Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Olympiad

Olympiad|  |
| Enghraifft o: | safon amser, cyfnod o amser, uned amser  |
| Math | cyfnod o hanes  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/01x3xd  |
| Quora | Olympiad-1  |

*Erthygl am y cyfnod o amser yw hon. Am y prif dduwiau a duwiesau Groeg gweler Deuddeg Olympiad.*
Cyfnod o bedair mlynedd yw **Olympiad**, sy'n gysylltiedig â'r Gemau Olympaidd yng nghyfnod Groeg yr Henfyd. Yn y cyfnod Helenistig, gan gychwyn gyda Ephorus, defnyddiwyd yr Olympiad fel cyfnod calendr.
Fe barhaodd yr Olympiad gyntaf o Haf 776 CC hyd Haf 772 CC. Ac felly, dechreuir 4edd flwyddyn y 696ed Olympiad yn Haf 2008. Bydd y Gemau Olympaidd Modern nesaf yn cael eu cynnal yn Beijing, bydd 302 o gystadleuthau mewn 28 o chwaraeon Olympaidd.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **y calendr** neu **amser**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Newton (uned)

Newton|  |
| Enghraifft o: | uned ddeilliadol SI, uned grym, System Ryngwladol o Unedau gydag enw arbennig, uned ddeilliadol UCUM  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0jkgw  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Mae **newton** (symbol: N) yn uned SI rhyngwladol a ddefnyddir i fesur grym; gellir dweud mai grym ydy pwysau a fesurir mewn newtonau. Mae màs yn wahanol i grym ac yn cael ei fesur gan kilogramau. Achosir pwysau fodd bynnag gan dyniant disgyrchiant ac fe'i mesurir mewn niwtonau.

## Diffiniad

Mae'r newton yn uned sy'n gyfartal a swm y grym sydd ei angen i gyflymu gwrthrych sydd a mas o un kilogram ar raddfa o un metr yr eiliad yr eiliad.

Mae gwasgedd yn cael ei fesur mewn N/cm2 neu N/m2; enw arall ar yr olaf ydy pascal (Pa).

Gellir rhoi hyn mewn fformiwla:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0

## Yr enw

Mae'r uned wedi'i henwi er anrhydedd y mathemategwr a ffisegydd o Loegr Isaac Newton (1643–1727) mewn parch at ei waith ar fecaneg clasurol.
# Ofn

Plentyn ofnus mewn amgylchedd ansicr.
Emosiwn neu deimlad cryf ac annymunol a achosir gan berygl y credir ei fod ar ddigwydd yw **ofn**. Mae'n un o'r emosiynau mwyaf gwaelodol yn y meddwl dynol. Ar lefel seicosomatig gellid ei ystyried yn fecanwaith amddiffyn mewn dyn, ac mewn anifeiliaid hefyd.

Mae ofn wedi chwarae rhan ganolog mewn sawl damcaniaeth athronyddol, o ddyddiau Plato ymlaen. Yn ei *Glaucon*, mae Plato yn dadlau fod ofn canlyniadau ein gweithredoedd yn ein hatal rhag cyflawni drygioni ac felly yn beth da mewn cymdeithas. Ond mae Aristotlys yn dilyn trwydded arall gan ddadlau fod gormod o ofn mewn dyn a chymdeithas yn creu llyfndra a gwaseidd-dra, tra bod diffyg ofn yn arwain at weithredoedd gorffwyll; dylai dewrder gael ei fesuro yn ôl y ffordd mae rhywun yn ymdopi ag ofn oherwydd nid yw osgoi ofn yn bosibl mewn bod rhesymol.

Dadleuodd yr athronydd gwleidyddol Thomas Hobbes fod ofn ein gilydd ac, yn nes ymlaen, ofn pennaeth neu frenin, yn creu cymdeithas. Dadleuir hefyd fod ofn yn deimlad sydd wedi esblygu dros miloedd o flynyddoedd er mwyn cadw pobl mewn trefn ac i fihafio.

Mewn crefydd, yn arbennig yn y crefyddau mawr undduwiaethol, mae "parchedig ofn" at Dduw yn elfen sylfaenol. Yn Llyfr Job a rhai llyfrau eraill yn y Beibl, sonnir am Lefiathan, yr anifail anhygoel o fawr a grëwyd gan Dduw i greu ofn ar bobl, yn enwedig y balch; cyfeirir at Lefiathan fel duw meidrol.

