Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Gweriniaeth y Congo

Gweriniaeth y Congo|  |
| République du Congo (Ffrangeg) Republíki ya Kongó (Lingaleg) Repubilika ya Kôngo (Kitubeg)  |
|  |
| Arwyddair | Undeb, Gwaith, Datblygiad  |
| Math | gwladwriaeth sofran, gwlad  |
| Enwyd ar ôl | Afon Congo  |
| Duration: 1 seconds.0:01 |
| Prifddinas | Brazzaville  |
| Poblogaeth | 6,142,180  |
| Sefydlwyd | 15 Awst 1960 (Annibyniaeth oddi wrth Ffrainc) |
| Anthem | La Congolaise  |
| Pennaeth llywodraeth | Anatole Collinet Makosso  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00  |
| Gefeilldref/i | Seto  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Ffrangeg  |
| Daearyddiaeth |
| Arwynebedd | 342,000 ±1 km²  |
| Gerllaw | Cefnfor yr Iwerydd  |
| Yn ffinio gyda | Angola, Camerŵn, Gweriniaeth Canolbarth Affrica, Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo, Gabon  |
| Cyfesurynnau | 0.75°S 15.383331°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Makosso government  |
| Corff deddfwriaethol | Llywodraeth Gweriniaeth y Congo  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd Gweriniaeth y Congo  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Denis Sassou-Nguesso  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Gweriniaeth y Congo  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Anatole Collinet Makosso  |
|  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $13,366 miliwn, $14,616 miliwn  |
| Arian | Ffranc Canol Affrica (CFA)  |
| Cyfartaledd plant | 4.869  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.571  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

*Gweler hefyd Congo* a *Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo*.
Gwlad yng Nghanolbarth Affrica yw **Gweriniaeth y Congo** (yn Ffrangeg: République du Congo). Y gwledydd cyfagos yw Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo (Kinshasa) i'r dwyrain a de, Gabon i'r gorllewin, a Gweriniaeth Canolbarth Affrica a Camerŵn i'r gogledd.

Daeth yn annibynnol oddi wrth Ffrainc ar 15 Awst 1960.

Prifddinas Gweriniaeth y Congo yw Brazzaville.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Weriniaeth y Congo**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Saïr

Saïr|  |
| Math | gwlad ar un adeg, agwedd o hanes  |
|  |
| Prifddinas | Kinshasa  |
| Poblogaeth | 46,498,539  |
| Sefydlwyd | * 27 Hydref 1971
 |
| Anthem | La Zaïroise  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Ffrangeg  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad | Saïr  |
| Arwynebedd | 2,345,410 km²  |
| Cyfesurynnau | 4°S 15°E  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Mobutu Sese Seko  |
|  |
| Arian | zaire  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwladwriaeth yng Nghanolbarth Affrica o 1971 hyd 1997 oedd **Saïr**, yn swyddogol **Gweriniaeth Saïr** (Ffrangeg: *République du Zaïre*), a elwir heddiw yn Weriniaeth Ddemocrataidd y Congo.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **hanes Affrica**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# São Tomé a Príncipe

São Tomé a Príncipe|  |
|  |
| São Tomé a PríncipeRepública Democrática de São Tomé e Príncipe* (Portiwgaleg) |
|  |
| Arwyddair | Undod, Disgyblaeth a Llafur  |
| Math | gweriniaeth, gwladwriaeth sofran, ynys-genedl, gwlad, gwladwriaeth archipelagig, gweriniaeth seneddol, gwarchodfa bïosffer  |
|  |
| Prifddinas | São Tomé  |
| Poblogaeth | 204,327  |
| Sefydlwyd | 12 Gorffennaf 1975 (Annibyniaeth oddi wrth Portiwgal) |
| Anthem | Yn Gwbwl Rydd  |
| Pennaeth llywodraeth | Américo Ramos  |
| Cylchfa amser | UTC+00:00, Africa/Sao\_Tome  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Portiwgaleg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Gwledydd Affricanaidd sy'n siarad Portiwgaleg  |
| Arwynebedd | 1,001 km²  |
| Gerllaw | Cefnfor yr Iwerydd  |
| Yn ffinio gyda | Gabon, Gini Gyhydeddol, Nigeria  |
| Cyfesurynnau | 0.31667°N 6.6°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Llywodraeth São Tomé a Príncipe  |
| Corff deddfwriaethol | Cynulliad Cenedlaethol São Tomé a Príncipe  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd São Tomé a Príncipe  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Carlos Vila Nova  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog São Tomé a Príncipe  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Américo Ramos  |
|  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $526.7 miliwn, $546.7 miliwn  |
| Arian | Dobra São Tomé a Príncipe  |
| Cyfartaledd plant | 4.576  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.618  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad ynys ger arfordir Canolbarth Affrica yw **Gweriniaeth Ddemocrataidd São Tomé a Príncipe** neu **São Tomé a Príncipe**. Mae dwy ynys São Tomé a Príncipe ger arfordir gorllewinol Gabon, yng Ngwlff Gini.

