Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Awstralasia

Awstralasia| Enghraifft o: | rhanbarth  |
| Rhan o | Oceania  |
| Yn cynnwys | Awstralia, Seland Newydd, Melanesia, Gini Newydd, Awstralia a Seland Newydd  |
|  |
| Enw brodorol | Australasia  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0sy4n  |
| Quora | Australasia  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Map o'r byd yn dangos Awstralasia
Term amrywiol a ddefnyddir i ddisgrifio rhanbarth yn Oceania yw **Awstralasia** – mae fel arfer yn cyfeirio at Awstralia, Seland Newydd, ac ynysoedd cyfagos yn y Cefnfor Tawel.

Bathwyd y term gan Charles de Brosses yn *Histoire des navigations aux terres australes* (1756). Daw o'r gair Lladin am "i de Asia" a nododd Brosses y gwahaniaeth rhwng y rhanbarth â Pholynesia (i'r dwyrain) a de ddwyrain y Cefnfor Tawel (*Magellanica*); mae hefyd yn wahanol i Ficronesia (i'r gogledd ddwyrain).

## Daearyddiaeth ddynol

Yn ddaearwleidyddol, defnyddir Awstralasia weithiau fel term am Awstralia a Seland Newydd yn unig. Mae yna nifer o gyfundrefnau gydag enwau sydd wedi'u rhagddodi â "Y Gymdeithas Awstralasiaidd ar gyfer" (*Australasian Society for*) sydd wedi'u cyfyngu i Awstralia a Seland Newydd.

Baner Awstralasia am y Gemau Olympaidd
Yn y gorffennol, mae Awstralasia wedi cael ei ddefnyddio fel enw ar gyfer timau chwaraeon cyfunol Awstralia/Seland Newydd. Mae enghreiffitau'n cynnwys tennis rhwng 1905 ac 1913, pan cyfunodd Awstralia a Seland Newydd eu goreuon i gystadlu yng Nghwpan Davis (ac ennillon nhw yn 1907, 1908, 1909 ac 1911), ac yng Ngemau Olympaidd 1908 ac 1912.

Yn gyffredinol mae anthroploegwyr, er yn anghytuno ar fanylion, yn cefnogi theorïau sy'n priodoli tarddiad de ddwyreiniol Asiaidd am frodorion ynysoedd Awstralasia ac isranbarthau cyfagos.

## Gweler hefyd

* Awstralia (cyfandir)
* Awstralia a Seland Newydd
* Cysylltiadau Awstralia-Seland Newydd
* Oceania
* Oceania (terminoleg)
* Ynysoedd y Cefnfor Tawel

## Dolenni allanol

* BBC Cymru'r Byd — Tramor – Awstralasia

 **Gwledydd a thiriogaethau Oceania**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Awstralia** |
Awstralia · Ynys Norfolk · Ynys y Nadolig · Ynysoedd Cocos

 |
|  | **Melanesia** |
Caledonia Newydd · Fanwatw · Ffiji · Papwa Gini Newydd · Ynysoedd Solomon

 |
|  | **Micronesia** |
Ciribas · Gwam · Nawrw · Palaw · Taleithiau Ffederal Micronesia · Ynysoedd Gogledd Mariana · Ynysoedd Marshall

 |
|  | **Polynesia** |
Niue · Polynesia Ffrengig · Samoa · Samoa America · Seland Newydd · Tocelaw · Tonga · Twfalw · Wallis a Futuna · Ynys Clipperton · Ynysoedd Cook · Ynysoedd Pitcairn

