Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Hen Saesneg

Tudalen flaen *Beowulf*, arwrgerdd genedlaethol y Saeson.
Ffurf hanesyddol gynharaf yr iaith Saesneg yw **Hen Saesneg** (*Ænglisc*, *Anglisc*, neu *Englisc*) neu **Eingl-Sacsoneg** a siaredid yn Lloegr ac yn ne a dwyrain yr Alban yn ystod yr Oesoedd Canol Cynnar.

## Hanes

Cafodd y iaith ei gludo i Brydain gan ymfudwyr Eingl-Sacsonaidd tua chanol y 5g, ac mae'r gweithiau hynaf yn llenyddiaeth Saesneg yn dyddio o ganol y 7g. Wedi'r Goncwest Normanaidd yn 1066, disodlwyd Saesneg, am gyfnod, fel iaith yr uchelwyr yn Lloegr gan yr Eingl-Normaneg. Mae hyn yn nodi diwedd cyfnod yr Hen Saesneg, pan ddylanwadwyd yn gryf ar Saesneg gan Eingl-Normaneg gan ddatblygu'r ffurf a elwir bellach yn Saesneg Canol.

Datblygodd Hen Saesneg o dafodieithoedd Eingl-Ffriseg neu Ingfaeonig a siaredid yn gan lwythau Germanaidd a adwaenid yn draddodiadol fel yr Eingl, y Sacsoniaid a'r Jiwtiaid. Wrth i'r Eingl-Sacsoniaid ddod i dra-arglwyddiaethu yn Lloegr, bu farw'r iaith Frythoneg a thafodiaith Lladin Prydeinig yn y wlad. Pedair prif dafodiaith oedd i Hen Saesneg a gysylltir â rhai o deyrnasoedd yr Eingl-Sacsonaid: Mersia, Northymbria, Caint, a Wessex. Tafodiaith Wessex, neu Sacsoneg Orllewinol, oedd sail y ffurf lenyddol safonol yng nghyfnod diweddar yr Hen Saesneg er y byddai ffurfiau amlycaf Saesneg Canol a Diweddar yn datblygu'n bennaf o dafodiaith Mersia. Dylanwadwyd yn gryf ar iaith dwyrain a gogledd Lloegr gan Hen Norseg o ganlyniad i wladychiad gan y Llychlynwyr o'r 9g ymlaen.

Un o'r ieithoedd Germanaidd Gorllewinol ydy Hen Saesneg, sy'n perthyn agosaf at Hen Ffriseg ac Hen Sacsoneg. Megis yr hen ieithoedd Germanaidd eraill, mae'n wahanol iawn i Saesneg Diweddar ac yn anodd i siaradwyr Saesneg Diweddar ei deall heb ei hastudio. Mae gramadeg Hen Saesneg yn debyg i ramadeg Almaeneg Diweddar: mae sawl ffurf a therfyniad ffurfdroadol i enwau, ansoddeiriau, rhagenwau a berfau, ac mae trefn y geiriau yn llawer mwy rhydd. Ysgrifennwyd yr arysgrifau hynaf yn Hen Saesneg mewn llythrennau rwnig, ond tua'r 9g ymlaen disodlwyd y system honno gan ffurf ar yr wyddor Ladin.

## Cyfeiriadau
# Saesneg Canol

Dalen o *The Canterbury Tales* gan Geoffrey Chaucer.
Ffurf hanesyddol ar yr iaith Saesneg yw **Saesneg Canol** a siaredid ar ôl y goncwest Normanaidd yn yr 11g tan ddiwedd y 15g. Aeth Saesneg drwy sawl newid a datblygiad yn y cyfnod wedi'r Hen Saesneg. Nid yw ysgolheigion yn hollol gytûn ynglŷn â dyddiadau'r iaith, ond pennir y tri a hanner can mlynedd 1150–1500 fel y cyfnod pan siaredid Saesneg Canol yn ôl *Geiriadur Saesneg Rhydychen*. Yn fras, dilynodd y cam hwn yn natblygiad yr iaith Saesneg yr Oesoedd Canol Uchel a Diweddar. Fe'i siaredid ar draws Lloegr, yn ne-ddwyrain yr Alban, mewn ambell man ar y ffin rhwng Cymru a Lloegr, ac yn y Pâl yn Iwerddon.