Mae São Tomé a Príncipe yn annibynnol ers 1975.

Prifddinas São Tomé a Príncipe yw São Tomé.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **São Tomé a Príncipe**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Bwrwndi

Bwrwndi|  |
|  |
| Arwyddair | Beautiful Burundi  |
| Math | gwladwriaeth sofran, gwlad dirgaeedig, gwlad  |
| Enwyd ar ôl | Kirundi  |
|  |
| Prifddinas | Gitega  |
| Poblogaeth | 13,689,450  |
| Sefydlwyd | * 1 Gorffennaf 1962
 |
| Anthem | Burundi Bwacu  |
| Pennaeth llywodraeth | Gervais Ndirakobuca  |
| Cylchfa amser | UTC+2, Africa/Bujumbura  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Kirundi, Ffrangeg, Saesneg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Economic Community of the Great Lakes Countries  |
| Gwlad |  Bwrwndi |
| Arwynebedd | 27,834 km²  |
| Yn ffinio gyda | Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo, Rwanda, Tansanïa  |
| Cyfesurynnau | 3.66667°S 29.81667°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Council of Ministers  |
| Corff deddfwriaethol | Parliament of Burundi  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | President of Burundi  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Évariste Ndayishimiye  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Bwrwndi  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Gervais Ndirakobuca  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $2,776 miliwn, $3,339 miliwn, 196 miliwn, 203 miliwn, 213.5 miliwn, 232.7 miliwn, 260.8 miliwn, 159 miliwn, 165.4 miliwn, 178.3 miliwn, 183.2 miliwn, 190.2 miliwn, 242.7 miliwn, 252.8 miliwn, 246.8 miliwn, 304.3 miliwn, 345.3 miliwn, 421 miliwn, 448.4 miliwn, 547.5 miliwn, 610.2 miliwn, 782.5 miliwn, 919.7 miliwn, 969 miliwn, 1,013 miliwn, 1,083 miliwn, 987.1 miliwn, 1,150 miliwn, 1,202 miliwn, 1,131 miliwn, 1,082 miliwn, 1,114 miliwn, 1,132 miliwn, 1,167 miliwn, 1,083 miliwn, 938.6 miliwn, 925 miliwn, 1,000 miliwn, 869 miliwn, 972.9 miliwn, 893.8 miliwn, 808.1 miliwn, 870.5 miliwn, 876.8 miliwn, 825.4 miliwn, 784.7 miliwn, 915.3 miliwn, 1,117 miliwn, 1,273 miliwn, 1,356 miliwn, 1,612 miliwn, 1,781 miliwn, 2,032 miliwn, 2,236 miliwn, 2,333 miliwn, 2,452 miliwn, 2,706 miliwn, 3,104 miliwn, 2,644 miliwn, 2,724 miliwn, 2,667 miliwn, 2,577 miliwn, 2,650 miliwn, 2,776 miliwn, 3,339 miliwn, 2,642 miliwn  |
| Arian | Burundian franc  |
| Canran y diwaith | 7 ±1 canran  |
| Cyfartaledd plant | 5.948  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.426  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Delwedd lloeren o Fwrwndi
Gwlad yn Affrica yw **Gweriniaeth Bwrwndi** neu **Bwrwndi** yn syml (Kirundi: *Republika y'u Burundi*; Ffrangeg: *République du Burundi*). Gwledydd cyfagos yw Wganda i'r gogledd, Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo (Kinshasa) i'r gorllewin, a Tansanïa i'r de a drywain.

