Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Cidade de Deus

Cidade de Deus| Enghraifft o: | ffilm  |
| Lliw/iau | lliw  |
| Gwlad | Brasil, Ffrainc  |
| Dyddiad cyhoeddi | 18 Mai 2002, 8 Mai 2003, 30 Awst 2002, 17 Ionawr 2003, 3 Ionawr 2003, 22 Chwefror 2024  |
| Genre | ffilm ddrama, ffilm drosedd, ffilm dod-i-oed, ffilm gangsta  |
| Prif bwnc | drug-related crime, goal pursuit, favela, trais  |
| Lleoliad y gwaith | Rio de Janeiro, Cidade de Deus  |
| Hyd | 128 munud  |
| Cyfarwyddwr/wyr | Fernando Meirelles, Kátia Lund  |
| Cynhyrchydd/wyr | Maurício Andrade Ramos, Andrea Barata Ribeiro  |
| Cwmni cynhyrchu | Videofilmes, StudioCanal, Wild Bunch  |
| Cyfansoddwr | Antonio Pinto, Ed Côrtes  |
| Dosbarthydd | Miramax  |
| Iaith wreiddiol | Portiwgaleg  |
| Sinematograffydd | César Charlone  |
| Gwefan |   |
| Sgriptiwr | Bráulio Mantovani  |
| cost | 30,680,793 $ (UDA), 7,564,459 $ (UDA), 10,300,000 $ (UDA)  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/02cb8w  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Ffilm drosedd o Frasil yw Cidade de Deus. Cyfarwyddwyd y ffilm gan Fernando Meirelles a chafodd ei rhyddhau yn 2002. Fe'i cynhyrchwyd gan Maurício Andrade Ramos a Andrea Barata Ribeiro yn Ffrainc a Brasil. Lleolwyd y stori yn Rio de Janeiro. Ysgrifennwyd y sgript yn wreiddiol yn Portiwgaleg a hynny gan Bráulio Mantovani.

## Cast

* Alexandre Rodrigues: Buscapé / Wilson
* Leandro Firmino: Zé Pequeno
* Phellipe Haagensen: Bené
* Daniel Zettel: Tiago
* Alice Braga: Angelica
* Roberta Rodrigues: Berenice

## Dolenni allanol

* (Portiwgaleg) Gwefan swyddogol

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Frasil**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# The Godfather Part II

The Godfather Part II
|  Poster theatraidd |
| --- |
| Cyfarwyddwr | Francis Ford Coppola |
| Cynhyrchydd | Francis Ford Coppola |
| Ysgrifennwr | **Nofel:** Mario Puzo **Sgript:** Mario Puzo Francis Ford Coppola |
| Serennu | Al Pacino Robert Duvall Diane Keaton Robert De Niro John Cazale Talia Shire Lee Strasberg |
| Cerddoriaeth | Nino Rota Carmine Coppola |
| Sinematograffeg | Gordon Willis |
| Golygydd | Richard Marks |
| Dylunio |  |
| Dosbarthydd | Paramount Pictures |
| Dyddiad rhyddhau |  Unol Daleithiau 20 Rhagfyr, 1974 |
| Amser rhedeg | 200 munud |
| Gwlad | Unol Daleithiau |
| Iaith | Saesneg Sisileg |
| Cyllideb | $13,000,000 *(amcan.)* |
| Rhagflaenydd | *The Godfather* |
| Olynydd | *The Godfather Part III* |
| **(Saesneg) Proffil IMDb** |
|  |

Ffilm ddrama drosedd a ryddhawyd ym 1974 yw The Godfather Part II. Cyfarwyddwyd gan Francis Ford Coppola gyda sgript a gyd-ysgrifennodd gyda Mario Puzo. Mae'r ffilm ill dau yn ddilyniant a rhagflaenydd i *The Godfather*, gan ei bod yn croniclo hanes y teulu Corleone yn dilyn digwyddiadau'r ffilm gyntaf tra hefyd yn dangos esgyniad y Vito Corleone ifanc i bŵer. Mae'n serennu Al Pacino, Robert Duvall, Diane Keaton, Robert De Niro, John Cazale, Talia Shire, a Lee Strasberg.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ffilm drosedd**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Dog Day Afternoon