Gwelodd Saesneg Canol newidiadau sylweddol i'w gramadeg, ynganiad, ac orgraff. Roedd arferion ysgrifennu yn ystod y cyfnod hwn yn amrywio'n eang. Dangosir amrywiaeth helaeth mewn enghreifftiau ysgrifenedig Saesneg Canol yn ôl ardal eu tarddiad. Daeth Hen Saesneg, iaith safonol mewn cymhariaeth, yn fratiog a'i rhannu'n sawl ffurf leol, ac awduron yn ei datblygu yn y fan a'r lle yn fynyachaf. Erbyn diwedd y cyfnod (tua 1470), gyda chymorth y wasg argraffu a ddyfeisiwyd gan Johannes Gutenberg yn 1439, derbyniwyd ffurf safonol yn seiliedig ar dafodiaith Lludain o'r enw Safon y Siawnsri. Roedd hyn i raddau helaeth yn sylfaen ar gyfer sillafu Saesneg Modern, er bod ynganiad wedi newid yn sylweddol ers hynny. Olynwyd Saesneg Canol yn Lloegr gan gyfnod y Saesneg Modern Cynnar, a barodd hyd ganol yr 17g. Datblygodd yr iaith Sgoteg ar yr un pryd fel datblygiad o dafodiaith Northymbria, ffurf ar Saesneg oedd yn gyffredin yng ngogledd Lloegr ac yn ne-ddwyrain yr Alban.

Yn ystod cyfnod Saesneg Canol, symleiddiwyd nifer o nodweddion gramadeg yr Hen Saesneg, neu ddiflanasant yn gyfan gwbl. Cafodd ffurfdroadau'r enw, yr ansoddair, a'r ferf eu symleiddio o ganlyniad i ostyngiad (ac yn y pen draw diflaniad) y mwyafrif o wahaniaethau o ran y cyflwr gramadegol. Benthycwyd llawer o eiriau Normaneg, yn enwedig ym meysydd gwleidyddiaeth, y gyfraith, y celfyddydau, a chrefydd. Cedwai'r geirdarddiad Germanaidd gan y rhan fwyaf o eirfa'r Saesneg, a dylanwadau'r Hen Norseg yn amlygach. Cafwyd newidiadau sylweddol yn nhermau ynganiad, gan gynnwys llafariaid a deuseiniaid hirion, ac yng nghyfnod diweddar Saesneg Canol yr hyn a elwir Sifft Fawr y Llafariaid.

Dim ond ychydig o lenyddiaeth Saesneg Canol sy'n goroesi, o ganlyniad i oruchafiaeth y Normaniaid a statws Hen Ffrangeg, neu Eingl-Normaneg, fel iaith o fri. Yn ystod y 14g, daeth arddull llenyddol newydd i'r amlwg gyda gwaith John Wycliffe a Geoffrey Chaucer, yr hwn sy'n un o feirdd gwychaf barddoniaeth Saesneg Lloegr a'i gampwaith *The Canterbury Tales* yn brif waith y cyfnod ac yn un o'r gweithiau pwysicaf yn holl lenyddiaeth yr iaith Saesneg.

## Cyfeiriadau
# Saesneg Prydain

**Saesneg Prydain** yw tafodiaith y Saesneg a siaredir yn y Deyrnas Unedig. Gall hefyd gyfeirio at bob tafodiaith Saesneg sy'n defnyddio sillafu Saesneg Prydain.

## Gweler hefyd

* Saesneg Cymrieg
* Saesneg yr Alban
# Rhestr o dafodieithoedd Saesneg

Map o dafodieithoedd Saesneg rhanbarthol a siaredir yn Ynysoedd Prydain.
Dyma restr o dafodieithoedd Saesneg.