Mae hi'n annibynnol ers 1962.

Prifddinas Bwrwndi yw Bujumbura.

## Cyfeiriadau

Wiciadur
Chwiliwch am Bwrwndi
yn Wiciadur.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Fwrwndi**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Mawrisiws

Mauritius|  |
| Gweriniaeth MauritiusRépublique de Maurice* (Ffrangeg)
*Repiblik Moris* (Morisyeg) |
|  |
| Arwyddair | Seren ac Allwedd Cefnfor India  |
| Math | gwladwriaeth sofran, ynys-genedl, gwladwriaeth archipelagig, gwlad  |
| Enwyd ar ôl | Mauritius Island  |
| Duration: 2 seconds.0:02 |
| Prifddinas | Port Louis  |
| Poblogaeth | 1,264,613  |
| Sefydlwyd | 7 Medi 1822 (Annibyniaeth oddi wrth Portiwgal) 29 Awst 1825 (Cydnabod) 15 Tachwedd 1889 (Gwladwriaeth) |
| Anthem | Mamwlad  |
| Pennaeth llywodraeth | Pravind Jugnauth  |
| Cylchfa amser | UTC+04:00, India/Mawrisiws  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg, Ffrangeg  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad | Mawrisiws  |
| Arwynebedd | 2,040 km²  |
| Gerllaw | Cefnfor India  |
| Yn ffinio gyda | Ffrainc, Seychelles, Maldives  |
| Cyfesurynnau | 20.2°S 57.5°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Llywodraeth Mawrisiws  |
| Corff deddfwriaethol | Cynulliad Cenedlaethol Mauritius  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd Mawrisiws  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Dharam Gokhool  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Mawrisiws  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Pravind Jugnauth  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $11,476 miliwn, $12,898 miliwn  |
| Arian | Mauritian rupee  |
| Canran y diwaith | 8 ±1 canran  |
| Cyfartaledd plant | 1.43  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.802  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad ynysol yng Nghefnfor India yw **Gweriniaeth Mawrisiws**. Mae'r wlad yn cynnwys Rodrigues (560 km i'r dwyrain o'r brif ynys), Cargados Carajos (300 km i'r gogledd) ac Ynysoedd Agalega (1,100 km i'r gogledd).

Saesneg yw iaith swyddogol Mawrisiws ond mae'r mwyafrif o'r boblogaeth yn siarad Creol Mawrisiws (*Morisyen*). Siaredir Ffrangeg, ieithoedd India fel Bhojpuri ac ieithoedd Tsieina hefyd.

Map o Fawrisiws
## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* (Saesneg) Gwefan Llywodraeth Mawrisiws Archifwyd 2007-03-05 yn y Peiriant Wayback

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Fawrisiws**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Rwanda

Rwanda|  |
| Gweriniaeth RwandaRepubulika y'u Rwanda* (Kinyarwanda) *République du Rwanda* (Ffrangeg) *Jamhuri ya Rwanda* (Swahili) |
|  |
| Arwyddair | Undod, Gwaith, Gwladgarwch  |
| Math | gwladwriaeth sofran, gwlad, gweriniaeth  |
|  |
| Prifddinas | Kigali  |
| Poblogaeth | 14,569,341  |
| Sefydlwyd | 15g (Brenhiniaeth Rwanda) 1959–1961 (Chwyldro Rwanda) 1 Gorffennaf 1961 (Cyhoeddwyd) 1 Gorffennaf 1962 (Annibyniaeth oddi wrth Gwlad Belg) |
| Anthem | Rwanda hardd  |
| Pennaeth llywodraeth | Justin Nsengiyumva  |
| Cylchfa amser | UTC+2, Africa/Kigali  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Kinyarwanda, Saesneg, Ffrangeg, Swahili  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Yr Undeb Affricanaidd, Economic Community of the Great Lakes Countries  |
| Arwynebedd | 26,338 ±1 km²  |
| Yn ffinio gyda | Wganda, Tansanïa, Bwrwndi, Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo  |
| Cyfesurynnau | 2°S 30°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Cabinet of Rwanda  |
| Corff deddfwriaethol | Llywodraeth Rwanda  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd Rwanda  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Paul Kagame  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Rwanda  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Justin Nsengiyumva  |
|  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $14,252 miliwn  |
| Arian | Ffranc Rwanda  |
| Canran y diwaith | 1 ±1 canran  |
| Cyfartaledd plant | 3.7  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.578  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad yn Affrica yw **Gweriniaeth Rwanda** neu **Rwanda** (yn Kinyarwanda: *Repubulika y'u Rwanda*, yn Saesneg: *Republic of Rwanda*, yn Ffrangeg: *République Rwandaise*). Gwledydd cyfagos yw Wganda i'r gogledd, Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo (Kinshasa) i'r gorllewin, Bwrwndi i'r de, a Tansanïa i’r drywain.

