Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Disgwyliad oes

Disgwyliad bywyd yn 2005
Mewn demograffeg, **disgwyliad bywyd** yw'r nifer o flynyddoedd ychwanegol y gall unigolyn mewn grŵp arbennig, e.e. yn ôl oedran a rhyw, ddisgwyl byw, o ran tebygolrwydd ystadegol.

Dibynna'r ffigwr am ddisgwyliad bywyd ar y modd y dewisir y grŵp i'w fesur. Mewn rhai gwledydd tlawd, mae cyfran marwolaethau ymysg babanod yn uchel iawn, ac mae hyn yn gostwng y disgwyliad bywyd i'r holl boblogaeth yn sylweddol. O'r herwydd, weithiau defnyddir ffigwr gwahanol, er enghraifft disgwyliad bywyd y bobologaeth dros ddeg oed.

Yn ystod y canrifoedd diwethaf, mae disgwyliad bywyd wedi cynyddu'n sylweddol, i raddau helaeth oherwydd gwelliannau mewn iechyd cyhoeddus a thriniaeth feddygol. Gwelwyd yr effeithiau hyn fwyaf yn y gwledydd cyfoethocaf. Yn yr Unol Daleithiau yn 1901 roedd disgwyliad bywyd yn 49, ond erbyn diwedd y ganrif roedd yn 77, gwelliant o fwy na 50%. Yn India a Gweriniaeth Pobl Tsieina, roedd disgwyliad bywyd tua 40 yng nghanol yr 20g, ond tua 63 erbyn diwedd y ganrif.

Bu rhai eithriadau i'r cynnydd yma, yn arbennig yn y gwledydd yn rhan deheuol Affrica a effeithiwyd fwyaf gan AIDS. Yn Rwsia ac eraill o gyn-weriniaethau'r Undeb Sofietaidd, gwelwyd gostyngiad mewn disgwyliad bywyd wedi cwymp yr Undeb Sofietaidd.
# Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig

Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig|  |
| Enghraifft o: | swydd  |
| Math | diplomydd, ysgrifennydd cyffredinol  |
| Rhan o | Ysgrifenyddiaeth y Cenhedloedd Unedig  |
| Dechrau/Sefydlu | 26 Mehefin 1945  |
| Deiliad presennol | António Guterres  |
| Deiliaid a'u cyfnodau | - António Guterres (1 Ionawr 2017 – 31 Rhagfyr 2026),
- Trygve Lie (2 Chwefror 1946 – 10 Tachwedd 1952),
- Dag Hammarskjöld (10 Ebrill 1953 – 18 Medi 1961),
- U Thant (3 Tachwedd 1961 – 31 Rhagfyr 1971),
- Kurt Waldheim (1 Ionawr 1972 – 31 Rhagfyr 1981),
- Javier Pérez de Cuéllar (1 Ionawr 1982 – 31 Rhagfyr 1991),
- Boutros Boutros-Ghali (1 Ionawr 1992 – 31 Rhagfyr 1996),
- Kofi Annan (1 Ionawr 1997 – 31 Rhagfyr 2006),
- Ban Ki-moon (1 Ionawr 2007 – 31 Rhagfyr 2016)
 |
| Hyd tymor | 5 blwyddyn  |
| Enw brodorol | United Nations Secretary-General  |
| Gwefan |   |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/015ks2  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Pennaeth yr Ysgrifenyddiaeth, un o brif adrannau'r Cenhedloedd Unedig, yw **Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig**. Mae'r Ysgrifennydd Cyffredinol hefyd yn gweithredu fel arweinydd a llefarydd mewn ffaith y Cenhedloedd Unedig.