## Gweler hefyd

* Ffobia, ofn afresymol rhywbeth
* Ffilm arswyd

## Cyfeiriadau

* Ted Honderich (gol.), *The Oxford Companion to Philosophy* (Rhydychen, 1995), d.g. *Fear*.

Wiciadur
Chwiliwch am ofn
yn Wiciadur.
# Goruwchnaturiol

Digwyddiadau neu bwerau sydd uwchlaw natur yw'r **goruwchnaturiol**. Ni all deddfau natur a gwyddoniaeth mo'u hesbonio.

Gellir dweud fod gwyrthiau crefyddol, melltithio a swyno pobol ac anifeiliaid yn perthyn i'r goruwchnaturiol. Felly hefyd, ym marn rhai, y gredo fod yna fywyd ar ôl marwolaeth.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **y paranormal**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.

Wiciadur
Chwiliwch am Goruwchnaturiol
yn Wiciadur.
# Clasur

**Clasur** yw campwaith mewn maes penodol e.e. llenyddiaeth neu gelf. Mae hefyd yn gallu bod yn symbol neu eicon o rhyw gyfnod.

* Llenyddiaeth glasurol
* Cerddoriaeth glasurol

Hefyd:

* Y Clasuron yw'r llenyddiaeth sydd wedi goroesi o'r Lladin a'r Groeg.
# Dracula

Dracula|  |
| Enghraifft o: | gwaith llenyddol  |
| Awdur | Bram Stoker  |
| Gwlad | Teyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon  |
| Iaith | Saesneg  |
| Dyddiad cyhoeddi | 26 Mai 1897  |
| Dechrau/Sefydlu | 1890s  |
| Genre | epistolary fiction, ffuglen Gothig, ffuglen arswyd, ffuglen ramantus, vampire fiction  |
| Cymeriadau | Abraham Van Helsing, Count Dracula, Jonathan Harker, Mina Harker, Lucy Westenra, Arthur Holmwood, John Seward, Quincey Morris, Renfield, Brides of Dracula, Mr. Swales, Sister Agatha, Mrs. Westenra, Thomas Bilder, Mrs. Bilder, Peter Hawkins, The Demeter's Captain, Patrick Hennessey, Captain Donelson, Immanuel Hildesheim, Petrof Skinsky, Mr. Marquand, Jack Smollet, Thomas Snelling, Sam Bloxam, Ármin Vámbéry  |
| Prif bwnc | anghenfil, rhywioldeb dynol, epidemig  |
| Statws hawlfraint | parth cyhoeddus, parth cyhoeddus  |
| Lleoliad y gwaith | Whitby, Transylfania, Llundain, Eastern Carpathians, Bistrița, Tihuța Pass, Hampstead, Purfleet-on-Thames, Varna, Siret, Galați, Cluj-Napoca  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/026l0  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Nofel o 1897 gan yr awdur Gwyddelig Bram Stoker yw Dracula. Y prif gymeriad yw'r fampir Cownt Dracula.

O ran strwythur, nofel epistolaidd yw *Dracula*, sef cyfres o gofnodion mewn dyddiadur a llythyron. Astudiwyd themâu'r nofel gan feirniaid llenyddol a gwelir pynciau megis rôl gwragedd yn y diwylliant Fictorianaidd, rhywioldeb confensiynol a cheidwadol, mewnlifiad, gwladychu a chwedloniaeth. Er na chrëwyd chwedl y fampir ei hun gan Stoker, cafodd ei nofel ddylanwad sylweddol ar boblogrwydd fampirod mewn dramâu, ffilmiau ac addasiadau teledu trwy gydol yr 20fed a'r 21ain ganrif a chysylltir cymeriad Cownt Dracula gyda nifer o fathau o ysgrifennu llenyddol gan gynnwys llenyddiaeth fampir, ffuglen arswyd, y nofel gothig a llenyddiaeth ymosodiad.

## Cyfeiriadau
# Frankenstein (gwahaniaethu)

|  |
| --- |
|  |

Enw lle oedd yr enw Almaeneg **Frankenstein** yn wreiddiol, ond erbyn hyn mae'n cyfeirio amlaf at gymeriad yn y nofel o 1818 gan Mary Shelley, sydd wedi'i ddarlunio mewn llawer o weithiau creadigol eraill, yn enwedig ffilmiau.