Mae hi'n annibynnol ers 1962. Yn 1994, laddwyd rhwng 500,000 a miliwn o bobl yn Hil-laddiad Rwanda.

Prifddinas Rwanda yw Kigali.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Rwanda**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Sambia

Sambia|  |
| Gweriniaeth SambiaIcitungu ca Zambia* (Bembaeg) |
|  |
| Arwyddair | Un Sambia, Un Genedl  |
| Math | gwladwriaeth sofran, gweriniaeth, gwlad dirgaeedig, gwlad  |
| Enwyd ar ôl | Afon Zambezi  |
|  |
| Prifddinas | Lusaka  |
| Poblogaeth | 19,610,769  |
| Sefydlwyd | 24 Hydref 1964 (Annibyniaeth oddi wrth Lloegr (y DU)) |
| Anthem | Saf a Chana am Sambia, yn Falch ac yn Rhydd  |
| Pennaeth llywodraeth | Edgar Lungu  |
| Cylchfa amser | UTC+2, Africa/Lusaka  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | De Affrica  |
| Arwynebedd | 752,618 ±1 km²  |
| Yn ffinio gyda | Simbabwe, Tansanïa, Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo, Malawi, Mosambîc, Namibia, Angola, Botswana  |
| Cyfesurynnau | 14°S 28°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Cabinet Sambia  |
| Corff deddfwriaethol | Cynulliad Cenedlaethol  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd Sambia  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Hakainde Hichilema  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Arlywydd Sambia  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Edgar Lungu  |
|  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $29,784 miliwn  |
| Arian | Kwacha Sambia  |
| Canran y diwaith | 13 ±1 canran  |
| Cyfartaledd plant | 5.353  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.565  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad tirgaeedig yn Affrica yw **Gweriniaeth Sambia** neu **Sambia**. Gwledydd cyfagos yw Namibia i’r gorllewin, Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo a Tansanïa i'r gogledd, Malawi a Mosambic i'r dwyrain, ac Angola a Simbabwe i'r de. Mae hi'n annibynnol ers 1964.

Prifddinas Sambia yw Lusaka.

Gwladychwyd y rhanbarth gan Brydeinwyr yn y 19g i ddod yn ddwy brotectoriaeth, sef "Barotziland–North-Western Rhodesia" a "North-Eastern Rhodesia". Unwyd y rhain yn 1911 i ffurfio Gogledd Rhodesia. Am y rhan fwyaf o'r cyfnod hwn, roedd y wlad yn cael ei llywodraethu gan weinyddiaeth a benodwyd o Lundain gyda chyngor y *British South Africa Company*.

Daeth Sambia yn annibynnol ar y Deyrnas Unedig ar 24 Hydref 1964 , a daeth y prif weinidog Kenneth Kaunda ei harlywydd cyntaf. Daliodd plaid sosialaidd Kaunda (United National Independence Party, UNIP) rym o 1964 hyd 1991. O 1972 i 1991 roedd Sambia yn wladwriaeth un-blaid, gydag UNIP fel yr unig blaid wleidyddol gyfreithiol. Yn dilyn etholiad amlbleidiol yn 1991 olynwyd Kaunda gan Frederick Chiluba o’r Movement for Multi-Party Democracy (MMD) , ac ers hynny mae Sambia wedi bod yn wladwriaeth amlbleidiol ac wedi profi sawl trawsnewidiad heddychlon o rym.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Sambia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Seychelles

