# Y Corân

Y Corân|  |
| Enghraifft o: | ysgrythur, gwaith llenyddol  |
| Iaith | Quranic Arabic  |
| Dechrau/Sefydlu | 631  |
| Genre | llenyddiaeth grefyddol  |
| Rhagflaenwyd gan | Injil  |
| Cymeriadau | Muhammad, Noah in Islam, ʿĪsā bin Maryam, Moses in Islam, ʾIbrāhīm, Isḥāq, Mary in Islam, Zayd ibn Haritha al-Kalbi, Lot's wife, Naamah, Samiri, Abū Lahab, Umm Jamil, Dāwūd, Goliath, Harun, Sulaymān ibn Dāwūd, Adam in Islam, Cain and Abel in Islam, Jibril, Brenhines Sheba, Efa, Zaynab bint Jahsh, al‐Khaḍir, Lūṭ‎, ʿUzayr, Luqmān, Korah, Joseph in Islam, Lot's daughters, Idris, Ayyūb‎‎, Ismail, ʾIlyās, Alyasaʿ, Dhu'l-Kifl, Shuʻayb, Salih, Hud, Yaʿqūb, Yunus, Dhu'l-Qarnayn, Iblis, God in Islam  |
| Prif bwnc | Islam  |
| Yn cynnwys | Al-Fâtiha, Sūrat al-Baqarah, Sūrat Āl ʻImrān, Sūrat al-Nisaʼ, Sūrat al-Māʼidah, Sūrat al-Anʻām, Sūrat al-ʻArāf, Sūrat al-Anfāl, Surat al-guarra, Sūrat Yūnus, Surat Hūd, Sūrat Yūsuf, Sūrat al-Raʻd, Sūrat Ibrāhīm, Sūrat al-Ḥijr, Sūrat al-Naḥl, Sūrat al-Israʼ, Sūrat al‐Kahf, Sūrat Maryam, Sūrat Ṭāʼ Hāʼ, Sūrat al‐Anbiyāʼ, Sūrat al-Hajj, Sūrat al‐Mūʼminūn, Sūrat al‐Nūr, Sūrat al‐Furqān, Sūrat al‐Shuʻarāʼ, Sūrat al‐Naml, Al-Qaṣaṣ, Sūrat al‐ʻAnkabūt, Sūrat al-Rūm, Sūrat Luqmān, Sūrat al‐Sajdah, Sūrat al‐Aḥzāb, Sūrat Sabaʼ, Sūrat Fāṭir, Sūrat Yāʼ Sīn, Sūrat al‐Ṣāffāt, Sūrat Ṣād, Sūrat al‐Zumar, Sūrat Ghāfir, Sūrat Fuṣṣilat, Sūrat al‐Shūrá, Sūrat al‐Zukhruf, Sūrat al‐Dukhān, Sūrat al‐Jāthiyah, Sūrat al‐Aḥqāf, Sūrat Muḥammad, Sūrat al‐Fatḥ, Sūrat al‐Ḥujurāt, Sūrat Qāf, Sūrat al‐Dhāryāt, Sūrat al‐Ṭūr, Sūrat al‐Najm, Sūrat al-Qamar, Sūrat al‐Raḥmān, Sūrat al‐Wāqiʻah, Sūrat al‐Ḥadīd, Sūrat al‐Mujādilah, Sūrat al‐Ḥashr, Sūrat al‐Mumtaḥinah, Sūrat al‐Ṣaff, Sūrat al‐Jumuʻah, Sūrat al‐Munāfiqūn, Sūrat al‐Taghābun, Sūrat al-Ṭalāq, Sūrat al‐Taḥrīm, Sūrat al-Mulk, Sūrat al-Qalam, Sūrat al-Ḥāqqah, Sūrat al‐Maʻarij, Sūrat Nūḥ, Sūrat al-Jinn, Sūrat al-Muzzammil, Sūrat al‐Muddaththir, Sūrat al-Qiyāmah, Sūrat al-Insān, Sūrat al-Mursalāt, Sūrat al-Nabaʼ, Sūrat al-Nāziʻāt, Sūrat ʻAbasa, Sūrat al‐Takwīr, Sūrat al‐Infiṭār, Sūrat al‐Muṭaffifīn, Sūrat al‐Inshiqāq, Sūrat al‐Burūj, Sūrat al‐Ṭāriq, Sūrat al-Aʻlá, Sūrat al‐Ghāshiyah, Sūrat al-Fajr, Sūrat al-Balad, Sūrat al‐Shams, Sūrat al‐Layl, Sūrat al-Ḍuḥā, Sūrat al‐Sharḥ, Sūrat al‐Tīn, Sūrat al‐ʻAlaq, Sūrat al-Qadr, Sūrat al‐Bayyinah, Sūrat al‐Zalzalah, Sūrat al-ʻĀdiyāt, Sūrat al‐Qāriʻah, Sūrat al‐Takāthur, Sūrat al‐ʻAṣr, Sūrat al‐Humazah, Sūrat al‐Fīl, Sūrat Quraysh, Sūrat al‐Māʻūn, Sūrat al-Kawthar, Sūrat al-Kāfirūn, Sūrat al-Naṣr, Sūrat al-Masad, Sūrah al-ʾIkhlāṣ, Sūrat al-Falaq, Sūrat al-Nās  |
| Statws hawlfraint | parth cyhoeddus, parth cyhoeddus  |
| Lleoliad y gwaith | Arabia  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/096tx  |
| Quora | The-quran  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

