# Richard Owen

| Richard Owen |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 20 Gorffennaf 1804  Caerhirfryn  |
| Bu farw | 18 Rhagfyr 1892  Richmond Park, Llundain  |
| Man preswyl | Lloegr  |
| Dinasyddiaeth | Teyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon  |
| *Alma mater* | * Prifysgol Caeredin
* Ysgol Ramadeg Frenhinol Lancaster
* Barts and The London School of Medicine and Dentistry
 |
| Galwedigaeth | curadur, biolegydd, paleontolegydd, swolegydd, academydd, anatomydd, paleoanthropolegydd, ysgrifennwr, fferyllydd, naturiaethydd, llawfeddyg  |
| Swydd | cyfarwyddwr amgueddfa  |
| Cyflogwr | * Amgueddfa Hanes Natur Llundain
* Coleg Brenhinol Llawfeddygon Lloegr
* Hunterian Museum
 |
| Adnabyddus am | Amgueddfa Hanes Natur Llundain  |
| Plant | William Owen  |
| Gwobr/au | Urdd Teilyngdod am Wyddoniaeth a Chelf, Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol, Marchog Cadlywydd Urdd y Baddon, Medal Brenhinol, Medal Copley, Medal Clarke, Medal Linnean, Medal Cymdeithas y Bakeria Frenhinol, Croonian Medal and Lecture, Medal Wollaston, Pour le Mérite, Cymrawd Anrhydeddus y Gymdeithas Frenhinol Te Apārangi  |

Biolegydd, anatomegwr cymharol a phaleontolegwr o Loegr oedd **Richard Owen** (20 Gorffennaf 1804 – 18 Rhagfyr 1892). Cafodd ei eni yng Nghaerhirfryn, yn fab ieuengaf i fasnachwr (o *Fulmer Place, Berks*) a oedd yn delio ag India'r Gorllewin. Yn 1792 y priododd ei rieni, a hynny yn Preston. Ef yn 1841 a fathodd y gair *deinosor*.

## Addysg

Bu ym Mhrifysgol Caeredin a choleg Bartholomew yn Llundain a chafodd swydd yng Ngholeg Llawfeddygon Llundain yn 1827.

## Llyfrau

Sgwennodd lyfr, *Memoir on the Pearly Nautilus* yn 1832, llyfryn a'i gododd i rengoedd uchaf anatomi cymharol led-led y byd. Fe'i gwnaed yn Athro yn yr adran Anatomi a Ffisioleg Cymharol yn 1832. Catalogodd sawl math gwahanol o anifeiliaid a ffosiliau a sgwennodd ychwaneg o lyfrau gan gynnwys:

* History of British Fossil Mammals and Birds (1846),
* History of British Fossil Reptiles (1849-1884),
* Researches on Fossil Remains of Extinct Mammals of Australia (1877-1878),
* Memoirs on Extinct Wingless Birds of New Zealand (1879).

## Ei waith

Richard Owen; darganfyddwr y 'Deinosor'
Yn 1820 cafodd waith fel prentis i lawfeddyg.

Erbyn 1856 roedd yr anatomydd pwysicaf a mwyaf dylanwadol drwy Ewrop. Sicrhaodd arian, a chododd yn Ne Kensington amgueddfa newydd, sef The National Natural History Museum, a agorwyd yn 1881.

Anghytunodd yn hallt gyda Charles Darwin a'i syniadau newydd ynglŷn ag esblygiad. Credodd (yn gywir felly) os oedd modd dangos sut mae anifail wedi esblygu dros miliynau o flynyddoedd, y dylem hefyd weld olion o'r creaduriaid a esblygwyd yn ddeinosor. Hyd yma, nid oes yr un wedi ei ddarganfod.

Yn 1852 fe roddwyd iddo anrheg gan ffrind mynwesol iddo, y Frenhines Victoria, sef: Sheen Lodge ar Ystâd Richmond Estate lle y preswyliodd am weddill ei oes.

Ef hefyd (yn 1841) a fathodd y gair *deinosor* o'r Hen Roeg *deinos* ‘ofnadwy, arswydus’ a *sauros* ‘madfall’. Roedd yn gyfrifol am yr Amgueddfa Brydeinig yn Llundain rhwng 1856 ac 1883. Yn 1884 cafod ei wneud yn Farchog. Anatomeg cymharol oedd ei bwnc arbenigol.

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* (Saesneg) Ei fywyd a'i waith
* (Saesneg) Coffâd (gwreiddiol) iddo Archifwyd 2013-08-01 yn archive.today