Seychelles|  |
| République des Seychelles (Ffrangeg) |
|  |
| Arwyddair | Mae Diwedd y Gwaith yn ei Goroni  |
| Math | gweriniaeth, gwladwriaeth sofran, ynys-genedl, gwlad, gwladwriaeth archipelagig  |
| Enwyd ar ôl | Jean Moreau de Séchelles  |
| Duration: 2 seconds.0:02 |
| Prifddinas | Victoria, Seychelles  |
| Poblogaeth | 119,773  |
| Sefydlwyd | Datganiad o Annibyniaeth ar 29 Mehefin 1976 (Annibyniaeth oddi wrth Lloegr) |
| Anthem | Koste Seselwa  |
| Pennaeth llywodraeth | Patrick Herminie  |
| Cylchfa amser | UTC+04:00, Indian/Mahe  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Ffrangeg, Saesneg, Seychellois Creole  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | ystyrir gan yr UE fel gwlad sy'n hafan i bobl sy'n osgoi trethi  |
| Gwlad | Seychelles  |
| Arwynebedd | 459 km²  |
| Yn ffinio gyda | Ffrainc, Y Comoros, Tansanïa, Madagasgar, Mawrisiws  |
| Cyfesurynnau | 7.1°S 52.76667°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Cynulliad Cenedlaethol  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd y Seychelles  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Patrick Herminie  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Arlywydd y Seychelles  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Patrick Herminie  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $1,287 miliwn, $1,588 miliwn  |
| Arian | Seychellois rupee  |
| Cyfartaledd plant | 2.3  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.785  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Ynysoedd a gwlad sofran yng Nghefnfor India yw **Seychelles**. Y brifddinas yw Victoria, ar y brif ynys Mahé. Mae poblogaeth y wlad gyfan tua'r un maint a Wrecsam ac ychydig llai na Chasnewydd.

## Daearyddiaeth

Yn ddaearyddol mae Ynysoedd y Seychelles yn perthyn i gyfandir Affrica, er eu bod yn gorwedd yng Nghefnfor India. Ceir 87 o ynysoedd wedi eu gwasgaru yn y cefnfor i'r gogledd-ddwyrain o ynys Madagasgar. Mahé yw'r ynys fwyaf, lle ceir y brifddinas Victoria, ac yno y mae'r mwyafrif o'r boblogaeth yn byw.

## Hanes

Sefydlwyd gwladfa ar yr ynysoedd, a oedd heb bobl yn byw arnynt cyn hynny, gan Ffrainc yn y 18g i fydu sbeis. Cafodd y wladfa ei chipio gan Brydain Fawr ym 1794. Roedd yn diriogaeth ddibynnol ar Mawrisiws o 1814 tan 1903, pan wnaethpwyd yr ynysoedd yn un o wladfeydd y Goron. Ym 1976 daeth yn weriniaeth annibynnol o fewn y Gymanwlad Brydeinig. Enwyd yr Ynysoedd yn 1756 fel teyrnged i Weinidog Cyllid Ffraing, Jean Moreau de Séchelles, ac addaswyd y sillafu i Seychelles gyda rheolaeth Brydeinig yn yr 19g.

## Gwleidyddiaeth

Gweriniaeth yw Seychelles.

## Diwylliant

Mae llawer o'r boblogaeth o dras gymysg Ewropeaidd ac Affricanaidd ac mae eu diwylliant yn adlewyrchu hynny, gyda phobl yn siarad Ffrangeg, Saesneg a'r Creol leol.

