# Etholaethau Senedd Cymru (Mai 2026 ymlaen)

|  |
| --- |
| Mae'r erthygl hon yn rhan o'r gyfres:
**Gwleidyddiaeth Cymru** |
|

---

 |
| **Llywodraeth Cymru Prif Weinidog: Rhun ap Iorwerth
* Dirprwy Brif Weinidog: Sioned Williams
* Cabinet
* Cwnsler Cyffredinol:

**Senedd Cymru Llywydd: Huw Irranca-Davies
* Prif Weithredwr a Chlerc:
* Aelodau (ASau): 2026
* Comisiwn y Senedd
* Etholaethau
* Etholiadau: 1999, 2003, 2007, 2011, 2016, 2021, 2026
* Cyfraith Gyfoes Cymru
* Mesurau rhestr
* Gorchymyn Cymhwysedd Deddfwriaethol
* Offerynnau Statudol

**Cymru o fewn y Deyrnas UnedigLlywodraeth ei Fawrhydi Ysgrifennydd Gwladol: Jo Stevens
* Swyddfa Cymru
* Prif Bwyllgor
* Pwyllgor Dethol
* Deddf Llywodraeth Cymru 2006
* Etholaethau'r DU
* Etholaethau Cymru
* Etholiadau: 1979, 1983, 1987, 1992, 1997, 2001, 2005, 2010, 2015, 2024

**Llywodraeth leol Prif ardaloedd
* Siroedd cadwedig
* Siroedd hynafol
* Cymunedau

**Gweithgarwch gwleidyddol Cenedlaetholdeb
* Datganoli Cymru
* Annibyniaeth Cymru
* Heddychiaeth
* Pleidiau gwleidyddol
* Polisïau unigryw Cymru
 |
|

---

gweld • sgwrs • golygu |

*Am gyfrif mwy cyflawn o'r gwahanol etholaethau a systemau pleidleisio a ddefnyddiwyd yn y gorffennol, gweler Etholaethau a Rhanbarthau etholiadol Senedd Cymru.*
**Etholaethau Senedd Cymru** yw'r ardaloedd sy'n ethol Aelodau o'r Senedd i'r Senedd yng Nghaerdydd. Ers Etholiad Senedd Cymru, 2026, a gynhaliwyd ar 7 Mai 2026, mae'r Senedd yn cynnwys 96 o aelodau a etholwyd am dymor o bedair blynedd. Mae etholiadau'n seiliedig ar system bleidleisio lle mae pleidiau'n enwebu rhestrau o ymgeiswyr, gyda 16 etholaeth yn dychwelyd 6 aelod yr un.

Dyma'r 16 etholaeth. Mae pob un o'r rhain yn defnyddio enwau Cymraeg, heb fersiynau Saesneg swyddogol cyfatebol. Mae eu ffiniau'n cyfateb i bâr o etholaethau ar gyfer Senedd y Deyrnas Unedig. Er enghraifft, mae etholaeth Senedd Afan Ogwr Rhondda yn cynnwys y ddwy etholaeth San Steffan Aberfan Maesteg a Rhondda ac Ogwr.

| Etholaeth Senedd Cymru
 | Etholaethau Senedd y DU cyfatebol
 |
| --- | --- |
| Afan Ogwr Rhondda
 | Aberfan Maesteg
 |
| Rhondda ac Ogwr
 |
| Bangor Conwy Môn
 | Bangor Aberconwy
 |
| Ynys Môn
 |
| Blaenau Gwent Chaerffili Rhymni
 | Blaenau Gwent a Rhymni
 |
| Caerffili
 |
| Brycheiniog Tawe Nedd
 | Aberhonddu, Maesyfed a Chwm Tawe
 |
| Castell-nedd a Dwyrain Abertawe
 |
| Caerdydd Ffynnon Taf
 | Gogledd Caerdydd
 |
| Gorllewin Caerdydd
 |
| Caerdydd Penarth
 | Dwyrain Caerdydd
 |
| De Caerdydd a Phenarth
 |
| Casnewydd Islwyn
 | Dwyrain Casnewydd
 |
| Gorllewin Casnewydd ac Islwyn
 |
| Ceredigion Penfro
 | Ceredigion Preseli
 |
| Canol a De Sir Benfro
 |
| Clwyd
 | Dwyrain Clwyd
 |
| Gogledd Clwyd
 |
| Fflint Wrecsam
 | Alun a Glannau Dyfrdwy
 |
| Wrecsam
 |
| Gwynedd Maldwyn
 | Dwyfor Meirionnydd
 |
| Maldwyn a Glyndŵr
 |
| Gŵyr Abertawe
 | Gorllewin Abertawe
 |
| Gŵyr
 |
| Pen-y-bont Bro Morgannwg
 | Bro Morgannwg
 |
| Pen-y-bont
 |
| Pontypridd Cynon Merthyr
 | Merthyr Tudful ac Aberdâr
 |
| Pontypridd
 |
| Sir Fynwy Torfaen
 | Sir Fynwy
 |
| Torfaen
 |
| Sir Gaerfyrddin
 | Caerfyrddin
 |
| Llanelli
 |

Map o 16 etholaethau Senedd Cymru. Daeth y rhain i rym gydag etholiadau Mai 2026
## Hanes

Fel rhan o Gytundeb Cydweithredu 2021 rhwng Llafur Cymru a Phlaid Cymru yn Senedd Cymru, cytunodd y pleidiau i gynyddu nifer aelodau'r Senedd ac i ddefnyddio dull pleidleisio mwy cyfrannol. Sefydlwyd Pwyllgor Diben Arbennig ar Ddiwygio'r Senedd ar 6 Hydref 2021. Cyhoeddodd y Pwyllgor ei adroddiad, *Diwygio ein Senedd: Llais cryfach i bobl Cymru*, ar 30 Mai 2022. Cynigion y pwyllgorau oedd y sail ar gyfer y ddeddfwriaeth ddilynol, sef Deddf Senedd Cymru (Aelodau ac Etholiadau) 2024, a basiwyd gan Senedd Cymru ym Mai 2024. Creodd y ddeddfwriaeth system hollol newydd o 16 etholaeth, sef parau o'r 32 etholaeth yng Nghymru ar gyfer etholiadau San Steffan a ddaeth i rym ym mis Mehefin 2024. Byddai pob etholaeth yn ethol chwe AS o restr gaeedig o dan Ddull D'Hondt. O dan y cynigion, rhaid i bob ymgeisydd fyw yng Nghymru, a byddai etholiadau'n cael eu cynnal bob pedair blynedd.

## Cyfeiriadau