Dog Day Afternoon
|  Poster theatraidd |
| --- |
| Cyfarwyddwr | Sidney Lumet |
| Cynhyrchydd | Martin Bregman Martin Elfand |
| Ysgrifennwr | Frank Pierson |
| Serennu | Al Pacino John Cazale Charles Durning James Broderick Chris Sarandon |
| Cerddoriaeth | Elton John Uriah Heep |
| Sinematograffeg | Victor J. Kemper |
| Golygydd | Dede Allen |
| Dylunio |  |
| Dosbarthydd | Warner Bros. |
| Dyddiad rhyddhau | 21 Medi 1975 |
| Amser rhedeg | 125 munud 131 munud (Toriad y cyfarwyddwr) |
| Gwlad | Unol Daleithiau |
| Iaith | Saesneg |
| Refeniw gros | $50,000,000 |
|  |

Ffilm ddrama o 1975 yw Dog Day Afternoon a gyfarwyddwyd gan Sidney Lumet, ysgrifennwyd gan Frank Pierson, a chynhyrchwyd gan Martin Bregman. Mae'r ffilm yn serennu Al Pacino, John Cazale, Charles Durning, Chris Sarandon, Penny Allen, James Broderick, a Carol Kane. Cyfeiria'r teitl at "ddyddiau cŵn yr haf".

Ysbrydolwyd y ffilm gan erthygl gan P.F. Kluge o'r enw "The Boys in the Bank", sy'n adrodd stori debyg am ysbeiliad banc yn Brooklyn gan John Wojtowicz a Salvatore Naturile ar 22 Awst 1972. Cyhoeddwyd yr erthygl hon yng nghylchgrawn *Life* ym 1972. Pan ryddhawyd ym Medi 1975 gan Warner Bros. Pictures (sydd yn awr yn rhan o Time Warner), derbynodd y ffilm adolygiadau ffafriol ar y cyfan, â nifer ohonynt yn trafod ei naws gwrth-sefydliadol. Enwebwyd *Dog Day Afternoon* am nifer o Wobrau'r Academi a gwobrau Golden Globe, ac enillodd un Wobr yr Academi.

## Cyfeiriadau
# Reservoir Dogs

Reservoir Dogs
|  Poster y Ffilm |
| --- |
| Cyfarwyddwr | Quentin Tarantino |
| Cynhyrchydd | Lawrence Bender |
| Ysgrifennwr | Quentin Tarantino |
| Serennu | Harvey Keitel Tim Roth Steve Buscemi Chris Penn Michael Madsen Lawrence Tierney |
| Sinematograffeg | Andrzej Sekula |
| Golygydd | Sally Menke |
| Dylunio |  |
| Cwmni cynhyrchu | **UDA:** Miramax Films / Lionsgate **DU:** Rank Film Distributors **Canada:** Momentum Pictures |
| Amser rhedeg | 99 munud |
| Gwlad | Unol Daleithiau |
| Iaith | Saesneg |
|  |

Reservoir Dogs (1992) oedd ffilm gyntaf y cyfarwyddwr a'r ysgrifennwr Quentin Tarantino. Portreada'r ffilm yr hyn sy'n digwydd cyn ac ar ôl i ladrad o emau fynd o'i le. Mae'r ffilm yn serennu Harvey Keitel, Steve Buscemi, Tim Roth, Michael Madsen, Quentin Tarantino, Eddie Bunker, Chris Penn a Lawrence Tierney. Roedd gan Tarantino rôl fechan yn y ffilm. Amlyga'r ffilm nifer o themâu ac elfennau gweledol sydd wedi dod yn nodweddiadol o waith Tarantino: troseddau treisgar, cyfeiriadau at ddiwylliant pop, deialog cofiadwy, iaith gref a llinnyn stori na sydd yn unionlin.

Ystyrir y ffilm yn glasur ym myd ffilmiau annibynnol ac yn lwyddiant cwlt. Enwyd y ffilm y "Ffilm Annibynnol Gorau Erioed" gan gylchgrawn *Empire*. Derbyniodd y ffilm feriniadaethau canmoladwy a chanmolwyd y cast. Er na hyrwyddwyd y ffilm lawer pan gafodd ei rhyddhau, roedd y ffilm yn lwyddiant cymhedrol, gan wneud $2,832,029, ac felly'n ad-ennill y cyllid a wariwyd arni. Fodd bynnag, bu'r ffilm yn lwyddiant ysgubol yn y Deyrnas Unedig; gwnaeth £6.5 miliwn yn y swyddfa docynnau a chynyddodd ei phoblogrwydd yn sgîl llwyddiant y ffilm Pulp Fiction, hefyd gan Tarantino. Yn aml, beirniedir y ffilm am y trais a'r rhegfeydd a gynhwysir, a dywedir i aelodau o'r gynulleidfa gerdded allan yn ystod golygfa o artaith.