## Tafodieithoedd cenedlaethol

### Affrica

* Saesneg Camerŵn
* Saesneg Cenia
* Saesneg De Affrica
* Saesneg De Iwerdydd
* Saesneg Gambia
* Saesneg Liberia
* Saesneg Malawi
* Saesneg Namibia
* Saesneg Nigeria
* Saesneg Sambia
* Saesneg Sierra Leone
* Saesneg Simbabwe
* Saesneg Wganda

### Asia

* Saesneg Bangladesh
* Saesneg Brwnei
* Saesneg Dwyrain Canol
* Saesneg Hong Cong
* Saesneg India
* Saesneg Malaysia
* Saesneg Myanmar
* Saesneg Pacistan
* Saesneg Philipinau
* Saesneg Singapôr
* Saesneg Sri Lanca

### Ewrop

* Saesneg Ewrop
* Saesneg Iwerdddon
* Saesneg Malta
* Saesneg Prydain
	+ Saesneg Cymru
	+ Saesneg Lloegr
	+ Saesneg Ulster
	+ Saesneg yr Alban

### Gogledd America

* Saesneg America
* Saesneg Belîs
* Saesneg Canada
* Saesneg Caribïaidd
	+ Saesneg Bahamas
	+ Saesneg Barbados
	+ Saesneg Bermiwda
	+ Saesneg Ynysoedd Cayman
* Saesneg Guyana
* Saesneg Jamaica
* Saesneg Pwerto Rico
* Saesneg Trinidad

### Oceania

* Saesneg Awstralia
* Saesneg Ffiji
* Saesneg Palaw
* Saesneg Papwa Gini Newydd
* Saesneg Seland Newydd
* Saesneg Ynysoedd Solomon

## Tafodieithoedd tramor anffurfiol

* Boonting
* Chinglish, Saesneg a siaredir gan bobl Tsieinaidd
* Dunglish, ymadroddion Iseldireg wedi'u cyfieithu'n llythrennol i'r Saesneg
* Engrish (*Jinglish*), Saesneg a siaredir gan bobl Japaneaidd
* Franglais (neu *Frenglish*), Saesneg a siaredir gan siaradwyr Sbaeneg
* Hinglish, Saesneg a siaredir gan bobl Indiaidd
* Konglish, Saesneg a siaredir gan bobl Coreaidd
* Manglish, Saesneg anffurfiol a siaredir gan bobl Maleisiaidd
* Singlish, Saesneg anffurfiol a siaredir gan bobl Singaporeaidd
* Spanglish, Saesneg a siaredir gan siaradwyr Sbaeneg
* Taglish (neu *Englog*) a Bishlish, Saesneg a siaredir gan bobl Ffilipinaidd
* Wenglish, ymadroddion Cymraeg wedi'u cyfieithu'n llythrennol i'r Saesneg

## Gweler hefyd

* Creol
	+ Rhestr o iaith greol
* Saesneg Toredig
# System ysgrifennu

|  |
| --- |
| Systemau ysgrifennu heddiw |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Gwyddorau | * Abjad
* Abwgida
 | Mathau eraill |
|  |
|      Lladin      Cyrilig      Hangul      Gwyddorau eraill |      Arabig (abjad)      Abjad arall      Defanagari (abwgida)      Abwgida arall |      Sillwyddorau      Tsieineaidd (Logograffig) |

 |

 System o symbolau i gynrychioli iaith er mwyn cyfathrebu negeseuon a syniadau yw **system ysgrifennu**. Dull trefnus, rheolaidd ac, fel arfer, safonedig yw hi a defnyddir ei symbolau neu arwyddion er mwyn amgodio (ysgrifennu) a dadgodio (darllen) gwybodaeth yn weledol neu'n gyffyrddol (er enghraifft, Braille). Gelwir y symbolau hyn yn nodau a'r set ohonynt yn ysgrifen. Fel arfer, rhoddir y nodau hyn, gan gynnwys llythrennau a rhifau, ar rywbeth parhaol fel papur neu storfa electronig, er y gellir defnyddio dulliau dros dro fel ysgrifennu mewn tywod neu yn yr awyr.

