# Comelinid

| Comelinidau
 |
| --- |
|  |
| *Hedychium gardnerianum* |
| Dosbarthiad gwyddonol
 |
| Teyrnas:
 | Plantae |
| Ddim wedi'i restru:
 | Angiosbermau |
| Ddim wedi'i restru:
 | Monocotau |
| Ddim wedi'i restru:
 | **Comelinidau** |
| Urddau
 |
| * Teulu Dasypogonaceae (urdd ansicr)
* Arecales
* Commelinales
* Poales
* Zingiberales
 |

Grŵp mawr o blanhigion blodeuol monocotyledonaidd yw'r **comelinidau** (Saesneg: *commelinids*). Fe'u nodweddir gan gyfansoddion anarferol yn eu cellfuriau sy'n fflwroleuol mewn golau uwchfioled. Mae'r grŵp yn cynnwys nifer o blanhigion o bwysigrwydd economaidd megis palmwydd, bananas, sinsir a grawnfwydydd fel gwenith, indrawn a reis.

## Urddau a theuluoedd

Mae'r comelinidau'n cynnwys 4 urdd a 31 o deuluoedd yn ôl y system APG III:

* Dasypogonaceae: llwyni a choed o Awstralia, 16 rhywogaeth
* Arecales
	+ Arecaceae: y palmwydd, 2361 rywogaeth e.e. palmwydden goco, palmwydden ddatys
* Commelinales
	+ Commelinaceae: planhigion llysieuol suddlon, 652 rywogaeth e.e. llysiau'r corryn
	+ Haemodoraceae: planhigion llysieuol â gwreiddiau coch, 116 rhywogaeth e.e. Pawen Cangarŵ
	+ Hanguanaceae: De-ddwyrain Asia ac Awstralasia, 10 rhywogaeth
	+ Philydraceae: Dwyrain Asia ac Awstralasia, 5 rhywogaeth
	+ Pontederiaceae: planhigion sy'n tyfu mewn dŵr neu gorsydd, 33 rhywogaeth
* Poales
	+ Anarthriaceae: Gorllewin Awstralia, 11 rhywogaeth
	+ Bromeliaceae: yr Amerig a Gorllewin Affrica, 1779 rhywogaeth e.e. pinafal
	+ Centrolepidaceae: De-ddwyrain Asia, Awstralasia a De America, 35 rhywogaeth
	+ Cyperaceae: yr hesg, ledled y byd, 5430 rhywogaeth
	+ Ecdeiocoleaceae: Gorllewin Awstralia, 3 rhywogaeth
	+ Eriocaulaceae: trofannau ac is-drofannau, 1160 rhywogaeth
	+ Flagellariaceae: lianau o Affrica, de Asia ac Awstralasia, 4 rhywogaeth
	+ Joinvilleaceae: de-ddwyrain Asia ac Awstralasia, 2 rywogaeth
	+ Juncaceae: y brwyn, ledled y byd, 430 rhywogaeth
	+ Mayacaceae: planhigion bach o wlyptiroedd, Affrica a'r Amerig, 4-10 rhywogaeth
	+ Poaceae: y gweiriau, ledled y byd, 10,035 rhywogaeth
	+ Rapateaceae: De America a gorllewin Affrica, 94 rhywogaeth
	+ Restionaceae: Chile, Affrica, de-ddwyrain Asia ac Awstralasia, 500 rhywogaeth
	+ Thurniaceae: De America a De Affrica, 4 rhywogaeth
	+ Typhaceae: ledled y byd, tua 25 rhywogaeth
	+ Xyridaceae: gwlyptiroedd mewn rhanbarthau cynnes, 260 rhywogaeth
* Zingiberales
	+ Cannaceae: planhigion llysieuol mawr o'r Amerig , 10 rhywogaeth
	+ Costaceae: fforestydd trofannol, 110 rhywogaeth
	+ Heliconiaceae: rhanbarthau trofannol o'r Amerig ac Awstralasia, 100-200 rhywogaeth
	+ Lowiaceae: De-ddwyrain Asia, 15 rhywogaeth
	+ Marantaceae: fforestydd trofannol, 550 rhywogaeth e.e. arorwt
	+ Musaceae: planhigion llysieuol mawr o Affrica, De Asia ac Awstralasia, 41 rywogaeth e.e. banana
	+ Strelitziaceae: De America, De Affrica a Madagasgar, 7 rhywogaeth
	+ Zingiberaceae: y trofannau, 1075-1300 rhywogaeth e.e. sinsir, cardamom, tyrmerig

## Cyfeiriadau

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia
gyfryngau sy'n berthnasol i:
Comelinidau Heywood, Vernon H.; Richard K. Brummitt, Ole Seberg & Alastair Culham (2007) *Flowering Plant Families of the World*, Royal Botanic Gardens, Kew.
* Stevens, P. F. (2001 ymlaen). *Angiosperm Phylogeny Website*. Adalwyd ar 17 Ebrill 2012.