# Iseldireg

| Iseldireg
 |
| --- |
| Nederlands
 |
| Ynganiad IPA
 | [ˈneːdərlɑnts]
 |
| Siaredir yn
 | yn bennaf yr Iseldiroedd, Gwlad Belg a Swrinam, hefyd yn Arwba, Curaçao a Sint Maarten, yn ogystal ag Awstralia, Awstria, Brasil, Canada, Denmarc, Ffrainc, yr Almaen, Indonesia, Lwcsembwrg, Sbaen, Sweden, De Affrica, yr Unol Daleithiau a'r Deyrnas Unedig.
 |
| Rhanbarth
 | yn bennaf yng Ngogledd Ewrop, heddiw hefyd yn Ne America a'r Caribî. Mae  *Affricaneg* yn cael ei siarad yn Ne Affrica.
 |
| Cyfanswm siaradwyr
 | 23.5 miliwn (2006) Cyfanswm: 28 miliwn
 |
| Teulu ieithyddol
 | Indo-Ewropeaidd
* Germaneg
	+ Germaneg Gorllewinol
		- Isel Ffranconeg
			* Iseldireg
 |
| System ysgrifennu
 | Lladin (Yr wyddor Iseldireg)
 |
| Statws swyddogol
 |
| Iaith swyddogol yn
 |  Arwba  Gwlad Belg  Curaçao  Yr Iseldiroedd  Sint Maarten  Swrinam Nodyn:Country data Benelux   Undeb Gwledydd De America
 |
| Rheoleiddir gan
 | Nederlandse Taalunie (Undeb yr Iseldireg)
 |
| Codau ieithoedd
 |
| ISO 639-1
 | `nl` |
| ISO 639-2
 | `dut (B)` | nld (T) |
| ISO 639-3
 | `nld` |
| Wylfa Ieithoedd
 | `52-ACB-a (mathau: 52-ACB-aa to -an)` |
|  Y wlad Iseldireg. Un o Ieithoedd swyddogol yr Undeb Ewropeaidd ac Undeb Gwledydd De America yw'r Iseldireg. |

Iaith frodorol yr Iseldiroedd ydy **Iseldireg** (*Nederlands*: ynganiad Iseldireg ). Mae hi'n rhan o'r teuluoedd ieithyddol Indo-Ewropeaidd. Mae'n perthyn i'r teulu ieithyddol Germanaidd fel Saesneg ac Almaeneg fodern.

## Gwledydd lle y siaredir Iseldireg

Map yn dangos lle siaredir Iseldireg yn Ewrop.
Siaredir Iseldireg gan bron holl ddinasyddion yr Iseldiroedd a Fflandrys. Iaith frodorol Fflandrys ydy **Fflemeg** tafodiaith o'r Iseldireg i rai, ond iaith ar wahân i lawer. Cai ei galw'n *Vlaams* Fflemeg yn aml iawn yn Fflandrys er nad oes lawer iawn o wahaniaethau o fewn yr Iseldireg yr Iseldiroedd a Gwlad Belg. Siaredir hi hefyd yn ardaloedd dwyieithog Brwsel ynghyd â Ffrangeg ac ieithoedd eraill. Yn y rhan fwyaf gogleddol o Ffrainc, *arrondissement* Dunkirk, siaredir Iseldireg o hyd fel iaith leiafrifol a elwir hefyd yn *Vlaams*. Ar ynysoedd Arwba ac Antilles yr Iseldiroedd defnyddir Iseldireg o hyd ond mae'n llai cyffredin na Papiamento a Saesneg. Siaredir Iseldireg fel mamiath o hyd yn Swrinam gan tua 60% o'r boblogaeth, gyda'r rhan fwyaf ohonynt yn ddwyieithog gyda Sranan Tongo neu ieithoedd ethnig eraill. Mae yna nifer o siaradwyr Iseldireg yng ngwledydd gyda mewmfudwyr o'r Iseldiroedd a Fflandrys fel Canada, Awstralia, Seland Newydd ac UDA. Mae'r Affricaneg sydd yn fwy neu lai dealladwy i siaradwr yr Iseldireg yn cael ei siarad yn Ne Affrica a Namibia. Mae yna hefyd nifer o siaradwyr Iseldireg yn Indonesia.

## Hanes

## Geirfa

Mae geirfa'r Iseldireg yn un o'r rhai cyfoethocaf yn y byd gydag o leiaf 186,000 gair.

Fel Saesneg, mae Iseldireg yn cynnwys geiriau o'r Roeg a Lladin. Daeth y rhan fwyaf o fenthynciadau o'r Ffrangeg drwy'r Iseldiroedd. Digwyddodd hyn oherwydd y meddylfryd ddaeth gyda'r Ffrangeg mai iaith y dosbarthiadau cymdeithasol cyfoethog yw hi, ac felly cafodd nifer o eiriau Ffrangeg eu mabwysiadau gan ddosbarthiadau uwch yr Iseldiroedd. Ni ddigwyddodd hyn yng Ngwlad Belg oherwydd roedd dinasyddion y dosbarthiadau uwch yn siarad Ffrangeg ac felly doedd dim angen addasu iaith eu hunain. Dylanwadodd termau Ffrangeg yn fawr ar dafodau Iseldireg yn Fflandrys, ond mae siaradwyr Belgaidd yn dueddol o beidio defnyddio benthyciadau Ffrangeg wrth siarad Iseldireg safonol. Serch hynny mae yna nifer o eiriau wedi eu benthyg o'r Ffrangeg yn eithaf diweddar er nad oes ganddynt yr un gwerth. Er enghraifft, mae'r gair *blesseren* (o'r Ffrangeg *blesser* ‘niweidio’) yn cyfeirio at anafiadau chwaraeon yn unig, tra defnyddir y berfau Iseldireg safonol *kwetsen* a *verwonden* yng nghyd-destunau eraill o hyd.