 |
# Taleithiau Ffederal Micronesia

Micronesia|  |
| **Taleithiau Ffederal Micronesia** |
|  |
| Arwyddair | Heddwch, Undod, Rhyddid  |
| Math | gwladwriaeth sofran, ynys-genedl, gwlad  |
| Enwyd ar ôl | Micronesia  |
|  |
| Prifddinas | Palikir  |
| Poblogaeth | 75,817  |
| Sefydlwyd | 7 Medi 1822 (Annibyniaeth oddi wrth UDA) |
| Anthem | Gwladgarwyr Micronesia, Preamble  |
| Pennaeth llywodraeth | Wesley Simina  |
| Cylchfa amser | UTC+10:00, UTC+11:00  |
| Gefeilldref/i | 江南市  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad | Taleithiau Ffederal Micronesia  |
| Arwynebedd | 702 km²  |
| Gerllaw | Y Cefnfor Tawel  |
| Yn ffinio gyda | Unol Daleithiau America, Palaw, Papwa Gini Newydd  |
| Cyfesurynnau | 6.92°N 158.18°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Llywodraeth Taleithiau Ffederal Micronesia  |
| Corff deddfwriaethol | Cynghres Taleithiau Ffederal Micronesia  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd Taleithiau Ffederal Micronesia  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Wesley Simina  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Arlywydd Taleithiau Ffederal Micronesia  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Wesley Simina  |
|  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $404 miliwn, $427.1 miliwn  |
| Arian | doler yr Unol Daleithiau  |
| Cyfartaledd plant | 3.243  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.628  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad yng ngorllewin y Cefnfor Tawel i'r gogledd-ddwyrain o Gini Newydd yw **Taleithiau Ffederal Micronesia** neu **Micronesia** (enw swyddogol: *Federated States of Micronesia*). Fe'i lleolir yn rhanbarth Micronesia sy'n cynnwys chwe gwlad neu diriogaeth arall yn ogystal â'r Taleithiau Ffederal. Palikir, ar yr ynys fwyaf Pohnpei, yw'r brifddinas. Amaethyddiaeth, pysgota a thwristiaeth yw'r prif ddiwydiannau.

Rhennir y wlad ym mhedair talaith:

| Talaith
 | Prifddinas
 | Arwynebedd
 | Poblogaeth
 | Dwysedd poblogaeth
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Chuuk** | Weno | 127 km2 | 53,595 | 1,088/km2 |
| **Kosrae** | Tofol | 110 km2 | 7,686 | 70/km2 |
| **Pohnpei** | Kolonia | 346 km2 | 34,486 | 100/km2 |
| **Yap** | Colonia | 118 km2 | 11,241 | 95/km2 |

## Cyfeiriadau

 **Gwledydd a thiriogaethau Oceania**[cuddio]

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Awstralia** |
Awstralia · Ynys Norfolk · Ynys y Nadolig · Ynysoedd Cocos

 |
|  | **Melanesia** |
Caledonia Newydd · Fanwatw · Ffiji · Papwa Gini Newydd · Ynysoedd Solomon

 |
|  | **Micronesia** |
Ciribas · Gwam · Nawrw · Palaw · Taleithiau Ffederal Micronesia · Ynysoedd Gogledd Mariana · Ynysoedd Marshall

 |
|  | **Polynesia** |
Niue · Polynesia Ffrengig · Samoa · Samoa America · Seland Newydd · Tocelaw · Tonga · Twfalw · Wallis a Futuna · Ynys Clipperton · Ynysoedd Cook · Ynysoedd Pitcairn

 |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Daleithiau Ffederal Micronesia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Cefnfor y Byd

Cefnfor y Byd|  |
| Enghraifft o: | cefnfor  |
| Màs | 1,400,000,000,000,000,000,000 cilogram  |
| Rhan o | hydrosphere  |
| Yn cynnwys | Cefnfor y De, Y Cefnfor Tawel, Cefnfor yr Iwerydd, Cefnfor India, Cefnfor yr Arctig  |
|  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0dkh39  |
| Quora | World-ocean, oceans-of-the-world  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

| **Cefnforoedd y Ddaear** |
| --- |
| (Cefnfor y Byd)
 |
| * Cefnfor yr Arctig
* Cefnfor y De
* Cefnfor yr Iwerydd
* Cefnfor India
* Y Cefnfor Tawel
 |
| Y blwch hwn: gweld • sgwrs • golygu |

Cefnfor y Byd
Corff mawr o ddŵr hawlynog sy'n ffurfio'r brif ran o'r hydrosffer yw **Cefnfor y Byd**. Mae'n gorchuddio tua 71% o wyneb y Ddaear (tua 361 miliwn km2). Arferir ei rannu'n nifer o brif gefnforoedd a moroedd llai. Mae dros hanner o arwynebedd Cefnfor y Byd gyda dyfnder o fwy na 3000 m.