## Rhestr Ysgrifenyddion Cyffredinol

| #
 | Llun
 | Enw
 | Gwlad frodorol
 | Tymor yn y swydd
 | Sylwadau
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| -
 |  | Gladwyn Jebb (1900–1996)
 |  Y Deyrnas Unedig
 | 24 Hydref 1945 – 1 Chwefror 1946
 | Ysgrifennydd dros dro cyn yr etholiad cyntaf.
 |
| 1
 |  | Trygve Lie (1896–1968)
 |  Norwy
 | 2 Chwefror 1946 – 10 Tachwedd 1952
 | Ymddiswyddodd yn ystod ei ail dymor.
 |
| 2
 |  | Dag Hammarskjöld (1905–1961)
 |  Sweden
 | 10 Ebrill 1953 – 18 Medi 1961
 | Bu farw yn ystod ei ail dymor.
 |
| 3
 |  | U Thant (1909–1974)
 |  Byrma
 | 30 Tachwedd 1961 – 31 Rhagfyr 1971
 | Ymddeolodd ar ôl dau dymor llawn.
 |
| 4
 |  | Kurt Waldheim (1918–2007)
 |  Awstria
 | 1 Ionawr 1972 – 31 Rhagfyr 1981
 | Ymddeolodd ar ôl dau dymor llawn.
 |
| 5
 |  | Javier Pérez de Cuéllar (1920–2020)
 |  Periw
 | 1 Ionawr 1982 – 31 Rhagfyr 1991}
 | Ymddeolodd ar ôl dau dymor llawn.
 |
| 6
 |  | Boutros Boutros-Ghali (1922–2016)
 |  Yr Aifft
 | 1 Ionawr 1992 – 31 Rhagfyr 1996
 | Ymddeolodd ar ôl un tymor.
 |
| 7
 |  | Kofi Annan (1938–2018)
 |  Ghana
 | 1 Ionawr 1997 – 31 Rhagfyr 2006
 | Ymddeolodd ar ôl dau dymor llawn.
 |
| 8
 |  | Ban Ki-moon (g. 1944)
 |  De Corea
 | 1 Ionawr 2007 – 31 Rhagfyr 2016
 | Ymddeolodd ar ôl dau dymor llawn.
 |
| 9
 |  | António Guterres (g. 1949)
 |  Portiwgal
 | 1 Ionawr 2017 – heddiw
 |  |

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **gysylltiadau rhyngwladol**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Ban Ki-moon

|  |
| --- |
| Ban Ki-moon 반기문/潘基文 |
|
 |
|

---

8fed Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig
 |
| **Cyfnod yn y swydd** 1 Ionawr, 2007 – 31 Rhagfyr, 2016
 |
| Rhagflaenydd
 | Kofi Annan
 |
| Olynydd
 | Antonio Guterres
 |
|

---

 |
| Geni
 |  (1944-06-13) 13 Mehefin 1944 Eumseong, Chungcheongbuk-do
 |
| Cenedligrwydd
 |  De Corea
 |
| Priod
 | Yoo Soon-taek
 |
| Alma mater
 | Prifysgol Genedlaethol Seoul
 |

Ysgrifennydd Cyffredinol cyfredol y Cenhedloedd Unedig yw **Ban Ki-moon** (ganwyd 13 Mehefin, 1944 yn Eumseong, De Corea; Coreëg: 반기문/潘基文).

Cyn dod yn Ysgrifennydd Cyffredinol, diplomydd yng Ngweinyddiaeth Materion Tramor De Corea ac yn y Cenhedloedd Unedig oedd Ban. Ymunodd â'r gwasanaeth diplomyddol y flwyddyn y graddiodd o brifysgol, a derbyniodd ei swydd gyntaf yn Delhi Newydd. Yn y weinyddiaeth dramor enillodd enw da am fod yn ddiymhongar a chymwys wrth ei waith.

Gweinidog Tramor De Corea o Ionawr 2004 i Dachwedd 2006 oedd Ban. Yn Chwefror 2006 dechreuodd ymgyrchu am swydd yr Ysgrifennydd Cyffredinol. Yn gychwynnol ni ystyrid Ban yn gystadleuydd oedd yn debygol o ennill y swydd. Ond fel gweinidog tramor De Corea llwyddodd i deithio i bob un o aelod-wladwriaethau Cyngor Diogelwch y Cenhedloedd Unedig, gweithred a'i roddodd ar flaen y ras am y swydd.

Ar 13 Hydref 2006, fe'i etholwyd gan Gynulliad Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig fel yr wythfed Ysgrifennydd Cyffredinol. Ar 1 Ionawr, 2007, olynodd Kofi Annan, a phasiodd nifer o ddiwygiadau o bwys ynghylch cadw heddwch ac ymarferion cyflogi y CU. Yn ddiplomyddol mae Ban wedi cymryd safbwyntiau cryf iawn ar gynhesu byd-eang, trwy godi'r mater drosodd a throsodd gyda George W. Bush, Arlywydd yr Unol Daleithiau, a'r Rhyfel yn Darfur, lle chwaraeodd rhan mewn darbwyllo Omar al-Bashir, Arlywydd Swdan, i ganiatáu luoedd cadw heddwch i mewn i'r wlad.