## Llenyddiaeth

* *Frankenstein, or The Modern Prometheus*, nofel o 1818 gan Mary Shelley
* Victor Frankenstein, y prif gymeriad yn nofel Shelley
* Anghenfil Frankenstein, y creadur a wnaed gan Victor Frankenstein
* *Mistar Ffrancenstein*, stori ar gyfer plant gan Tony Bradman (2003)

## Ffilm

* *Frankenstein* (1931)
* *Frankenstein* (1984)
* *Frankenstein '80* (1972)
* *Frankenstein 90* (1984)
* *Frankenstein 1970* (1958)
* *Frankenstein 2000* (1992)
* *Frankenstein 04155* (2015)

* *Frankenstein all'italiana* (1975)
* *Frankenstein and Me* (1997)
* *Frankenstein and the Monster from Hell* (1974)
* *Frankenstein & The Werewolf Reborn!* (2000)
* *Frankenstein Created Woman* (1967)
* *Frankenstein: Day of The Beast* (2011)
* *Frankenstein, el vampiro y compañía* (1962)
* *Frankenstein General Hospital* (1988)
* *Frankenstein Island* (1981)
* *Frankenstein Meets the Space Monster* (1965)
* *Frankenstein Meets the Wolf Man* (1943)
* *Frankenstein Must Be Destroyed* (1969)
* *Frankenstein Reborn* (2005)
* *Frankenstein vs. the Creature from Blood Cove* (2005)

* *Abbott and Costello Meet Frankenstein* (1947)
* *Billy Frankenstein* (1998)
* *Bride of Frankenstein* (1935)
* *Dracula jagt Frankenstein* (1970)
* *Dracula, prisonnier de Frankenstein* (1972)
* *Dracula vs. Frankenstein* (1971)
* *Chair pour Frankenstein* (1973)
* *House of Frankenstein* (1944)
* *I, Frankenstein* (2014)
* *I Was a Teenage Frankenstein* (1957)
* *Il mostro di Frankenstein* (1920)
* *Lady Frankenstein* (1971)
* *Les Expériences érotiques de Frankenstein* (1972)
* *Lust For Frankenstein* (1998)
* *Mistress Frankenstein* (2000)
* *Rock 'n' Roll Frankenstein* (1999)
* *Santo vs. la hija de Frankenstein* (1971)
* *Son of Frankenstein* (1939)
* *The Curse of Frankenstein* (1957)
* *The Evil of Frankenstein* (1964)
* *The Frankenstein Brothers* (2010)
* *The Frankenstein Syndrome* (2010)
* *The Frankenstein Theory* (2013)
* *The Ghost of Frankenstein* (1942)
* *The Horror of Frankenstein* (1970)
* *The Revenge of Frankenstein* (1958)
* *Victor Frankenstein* (1977)
* *Young Frankenstein* (1974)

---
# The Wolf Man

The Wolf Man|  |
| Enghraifft o: | ffilm  |
| Lliw/iau | du-a-gwyn  |
| Gwlad | Unol Daleithiau America  |
| Dyddiad cyhoeddi | 1924  |
| Genre | ffilm ddrama, ffilm fud  |
| Statws hawlfraint | parth cyhoeddus  |
| Lleoliad y gwaith | Lloegr  |
| Hyd | 60 munud  |
| Cyfarwyddwr/wyr | Edmund Mortimer  |
| Cynhyrchydd/wyr | William Fox  |
| Cwmni cynhyrchu | Fox Film Corporation  |
| Dosbarthydd | Fox Film Corporation  |
| Dynodwyr |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Ffilm fud (heb sain) a drama gan y cyfarwyddwr Edmund Mortimer yw The Wolf Man a gyhoeddwyd yn 1924. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Lloegr. Dosbarthwyd y ffilm gan Fox Film Corporation.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Norma Shearer, John Gilbert ac Eugene Pallette. Mae'r ffilm *The Wolf Man* yn 60 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1924. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Die Nibelungen* sef ffilm ffantasi Almaenig mewn dwy ran, gan Fritz Lang.