## Cyfeiriadau
# Y sgript Ladin

Y sgript Ladin|  |
| Enghraifft o: | system ysgrifennu  |
| Math | alphabetic writing system  |
| Dechrau/Sefydlu | c. 7 g CC  |
| Lleoliad | Yr Eidal  |
| Yn cynnwys | Latin-script letter  |
| Rhagflaenydd | Old Italic  |
| Dynodwyr |
| Thesawrws y BNCF | 8569  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Am yr wyddor Ladin a ddefnyddiwyd yn wreiddiol gan y Rhufeiniaid hynafol i ysgrifennu Lladin, gweler yr wyddor Ladin.
**Y sgript Ladin**, neu'r **Sgript Rufeinig** yw system fwyaf cyffredin yn y byd heddiw. Mae'n system ysgrifennu sy'n seiliedig ar lythrennau'r wyddor Ladin glasurol, sy'n deillio o ffurf ar yr wyddor Roeg (a elwid yr wyddor Gumeaidd) a ddefnyddiwyd yn ninas Groegaidd hynafol Cumae ym Magna Graecia a datblygwyd hi i ffurfio'r wyddor Etrwscaidd. Mabwysiadodd y Rhufeiniaid 21 o'r 26 llythyren Etrwscaidd i ysgrifennu Lladin.

Yn ystod yr Oesoedd Canol, addaswyd hi i'w defnyddio ar gyfer y rhan fwyaf o ieithoedd gorllewin Ewrop, a rhai ieithoedd yn nwyrain Ewrop, er enghraifft rhai ieithoedd Slafig.

Mae rhai ieithoedd wedi newid o wyddorau eraill i'r wyddor Ladin. Newidiodd Romaneg o'r wyddor Gyrilig i'r wyddor Ladin yn y 18g. Fe newidiodd Twrceg o'r wyddor Arabeg i'r wyddor Ladin yn 1928 ac mae Hausa wedi newid hefyd.

Amrywia'r defnydd o'r llythrennau yn yr wyddor Ladin o un iaith i'r llall. Ceir 28 o lythrennau yn yr wyddor Gymraeg (29 os cynnwys J), rhai ohonynt fel Ch neu Ll lle defnyddir dau symbol i gynrychioli un sain.

Gwledydd sy'n defnyddio'r wyddor Ladin      fel gwyddor swyddogol      fel gwyddor swyddogol ar y cyd â system ysgrifennu arall      dim statws swyddogol

## Yr wyddor elfennol

| Gwyddor Ladin wreiddiol Teyrnas Rhufain
 |
| --- |
| A | B | C | D | E | F | Z | H | I | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | V | X
 |

| Gwyddor Ladin Yr Ymerodraeth Rufeinig
 |
| --- |
| A | B | C | D | E | F | G | H | I | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | V | X | Y | Z
 |

|  |
| --- |
| **Yr wyddor Ladin elfennol gyfoes** |
| Aa | Bb | Cc | Dd | Ee | Ff | Gg | Hh | Ii | Jj | Kk | Ll | Mm | Nn | Oo | Pp | Qq | Rr | Ss | Tt | Uu | Vv | Ww | Xx | Yy | Zz
 |

## Cyfeiriadau
# Y Pwyllgor Olympaidd Rhyngwladol

Y Pwyllgor Olympaidd Rhyngwladol|  |
|  |
| Enghraifft o: | sefydliad di-elw, sefydliad anllywodraethol, corff llywodraethu chwaraeon rhyngwladol  |
| Dechrau/Sefydlu | 23 Mehefin 1894  |
| Yn cynnwys | IOC Session, Olympic Charter, Olympic Congress, IOC Athletes' Commission, Ethics Commission of the International Olympic Committee  |
| Lleoliad yr archif | Olympic Studies Centre, Historical Archives (formerly Archives of the International Olympic Committee (IOC)), Comité International Olympique, Service des Archives Historiques  |
| Pennaeth y sefydliad | president of the International Olympic Committee  |
| Sylfaenydd | Pierre de Coubertin, Dimitrios Vikelas  |
| Aelod o'r  canlynol | International Association for Sports and Leisure Facilities, SportAccord  |
| Isgwmni/au | Olympic Channel Services, Olympic Broadcasting Services, European Olympic Committees, Association of National Olympic Committees of Africa, Panam Sports, Olympic Council of Asia, Oceania National Olympic Committees  |
| Pencadlys | Lausanne, Château de Vidy  |
| Enw brodorol | International Olympic Committee  |
| Gwladwriaeth | Y Swistir  |
| Gwefan |   |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/03xcc  |
| Quora | International-olympic-committe  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Mae'r **Pwyllgor Olympaidd Rhyngwladol** (Ffrangeg: *Comité international olympique*) yn fudiad sydd wedi'i leoli yn Lausanne yn Y Swistir. Crëwyd y Pwyllgor gan Pierre de Coubertin a Demetrios Vikelas ar 23 Mehefin 1894. Mae aelodaeth y Pwyllgor yn cynnwys y 205 o Bwyllgorau Olympaidd Cenedlaethol.