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia
gyfryngau sy'n berthnasol i:
Ban Ki-moon (Arabeg) (Tsieinëeg) (Saesneg) (Ffrangeg) (Rwseg) (Sbaeneg) Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig – proffil swyddogol, adroddiadau, datganiadau i'r wasg

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Rhagflaenydd: **Kofi Annan** | **Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig** 1 Ionawr, 2007 – 31 Rhagfyr 2016
 | Olynydd: **Antonio Guterres** |
# ASEAN

ASEAN|  |
| Enghraifft o: | sefydliad rhynglywodraethol, grŵp daearwleidyddol, sefydliad rhanbarthol, cydffederasiwn  |
| Dechrau/Sefydlu | 8 Awst 1967  |
| Lleoliad | De-ddwyrain Asia, Oceania  |
| Sylfaenydd | Ministry of Foreign Affairs, Ministry of Foreign Affairs of Malaysia, Department of Foreign Affairs, Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Singapore, Ministry of Foreign Affairs of Thailand  |
| Rhagflaenydd | Association of South-East Asia  |
| Isgwmni/au | ASEANstats  |
| Pencadlys | Jakarta Selatan  |
| Gwefan |   |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0qnfv  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Aelodau Asean
Undeb rhyngwladol economaidd a gwleidyddol o wledydd yn Ne-ddwyrain Asia yw **ASEAN** (o'r Saesneg *Association of Southeast Asian Nations*). Ffurfiwyd ASEAN ar 8 Awst 1967 gan Indonesia, Maleisia, Y Ffilipinau, Singapôr a Gwlad Tai. Ers hynny, mae Brwnei, Cambodia, Laos, Myanmar a Fietnam wedi ymuno.

Mae'r undeb yn anelu at hyrwyddo tŵf economaidd a datblygiad cymdeithasol a diwylliannol ymysg ei aelodau.
# Gemau Olympaidd

Tudalen gwahaniaethu rhwng gwahanol **Gemau Olympaidd** yw'r dudalen hon.

* Gemau Olympaidd yr Henfyd
* Gemau Olympaidd Modern
* Gemau Olympaidd y Gaeaf
# Kim Jong-un

|  |
| --- |
| Kim Jong-un |
|
Darlun o Kim Jong-un |
|

---

 Prif Ysgrifennydd Plaid Gweithwyr Corea
 |
| **Deiliad** |
| **Cymryd y swydd** 11 Ebrill 2012
 |
| Dirprwy
 | Kim Yong-nam Choe Yong-rim Choe Ryong-hae Ri Yong-ho
 |
| Rhagflaenydd
 | Kim Jong-il (Ysgrifennydd Cyffredinol) |
|

---

 |
| Geni
 |  |
| Plaid wleidyddol
 | Plaid Gweithwyr Corea
 |
| Priod
 | Ri Sol-ju
 |
| Plant
 | Kim Ju-ae
 |
| Alma mater
 | Prifysgol Kim Il-sung Prifysgol Milwrol Kim Il-sung
 |
| Galwedigaeth
 |  |
| Crefydd
 | Anffyddiwr
 |
| Llofnod
 |  |

Mae **Kim Jong-un** (Coreeg: 김정은,  /ɡ̊imd͜zɔŋɯn/ , ganed 8 Ionawr 1983) yn arweinydd unbenaethol Gweriniaeth Pobl Ddemocrataidd Corea (Gogledd Corea). Sillafir ei enw gyda'r wyddor rhufeinig weithiau fel **Kim Jong-eun** a **Kim Jung-eun**. Fo yw trydydd mab a phlentyn ieuangaf Kim Jong-il a bu iddo olynu ei dad yn dilyn ei farwolaeth ar 17 Rhagfyr 2011.

