (m. 2008)
* 1941 - Nathalie Delon, actores (m. 2021)
* 1942 - Jerry Garcia, cerddor (m. 1995)
* 1944 - Heulwen Haf, actores (m. 2018)
* 1949 - Kurmanbek Bakiyev, Arlywydd Cirgistan
* 1957 - Yoshio Kato, pêl-droediwr
* 1959 - Satoshi Yamaguchi, pêl-droediwr
* 1960 - Micheál Martin, gwleidydd, Taoiseach
* 1963 - Coolio, actor, canwr a rapiwr (m. 2022)
* 1965 - Syr Sam Mendes, gyfarwyddr ffilm
* 1973 - Eduardo Noriega, actor
* 1984 - Bastian Schweinsteiger, pêl-droediwr
* 1986 - Elena Vesnina, chwaraewraig tenis
* 2002 - Eluned King, seiclwraig

## Marwolaethau

Cilla Black
* 30 CC - Marcus Antonius, gwleidydd Rhufain
* 1137 - Louis VI, brenin Ffrainc, 56
* 1714 - Anne, brenhines Prydain Fawr, 49
* 1984 - William Trevor Anthony, canwr opera, 71
* 1989 - John Ogdon, pianydd, 52
* 1996 - Tadeusz Reichstein, meddyg, botanegydd a chemegydd, 99
* 2005 - Fahd, brenin Sawdi Arabia, tua 84
* 2009 - Corazon Aquino, Arlywydd y Philipinau, 76
* 2015 - Cilla Black, cantores, 72
* 2016
	+ Leili Muuga, arlunydd, 93
	+ Dai Dower, paffiwr, 83
* 2020 - Wilford Brimley, actor a digrifwr, 85

## Gwyliau a chadwraethau

Diwrnod genedlaethol y Swistir
* Calan Awst
* Lugnasad, yn yr hen galendr Celtaidd
* Gŵyl genedlaethol y Swistir: Diwrnod Annibyniaeth
* Diwrnod Annibyniaeth (Benin)
* Diwrnod Swydd Efrog
* Diwrnod Rhyddad (Barbados, Bermuda, Gaiana, Jamaica, Trinidad a Thobago)
* Diwrnod Buddugoliaeth (Cambodia, Fietnam, Laos)
* Diwrnod y Lluoedd Arfog (Gweriniaeth Pobl Tsieina, Libanus)
* Ynys Ffesant yn dod yn rhan o Ffrainc (at 31 Ionawr)

## Cyfeiriadau