Mae'r POR yn trefnu'r Gemau Olympaidd modern a gynhelir yn yr Haf a'r Gaeaf, pob pedair blynedd. Trefnwyd y Gemau Olympaidd gan y Pwyllgor Olympaidd Rhyngwladol am y tro cyntaf yn Athen, Gwlad Groeg ym 1896; cynhaliwyd Gemau'r Gaeaf yn Chamonix, Ffrainc, ym 1924. Tan 1992 arferai cynnal y Gemau Haf a Gaeaf yn yr un flwyddyn. Fodd bynnag, ar ôl y flwyddyn honno, symudodd y Pwyllgor Olympaidd Rhyngwladol Gemau'r Gaeaf fel eu bod yn disgyn rhwng y Gemau Haf, er mwyn cynorthwyo gyda'r trefniadau o gynnal dau ddigwyddiad dwy flynedd ar wahân i'w gilydd.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **y Gemau Olympaidd**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Cronfa Ariannol Ryngwladol

Cronfa Ariannol Ryngwladol|  |
|  |
| Enghraifft o: | international financial institution, asiantaeth arbenigol y Cenhedloedd Unedigl  |
| Rhan o | Bretton Woods system  |
| Dechrau/Sefydlu | 22 Gorffennaf 1944  |
| Pennaeth y sefydliad | Rheolwr Gyfarwyddwr y Gronfa Ariannol Ryngwladol  |
| Prif weithredwr | Kristalina Georgieva  |
| Aelod o'r  canlynol | Network for Greening the Financial System, ORCID  |
| Gweithwyr | 2,908  |
| Rhiant sefydliad | Y Cenhedloedd Unedig  |
| Pencadlys | Washington  |
| Gwladwriaeth | Unol Daleithiau America  |
| Gwefan |   |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/03y48  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Corff rhyngwladol yn ymwneud â materion economaidd yw'r **Gronfa Ariannol Ryngwladol** (Saesneg: *International Monetary Fund* a dalfyrrir fel rheol i **IMF**). Fe'i sefydlwyd yn 1944, yr un pryd a Banc y Byd, a dechreuodd yn swyddogol yn Rhagfyr 1945. Mae bron pob gwlad sy'n aelod o'r Cenhedloedd Unedig yn aelodau o'r Gronfa, ac eithrio Ciwba, Taiwan, Gogledd Corea ac ychydig o wledydd bychain iawn.

## Amcanion

1. hybu cydweithrediad economaidd a sefydlogrwydd.
2. sicrhau tŵf economaidd.
3. rhoi cymorth i wledydd i gywiro problemau gyda balans taliadau

## Cyfarwyddwyr

Yn draddodiadol, mae Cyfarwyddwr y Gronfa yn dod o Ewrop, tra fod pennaeth Banc y Byd yn dod o'r Unol Daleithiau.

* 1946 – 1951: Camille Gutt
* 1951 – 1956: Ivar Rooth
* 1956 – 1963: Per Jacobsson
* 1963 – 1973: Pierre-Paul Schweitzer
* 1973 – 1978: Johannes Witteveen
* 1978 – 1987: Jacques de Larosière
* 1987 – 2000: Michel Camdessus
* 2000 – 2004: Horst Köhler
* 2004 (dros dro): Anne Krüger
* 2004 – 2007: Rodrigo de Rato y Figaredo
* 2007 – heddiw: Dominique Strauss-Kahn

Mae rhai wedi beirniadu'r Gronfa am ei hymlyniad wrth y farchnad rydd, ac yn dweud fod rhai o'r gwledydd tlotaf wedi cael eu gorfodi i gymeryd mesurau a oedd, yn eu tro, yn peri caledi i lawer o'u poblogaeth.