## Llinach

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Kim Hyŏng-jik |   | Kang Pan-sŏk |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Kim Jong-suk |   | **Kim Il-sung** |   | Kim Sŏng-ae |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |
|   |  |  |  |  |  |  |  |  |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Kim Young-sook |   |   | Song Hye-rim |   | **Kim Jong-il** |   | Ko Young-hee |   | Kim Ok |   | Kim Kyong-hui |   | Chang Sung-taek |   | Kim Pyong-il |
|   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   | Kim Sul-song |   | Kim Jong-nam |   | Kim Jong-nam |   | Kim Jong-chul |   | **Kim Jong-un** |  |   |   |   |
|
# Awyrlu'r Unol Daleithiau

Awyrlu'r Unol Daleithiau| Awyren HC-130 Awyrlu'r UDA |
| Enghraifft o: | awyrlu, United States federal agency  |
| Rhan o | Lluoedd Arfog yr Unol Daleithiau  |
| Dechrau/Sefydlu | 18 Medi 1947  |
| Yn cynnwys | Air Combat Command, Air Education and Training Command, Air Force Global Strike Command, Air Force Materiel Command, Air Force Reserve Command, Air Force Space Command, Air Force Special Operations Command, Air Mobility Command, Pacific Air Forces, United States Air Forces in Europe – Air Forces Africa, Air Training Command, Strategic Air Command, Aerospace Defense Command, Tactical Air Command, Air Force Communications Agency, Air Force Systems Command, Air Armament Center, Alaskan Air Command, Continental Air Command, Headquarters Command, USAF, Northeast Air Command, Military Airlift Command, Air Force Special Weapons Center, United States Air Forces Southern Command, United States Air Force Academy, Air Force District of Washington, Air Force Operational Test and Evaluation Center, Air Force Studies and Analyses Agency  |
| Sylfaenydd | Cyngres yr Unol Daleithiau  |
| Rhagflaenydd | United States Army Air Forces, United States Army Air Corps  |
| Isgwmni/au | United States Air Force Academy, Air Force Institute of Technology, Grand Forks Air Force Base, Eglin Air Force Base, Joint Base San Antonio, Air University, Kirtland Air Force Base, Air Force Reserve Command, Joint Typhoon Warning Center, Aeronautical Chart and Information Center, Hanscom Air Force Base  |
| Rhiant sefydliad | United States Department of the Air Force  |
| Pencadlys | Y Pentagon  |
| Enw brodorol | United States Air Force  |
| Gwladwriaeth | Unol Daleithiau America  |
| Gwefan |   |
| Dynodwyr |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Sêl Awyrlu'r Unol Daleithiau
Yr adran o Luoedd Arfog yr Unol Daleithiau sy'n gyfrifol am ryfela awyrennol, amddiffyniad awyr, ac ymchwil milwrol i'r gofod yw **Awyrlu'r Unol Daleithiau** (Saesneg: *United States Air Force*; **USAF**). Roedd unedau cludiant awyr milwrol yr Unol Daleithiau yn rhan o'r Fyddin yn gyntaf. Wedi i bwysigrwydd rhyfela awyrennol dod i'r amlwg yn yr Ail Ryfel Byd, crëwyd Awyrlu'r Unol Daleithiau ym 1947 gan y Ddeddf Diogelwch Cenedlaethol. Heddiw, hwn yw awyrlu mwyaf y byd.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **uned filwrol**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
 *Eginyn erthygl sydd uchod am yr **Unol Daleithiau**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Dirwasgiad

Un o feincnodau a oes dirwasgiad ai peidio: faint o nwyddau sydd yn y siopau a beth yw pris y farchnad.
Cyfnod ble mae'r economi'n arafu'n sylweddol am gryn amser yw **dirwasgiad**. Mae'r dirwasgiad presennol yn enghraifft ohono.

Ymhlith ei nodweddion neu feincnodau y mae: incwm yn lleihau, diweithdra'n codi, cyflwr dwiydiant a chyflwr manwerthu'r wlad yn gostwng. Pan fo dirwasgiad yn parhau dros gyfnod o flwyddyn neu fwy, defnyddir y term dirwasgiad dwys (*depression*): mae'r Dirwasgiad Mawr yn enghraifft o hyn. Mewn cyfnod o ddirwasgiad, yn aml, mae prisiau tai ac eiddo'n gostwng, sef datchwyddiant (*deflation*) gyda'r gwrthwyneb, chwyddiant (*inflation*), yn digwydd i nwyddau siop a mân-nwyddau eraill. Pan fo'r ddau'n digwydd yr un pryd (megis yn achos yr dirwasgiad presennol), dywedir y ceir cyfnod o *stagflation*.

Yn gyffredinol, gellir defnyddio'r fformiwla ganlynol i ddiffinio dirwasgiad; mae'n gyflwr o ddirwasgiad pan fo'r cynnyrch mewnwladol crynswth (CMC) yn negyddol am chwe mis neu fwy.