## Gweler hefyd

* Cefnfor
* Cefnfor yr Arctig
* Cefnfor y De
* Cefnfor yr Iwerydd
* Cefnfor India
* Y Cefnfor Tawel
* Môr

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ddaearyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Gorllewin Asia

Gorllewin Asia
Disgrifia'r termau **Gorllewin Asia** a **De-orllewin Asia** ardal fwyaf gorllewinol Asia. Mae'r termau'n rhannol cydffiniol â'r Dwyrain Canol - a chyfeiria at leoliad daearyddol yng nghyd-destun Gorllewin Ewrop yn hytrach na'i leoliad o fewn Asia. Oherwydd y safbwynt Ewroganolog hwn, mae sefydliadau rhyngwladol fel y Cenhedloedd Unedig wedi newid y term Dwyrain Canol a'r Dwyrain Agos gyda Gorllewin Asia.

Yn ogystal â gwledydd Arabaidd y Dwyrain Canol ac Israel, mae'r term Gorllewin Asia yn tueddu i gynnwys y Twrci Asiaidd (Asia Leiaf neu Anatolia), gwledydd y Cawcasws ac Iran. Prif ieithoedd y rhanbarth yma yw'r Arabeg, Cyrdeg, Perseg, a Thyrceg, ond ceir sawl iaith lai hefyd, e.e. Hebraeg, Armeneg.
# Mynyddoedd yr Wral

Mynyddoedd yr Wral|  |
| Math | cadwyn o fynyddoedd  |
|  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad | Rwsia  |
| Uwch y môr | 1,895 metr  |
| Cyfesurynnau | 60°N 59°E  |
| Hyd | 2,500 cilometr  |
| Cyfnod daearegol | Paleosöig, Carbonifferaidd  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Golygfa ger pentref Saranpaoel yn Ocrwg Ymreolaethol Khanty-Mansi ym Mynyddoedd yr Wral
Mynyddoedd sy'n ffurfio cadwyn o'r de i'r gogledd yng ngorllewin Rwsia yw **Mynyddoedd yr Wral** (Rwseg: Ура́льские го́ры, *Uralskiye gory*). Ystyrir fel rheol mai hwy sy'n ffurfio'r ffin rhwng Ewrop ac Asia. Mae 68% o'r gadwyn y Rwsia a 32% yn Casachstan. Enwir Talaith Wral ar eu hôl.

Mae'r Wral yn ymestyn am 2,498 km o'r paith ger ffin ogleddol Casachstan hyd arfordir gogleddol Rwsia, ar Cefnfor yr Arctig, ac yn ymestyn ymhellach i'r gogledd i ffurfio ynysoedd Ynys Vaygach a Novaya Zemlya. Y copa uchaf yw Mynydd Narodnaya (Poznurr, 1,895 m). Dynodwyd Coedwigoedd Gwyryfol Komi yng ngogledd Mynyddoedd yr Wral yn Safle Treftadaeth y Byd gan UNESCO.

I'r dwyrain o'r Wral ceir gwastadedd eang Gwastadedd Gorllewin Siberia.

Enwyd y gadwyn ar ôl llwyth yr Wraliaid, llyth o helwyr-gasglwyr oedd yn arfer byw yng ngogledd Asia. Yn ddaearegol, maent ymhlith mynyddoedd hynaf y byd, 250 hyd 300 miliwn o flynyddoedd oed.

## Gweler hefyd

* Dosbarth Ffederal Ural, un o daleithiau ffederal Rwsia.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Rwsia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.