## Economi

Mae'r ynysoedd yn dibynnu i raddau helaeth ar dwristiaeth ac yn gyrchfan poblogaidd ar gyfer gwyliau moethus gan bobl o Ewrop.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Seychelles**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Corn Affrica

Corn Affrica|  |
| Math | gorynys  |
|  |
| Poblogaeth | 115,000,000  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad | Ethiopia, Somalia, Eritrea, Jibwti  |
| Arwynebedd | 2,000,000 km²  |
| Gerllaw | Y Môr Coch, Môr Arabia, Gwlff Aden  |
| Cyfesurynnau | 9.5°N 48°E  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwledydd Corn Affrica
Rhanbarth yng ngogledd-ddwyrain Affrica yw **Corn Affrica** sy'n cynnwys gwledydd Eritrea, Ethiopia Jibwti,, a Somalia. Mewn ystyr ddaearyddol, ceir diffiniad cul sy'n gyfystyr â **Phenrhyn Somalia**, hynny yw Somalia a dwyrain Ethiopia yn unig. Hwn yw pentir mwyaf dwyreiniol y cyfandir. Cynhwysir  rhannau o Genia, Swdan, De Swdan ac Wganda gan ddiffiniadau ehangach sy'n cysylltu hanesion y bobloedd a diwylliannau hyn. Rhennir Gwlff Aden oddi ar Gefnfor India gan Gorn Affrica, a lleolir gorynys Arabia ar ochr draw'r culfor. Mae'r penrhyn yn ymwthio allan tua 100 km i Fôr Arabia, ac mae'n gorwedd ar hyd ochr ddeheuol Gwlff Aden. Y Sahel sydd i ogledd y Corn.

Daearyddiaeth a chymdeithas hynod o amrywiol sydd yng Nghorn Affrica, gan gynnwys Ucheldiroedd Ethiopia, diffeithwch yr Ogaden, ac arfordiroedd Eritrea a Somalia, ac yn gartref i nifer fawr o bobloedd gan gynnwys yr Amhara, y Tigray, yr Oromo, a'r Somaliaid. Mae'r mwyafrif ohonynt yn siarad ieithoedd Affro-Asiaidd ac yn Fwslimiaid neu'n Gristnogion. O ganlyniad i leoliad yr ardal, bu hanes hir o gysylltiadau ag Arabia, yr Aifft, a De Orllewin Asia.

## Daearyddiaeth a hinsawdd

Corn Affrica fel y'i gwelir o Wennol Ofod NASA yn 1993. Mae'r lliwiau oren a melyn yn y ddelwedd hon yn dynodi hinsawdd gras a lletgras.
Mae Corn Affrica yn ardal sych sydd bron yn gytbell o'r cyhydedd a Throfan Cancr. Ystyrir Socotra, ynys fach ger arfordir Somalia sydd yng Nghefnfor India, fel rhan o Affrica. Mae'n 3600 km². Mae'n diriogaeth o Iemen, gwlad mwyaf deheuol Arabia.

## Ffawna a fflora

Sebra Grevy (*Equus grevyi*).
Ymhlith anifeiliaid Corn Affrica mae'r babŵn, y sebra, yr amodeil (neu gerbil Somalïaidd), y baedd dafadennog, yr asyn gwyllt Somalïaidd, a'r corgerbil Somalïaidd. Mae'r dic-dic arian, y dibatag (neu gafrewig Clarke), gafrewig Speke, a'r beira i gyd dan fygythiad.

Mae Corn Affrica yn dioddef o orbori ac dim ond rhyw 5% o'i gynefin gwreiddiol sy'n aros. Bygythiad mawr arall ar Socotra yw datblygiad isadeiledd, sydd yn rhoi natur unigryw yr ynys honno mewn perygl.

## Hanes

### Hanes modern

Mae Corn Affrica yn rhanbarth sydd yn dioddef o newyn, rhyfel, sychder a thrychinebau naturiol yn aml. Rhwng 1982 a 1992 bu farw tua dwy filiwn o bobl fel canlyniad o ryfel a newyn. Yn ddiweddar mae argyfwng bwyd wedi difrodi'r rhanbarth.

Ers 2002 mae'r ardal wedi bod o dan sylw'r Unol Daleithiau, Ffrainc, yr Almaen, ac un ar ddeg o wledydd Affricanaidd ynghylch y Rhyfel yn erbyn Terfysgaeth.

## Economi

Mae gwledydd y rhanbarth yn dibynnu ar rai allforion allweddol:

* Ethiopia: Coffi – 80% o'r holl allforion.
* Somalia: Bananas a da byw – dros 50% o'r holl allforion.