## Gweler hefyd

* Argyfwng economaidd 2008-presennol
* Banc y Byd
* Cronfa Ariannol Ryngwladol (yr IMF)
* Cwymp Wall Street
* Cynnyrch mewnwladol crynswth
* Dirwasgiad dwys (*depression*)
* Dirwasgad Mawr 1929 (*Great Depression*)
* Diweithdra
* Economeg
* Economi Cymru
* Economi'r Deyrnas Unedig
* Rhestr o ddirwasgiadau yng Ngwledydd Prydain

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **economeg** neu **arianneg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Bhwtan

Bhwtan|  |
| Arwyddair | Mae hapusrwydd yn lle  |
| Math | gwladwriaeth sofran, gwlad dirgaeedig, teyrnas, gwlad, teyrnas meudwyaidd  |
| Duration: 1 seconds.0:01 |
| Prifddinas | Thimphu  |
| Poblogaeth | 787,424  |
| Sefydlwyd | * 8 Awst 1949 (cydnabyddwyd annibynniaeth gan y famwlad)
 |
| Anthem | Druk Tsenden  |
| Pennaeth llywodraeth | Tshering Tobgay  |
| Cylchfa amser | UTC+06:00, Asia/Thimphu  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | dzongkha  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  Bhwtan |
| Arwynebedd | 38,394 km²  |
| Yn ffinio gyda | Gweriniaeth Pobl Tsieina, India  |
| Cyfesurynnau | 27.45°N 90.5°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Lhengye Zhungtshog  |
| Corff deddfwriaethol | Senedd Bhwtan  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | King of Bhutan  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Jigme Khesar Namgyel Wangchuck  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Bhwtan  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Tshering Tobgay  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Crefydd/Enwad | Mahayana, Hindŵaeth, Cristnogaeth  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $2,540 miliwn  |
| Arian | ngultrum  |
| Canran y diwaith | 3 ±1 canran  |
| Cyfartaledd plant | 1.8  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.666  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Mae **Teyrnas Bhwtan** neu **Bhwtan** yn wlad ynghanol mynyddoedd yr Himalaya. Mae'n ffinio ag India i'r de a Thibet (Tsieina) i'r gogledd. Thimphu yw prifddinas y wlad.

## Crefydd

Y grefydd swyddogol yw Bwdiaeth Mahayana.

## Dinasoedd a threfi

Y prif ddinasoedd a threfi yn nhrefn eu poblogaeth yw:

1. Thimphu - 62,500
2. Phuntsholing - 60,400
3. Punakha - 21,500
4. Samdrup Jongkhar - 13,800
5. Geylegphug - 6,700
6. Paro - 4,400
7. Tashigang - 4,400
8. Wangdiphodrang - 3,300
9. Taga Dzong - 3,100
10. Tongsa - 2,300

## Cludiant

Mae'r unig faes awyr rhyngwladol yn y wlad yn Paro.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Fhwtan**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Brwnei

Brunei|  |
|  |
| Arwyddair | A kingdom of unexpected treasures  |
| Math | gwladwriaeth sofran, swltanieth, gwlad  |
| Duration: 1 seconds.0:01 |
| Prifddinas | Bandar Seri Begawan  |
| Poblogaeth | 458,949  |
| Sefydlwyd | * 1 Ionawr 1984 (Annibyniaeth)
* 17 Medi 1888 (British protectorate)
* 1368 (swltanieth)
 |
| Anthem | Allah Peliharakan Sultan  |
| Pennaeth llywodraeth | Hassanal Bolkiah  |
| Cylchfa amser | UTC+08:00, Asia/Brunei  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Maleieg, Saesneg Prydain  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Borneo  |
| Gwlad |  Brwnei |
| Arwynebedd | 5,765.313533 km²  |
| Yn ffinio gyda | Maleisia  |
| Cyfesurynnau | 4.4°N 114.56667°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Legislative Council of Brunei  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Swltan Brwnei Darussalam  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Hassanal Bolkiah  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Swltan Brwnei Darussalam  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Hassanal Bolkiah  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Crefydd/Enwad | Islam, Cristnogaeth, Bwdhaeth  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $14,006 miliwn, $16,682 miliwn  |
| Arian | Brunei dollar  |
| Cyfartaledd plant | 1.75  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.829  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad yn Ne-ddwyrain Asia yw **Brwnei** (ym Maleieg: *Negara Brunei Darussalam*, yn Arabeg: سلطنة بروناي). Fe'i lleolir ar arfordir gogleddol ynys Borneo, ar lan Môr De Tsieina. Ar y tir amgylchynir Brwnei gan dalaith Sarawak, sy'n rhan o Faleisia. Mae hi'n wlad annibynnol er 1984. Prifddinas Brwnei yw Bandar Seri Begawan.