## Cyfarwyddwr

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Edmund Mortimer ar 21 Awst 1874 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Los Angeles ar 12 Mehefin 2013. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1913 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

## Derbyniad

## Gweler hefyd

Cyhoeddodd Edmund Mortimer nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:*

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

| Ffilm
 | Delwedd
 | Gwlad
 | Iaith wreiddiol
 | dyddiad
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Alias Jimmy Valentine* |  | Unol Daleithiau America
 | No/unknown value Saesneg
 | 1920-04-14
 |
| Satan Town
 |  | Unol Daleithiau America
 | No/unknown value
 | 1926-01-01
 |
| *The County Fair* |  | Unol Daleithiau America
 | No/unknown value Saesneg
 | 1920-09-06
 |
| The Desert Outlaw
 |  | Unol Daleithiau America
 | No/unknown value
 | 1924-01-01
 |
| *The Exiles* |  | Unol Daleithiau America
 | No/unknown value
 | 1923-10-14
 |
| The Man From Red Gulch
 |  | Unol Daleithiau America
 | No/unknown value
 | 1925-01-01
 |
| The Prairie Pirate
 |  | Unol Daleithiau America
 | No/unknown value
 | 1925-01-01
 |
| The Road Through The Dark
 |  | Unol Daleithiau America
 | No/unknown value
 | 1918-01-01
 |
| The Savage Woman
 |  | Unol Daleithiau America
 | No/unknown value
 | 1918-01-01
 |
| The Wolf Man
 |  | Unol Daleithiau America
 | No/unknown value
 | 1924-01-01
 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
## Cyfeiriadau
# Cyfarwyddwr

Gallai **cyfarwyddwr** gyfeirio at un o sawl galwedigaeth:

Byd busnes:

* Cyfarwyddwr cwmni

Celfyddydau:

* Cyfarwyddwr ffilm
* Cyfarwyddwr teledu
* Cyfarwyddwr theatr
# Stanley Kubrick

| Stanley Kubrick |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Stanley Kubrick  26 Gorffennaf 1928  Y Bronx, Dinas Efrog Newydd  |
| Bu farw | 7 Mawrth 1999  Harpenden, Childwickbury Manor  |
| Dinasyddiaeth | Unol Daleithiau America, y Deyrnas Unedig  |
| *Alma mater* | * Coleg Dinas Efrog Newydd
* William Howard Taft High School
 |
| Galwedigaeth | cyfarwyddwr ffilm, sinematograffydd, ffotograffydd, cynhyrchydd ffilm, sgriptiwr, golygydd ffilm, gweithredydd camera, cynhyrchydd gweithredol, cynllunydd llwyfan, cyfarwyddwr, ysgrifennwr, cynhyrchydd, sgriptiwr ffilm, cynhyrchydd  |
| Adnabyddus am | 2001: A Space Odyssey, Dr. Strangelove, A Clockwork Orange, The Shining, Eyes Wide Shut  |
| Arddull | ffilm am ddirgelwch, ffilm arswyd, ffilm gyffro, film noir, ffilm arswyd seicolegol, ffilm ryfel, ffilm llawn cyffro, ffilm antur, Ffilm gyffro seicolegol, ffilm ddrama, ffilm drosedd, ffilm gomedi, ffilm wyddonias, ffilm hanesyddol, ffilm ddogfen  |
| Prif ddylanwad | Max Ophüls  |
| Taldra | 169 centimetr  |
| Priod | Ruth Sobotka, Christiane Kubrick  |
| Plant | Vivian Kubrick  |
| Perthnasau | Veit Harlan, Peter Harlan, Thomas Harlan, Maria Körber, Caspar Harlan, Kristian Veit Harlan, Walter Harlan, Susanne Körber, Jan Harlan  |
| Gwobr/au | Gwobr Cymdeithas Academi BAFTA, Academy Award for Best Visual Effects, Gwobr y Llew Aur am Gyflawniadau Gydol Oes, Hall of Fame Ffantasi a llenyddiaeth Wyddonias, Commandeur des Arts et des Lettres‎, Gwobr y Bwrdd Adolygu Cenedlaethol am y Ffilm Orau, Gwobr BAFTA am Gyfarwyddo Gorau, Gwobr Hugo am y Cyflwyniad Dramatig Gorau, Gwobr Anrhydeddus Fawr Sitges  |
| Gwefan |   |
| Chwaraeon |
| llofnod |
|  |

Cyfarwyddwr ffilm o'r Unol Daleithiau oedd **Stanley Kubrick** (26 Gorffennaf 1928 – 7 Mawrth 1999).