Rhyddhawyd trac sain o'r enw *Reservoir Dogs: The Original Motion Picture Soundtrack* i gyd-fynd â'r ffilm, sy'n cynnwys caneuon a ddefnyddiwyd yn y ffilm, yn bennaf caneuon o'r 1970au. Yn 2006, rhyddhawyd gêm fideo a gafodd adolygiadau cymysg. Fel y ffilm, ystyriwyd y gêm yn ddadleuol oherwydd ei natur dreisgar.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ffilm drosedd**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# The Shawshank Redemption

The Shawshank Redemption
|  Poster theatraidd |
| --- |
| Cyfarwyddwr | Frank Darabont |
| Cynhyrchydd | Niki Marvin |
| Ysgrifennwr | Frank Darabont |
| Serennu | Tim Robbins Morgan Freeman |
| Cerddoriaeth | Thomas Newman |
| Sinematograffeg | Roger Deakins |
| Golygydd | Richard Francis-Bruce |
| Dylunio |  |
| Cwmni cynhyrchu | Castle Rock Entertainment |
| Dosbarthydd | Columbia Pictures (theatraidd) Warner Bros. (cyfryngau cartref) |
| Dyddiad rhyddhau | 23 Medi 1994 |
| Amser rhedeg | 142 munud |
| Gwlad | Unol Daleithiau |
| Iaith | Saesneg |
| Cyllideb | $25 miliwn |
| Refeniw gros | $28,341,469 |
|  |

Ffilm ddrama Americanaidd o 1994 yw The Shawshank Redemption a ysgrifennwyd a chyfarwyddwyd gan Frank Darabont ac sy'n serennu Tim Robbins a Morgan Freeman.

Cafodd y ffilm ei haddasu o'r stori *Rita Hayworth and Shawshank Redemption* sy'n ymddangos yn y gyfrol *Different Seasons* gan Stephen King, ac mae'n portreadu Andy Dufresne, bancwr sy'n treulio bron i ddwy ddegawd ym Mhenydfa Daleithiol Shawshank am lofruddiaeth ei wraig a'i chariad er iddo honni ei fod yn ddieuog. Yn ystod ei amser yn y carchar, mae'n dod yn gyfaill i'w gyd-garcharor Ellis "Red" Redding, ac mae'n cael ei amddiffyn gan y gardiau ar ôl i'r warden ddechrau ei ddefnyddio wrth wyngalchu arian.

Er y derbyniad llugoer yn y swyddfa docynnau (a oedd prin yn cyflenwi ei chyllideb), cafodd y ffilm adolygiadau ffafriol gan feirniaid, nifer o enwebiadau am wobrau, ac wedi bod yn boblogaidd iawn ar deledu cebl, VHS, DVD, a Blu-ray, ac yn 2007 cafodd ei chynnwys yn rhestr yr American Film Institute o gant ffilm orau yr Unol Daleithiau.

## Cyfeiriadau
# Baner

Baner|  |
| Math | baner neu arfbais, baner  |
| Deunydd | ffabrig  |
| Cysylltir gyda | flagpole  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/03120  |
| Thesawrws y BNCF | 15226  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Lliain sy'n cael ei hedfan o bolyn yw **baner**, a gaiff ei ddefnyddio fel arwyddlun neu modd o arwyddo. Banereg yw astudiaeth baneri.

Mae nifer o grwpiau yn defnyddio baneri ar gyfer adnabyddiaeth, yn cynnwys gwledydd, rhanbarthau, taleithiau, unedau milwrol, cwmnïau, clybiau, ayyb. Mae rhai baneri yn trosglwyddo gwybodaeth rhwng un man a man arall, rhwng llongau er enghraifft. Weithiau cânt baneri eu defnyddio fel gwobrwyon mewn mabolgampau.

*La Liberté guidant le peuple* gan Eugène Delacroix (1798–1863)
## Gweler hefyd

* Geirfa banereg
* Rhestr baneri Cymru

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **faner** neu **fanereg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.