## Gweler hefyd

* Argyfwng economaidd 2008-presennol
* Banc y Byd
* Cwymp Wall Street
* Cynnyrch mewnwladol crynswth
* Dirwasgiad
* Dirwasgad Mawr 1929
* Diweithdra
* Economeg
* Economi Cymru
* Economi'r Deyrnas Unedig
* Rhestr o ddirwasgiadau yng Ngwledydd Prydain

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **economeg** neu **arianneg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# ISO

ISO|  |
| Enghraifft o: | sefydliad safoni, international non-governmental organization, sefydliad anllywodraethol  |
| Dechrau/Sefydlu | 23 Chwefror 1947  |
| Rhagflaenydd | International Federation of the National Standardizing Associations  |
| Aelod o'r  canlynol | Joint Committee for Guides in Metrology  |
| Isgwmni/au | ISO/IEC JTC 1, Q1295787  |
| Pencadlys | Vernier  |
| Gwladwriaeth | Y Swistir  |
| Gwefan |   |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/03vq8  |
| Quora | International-organization-for-standardization  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

**ISO** (Cymraeg: **Sefydliad Rhyngwladol er Safoni**; Ffrangeg: *Organisation internationale de normalisation*; Saesneg: *International Organization for Standardization*), yw'r corff rhyngwladol o'r Swistir a gosodir safonau. Daw'r enw o'r Roeg ἴσος, yn golygu *hafal*. Mae 157 o'r 195 gwledydd yn y byd yn aelodau o ISO.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **sefydliad** neu **astudiaethau sefydliadau**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Sefydliad Masnach y Byd

Sefydliad Masnach y Byd|  |
|  |
| Enghraifft o: | sefydliad rhyngwladol  |
| Dechrau/Sefydlu | 1 Ionawr 1995  |
| Yn cynnwys | WTO panel, WTO General Council, WTO iLibrary, Committee on Balance-of-Payments Restrictions  |
| Lleoliad yr archif | WTO archives  |
| Pennaeth y sefydliad | Rheolwr Gyfarwyddwr Sefydliad Masnach y Byd  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Gweithwyr | 640  |
| Isgwmni/au | WTO General Council  |
| Ffurf gyfreithiol | pwnc cyfraith ryngwladol  |
| Pencadlys | CAnolfan William Rappard  |
| Enw brodorol | World Trade Organization  |
| Gwladwriaeth | Y Swistir  |
| Gwefan |   |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/085h1  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Cyfundrefn ryngwladol yw **Sefydliad Masnach y Byd** (Ffrangeg: *Organisation mondiale du commerce*, OMC; Saesneg: *World Trade Organization*, WTO; Sbaeneg: *Organización Mundial del Comercio*, OMC) sy'n ymwneud â'r rheolau sy'n rheoli masnach ryngwladol rhwng gwledydd. Craidd y gyfundrefn yw Cytundeb Sefydliad Masnach y Byd a gychwynwyd yn 1 Ionawr 1995 ac a arwyddwyd yn Ebrill 2004 ym Marrakech, Moroco, gan y rhan fwyaf o bwerau economaidd mawr y byd ac a gydnabuwyd ar ôl hynny gan eu seneddau. Bwriad swyddogol y sefydliad yw cynorthwyo cynhyrchwyr nwyddau a gwasanaethau, allforwyr a mewnforwyr, i weithredu a hynny trwy gyfyngu rhwystrau i fasnach. Yn 2017 roedd gan y gyfundrefn 164 aelod-wladwriaeth. Nid yw Iran a rhan helaeth y byd Arabaidd yn aelodau. Ffrangeg, Sbaeneg a Saesneg yw ei hieithoedd swyddogol.

Ers 2001, mae Sefydliad Masnach y Byd yn dilyn cyfarwyddiadau Cylch Doha, a gytunwyd yn Doha, prifddinas Catar, sef 'Popeth Ond Arfau'. Er nad yw'n un o asiantaethau arbennig y Cenhedloedd Unedig, mae ganddo gysylltiadau â'r gyfundrefn honno. Lleolir ei bencadlys yn ninas Genefa, Y Swistir. Yn 2013, daeth y diplomydd Brasilaidd Roberto Azevêdo yn Gyfarwyddwr Cyffredinol Sefydliad Masnach y Byd, gan olynu'r Ffrancwr Pascal Lamy.

