# Blwyddyn golau

Blwyddyn golau|  |
| Enghraifft o: | uned mesur hyd, non-standard unit, uned ddeilliadol UCUM, cysonyn ffisegol, cysonyn UCUM  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/02wpm\_  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Mae **blwyddyn golau** (symbol rhyngwladol: **ly**, seiliedig ar yr enw Saesneg, *light year*) yn uned fesur o hyd, yn benodol y pellter y mae golau yn teithio mewn gwactod (*vacuum*) mewn blwyddyn. Er nad oes penderfyniad awdurdodol ar ba flwyddyn galendraidd i'w defnyddio, mae'r Undeb Seryddol Rhyngwladol (IAU) yn argymell y flwyddyn Julian.

## Gwerth rhifol

Mae un **flwyddyn golau** yn cyfateb i:

* 9,460,730,472,580.8 km (tua 9.461 Pm)
* tua 5,879,000,000,000 milltir statudol
* tua 63,240 uned seryddol
* tua 0.3066 parsec

## Pellterau mewn blynyddoedd golau

Mae pellterau a fesurir mewn 'ffracsiynau blwyddyn golau' yn cael eu defnyddio ar gyfer gwrthrychau o fewn cyfundrefn heulog fel ein Cysawd yr Haul ni.

Mae pellterau a fesurir mewn 'blynyddoedd golau' yn cynnwys y pellterau rhwng sêr agos, fel y rhai mewn breichiau troellog neu glysterau globiwlar.

Defnyddir y 'cilo-flwyddyn golau' (*kilolight-year*; "kly"), sy'n 1,000 blwyddyn golau, neu tua 307 parsec, i fesur pellterau rhwng rhannau o'r un galaeth yn bennaf.

Mae un 'mega-flwyddyn golau' (*megalight-year*; "Mly"), yn un filiwn blwyddyn golau, neu tua 306,600 parsec. Defnyddir mega-flynyddoedd golau fel rheol i fesur pellteroedd rhwng galaethau cymdogol a chlysterau galaethau.

Mae un 'giga-flwyddyn golau' (*gigalight-year*, "Gly"), yn un o'r mesurau mwyaf sy'n bodoli: un biliwn (1000000000) blwyddyn golau. Mae un giga-flwyddyn golau yn o gwmpas 306.6 miliwn parsec neu, yn fras, un rhan mewn 13 (1/13) o'r pellter i orwel y bydysawd gweladwy. Fel rheol defnyddir unedau giga-flwyddyn golau i mesur y pellter i wrthrychau uwchalaethol, fel clysterau o quasars neu'r Mur Mawr.

**Rhestr urddau magnitiwd hyd**
| Ffactor (ly)
 | Gwerth
 | Eitem
 |
| --- | --- | --- |
| 10−9 |  |  |
|  | 40.4 e-9 ly
 | Mae goleuni'r haul a adlewyrchir gan wyneb y Lleuad yn cymryd 1.2-1.3 eiliad i gyrraedd wyneb y Ddaear.
(Mae'r Lleuad tua 384400 kilomedr o'r Ddaear, ar gyfartaledd. 384400 km ÷ 300000 km/eiliad (tua cyflymder golau) ≈ 1.28 eiliad)

 |
| 10−6 |  |  |
|  | 15.8 e-6 ly
 | Un uned seryddol (AU) (y pellter o'r Haul i'r Ddaear). Mae'n cymryd tua 8.31 munud i olau deithio'r pellter hwn.
 |
| 10−3 |  |  |
|  | 1.5 e-3 ly
 | Roedd Voyager 1, y prôb mwyaf pell hyd yn hyn, tua 13 oriau golau i ffwrdd o'r Ddaear ym Medi 2004. Cymerodd Voyager 27 blwyddyn i deithio'r pellter hynny.
 |
| 100 |  |  |
|  | 2 e0 ly
 | Mae'r Cwmwl Oort tua 2 flwyddyn golau mewn diamedr.
 |
|  | 4.21 e0 ly
 | Y seren agosaf (heblaw'r Haul), yw Proxima Centauri sydd o gwmpas 4.22 blwyddyn golau i ffwrdd.
 |
| 103 |  |  |
|  | 26 e3 ly
 | Mae canol galactig ein galaeth, y Llwybr Llaethog, tua 8 kiloparsec i ffwrdd.
 |
|  | 100 e3 ly
 | Lled ein Galaeth ni yw tua 100,000 blwyddyn golau.
 |
| 106 |  |  |
|  | 2.5 e6 ly
 | Mae Galaeth Andromeda tua 2.5 mega-flwyddyn golau i ffwrdd.
 |
|  | 3.14 e6 ly
 | Galaeth Triangulum (M33), ar 3.14 mega-flwyddyn golau o bellter, yw'r gwrthrych mwyaf pell i ffwrdd y gellir ei weld â'r llygaid.
 |
|  | 59 e6 ly
 | Mae'r clwster galaethau mawr agosaf, Clwster Virgo, tua 59 mega-flwyddyn golau i ffwrdd.
 |
|  | 150 e6 - 250 e6 ly
 | Mae'r Atynydd Mawr yn gorwedd ar bellter o rwng 150 a 250 mega-flwyddyn golau i ffwrdd.
 |
| 109 |  |  |
|  | 1 e9 ly
 | Amcangyfrir fod Mur Mawr Sloan (ni ddylid ei gymysgu â'r Mur Mawr cyffelyb) tua 1 giga-flwyddyn golau i ffwrdd.
 |
|  | 46.5 e9 ly
 | Mae'r pellter cydsymudol o'r Ddaear i ymyl y bydysawd gweladwy yn mesur tua 46.5 giga-flwyddyn golau mewn unrhyw un cyfeiriad; hwn yw radiws cydsymudol y Bydysawd gweladwy.
 |

## Cyfeiriadau

## Gweler hefyd

* Strwythur graddfa fawr y cosmos