Wiciadur
Chwiliwch am baner
yn Wiciadur.
# Môr Japan

Môr Japan|  |
| Math | môr ymylon  |
|  |
| Cysylltir gyda | Môr Dwyrain Tsieina  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Y Cefnfor Tawel  |
| Gwlad | Rwsia, Japan, Gogledd Corea, De Corea  |
| Arwynebedd | 978,000 ±1 km², 1,048,950 km²  |
| Gerllaw | Y Cefnfor Tawel  |
| Cyfesurynnau | 40°N 135°E  |
| Hyd | 2,254 cilometr  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

**Môr Japan** neu **Môr y Dwyrain** yw enw'r môr sydd wedi lleoli rhwng Japan, Corea a Rwsia yn Nwyrain Asia. Gan fod y môr wedi cylchu bron yn llwyr gan dir, nid oes yna llanw i gael yno.

## Lleoliad

I'r gogledd o'r môr mae Rwsia a ynys Sakhalin; i'r gorllewin, De a Gogledd Corea. i'r dwyrain, mae' ynysoedd Hokkaidō, Honshū a Kyūshū yn Japan.

Mae'r môr yn mesur 3,742 medr o dan lefel y môr yn y man mwyaf dwfn. Ar gyfartaledd, dyfnder y môr yw 1,753 medr.

## Economi

Mae llawer o bysgod i gael yna, sydd yn gwneud pysgota yn bwysig iawn. Mae yna hefyd fineralau i'w gael ac mae yna sôn am nwy naturiol a petroliwm hefyd. Ar ôl i economiau gwledydd dwyrain Asia dyfu, mae'r môr wedi dod yn bwysig i fasnach hefyd.

## Dadl dros yr enw

Er bod yr enw *Môr Japan* (Japaneg: 日本海 *nihonkai*) yn cael ei ddefnyddio i enwi'r môr mewn rhan fwyaf o wledydd, mae De a Gogledd Corea yn gofyn am enw gwahanol. Mae De Corea yn dadlau mai *Môr y Dwyrain* dylai'r enw fod (Ar ôl yr enw Coreeg, 동해 *Donghae*) ac mae Gogledd Corea yn ffafrio *Môr Dwyrain Corea* (Coreeg: 조선동해 *Chosŏn Tonghae*). Maent yn dadlau mai hen enw am y môr oedd *Môr Corea* a fe newidiwyd yr enw gan Ymerodraeth Japan pan roedd Corea o dan eu rheolaeth yn yr 20g gynnar. O achos i'r gwrthwynebiad o wledydd Corea, mae rhai cyhoeddwyr Saesneg yn galw'r môr yn "Sea of Japan (East Sea)".

Môr Japan
## Cyfeiriadau
# Môr Dwyrain Tsieina

Môr Dwyrain Tsieina|  |
| Math | môr ymylon  |
|  |
| Cysylltir gyda | Môr De Tsieina, Môr Japan, Y Môr Melyn  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Y Cefnfor Tawel, China Seas  |
| Gwlad | Gweriniaeth Pobl Tsieina, Japan, Taiwan, De Corea  |
| Arwynebedd | 1,249,000 km²  |
| Cyfesurynnau | 30°N 125°E  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Lleoliad Môr Dwyrain Tsieina
Môr sy'n rhan o'r Cefnfor Tawel yw **Môr Dwyrain Tsieina**. Fe'i amgylchynir gan dir mawr Tsieina yn y gorllewin, rhan ddeheuol Japan yn y dwyrain a Taiwan yn y de. Fe'i gwahenir oddi wrth Fôr De Tsieina gan Gulfor Formosa.
# Protestaniaeth

**Protestaniaeth** yw'r system grefyddol Gristionogol seiliedig ar egwyddorion y Diwygiad Protestannaidd sy'n gwrthod awdurdod y Pab fel pennaeth yr eglwys Gristionogol. Gall Protestaniaeth olygu ymlyniad wrth yr egwyddorion hynny neu'r Eglwysi Protestannaidd fel cyfangorff yn ogystal. Gelwir rhywun sy'n derbyn egwyddorion Protestaniaeth neu sy'n aelod o eglwys Brotestannaidd yn Brotestant.