     Aelodau CMB     Aelodau'r Undeb Ewropeaidd, sydd yn aelodau'r sefydliad     Arsyllwyr
Ers diwedd y 1990au, mae Sefydliad Masnach y Byd dan feirniadaeth lem mudiadau gwleidyddol amgen sy'n gwrthwynebu yr hyn a alwent yn "hybu globaleiddio'r economi ryngwladol" a "rhoi rhwydd hynt" i fasnachwyr y gwledydd cyfoethog ar draul gweithwyr mewn gwledydd llai datblygedig a'r tlodion yn gyffredinol. Mewn canlyniad mae cynadleddau'r sefydliad wedi bod yn ffocws i wrthdystio ar raddfa eang.

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* Gwefan swyddogol
# Unicode

Unicode|  |
| Enghraifft o: | character encoding, coded character set  |
| Cyhoeddwr | Unicode Consortium  |
| Dyddiad cyhoeddi | Hydref 1991, Gorffennaf 1996  |
| Statws hawlfraint | dan hawlfraint  |
| Gwefan |   |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/07s\_w  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Mae **Unicode** yn safon gyfrifiadurol rhyngwladol ar gyfer amgodi, cynrychioli a thrafod testunau yn y rhan fwyaf o systemau ysgrifennu'r byd. Mae'n darparu system ar gyfer cadw, chwilio a chyfnewid testun mewn unrhyw iaith. Mae'n cael ei ddefnyddio gan bob cyfrifiadur modern ac mae'n sylfaen i brosesu testunau ar y Rhyngrwyd. Mae'n cael ei ddatblygu a'i gynnal gan Consortiwm Unicode:

## Dolenni allanol

* Algorithm Coladu Unicode : Safon Dechnegol Unicode #10
* Storfa Ddata Iaith Gyffredinol
* Crynodeb o Ddata Locale ar gyfer y Gymraeg

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **gyfrifiaduron** neu **gyfrifiadureg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Lloegr

Lloegr|  |
| England |
|  |
| Math | gwledydd y Deyrnas Unedig, ardal ddiwylliannol, cenedl, gwlad  |
| Enwyd ar ôl | Angliaid, tir  |
| Duration: 2 seconds.0:02 |
| Prifddinas | Llundain  |
| Dinas fwyaf | Llundain  |
| Poblogaeth | 53,012,456, 57,106,398  |
| Sefydlwyd | * 12 Gorffennaf 927
* 886
 |
| Anthem | God Save the King  |
| Pennaeth llywodraeth | Keir Starmer  |
| Cylchfa amser | Amser Safonol Greenwich  |
| Nawddsant | Siôr  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg  |
| Daearyddiaeth |
| Arwynebedd | 130,278 km²  |
| Yn ffinio gyda | Yr Alban, Cymru  |
| Cyfesurynnau | 53°N 1°W  |
| Cod SYG | E92000001  |
| GB-ENG  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | teyrn y Deyrnas Unedig  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Charles III  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog y Deyrnas Unedig  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Keir Starmer  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  |
| Arian | punt sterling  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad ar Ynys Prydain yng ngogledd orllewin Ewrop yw **Lloegr** (Saesneg: *England*). Yn ddaearyddol, ac o ran poblogaeth, hi yw'r wlad fwyaf o fewn y Deyrnas Unedig. Mae'n ffinio â Chymru i'r gorllewin a'r Alban i'r gogledd.

Yn y 6ed a'r 7g cyrhaeddodd llwythau Tiwtonaidd (a gynhwysai yn ôl traddodiad yr Eingl, Sacsoniaid, a Jutiaid) Brydain o dir mawr Ewrop a gwladychu de a dwyrain yr ynys gan yrru'r brodorion o Geltiaid tua'r gorllewin ac i'r ardaloedd llai ffrwythlon; arhosodd eraill ac fe'u hymgorfforwyd o fewn cymdeithas y goresgynnwyr.

Ymledodd rheolaeth y Saeson cynnar o dipyn i beth tua'r gorllewin a'r gogledd gan greu nifer o deyrnasoedd fel Wessex, Mersia, Essex, Sussex, a Northumbria. Colli eu hiaith a'u harferion bu hanes y Brythoniaid a oroesodd yn yr ardaloedd hynny. Ond Wessex oedd yr unig un i gadw ei hannibyniaeth ar ôl goresgyniadau'r Llychlyniaid yn yr 8fed a'r 9g, a theyrnas Wessex fu sail teyrnas Lloegr a'r Deyrnas Unedig wedyn.