Ar y strydoedd yn enwedig mae yna gynnydd ym menthyciadau o'r Saesneg er eu bod yn cael eu hynganu'n wahanol. Cai'r mewnlifiad o eiriau Saesneg i'r iaith ei gryfhau gan arglwyddiaeth yr Saesneg yn y cyfryngau a'r we. Yn annhebyg i ieithoedd eraill mae'r Iseldireg yn mabwysiadu'r geiriau hyn heb lawer o brotest. Yn wir nid yw ymdrechion i greu fersiynau Iseldireg o'r geiriau newydd wedi bod yn llwyddiannus iawn.

### Cymharu ag ieithoedd Germanaidd eraill

| ystyr
 | Saesneg
 | Ffrisieg y Gorllewin
 | Affricaneg
 | **Iseldireg** | Isel Almaeneg
 | Almaeneg
 | Swedeg
 | Daneg
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| afal | apple | appel | appel | **appel** | Appel | Apfel | äpple | æble
 |
| bwrdd | board | board | bord | **bord** | Boord | Brett | bräde | bræt
 |
| ffawydd(en) | beech | boeke(beam) | beuk | **beuk** | Böök | Buche | bok | bøg
 |
| llyfr | book | boek | boek | **boek** | Book | Buch | bok | bog
 |
| bron | breast | boarst | bors | **borst** | Bost | Brust | bröst | bryst
 |
| brown | brown | brún | bruin | **bruin** | bruun | braun | brun | brun
 |
| dydd | day | dei | dag | **dag** | Dag | Tag | dag | dag
 |
| marw | dead | dea | dood | **dood** | doot | tot | död | død
 |
| marw (trengi) | die | stjerre | sterf | **sterven** | starven | sterben | dö | dø
 |
| digon | enough | genôg | genoeg | **genoeg** | (ge)noog | genug | nog | nok
 |
| bys | finger | finger | vinger | **vinger** | Finger | Finger | finger | finger
 |
| rhoi | give | jaan | gee | **geven** | geven | geben | giva, ge | give
 |
| gwydr | glass | glês | glas | **glas** | Glas | Glas | glas | glas
 |
| aur | gold | goud | goud | **goud** | Gold | Gold | guld | guld
 |
| llaw | hand | hân | hand | **hand** | Hand | Hand | hand | hånd
 |
| pen | head | holle | hoof, kop | **hoofd**, **kop** | Kopp, Höövd | Kopf | huvud | hoved
 |
| uchel | high | heech | hoog | **hoog** | hoog | hoch | hög | høj
 |
| cartref | home | hiem | heim, tuis | **heim**, **thuis** | Heem | Heim | hem | hjem
 |
| bach(yn) | hook | hoek | haak | **haak** | Haak | Haken | hake, krok | hage, krog
 |
| tŷ | house | hûs | huis | **huis** | Huus | Haus | hus | hus
 |
| llawer | many | mannich | menige | **menige** | männig | manch | många | mange
 |
| canol dydd | noon | moanne | maan | **maan** | Maan(d) | Mond | måne | måne
 |
| nos | night | nacht | nag | **nacht** | Nacht | Nacht | natt | nat
 |
| na(ge) | no | nee | nee | **nee** | nee | nein | nej | nej
 |
| hen | old (older, oldest) | âld | oud | **oud** (**ouder**, **oudst**) | oolt | alt | gammal (äldre, äldst) | gammel (ældre, ældst)
 |
| un | one | ien | een | **een** | een | ein | en | en
 |
| owns | ounce | ûns | ons | **ons** | Ons | Unze | uns | unse
 |
| eira | snow | snie | sneeu | **sneeuw** | Snee | Schnee | snö | sne
 |
| carreg | stone | stien | steen | **steen** | Steen | Stein | sten | sten
 |
| hynny | that | dat | dit, daardie | **dat**, **die** | dat | das | det | det
 |
| dau, dwy | two | twa | twee | **twee** | twee | zwei | två | to
 |
| pwy | who | wa | wie | **wie** | we(r) | wer | vem | hvem
 |
| abwydyn, mwydyn | worm | wjirm | wurm | **worm** | Worm, Wörm | Wurm | mask | orm
 |
| ystyr
 | Saesneg
 | Ffrisieg y Gorllewin
 | Affricaneg
 | **Iseldireg** | Isel Almaeneg
 | Almaeneg
 | Swedeg
 | Daneg
 |

## Gramadeg

## Cyfeiriadau

## Dolen Allanol

* Adran Faterion Tramor Iseldireg
* Hanes yr Iseldireg Archifwyd 2008-11-01 yn y Peiriant Wayback

### Geiriaduron

* Geiriadur Iseldireg John and Grayson
* Geiriadur ar-lein Archifwyd 2017-09-17 yn y Peiriant Wayback

Wikipedia
 Argraffiad Iseldireg Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd

Wiciadur
Chwiliwch am Iseldireg
yn Wiciadur.