Mae baner Brunei yn adlewyrchu llywodraethiant y wlad gan y Swltan a'i brif weinidogion.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Frwnei**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Coweit

Coweit|  |
| Gwladwriaeth Coweitدَوْلَةُ ٱلْكُوَيْت (Arabeg)* (Ynganiad: *Dawlat al-Kuwayt)* |
|  |
| Math | gwlad, gwladwriaeth sofran, gwladwriaeth sofran  |
|  |
| Prifddinas | Dinas Coweit  |
| Poblogaeth | 4,464,000  |
| Sefydlwyd | 1752 (ffurfiwyd) 19 Mehefin 1961 (Annibyniaeth oddi wrth Lloegr (y DU)) 28 Awst 1990 (Llywodraethwlad Coweit) |
| Anthem | Anthem Genedlaethol Coweit  |
| Pennaeth llywodraeth | Sabah Al-Khalid Al-Sabah  |
| Cylchfa amser | UTC+03:00, Asia/Kuwait  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Arabeg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Y Dwyrain Canol, Gwladwriaethau'r Gwlff  |
| Gwlad | Coweit  |
| Arwynebedd | 17,818 ±1 km²  |
| Yn ffinio gyda | Irac, Irac, Parth Niwtral Saudi-Koweit, Sawdi Arabia, Iran  |
| Cyfesurynnau | 29.16667°N 47.6°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Llywodraeth Coweit  |
| Corff deddfwriaethol | Cynulliad Cenedlaethol Coweit  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | emir Coweit  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Mishal Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Coweit  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Sabah Al-Khalid Al-Sabah  |
|  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $136,797 miliwn, $184,558 miliwn  |
| Arian | Kuwaiti dinar  |
| Canran y diwaith | 3 ±1 canran  |
| Cyfartaledd plant | 2.105  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.831  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad Arabaidd yng ngorllewin Asia a'r Dwyrain Canol ar arfordir Gwlff Persia yw **Coweit** (Arabeg: الكويت‎). Yn swyddogol, ei henw yw "Gwladwriaeth Coweit" (*Dawlat al-Kuwayt*). Fe'i lleolir rhwng de-orllewin Irac a gogledd-ddwyrain Sawdi Arabia yng ngorllewin Asia, ar ben eithaf Gwlff Persia.

Mae'r enw'n tarddu o'r Arabeg أكوات *ākwāt*, كوت *kūt*, sy'n golygu "Caer a godwyd ar fin y dŵr". Mae ei harwynebedd yn 17,820 cilometr sgwâr (6,880milltir sgwâr) ac mae ei phoblogaeth fymryn yn llai na Chymru: 2.8 miliwn.

## Rhyfel y Gwlff

*Prif: Rhyfel y Gwlff*
Enwau eraill ar y rhyfel yw "Rhyfel Irac 1" neu *"Operation Desert Storm"* a gafodd ei ymladd gan 34 o genhedloedd yn erbyn Irac rhwng 2 Awst 1990 a 28 Chwefror 1991. Unwyd y gwledydd hyn gan y Cenhedloedd Unedig o dan arweiniad Unol Daleithiau America. Digwyddodd y rhyfel fel ymateb i ymosodiad Irac ar Goweit ar 2 Awst 1990. Ar unwaith digwyddodd dau beth: symudodd yr Unol daleithiau ei llynges arfog i'r ardal ac yn ail ymatebodd nifer o genhedloedd gyda sancsiynau economaidd yn erbyn Irac.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Goweit**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Dwyrain Timor