Nawddsant Lloegr: Sant Siôr - 23 Ebrill.

## Rhanbarthau Lloegr

*Prif: Rhanbarthau Lloegr*
Mae naw rhanbarth yn Lloegr:

* Llundain Fwyaf
* De-ddwyrain Lloegr
* De-orllewin Lloegr
* Gorllewin Canolbarth Lloegr
* Gogledd-orllewin Lloegr
* Gogledd-ddwyrain Lloegr
* Swydd Efrog a Humber
* Dwyrain Canolbarth Lloegr
* Dwyrain Lloegr

Y 'Rhaniad Gogledd-De', gyda Chanolbarth Lloegr, mewn gwyrdd, yn eu gwahanu.
## Gweler hefyd

* Hanes Lloegr
* Saeson

Wiciadur
Chwiliwch am Lloegr
yn Wiciadur.
# Germaniaid

Germaniaid|  |
| Enghraifft o: | grwp ethno-ieithog  |
| Math | pobl Indo-Ewropeaidd  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/038cy  |
| Thesawrws y BNCF | 2579, 6206  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Yr ymerodr Marcus Aurelius a'i deulu'n offrymu mewn diolch am fuddugoliaeth yn erbyn llwythau Germanaidd
Y **Germaniaid** (Lladin: **Germani**) oedd y bobloedd hanesyddol oedd yn byw yng Ngermania. Roeddynt yn ffurfio mwyafrif y boblogaeth yn yr ardal honno ond rhannant ran o'r diriogaeth â llwythau Celtaidd, ynghyd â Sgythiaid a Slafiaid yn y dwyrain. Yn ôl yr hanesydd Tacitus yn ei lyfr *Germania*, defnyddiai'r Rhufeiniaid yr enw i gyfeirio at y llwyth cyntaf i groesi Afon Rhein ond daeth i gael ei ddefnyddio i ddisgrifio'r holl lwythau cytras oedd yn byw yr ochr arall i'r afon yn ogystal.

Roedd cymdeithas y Germaniaid yn seiliedig ar batrymau llwythol dan benaethiaid a brenhinoedd traddodiadol. Ar sawl ystyr roedd eu diwylliant a'u ffordd o fyw yn agos i eiddo'r Celtiaid, eu cymdogion, ac yn rhan o etifeddiaeth ieithyddol, crefyddol a diwylliannol a oedd yn cynnwys pobloedd Indo-Ewropeaidd eraill fel yr Italiaid, y Groegiaid a'r pobloedd Indo-Iranaidd yn gyffredinol.
# 7fed ganrif

7fed ganrif| Enghraifft o: | canrif  |
| Dyddiad | 7 g  |
| Rhan o | mileniwm 1  |
| Dechreuwyd | 601  |
| Daeth i ben | 700  |
| Rhagflaenwyd gan | 6ed ganrif  |
| Olynwyd gan | 8fed ganrif  |
| Yn cynnwys | 680au, 600au, 610au, 620au, 630au, 640au, 650au, 660au, 670au, 690au  |
| Dynodwyr |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

## Digwyddiadau

* 622: Blwyddyn gyntaf y calendr Islamaidd; Muhammad a'i ddilynwyr yn ymfudo o Mecca i Medina
* 633-656: Yr Arabiaid yn gorchfygu Persia
* 639-654: Yr Arabiaid yn gorchfygu'r Aifft

## Blynyddoedd a degawdau

600au 600 601 602 603 604 605 606 607 608 609

610au 610 611 612 613 614 615 616 617 618 619

620au 620 621 622 623 624 625 626 627 628 629

630au 630 631 632 633 634 635 636 637 638 639

640au 640 641 642 643 644 645 646 647 648 649

650au 650 651 652 653 654 655 656 657 658 659

660au 660 661 662 663 664 665 666 667 668 669

670au 670 671 672 673 674 675 676 677 678 679

680au 680 681 682 683 684 685 686 687 688 689

690au 690 691 692 693 694 695 696 697 698 699

700au 700