## Gweler hefyd

* Anghydffurfiaeth
* Anglicaniaeth
* Calfiniaeth
* Methodistiaeth
* Ymneilltuaeth

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Gristnogaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Catholigiaeth

Catholigiaeth|  |
|  |
| Enghraifft o: | Christian denominational family, crefydd neu olwg ar y byd  |
| Math | Cristnogaeth y Gorllewin, Chalcedonian Christianity, Cristnogaeth  |
| Y gwrthwyneb | anti-Catholicism  |
| Dechrau/Sefydlu | 1054, 33  |
| Yn cynnwys | yr Eglwys Gatholig Rufeinig, Independent Catholicism, Old Catholics, Liberal Catholic movement, folk Catholicism  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0c8wxp  |
| Quora | Catholicism  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Basilica San Pedr
Traddodiad yng nghrefydd Cristnogaeth yw **Catholigiaeth**. Mae mwy nag un ystyr i'r gair "catholig" (daeth y gair Groeg καθολικός (*katholikos*; "cyffredinol") i'r Gymraeg drwy'r Lladin *Catholicus*). Yr ystyr fwyaf cyffredin mae'n debyg yw cyfeiriad at yr Eglwys Gatholig Rufeinig, ac i'r eglwys honno dyna y wir eglwys gatholig. Gall y gair gael ei ddefnyddio i gyfeirio at unrhyw eglwys Gristnogol esgobol sydd yn olrhain ei dechreuad i'r apostolion, ac felly yn rhan o'r corff eang o gredinwyr catholig. Ymhlith y rhain mae nid yn unig yr Eglwys Gatholig Rufeinig ond hefyd yr Eglwys Uniongred Ddwyreiniol, gan gynnwys Eglwys Uniongred Groeg ac Eglwys Uniongred Rwsia.

## Cyfeiriadau

Wiciadur
Chwiliwch am catholigiaeth
yn Wiciadur.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Gristnogaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Corea

Corea| 조선/朝鮮 (Gogledd Corea) 한국/韓國 (De Corea) |
|  |
| Math | rhanbarth, gwladwriaeth, gwlad wedi'i hollti  |
| Enwyd ar ôl | Goryeo  |
|  |
| Daearyddiaeth |
| Arwynebedd | 219,155 km²  |
| Gerllaw | Môr Japan, Y Môr Melyn, Môr Dwyrain Tsieina, Môr y De  |
| Cyfesurynnau | 38.3167°N 127.2333°E  |
|  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Mynyddoedd Seoraksan, Corea
Gwlad hanesyddol a thiriogaeth ddaearyddol a diwylliannol yn Nwyrain Asia, i'r dwyrain o Tsieina ac i'r gorllewin o Japan, yw **Corea**. Ers y 1950au fe'i rhennir yn ddwy wladwriaeth, sef Gweriniaeth De Corea a Gweriniaeth Pobl Democrataidd Corea. Gwlad Gomiwnyddol yw Gogledd Corea a rhwng Mehefin 1950 a Gorffennaf 1953 bu rhyfel rhwng y ddwy wlad fel rhan o'r Rhyfel Oer.

Dawnswraig draddodiadol yn 2008 yn Seoul, Gweriniaeth Corea.
### Hanes Corea

Meddiannodd Siapan Corea o 1910 hyd at 1945 pan "ymroddodd" Siapan tua diwedd yr ail ryfel byd. Derbyniwyd yr ymroddiad gan yr Undeb Sofietaidd yng ngogledd y wlad, a gan yr Unol Daleithiau yn y de. Wrth i'r llywodraeth Sofietaidd a llywodraeth yr Unol Daleithiau fethu cytuno ar ddyfodol y wlad, Syngman Rhee ddaeth yn arweinydd y De cyfalfol a'r Capten Kim Il Sung yn arweinydd y Gogledd sosialaidd.

### Rhyfel Corea

Gyda'r bwriad o ail uno'r wlad o dan ei arweiniaeth ymosododd lluoedd Kim Il Sung ar y De yn 1950. Dechreuodd Rhyfel Corea gyda goresgyniad Inchon ar 25 Mehefin. Daeth Prydain a'r Unol Daleithiau i mewn yn filwrol ar ochr y De tra bu'r Gogledd yn mwynhau cefnogaeth yr Undeb Sofietaidd dan Stalin a Gweriniaeth Pobl Tsieina dan Mao Zedong. Arwyddwyd cadoediad rhwng y Gogledd a'r Unol Daleithiau ar rhan yr CU yn Panmunjeom yn 1953 a chrewyd ffin cadoediad yn ardal anfilwrol (DMZ - Demilitarised Zone) hyd Lledred 38 rhwng y De a'r Gogledd, tua'r un lle a'r ffin cyn y rhyfel. Yn dechnegol, mae'r ddwy wlad yn dal mewn rhyfel.