Ganed Kubrick yn Manhattan; roedd ei dad, Jacques Kubrick, yn feddyg. Nid oedd Stanley yn ddisgybl disglair yn yr ysgol, ond datblygodd ddiddordeb mewn ffotograffiaeth, gan weithio fel ffotograffydd ar ei liwt ei hun am gyfnod cyn cael swydd ar gylchgrawn *Look*. Dechreuoodd wneud ffilmiau dogfen byr yn 1951 gyda *Day of the Fight*. Ei ffilm fawr gyntaf oedd *Fear and Desire* (1953).

## Ffilmiau

Ffilmiau dogfen
* *Day of the Fight* (1951)
* *Flying Padre* (1951)
* *The Seafarers* (1953)

Ffilmiau

| Blwyddyn | Teitl | Gwobrau
 |
| --- | --- | --- |
| 1953 | *Fear and Desire* |  |
| 1955 | *Killer's Kiss* |  |
| 1956 | *The Killing* |  |
| 1957 | *Paths of Glory* |  |
| 1960 | *Spartacus* | 4 Oscar
 |
| 1962 | *Lolita* | un *Golden Globe* |
| 1964 | *Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb* | 3 Oscar
 |
| 1968 | *2001: A Space Odyssey* | Un Oscar, 3 gwobr BAFTA
 |
| 1971 | *A Clockwork Orange* |  |
| 1975 | *Barry Lyndon* | 4 Oscar, 2 BAFTA
 |
| 1980 | *The Shining* |  |
| 1987 | *Full Metal Jacket* |  |
| 1999 | *Eyes Wide Shut* |  |
# George A. Romero

| George A. Romero |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 4 Chwefror 1940  Dinas Efrog Newydd, Y Bronx  |
| Bu farw | 16 Gorffennaf 2017  o canser yr ysgyfaint  Toronto  |
| Dinasyddiaeth | Unol Daleithiau America, Canada  |
| *Alma mater* | * Prifysgol Carnegie Mellon
* Monsignor Scanlan High School
 |
| Galwedigaeth | cyfarwyddwr ffilm, cynhyrchydd ffilm, golygydd ffilm, actor, actor ffilm, actor llais, actor teledu, cyfarwyddwr, ysgrifennwr, sgriptiwr ffilm, sgriptiwr  |
| Arddull | ffilm arswyd, ffilm gothig, ffilm arswyd seicolegol, ffilm gyffro, ffilm arswyd gothig, ffilm ddrama, ffilm arswyd wyddonias, ffilm am ddirgelwch, Ffilm gyffro seicolegol, ffilm llawn cyffro, ffilm wyddonias, ffilm ddogfen, ffilm gomedi, ffilm gomedi arswyd, ffilm ffantasi, ffilm antur, ffilm ramantus, film noir, ffilm grog  |
| Taldra | 194 centimetr  |
| Priod | Nancy Romero, Christine Forrest  |
| Plant | George C. Romero, Tina Romero  |
| Gwobr/au | Seren ar Rodfa Enwogion Hollywood, Sitges Film Festival Best Director award, Sitges Film Festival Best Screenplay award, Gwobr Anrhydeddus Fawr Sitges, Bram Stoker Award for Lifetime Achievement  |

Cyfarwyddwr, sgriptiwr, a golygydd ffilm o'r Unol Daleithiau a ymfudodd i Ganada oedd **George Andrew Romero** (/rəˈmɛroʊ/; 4 Chwefror 1940 – 16 Gorffennaf 2017) sy'n enwocaf am ei ffilmiau arswyd, gan gynnwys y gyfres a gychwynnodd genre'r apocalyps sombïod: *Night of the Living Dead* (1968), *Dawn of the Dead* (1978) a *Day of the Dead* (1985).

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **gyfarwyddwr ffilm**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Ffantasi

Ffantasi|  |
| Enghraifft o: | ffantasi  |
| Math | llenyddiaeth ffantasi  |
| Dynodwyr |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Festival médiéval de Sedan; Ffrainc; 2007.
Math o ffuglen sy'n ymwneud â digwyddiadau a chymeriadau sy'n perthyn i'r byd goruwchnaturiol neu hudol neu i fydau dychmygol yw **ffantasi**.

Mae ystod y gweithiau ffuglen sy'n cael eu hystyried yn ffantasi yn eang iawn, gyda gorgyffwrdd sylweddol mewn rhai achosion gyda mathau eraill o ffuglen megis Ffuglen wyddonol ac Arswyd.