| Rhan o gyfres ar
**Islam**
 |
| --- |
| **Athrawiaeth** |
|
Allah · Undod Duw
Muhammad · Proffwydi Islam

 |
| **Arferion** |
|
Cyffes Ffydd · Gweddïo
Ymprydio · Elusen · Pererindod

 |
| **Hanes ac Arweinwyr** |
|
Ahl al-Bayt · Sahaba
Califfiaid Rashidun · Imamau Shi'a

 |
| **Testunau a Deddfau** |
|
Coran · Sŵra · Sunnah · Hadith
Fiqh · Sharia Kalam · Tasawwuf (Swffiaeth)

 |
| **Enwadau** |
| Sunni · Shi'a
 |
| **Diwylliant a Chymdeithas** |
|
Astudiaethau Islamig · Celf
Calendr · Demograffeg
Gwyliau · Mosgiau · Athroniaeth
Gwleidyddiaeth · Gwyddoniaeth · Merched

 |
| **Islam a chrefyddau eraill** |
| Cristnogaeth · Iddewiaeth
 |
| **Gweler hefyd** |
|
Islamoffobia · Termau Islamig
Islam yng Nghymru

 |
|  |

Testun sanctaidd canolog Islam yw'r **Corân** neu weithiau yn Gymraeg **Cwrân** neu **Alcoran** (Arabeg: القرآن al-qur'ān, yn llythrennol "yr adroddiad"; sy'n cael ei ysgrifennu sawl ffordd, e.e. *Qur'an* neu *Al-Qur'an*). Cred Mwslimiaid fod y Corân yn llyfr sy'n rhoi arweiniad dwyfol i'r ddynolryw, ac ystyriant fod y testun (yn yr Arabeg wreiddiol) yn cynrychioli datguddiad dwyfol olaf Duw (Allah). Yn ôl dysgeidiaeth Islam, cafodd y Corân ei ddatguddio i'r Proffwyd Muhammad gan yr angel Gabriel yn ysbeidiol dros gyfnod o 23 o flynyddoedd.

Mae Mwslimiaid yn gweld y Corân fel yr olaf mewn cyfres o negeseuon dwyfol sy'n cychwyn gyda'r rhai a ddatguddiwyd i Adda, a ystyrir yn broffwyd cyntaf Islam, ac a barhawyd gyda'r *Suhuf-i-Ibrahim* (Sgroliau Abraham), y *Tawrat* (Torah neu ran gyntaf yr Hen Destament), y *Zabur* (Llyfr y Salmau), ac yn olaf yr *Injil* (Efengyl, sy'n cyfateb i rannau o'r Testament Newydd). Er nad yw'r llyfrau hynny yn cael eu cynnwys yn y Corân ei hun, caent eu hadnabod ynddo fel testunau o darddiad dwyfol.