Dwyrain Timor|  |
| Gweriniaeth Ddemocrataidd Timor-LesteRepública Democrática de Timor-Leste (Portiwgaleg)* |
|  |
| Arwyddair | Unidade, Acção, Progresso  |
| Math | gwlad, gwladwriaeth sofran, ynys-genedl  |
| Duration: 2 seconds.0:02 |
| Prifddinas | Dili  |
| Poblogaeth | 1,243,235  |
| Sefydlwyd | 28 November 1975 (Datganiad o Annibyniaeth oddi wrth Portiwgal) |
| Anthem | Pátria  |
| Pennaeth llywodraeth | Xanana Gusmão  |
| Cylchfa amser | UTC+09:00, Asia/Dili  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Portiwgaleg, Tetwm  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad | Dwyrain Timor  |
| Arwynebedd | 14,918.72 km²  |
| Yn ffinio gyda | Indonesia, Awstralia  |
| Cyfesurynnau | 8.96667°S 125.75°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Cabinet Dwyrain Timor  |
| Corff deddfwriaethol | Y Llywodraeth Cenedlaethol  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd Dwyrain Timor  |
| Pennaeth y wladwriaeth | José Ramos-Horta  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Dwyrain Timor  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Xanana Gusmão  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  |
| Crefydd/Enwad | Catholigiaeth, Protestaniaeth, Islam  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $3,621 miliwn, $3,163 miliwn  |
| Arian | doler yr Unol Daleithiau, East Timor centavo coins  |
| Cyfartaledd plant | 3.98  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.607  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad yn ne-ddwyrain Asia yw **Gweriniaeth Ddemocrataidd Dwyrain Timor** neu **Dwyrain Timor** (Portiwgaleg: *Timor-Leste*, Tetwm: *Timór Lorosa'e*). Mae'n gorwedd yn hanner dwyreiniol ynys Timor. Rhan o Indonesia yw hanner gorllewinol yr ynys. Roedd Dwyrain Timor dan reolaeth Indonesia o 1975 i 1999.

## Dolenni allanol

* (Saesneg) Gwefan swyddogol Llywodraeth Dwyrain Timor Archifwyd 2019-01-02 yn y Peiriant Wayback
* BBC Newyddion – Dechrau newydd i Ddwyrain Timor erthygl newyddion ar annibyniaeth Dwyrain Timor

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Asia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Yr Emiradau Arabaidd Unedig

Yr Emiradau Arabaidd Unedig|  |
| Yr Emiradau Arabaidd Unedigالإمارات العربية المتحدة*
Ynganiad: Al-Imārāt al-‘Arabīyah al-Muttaḥidah |
|  |
| Math | gwladwriaeth sofran, gwlad  |
| Duration: 3 seconds.0:03 |
| Prifddinas | Abu Dhabi  |
| Poblogaeth | 9,890,400  |
| Sefydlwyd | 2 Rhagfyr 1971 (Annibyniaeth oddi wrth Lloegr (y DU)) |
| Anthem | Hir Oes i Fy Ngwlad  |
| Pennaeth llywodraeth | Mohammed bin Rashid Al Maktoum  |
| Cylchfa amser | UTC+04:00, Asia/Dubai  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Arabeg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Y Dwyrain Canol, ystyrir gan yr UE fel gwlad sy'n hafan i bobl sy'n osgoi trethi, ystyrir gan yr UE fel gwlad sy'n hafan i bobl sy'n osgoi trethi, De-orllewin Asia, Gwladwriaethau'r Gwlff  |
| Arwynebedd | 83,600 ±1 km²  |
| Gerllaw | Gwlff Persia, Gwlff Oman  |
| Yn ffinio gyda | Oman, Sawdi Arabia, Iran  |
| Cyfesurynnau | 24.4°N 54.3°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Y Cyngor Goruchaf, Ffederal  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd yr Emiradau Arabaidd Unedig  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Mohammed Bin Zayed Al Nahyan  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog yr Emiradau Arabaidd Unedig  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Mohammed bin Rashid Al Maktoum  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | 514,130 miliwn  |
| Arian | dirham yr Emiradau Arabaidd Unedig  |
| Canran y diwaith | 4 ±1 canran  |
| Cyfartaledd plant | 1.784  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.911  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad yn y Dwyrain Canol ydyw'r **Emiradau Arabaidd Unedig** neu **Emiradau**. Fe'i lleolir yn ne-ddwyrain gorynys Arabia ar lan Gwlff Persia. Mae ganddi ffin ag Oman a Sawdi Arabia. Mae 7 emirad yn rhan o'r wlad: Abu Dhabi, Ajmān, Dubai, Fujairah, Ras al-Khaimah, Sharjah, ac Umm al-Quwain. Mae cronfeydd sylweddol o olew crai yn cyfoethogi'r wlad.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Asia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*