# Corsica

Corsica|  |
|  |
| Math | rhanbarthau Ffrainc, un o wledydd tiriogaethol Ffrainc â statws arbennig, ardal ddiwylliannol  |
|  |
| Prifddinas | Ajaccio  |
| Poblogaeth | 355,486  |
| Sefydlwyd | * 11 Ionawr 1970
 |
| Pennaeth llywodraeth | Gilles Simeoni  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00, UTC+2  |
| Nawddsant | Devota  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Ffrangeg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Ardal amddiffyn a diogelwch deheuol  |
| Gwlad |  Corsica  Ffrainc |
| Arwynebedd | 8,680 km²  |
| Gerllaw | Y Môr Canoldir  |
| Cyfesurynnau | 42.15°N 9.0833°E  |
| FR-20R  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Cyngor Gweithredol Corsica  |
| Corff deddfwriaethol | Cynulliad Corsica  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Gilles Simeoni  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Ynys ym Môr y Canoldir yw **Corsica** neu **Ynys Cors** (Ffrangeg: *Corse*; Corseg ac Eidaleg: *Corsica*). Hi yw'r bedwaredd ymhlith ynysoedd Môr y Canoldir o ran arwynebedd; dim ond Sicilia, Sardinia, a Cyprus sy'n fwy. Saif i'r gorllewin o'r Eidal ac i'r gogledd o ynys Sardinia. Ajaccio yw'r brifddinas a sedd esgobaeth yr ynys.

Ystyrir Corsica yn un o 26 *région* Ffrainc. Ar 1 Ionawr 2017 newidiwyd ei statws i fod yn *collectivité territoriale unique*, gyda mwy o bwerau na'r *régions* eraill. Rhennir yr ynys yn ddau *département*, sef Corse-du-Sud a Haute-Corse.

Yn ogystal â Ffrangeg, siaredir iaith Corseg gan 30,000 o bobl ar yr ynys, a 125,000 yn dweud eu bod nhw'n medru rhywfaint o'r iaith [1].

Mae Corsica yn enwog fel man geni Napoleon. Roedd y boblogaeth yn 2015 yn 326,898.

Cymharu maint a lleoliad Corsica a Chymru
## Hanes

Gwladychwyd Corsica ers Oes Ganol y Cerrig (y cyfnod 'mesolithig') ac efallai cyn hynny. Concrwyd yr ynys gan y Carthagiaid rhywdro rhwng 7g CC a'r 3g CC ac yna'r Groegiaid a'r Etrwsciaid. Bu'n rhanbarth o Weriniaeth Rhufain ac yn dalaith Rhufeinig yn 238 CC, gyda Sardinia. Yn ystod y cyfnod hwn, cynhyrchwyd ac allforiwyd defaid, cwyr, gwinoedd a mêl yn ogystal â chaethweision. Ystyriwyd y caethweision, fodd bynnag, yn anodd eu trin gan eu bod mor wyllt a rhyfelgar. Danfonwyd yr athronydd Seneca'r Ieuaf yno am gyfnod o alltudiaeth.

Cyrhaeddodd Cristnogaeth yr ynys yn eitha cynnar, a hynny o Rufain a cheir yno olion y seintiau cynnar, gan gynnwys Devota ac Iwl o Ddefota (Santa Ghjulia mewn Corseg).

## Cenedlaetholdeb

Ffurfiwyd clymblaid *Pe a Corsica*yn 2015 pan unwyd *Femu a Corsica* sy'n credu mewn mwy o hunanreolaeth, a *Corsica Libera* sy'n brwydro dros annibyniaeth lawn; cipiodd y glymblaid 45% o bleidleisiau dinasyddion Corsica mewn etholiad "rhanbarthol". Codwyd y duedd hon tuag at genedlaetholdeb yn etholiad cenedlaethol Mehefin 2017 pan etholwyd 3 allan o 4 'dirprwy' ac yn Rhagfyr 2017 cafodd Pe a Corsica 65% o'r pleidleisiau yn yr etholiad ar gyfer y Cynulliad, 41 o'r 63 sedd.

Ffurfiwyd y glymblaid oherwydd i faciwm gael ei greu yn 2014 pan ddaeth Ffrynt Rhyddid Corsica (Corseg: *Fronte di Liberazione Naziunale Corsu*) i ben. Yn 2017 roedd Llywodraeth Corsica mewn trafodaethau gyda Pharis ynglŷn â'r hawl i ddeddfu, rhyddhau'r carcharorion gwleidyddol a statws gyflawn i'r Gorseg.

Arwyddion ffyrdd a'r frwydr dros y Gorseg
## Cyfeiriadau