Yn ogystal, mae'r Corân yn cyfeirio at sawl digwyddiad a geir yn yr ysgrythurau Iddewig a Christnogol, gan ailadrodd yr hanesion mewn ffordd sy'n gwahaniaethu rhywfaint o'r hyn a geir yn y testunau hynny, a gan grybwyll yn ogystal, yn llai manwl, ddigwyddiadau eraill ynddynt.

Clawr copi o'r Corân
Un gwahaniaeth mawr rhwng y Corân a'r Beibl a'r Torah yw'r ffaith nad ydyw fel rheol yn cynnig disgrifiadau manwl o ddigwyddiadau; ceir y pwyslais i gyd ar arwyddocâd ysbrydol a moesol digwyddiadau yn hytrach na threfn gronolegol neu naratifol. Ceir manylion llawnach o lawer am ddigwyddiadau hanesyddol neu led-hanesyddol yn yr Hadithau gan Fuhammad ac yn adroddiadau'r Sahabah (Cydymdeithion Muhammad).

Mae penillion y Corân, sydd mewn rhyddiaith odledig, yn deillio o'r traddodiad llafar, a chawsant eu cadw ar gof gan gydymdeithwyr Muhammad a'u trosglwyddo ar lafar am genhedlaeth neu ddwy. Yn ôl y traddodiad Sunni, coladwyd y Corân a'i gofnodi ar femrwn yn amser y Califf Abu Bakr, dan arweiniad Zayd ibn Thabit Al-Ansari. Cafodd y llawysgrif(au) ei throsglwyddo wedyn ar ôl marwolaeth Abu Bakr, ond mae'r manylion yn amrywio gyda fersiwn y Shia yn wahanol i fersiwn y Sunni.

## Llyfryddiaeth

### Cyfieithiad Cymraeg

Fel yn achos y Beibl, ceir nifer o argraffiadau o'r Corân mewn sawl iaith, ond hyd yn hyn ni cheir y testun cyfan yn y Gymraeg. Ceir detholiad a gyhoeddir gan y Gymuned Fwslim Ahmaddiya ym Mhrydain yn:

* *Adnodau detholedig o'r Quran Sanctaidd* (Islam International Publications, Llundain, 1988). ISBN 1-85372-131-X

### Astudiaethau

* Al-Azami, M. M. *The History of the Qur'anic Text from Revelation to Compilation*, UK Islamic Academy: Leicester 2003.
* Gunter Luling. *A challenge to Islam for reformation: the rediscovery and reliable reconstruction of a comprehensive pre-Islamic Christian hymnal hidden in the Koran under earliest Islamic reinterpretations*. New Delhi: Motilal Banarsidass Publishers 2003. (580 Seiten, lieferbar per Seepost). ISBN 81-208-1952-7
* Luxenberg, Christoph. *The Syro-Aramaic Reading Of The Koran: a contribution to the decoding of the language of the Qur'an*, Berlin, Verlag Hans Schiler, 2007. ISBN 3-89930-088-2
* McAuliffe, Jane Damen. *Quranic Christians : An Analysis of Classical and Modern Exegesis*, Cambridge University Press, 1991. ISBN 0-521-36470-1
* McAuliffe, Jane Damen (gol.). *Encyclopaedia of the Qur'an*, Brill, 2002-2004.
* Puin, Gerd R. "Observations on Early Qur'an Manuscripts in Sana'a," yn *The Qur'an as Text*, ed. Stefan Wild, , E.J. Brill 1996.
* Rahman, Fazlur. *Major Themes in the Qur'an*, Bibliotheca Islamica, 1989. ISBN 0-88297-046-1
* Stowasser, Barbara Freyer. *Women in the Qur'an, Traditions, and Interpretation*, Oxford University Press; ail argraffiad (1996), ISBN 0-19-511148-6
* Wansbrough, John. *Quranic Studies*, Oxford University Press, 1977
* Watt, W. M., a R. Bell. *Introduction to the Qur'an*, Edinburgh University Press, 2001. ISBN 0-7486-0597-5

## Gweler hefyd

* Al-Fâtiha
* Sŵra

## Dolenni allanol

* (Saesneg) Al-Quran Archifwyd 2009-01-29 yn y Peiriant Wayback Coran Online; mwy na 140 o gyfieithiadau mewn 35 o ieithoedd gwahanol

## Cyfeiriadau