## Cyfeiriadau
# Eswatini

Eswatini|  |
| Brenhiniaeth EswatiniUmbuso weSwatini* (SiSwati) |
|  |
| Arwyddair | 'Da Ni'n Gaer!  |
| Math | gwladwriaeth sofran, gwlad dirgaeedig, teyrnas, gwlad  |
|  |
| Prifddinas | Lobamba, Mbabane  |
| Poblogaeth | 1,230,506  |
| Sefydlwyd | 6 Medi 1968 (Annibyniaeth oddi wrth Lloegr) |
| Anthem | Nkulunkulu Mnikati wetibusiso temaSwati  |
| Pennaeth llywodraeth | Edeupa Yerimin  |
| Cylchfa amser | Cylchfa Amser De Affrica, UTC+2, Africa/Mbabane  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg, siSwati  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | De Affrica  |
| Gwlad | Eswatini  |
| Arwynebedd | 17,364 km²  |
| Yn ffinio gyda | De Affrica, Mosambîc  |
| Cyfesurynnau | 26.48333°S 31.43333°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Llywodraeth Eswatini  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Brenin Eswatini  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Mswati III  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Eswatini  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Edeupa Yerimin  |
|  |
|  |
| Esgobaeth | Roman Catholic Diocese of Manzini  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $4,749 miliwn, $4,854 miliwn  |
| Arian | lilangeni  |
| Canran y diwaith | 22 ±1 canran  |
| Cyfartaledd plant | 3.266  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.597  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad yn Ne Affrica yw **Teyrnas Eswatini** (Saesneg **Kingdom of Eswatini**; Swati: **Umbuso weSwatini**, yn flaenorol tan 2018 **Gwlad Swasi**). Y gwledydd cyfagos yw De Affrica, a Mosambic i'r dwyrain. Mae'n weriniaeth annibynnol ers 1968. Prifddinas Gwlad Swasi yw Mbabane, ond y brifddinas frenhinol yw Lobamba.

Mewn dathliad o hanner can mlynedd o annibyniaeth ddiwedd Ebrill 2018, penderfynodd y Brenin Mswati III fod y wlad bellach yn cael ei galw'n Eswatini.

CIA Map of Eswatini
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Eswatini**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Gangnihessou

Y cyntaf o'r "deuddeg Brenin Dahomey" traddodiadol oedd **Gangnihessou** (neu *Ganye Hessou*). Dywedir iddo fod yn teyrnasu tua 1620. Ei symbolau oedd yr "aderyn gangnihessou" gwryw (rebus o'i enw yntau), drwm, a ffon hela gyda ffon daflu.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **hanes Affrica**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Melanesia

Melanesia| Math | rhanbarth, grŵp, ardal ddiwylliannol  |
|  |
| Poblogaeth | 11,122,989  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Oceania Ynysig, Oceania  |
| Gwlad | Ffiji, Ynysoedd Solomon, Papwa Gini Newydd, Fanwatw, Ffrainc, Indonesia  |
| Gerllaw | Y Cefnfor Tawel  |
| Yn ffinio gyda | De-ddwyrain Asia  |
| Cyfesurynnau | 9°S 161°E  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

**Melanesia**: un o dri rhanbarth mawr Oceania (gyda Polynesia a Micronesia).

Map o Melanesia
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Oceania**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
 **Gwledydd a thiriogaethau Oceania**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Awstralia** |
Awstralia · Ynys Norfolk · Ynys y Nadolig · Ynysoedd Cocos

 |
|  | **Melanesia** |
Caledonia Newydd · Fanwatw · Ffiji · Papwa Gini Newydd · Ynysoedd Solomon

 |
|  | **Micronesia** |
Ciribas · Gwam · Nawrw · Palaw · Taleithiau Ffederal Micronesia · Ynysoedd Gogledd Mariana · Ynysoedd Marshall

 |
|  | **Polynesia** |
Niue · Polynesia Ffrengig · Samoa · Samoa America · Seland Newydd · Tocelaw · Tonga · Twfalw · Wallis a Futuna · Ynys Clipperton · Ynysoedd Cook · Ynysoedd Pitcairn

 |