# Difodiant

Difodiant|  |
| Enghraifft o: | digwyddiad biolegol  |
| Math | extinction, risg biolegol, marwolaeth  |
| Y gwrthwyneb | rhywogaethu, survival  |
| Rhan o | diraddio'r amgylchedd, colli bioamrywiaeth, difodiant mawr bywyd  |
| Yn cynnwys | Functional extinction, locally extinct species, pseudoextinction  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0d4y5  |
| Thesawrws y BNCF | 6222  |
| Quora | Extinction  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

**Difodiant** yw diwedd bywyd organeb byw, grwp o organebau byw (tacson) neu rywogaeth, fel arfer. Gellir diffinio difodiant o ran amser fel y foment honno pan fo aelod ola'r rhywogaeth yn marw. Defnyddir y term gan mwyaf o fewn daeareg, bywydeg ac ecoleg. Ar adegau, ceir hyd i rywogaeth a gredwyd oedd wedi difodi; mae'n ailymddangos, yn dal yn fyw a gelwir hon yn rhywogaeth Lasarus, oherwydd i Lasarus, yn ôl y chwedl atgyfodi.

Cred gwyddonwyr fod dros 99% o'r holl rywogaethau sydd erioed wedi byw ar wyneb Daear wedi difodi; mae hyn yn gyfystyr â phum biliwn o rywogaethau. Mewn cymhariaeth, amcangyfrifir fod rhwng 10 miliwn a 14 miliwn o rywogaethau'n fyw heddiw, gyda dim ond 1.2 miliwn ohonynt wedi eu cofnodi.

Gellir dweud i raddau fod difodiant yn broses cwbwl naturiol o ran esblygiad. Y ddau reswm mwyaf dros ddifodiant yw: yn gyntaf, amgylchiadau sy'n newid yn sydyn e.e. daeargrynfeydd ysgytwol neu newid tymheredd ac yn ail cystadleuaeth gan rywogaeth arall. Ar gyfartaledd mae rhywogaeth yn difodi wedi 10 miliwn o fodolaeth, er bod yr hyn a elwir yn 'ffosiliau byw' yn parhau am gannoedd o filiynau rhagor o fodolaeth, heb fawr o newid esblygol, morffolegol.

## Statws cadwraeth

*Prif: Rhywogaeth mewn perygl*
Statws cadwraeth unrhyw rywogaeth yw'r tebygrwydd y gallai'r rhywogaeth honno wynebu difodiant. Y mwyaf adnabyddus o'r rhestri statws cadwraeth yw Rhestr Goch yr IUCN.

Mae categoriau'r IUCN yn cynnwys:

* **Wedi ei ddifodi**: dim unigolion o'r rhywogaeth ar ôl, er enghraifft y Dodo.
* **Wedi ei ddifodi yn y gwyllt**: rhai unigolion ar ôl, ond dim poblogaeth naturiol yn y gwyllt.
* **Mewn perygl difrifol**: siawns uchel iawn o ddifodiant yn y dyfodol agos, er enghraifft Rheinoseros Jafa.
* **Mewn perygl**: siawns uchel o ddifodiant yn y dyfodol, er enghraifft y Morfil Glas, Teigr, Albatros
* **Archolladwy**: siawns uchel o ddifodiant yn y tymor hir, er enghraifft y Llew, Gaur.
* **Dibynnu ar gadwraeth**: er nad oes bygythiad ar hyn o bryd, mae'n ddibynnol ar raglenni cadwraeth, er enghraifft Caiman Du
* **Bron dan fygythiad**: gall ddod dan fygythiad yn y dyfodol agos.
* **Dim bygythiad**: dim bygythiad ar hyn o bryd.

## Statws IUCN 3.1

**Categoriau Risg Lleiaf**
| 2001 Categoriau a Meini Prawf (fersiwn 3.1)
 | Disgrifiad
 |
| --- | --- |
|  | **Pryder Lleiaf (LC)**, risg lleiaf. Ceir llawer o rywogaethau ledled y byd yn y categori hwn.
 |
|  | **Bron dan fygythiad (NT)**, yn agos i gael eu rhoi mewn categori o fygythiad, neu posib y bydd y rhywogaeth o dan fygythiad ynb y dyfodol agos.
 |

**Categoriau o fygythiad**
| 2001 Categoriau a Meini Prawf (version 3.1)
 | Disgrifiad
 |
| --- | --- |
|  | **Archolladwy (VU)**, siawns uchel o ddifodiant yn y tymor hir, yn y gwyllt.
 |
|  | **Mewn perygl (EN)**, siawns uchel o ddifodiant yn y dyfodol.
 |
|  | **Mewn perygl difrifol (CR)**, siawns uchel iawn o ddifodiant yn y dyfodol agos.
 |

**Categoriau eraill**
| 2001 Categoriau a Meini Prawf (version 3.1)
 | Disgrifiad
 |
| --- | --- |
|  | **Wedi ei ddifodi yn y gwyllt (EW)**, rhai unigolion ar ôl, ond dim poblogaeth naturiol yn y gwyllt.
 |
|  | **Diffyg Data (DD)**, diffyg data'n bodoli i wneud asesiad risg o ddifodiant.
 |
|  | **Heb ei Werthuso (NE)**, heb ei werthuso yn erbyn y meini prawf.
 |
|  | **Wedi'i ddifodi, o bosibl (EX neu CR)**, crewyd y categori hwn gan *BirdLife International*.
 |
|  | **O bosib wedi'i ddifodi yn y gwyllt (EW neu CR)**, Term a ddefnyddir oddi fewn i'r Rhestr Goch.
 |
|  | **Difodwyd (EX)**, does dim dwywaith amdani - mae unigolyn olaf y rhywogaeth wedi marw.
 |

---

## Galeri o faneri Statws IUCN 3.1

(Hen gofrestriadau)

* LC
* NT
* CD
* VU
* EN
* CR
* EW
* EX
* Pob un

## Gweler hefyd

* Difodiannau Mawr Bywyd
* Statws cadwraeth

## Cyfeiriadau