### Heddiw

Mae Gweriniaeth De Corea (prifddinas: Seoul) dan ei harlywydd Lee Myung-bak yn wlad ddemocrataidd heddiw, ond mae'r Gogledd yn parhau i fod yn wlad Stalinaidd ar linellau'r hen Undeb Sofietaidd dan ei harweinydd Kim Jong-un a'i lywodraeth yn Pyongyang.
# Hen Oes y Cerrig Isaf

|  |
| --- |
| **Cyfnodau cynhanes** |
| **H** |   La Tène
 |  | Rhaghanes
 |
|   Hallstatt
 |
| **Oes yr Haearn** |
|   Oes ddiweddar yr Efydd
 |  |
|   Oes ganol yr Efydd
 |
|   Oes gynnar yr Efydd
 |
| **Oes yr Efydd** |
|     Chalcolithig
 |  |  |
|   Neolithig
 | Cynhanes
 |
| Mesolithig
 |
| **P** |     Paleolithig Uchaf
 |  |
|     Paleolithig Canol
 |
|     Paleolithig Isaf
 |
|   Hen Oes y Cerrig
 |
| **Oes y Cerrig** |

Mae **Hen Oes y Cerrig Isaf** neu ar lafar **Paleo Isaf** (Saesneg: *(Lower Paleolithic)*) yn rhaniad amser oddi fewn i gyfnod Hen Oes y Cerrig: y rhaniad cyntaf o dri, ac yn rhychwantu'r cyfnod rhwng 2.5 miliwon cyn y presennol (CP) a dyfodiad dyn 259,000 (225,000 CP yng Nghymru). Ceir olion dyn 2.5 miliwn o flynyddoedd yn ôl e.e. offer a wnaed o garreg, a dyma gychwyn y cyfnod hwn; tua 300,000 CP. Mae'n dipyn o ddadl rhwng archaeolegwyr a yw'r gallu i ddefnyddio tân yn perthyn i'r cyfnod hwn ynteu i'r cyfnod a'i dilynai sef Hen Oes y Cerrig Canol.

Pedwar bwyell law *Acheulean handaxe*
## Cymru

Ceir olion dyn yng Nghymru chwarter miliwn o flynyddoedd yn ôl a hynny yn Ogof Bontnewydd ger Llanelwy. Helwyr oedd y rhain, ac roeddent yn byw yn Oes yr Iâ diwethaf sef y Pleiostosen (rhwng 2,588,000 a 11,700). 32,000 o flynyddoedd yn ôl yr esblygodd yr hyn a elwir yn 'ddyn modern*, sy'n golygu mewn gwirionedd, fod yr arteffactau cerrig ac asgwrn a welir cyn hynny wedi'u gwneud gan y Neanderthal. Dylid cofio fod lefel y môr yn llawer is nag y mae heddiw a bod yr hyn rydym heddiw'n ei alw'n 'Brydain' yr adeg honno'n sownd i weddill Ewrop.*

Ceir tystiolaeth o dri math o fodau dynol yng Nghymru yn ystod y cyfnod cynhanes (a phrotohanes):

1. Neanderthals cynnar yn Ogof Bontnewydd, ger Llanelwy - 225,000 CP
2. Neanderthal clasurol yn Ogof Coygan, Sir Gaerfyrddin - 50,000 CP
3. Bod dynol modern yn Ogof Paviland, Gŵyr - 26,000 CP

Dim ond y cyntaf o'r rhain sy'n perthyn i Hen Oes y Cerrig Isaf, sef 19 dant yn perthyn i blant ieuanc ac oedolion: uchafswm o 9 plentyn a 7 oedolyn. Y dechneg a ddefnyddiwyd i ddyddio oedran y gwrthrychau oedd y gyfres dyddio carbon drwy iwraniwm a Thermoluminescence (TL) ar y llawr stalagmitig. Cafwyd hyd i lawfwyeill Neanderthalaidd hefyd, esgyrn anifeiliaid gydag olion cigydda arnynt, 1,282 o arteffactau carreg a 4,822 asgwrn. Daeth yr esgyrn hyn o lewod, rhinoseros, ceirw, eirth a llewpad.