## Hanes

Mae ffurf ganoloesol i nifer sylweddol o straeon ffantasi, hynny yw maent yn tynnu ar chwedlau a llên gwerin yr Oesoedd Canol yn ogystal ag elfennau hanesyddol y cyfnod hwnnw, megis brenhinoedd a marchogion. Fodd bynnag, nid yw'r elfennau canoloesol hyn yn hanfodol i ffantasi ac mae enghreifftiau o ffantasi lle mae'r stori (neu rannau ohoni) wedi'u lleoli yn y byd go iawn, er gwaetha'r elfennau hudol.

Nid yw chwedlau gwerin eu hunain fel arfer yn cael eu hystyried yn enghreifftiau o ffantasi, na chwaith ffuglen o'r cyfnod modern cynnar, hyd yn oed os ydynt yn cynnwys elfennau hudol neu oruwchnaturiol. Ceir enghreifftiau cynnar o ffantasi llenyddol o'r 19g, er enghraifft rhai gweithiau gan yr awduron Saesneg William Morris a'r Arglwydd Dunsany. Ond mae mwyafrif helaeth ffuglen ffantasi yn hanu o'r 20g, gydag awduron fel Robert E. Howard, sef awdur straeon cyntaf *Conan the Barbarian,* a J.R. R. Tolkien yn ffigyrau allweddol yn hanes cynnar y genre.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **lenyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Gwaed Ar Y Sêr

Gwaed Ar Y Sêr
|  |
| --- |
| Cyfarwyddwr | Wil Aaron |
| Ysgrifennwr | Wil Sam, Dafydd Huw Williams |
| Dylunio |  |
| Cwmni cynhyrchu | Bwrdd Ffilmiau Cymraeg |
| Dyddiad rhyddhau | 1975 |
| Amser rhedeg | tua 45 munud |
| Gwlad | Cymru |
| Iaith | Cymraeg |
|  |

Ffilm Gymraeg arswyd yw Gwaed Ar Y Sêr a ryddhawyd ym 1975. Cafodd y ffilm ei gynhyrchu gan y Bwrdd Ffilmiau Cymraeg a'i gyfarwyddo gan Wil Aaron. Fe'i saethwyd mewn 10 diwrnod am gost o £6,000.

Mae'r stori yn dilyn hen ddyn - Shadrach Smith (Grey Evans) a'i gôr o blant ysgol sydd yn ceisio atal nifer o enwogion rhag ymddangos mewn cyngerdd fawreddog yn y neuadd bentref lleol drwy eu llofruddio mewn amryw ffyrdd.

Ymysg yr enwogion mae Hywel Gwynfryn, Dafydd Iwan yn ymddangos fel ei hunain a Stewart Jones yn ei gymeriad Ifans y Tryc. Ysgrifennwyd y sgript gan Dafydd Huw Williams a Wil Sam (a greuodd cymeriad Ifans y Tryc) gyda trigolion ardal Nant Peris yn actorion ychwanegol. Disgyblion Ysgol Brynrefail oedd yn chwarae y plant cythreulig/felltithiedig.

Fe ddarlledwyd y ffilm ar S4C yn 2013, 2017 a 2025. Yn 2024 adferwyd y ffilm o'r newydd gan Severin Films, gydag is-deitlau Saesneg am y tro gyntaf gan Matchbox Cine, a chyhoeddwyd y ffilm fel rhan o'r bocs-set All The Haunts Be Ours Vol. 2. Mae modd gwylio'r ffilm fel rhan o 'sinema ar-lein' Matchbox Cine.

## Cast a chymeriadau

* Grey Evans – Shadrach Smith
* Dyfan Roberts – Heddwas
* Wynford Ellis Owen – Prif Arolygydd Bevan
* Dafydd Hywel – Cynorthwyydd i'r Brif Arolgydd
* Charles Williams – Cadeirydd pwyllgor y neuadd
* John Pierce Jones – Ail gwnstabl
* Stewart Jones – Ifans y Tryc
* Eleanor Jones (Telynores Dwyryd) – Ei hun
* Barry John – Ei hun
* Hywel Gwynfryn – Ei hun
* Dafydd Iwan – Ei hun

## Dolenni allanol

* (Saesneg) *Gwaed Ar Y Sêr* ar wefan Internet Movie Database

## Cyfeiriadau
# Eglwys

Basilica Sant Pedr yn y Fatican, Rhufain.
Cyfeiria'r gair **eglwys** at grŵp o bobl o'r grefydd Gristnogol (yn enwedig pan sillafir y gair â phrif lythyren, er enghraifft Yr Eglwys yng Nghymru) neu at yr adeilad lle maent yn addoli. Daw'r gair Cymraeg o'r enw Lladin Diweddar *ecclesia* (Cernyweg *eglos*, Hen Wyddeleg *eclais*). Gall gyfeirio hefyd at y gymuned Gristnogol gyfan, yn arbennig yn ei hanes cynnar; Yr Eglwys Fore yw'r term a ddefnyddir am Gristnogaeth yn y canrifoedd cynnar, dan yr Ymerodraeth Rufeinig.

