# Ieithoedd Indo-Ewropeaidd

mwyafrif y boblogaeth yn siarad iaith Indo-Ewropeaidd      ieithoedd Indo-Ewropeaidd yn lleiafrifol ond gyda statws swyddogol      Dim llawer o siarad iaith Indo-Ewropeaidd
Ieithoedd Indo-Ewropeaidd
Teulu ieithyddol yw'r **ieithoedd Indo-Ewropeaidd**. Maen nhw'n cynnwys y rhan fwyaf o ieithoedd Ewrop a llawer o ieithoedd De a De-orllewin Asia. Maen nhw'n tarddu o un iaith hynafiadol (Proto-Indo-Ewropeg).

## Dosbarthiad

(Mae'r ieithoedd gyda bidog (†) wedi marw).

* Anatoleg†: e.e. Hetheg†, Lweg†, Lydieg†, Lycieg†
* Albaneg
* Armeneg
* Heleneg:
	+ Hen Roeg† (> Groeg)
	+ Phrygeg†
	+ Thraceg†
* Balto-Slafeg:
	+ Balteg: Latfieg, Lithwaneg, Prwsieg†
	+ Slafeg
		- Gorllewinol: Pwyleg, Slofaceg, Sorbeg, Tsieceg, Panoneg†
		- Dwyreiniol: Belarwsieg, Rwsieg, Wcraineg
		- Deheuol: Hen Slafoneg Eglwysig† (> Bwlgareg, Macedoneg), Serbo-Croateg, Slofeneg
* Germaneg:
	+ Gorllewinol: Hen Uchel Almaeneg† (> Almaeneg), Iseldireg (> Affricaneg), Hen Sacsoneg† (> Isel Almaeneg), Ffriseg, Hen Saesneg† (> Saesneg, Sgoteg)
	+ Gogleddol: Hen Norseg† > Ffaröeg, Islandeg, Norwyeg, Swedeg, Daneg
	+ Dwyreiniol: Gotheg†
* Celteg:
	+ Brythoneg: Cymraeg, Cernyweg, Llydaweg, Cymbrieg†
	+ Goedeleg: Gwyddeleg, Gaeleg yr Alban, Manaweg
	+ Cyfandirol†: Galeg†, Celtibereg†, Leponteg†
* Italeg: Lladin†, Osgeg†, Wmbreg†, Feneteg†
	+ Romáwns (Romaneg):
		- Italo-Dalmataidd: Eidaleg, Sisileg, Dalmatieg†
		- Galo-Italeg: Lombardeg, Emilianeg-Romagneg, Piedmonteg, Feneteg, Ligwreg
		- Rheto-Romaneg: Ffriŵleg, Ladineg, Románsh
		- Sardeg
		- Galo-Romáwns: Ffrangeg (+ Creol Ffrangeg, Normaneg), Ffranco-Brofensaleg, Ocsitaneg
		- Ibero-Romáwns: Catalaneg, Galiseg, Portiwgaleg (+ Creol Portiwgaleg), Sbaeneg (+ Creol Sbaeneg, Ladino), Mosarabeg†
		- Balcanaidd-Romáwns: Rwmaneg, Aromunieg (neu Macedo-Rwmaneg), Megleno-Rwmaneg, Istro-Rwmaneg
* Indo-Iraneg:
	+ Indeg: e.e. Sansgrit† > Hindi / Wrdw, Bengaleg, Pwnjabeg, Cashmireg, Gwjarati, Nepaleg, Sinhaleg
	+ Iraneg: e.e. Ffarsi, Cwrdeg, Pashto, Oseteg
* Tochareg†: Tochareg A†, Tochareg B†

## Morffoleg

Mae’r holl ieithoedd Indo-Ewropeaidd yn synthetig i ryw radd neu gilydd; yr ieithoedd Slafeg yw’r ieithoedd mwyaf ceidwadol i Broto-Indo-Ewropeg yn nhermau’u morffoleg gyda lefelau uchel o ffurfdroad enwol a berfol, a Saesneg ac Affricaneg yw’r ieithoedd lleiaf ceidwadol. Maent hefyd yn ymasiadol, er enghraifft yn Lladin mae’r terfyniad *-us* yn y gair *bonus* ‘da’ , yn dynodi’r cenedl gwrywaidd, y cyflwr goddrychol, rhif unigol a’r modd dangosol. Mae hyn hefyd yn amlwg yn yr ieithoedd Germanaidd a Cheltaidd lle effeithir gwreiddyn y gair gan y ffurfdroad, er enghraifft y Saesneg *s**i**ng*, *s**a**ng*, *s**u**ng* a *s**o**ng* a’r Gymraeg *ff**o**rdd* a *ff**y**rdd*. Mae Ffrangeg fel eithriad wedi dod yn fwy dodiadol. Tuedd ymysg yr ieithoedd Indo-Ewropeaidd yw i ddod yn fwy analytig, er enghraifft mae’r ieithoedd Romáwns a’r ieithoedd Celtaidd wedi colli eu holl gyflyrau enwol. Yn wahanol i grwpiau eraill o ieithoedd mae’r ieithoedd Indo-Ewropeaidd wedi colli morffoleg heb ei ail-greu; mae’r symudiad unffordd hwn tuag at ddadelfeniad wedi bod yn digwydd am 6,000 o flynyddoedd yn wahanol i nifer o ieithoedd eraill lle gynhelir morffoleg yn well.

## Gweler hefyd

* Iaith
* Proto-Indo-Ewropeg
* Continiwm tafodiaith
* Cyd-ddeallusrwydd