## Gweler hefyd

* Cynhanes Cymru
* Hen Oes y Cerrig yng Nghymru

## Cyfeiriadau
# Tsieineaid Han

Tsieineaid Han|  |
| Enghraifft o: | grŵp ethnig  |
| Math | Chinese people  |
| Mamiaith | Tsieineeg  |
| Crefydd | Bwdhaeth, taoaeth, cristnogaeth, islam, conffiwsiaeth, parch i'r meirw, crefydd gwerin tsieina  |
| Rhan o | Sino-Tibetan peoples  |
| Rhagflaenydd | Huaxia (ethnicity)  |
| Gwladwriaeth | Gweriniaeth Pobl Tsieina  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/013y54  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Grŵp ethnig sy'n frodorion o Tsieina yw'r **Tsieineaid Han**. Ystyrir mai hwy yw grŵp ethnig mwyaf niferus y byd, gyda bron 20% o holl boblogaeth y byd yn perthyn i'r grŵp yma. Cyfeirir atynt yn aml yn syml fel **Tsieineaid**, ond ystyrir hyn yn anghywir.

Golygfa ar y stryd yn hen ddinas Shanghai.
Mae Tsieineaid Han yn ffurfio bron 92% o boblogaeth Gweriniaeth Pobl Tsieina, 98% o boblogaeth Taiwan (Gweriniaeth Tsieina) a 75% o boblogaeth Singapôr. Ceir hefyd niferoedd sylweddol mewn rhannau eraill o'r byd, megis De-ddwyrain Asia, Ewrop a'r Unol Daleithiau. Daw'r enw o enw Brenhinllin Han.

Yng Ngweriniaeth Pobl Tsieina, mae'r Tsieineaid Han yn y mwyafrif ymhob talaith a rhanbarth ymreolaethol heblaw Xinjiang (41% yn 2000) a Tibet (6% yn 2000).

Grwpiau ethnig Gweriniaeth Pobl Tsieina a Taiwan. Tsineaid Han mewn brown.
# Rhyfel Corea

Ymladd rhwng milwyr yr Unol Daleithiau a milwyr Gogledd Corea yn Seoul, 1950.
Newidiadau yn y diriogaeth a reolid gan y ddwy ochr yn ystod y rhyfel.
Rhyfel rhwng De Corea dan Syngman Rhee gyda chefnogaeth milwyr o nifer o wledydd gorllewinol a Gogledd Corea dan Kim Il-Sung gyda chefnogaeth milwyr o Weriniaeth Pobl Tsieina oedd **Rhyfel Corea**.

Dechreuodd y rhyfel fel ysgarmesoedd ar y ffin rhwng y De a'r Gogledd. Cynhaliwyd etholiadau yn Ne Corea ym mis Mai 1950. Ni wnaeth cefnogwyr y Gogledd yn dda, a mynnodd Gogledd Corea fod yr etholiadau'n cael eu hail-gynnal. Gwrthododd y De ac ar 25 Mehefin 1950 symudodd milwyr Gogledd Corea tua'r De i geisio aduno'r wlad. Parhaodd yr ymladd hyd y cadoediad ar 27 Gorffennaf 1953.

Cafodd byddin y Gogledd lwyddiannau buan, a gorfodwyd milwyr De Corea i encilio. Meddiannwyd dinas Seoul gan fyddin Gogledd Corea ar 28 Mehefin. Pasiwyd penderfyniad yn y Cenhedloedd Unedig yn galw ar Ogledd Corea i encilio o'r De. Ar y pryd, roedd yr Undeb Sofietaidd wedi penderfynu peidio cymryd rhan yn y Cenhedloedd Unedig, felly ni allent atal y penderfyniad i roi cymorth milwrol i Dde Corea. Milwyr yr Unol Daleithiau oedd y garfan fwyaf a gymerodd ran yn y rhyfel, ond cafwyd milwyr hefyd gan y Deyrnas Unedig,Canada, Awstralia, Seland Newydd, Ffrainc, De Affrica, Twrci, Gwlad Tai, Gwlad Roeg, yr Iseldiroedd, Ethiopia, Colombia, y Ffilipinau, Gwlad Belg, a Lwcsembwrg.