Fel arfer yng Nghymru mae'r gair yn cyfeirio at addoldai Protestannaidd cydumffurfiol neu Catholig, ond nid ar gyfer rhai Anghydffurfiol, y cyfeirir atynt fel capeli. Gelwir eglwys lle mae esgob neu archesgob yn eistedd yn eglwys gadeiriol.

## Geirdarddiad

Gair benthyg o'r Lladin yw "eglwys", yn tarddu o'r gair "ec(c)lesia".

## Gweler hefyd

* Yr Eglwys Anglicanaidd
* Yr Eglwysi Protestannaidd
* Yr Eglwys Fore neu'r Eglwys Gyntefig
* Eglwys gadeiriol
* Yr Eglwys Gatholig
* Eglwys Loegr
* Eglwys plwyf
* Eglwys Roeg
* Yr Eglwys Uniongred
* Yr Eglwys yng Nghymru

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Gristnogaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*

Wiciadur
Chwiliwch am eglwys
yn Wiciadur.
# Esgob

Esgob|  |
| Enghraifft o: | galwedigaeth eglwysig, Galwedigaeth grefyddol Gristnogol, episcopal title, swydd  |
| Math | henuriad, ordinari, pennaeth esgobaeth, bugail eglwysig  |
| Rhan o | clerigwr  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/01b7b  |
| Thesawrws y BNCF | 2525  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Darlun o esgob (efallai'r sant Peblig) o Lyfr Oriau Llanbeblig
**Esgob** yw pennaeth uned ddaearyddol a gweinyddol yn yr Eglwys Gristnogol a elwir yn esgobaeth. Daw'r enw o'r gair Lladin *episcopus* (o'r gair Groeg *episkopos*, 'goruwchwyliwr'). Mae esgob yn glerigwr sy'n is nag archesgob ond yn uwch nag offeiriad neu ddiacon. Ystyrir esgob yn olynydd i'r Apostolion. Mae ganddo'r awdurdod i ordinhau offeiriaid ac i gonffyrmio pobl yn aelodau llawn o'r eglwys (bedydd esgob).

Mae'r Pab yn Esgob Rhufain. Ceir tri esgobaeth Catholig yng Nghymru sef Archesgobaeth Caerdydd, esgobaeth Mynwy ac esgobaeth Wrecsam; ceir hefyd yn yr Eglwys Anglicanaidd chwech esgob yng Nghymru i lywodraethu esgobaethau Abertawe ac Aberhonddu, Bangor, Tyddewi, Mynwy, Llanelwy a Llandaf. Mae'r chwech esgob hynny dan awdurdod Archesgob Cymru, sydd ei hun yn un o'r chwech esgob yn ogystal a'i swydd fel archesgob.

## Gweler hefyd

* Rhestr esgobaethau Anglicanaidd Cymru
* Esgob Bangor
* Esgoblyfr Bangor
* Esgob (gwyddbwyll)
# Apostol

Yn ei ystyr llythrennol, mae'r gair **apostol** yn golygu "cennad", o'r Hen Roeg ἀπόστολος (*apóstolos*, "un sy'n cael ei anfon i ffwrdd"). Yn y Testament Newydd rhoddir yr enw i Ddeuddeg Apostol Iesu (gan gynnwys Pedr, Iago, ac Ioan), yn ogystal â grŵp ehangach o ffigurau yr Eglwys Fore, gan gynnwys Paul, Andronicus, Apolos, Barnabas, Jwnia, Silas, a Timotheus.

Defnyddir yr enw "apostol" weithiau fel teitl:

* Adnabyddir Sant Boniffas (tua 680–754), fel "Apostl yr Almaenwyr".
* Adnabyddir y gweinidog a gwleidydd Henry Richard (1812–88) fel "Yr Apostl Heddwch".

## Gweler hefyd

* *Actau'r Apostolion*, un o lyfrau'r Testament Newydd
* Y Tadau Apostolaidd