Ar y dechrau, nid oedd y nifer o filwyr yr Unol Daleithiau yn fawr, a gorchfygwyd hwy yn Osan ar 5 Gorffennaf. Erbyn mis Awst, dim ond tiriogaeth fechan yn y De-ddwyrain o gwmpas Pusan oedd ym meddiant y De. Llwyddasant i gadw gafael ar Pusan wedi brwydro caled. Cyrhaeddodd rhagor o filwyr y Cenhedloedd Unedig, a bu bomio trwm gan awyrennau'r Unol Daleithiau. Gwrthymosodwyd ar 15 Medi gyda glaniad yn Inchon, a chipiwyd Seoul yn ôl. Bu raid i filwyr y Gogledd encilio, a symudodd lluoedd y De a'r Cenhedloedd Unedig ymlaen i'r Gogledd, gyda'r bwriad o uno Corea i gyd dan lywodraeth Syngman Rhee.

Wrth iddynt ddynesu at ffin Tsieina, rhybuddiodd llywodraeth Tsieina hwy y byddai'n cymryd rhan yn y rhyfel. Ar 19 Hydref symudodd milwyr Tsieina tua'r ffin, ac ar 1 Tachwedd 1950 daethant i wrthdrawiad â lluoedd yr Unol Daleithiau. Gorfodwyd milwyr De Corea a'r Unol Daleithiau i encilio tua'r De. Ar 4 Ionawr 1951 cipiwyd Seoul gan fyddin Tsieina. Ail-feddiannwyd y ddinas gan yr Unol Daleithiau ar 14 Mawrth. Fesul tipyn, gyrrwyd y Comiwnyddion yn ôl tua'r ffin rhwng Gogledd a De Corea.

O Hydref 1951 hyd Orffennaf 1953 parhaodd yr ymladd heb lawer o newid o ran y diriogaeth ym meddiant y ddwy ochr. Parhaodd trafodaethau heddwch am ddwy flynedd, yn Kaesong ac yna yn Panmunjon. Cytunwyd ar gadoediad ar 27 Gorffennaf 1953.
# Llwgrwobrwyaeth

Llwgrwobrwyaeth
Confensiwn y Cenhedloedd Unedig yn erbyn Llygredd
Y weithred o roi arian neu rodd er mwyn newid ymddygiad y derbynnydd ydy **llwgrwobrwyaeth**. Mae'n drosedd a ddiffinir gan *Black's Law Dictionary* fel cynnig, rhoi, derbyn, neu ddeisyfu unrhyw eitem o werth er mwyn dylanwadu ar weithredoedd person swyddogol neu berson sy'n gyfrifol am ddyletswydd gyhoeddus neu gyfreithiol.

Y llwgrwobr yw'r rhodd a roddir er mwyn dylanwadu ar ymddygiad y derbynnydd. Gall fod yn arian, nwyddau, eiddo, dyrchafiad, anrhydedd, cyflog, gwrthrych gwerthfawr, mantais neu hyd yn oed addewid i ddylwanwadu ar weithred, pleidlais, neu ar berson mewn swyddogaeth gyhoeddus.

Yn fiwrocrataidd, ystyrir llwgrwobrwyo fel achos cynnydd yng nghost nwyddau a gwasanaethau.

## Gweler hefyd

* Tryloywder Rhyngwladol

## Cyfeiriadau
# 5ed ganrif

5ed ganrif|  |
| Enghraifft o: | canrif  |
| Dyddiad | 5 g  |
| Rhan o | mileniwm 1  |
| Dechreuwyd | 1 Ionawr 401  |
| Daeth i ben | 31 Rhagfyr 500  |
| Rhagflaenwyd gan | 4edd ganrif  |
| Olynwyd gan | 6ed ganrif  |
| Yn cynnwys | 400au, 410au, 420au, 430au, 440au, 450au, 460au, 470au, 480au, 490au  |
| Dynodwyr |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

## Digwyddiadau

* 410: Y Fisigothiaid yn anrheithio Rhufain
* 455: Y Fandaliaid yn anrheithio Rhufain
* 476: Odoacer yn diorseddu Romulus Augustulus, yr ymerawdwr Rhufeinig olaf yn y gorllewin

## Blynyddoedd a degawdau

400au *400* 401 402 403 404 405 406 407 408 409

410au 410 411 412 413 414 415 416 417 418 419

420au 420 421 422 423 424 425 426 427 428 429

430au 430 431 432 433 434 435 436 437 438 439

440au 440 441 442 443 444 445 446 447 448 449

450au 450 451 452 453 454 455 456 457 458 459

460au 460 461 462 463 464 465 466 467 468 469

470au 470 471 472 473 474 475 476 477 478 479

480au 480 481 482 483 484 485 486 487 488 489

490au 490 491 492 493 494 495 496 497 498 499

500au 500