Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Planhigyn blodeuol

| Planhigion blodeuol
 |
| --- |
|  |
| Blodyn magnolia
 |
| Dosbarthiad gwyddonol
 |
| Teyrnas:
 | Plantae |
| Rhaniad:
 | **Magnoliophyta** Cronquist, Takht. & W.Zimm., 1966 |
| Dosbarthiadau (system Cronquist)
 |
|
Magnoliopsida (deugotyledonau) Liliopsida (monocotyledonau)

 |
| Prif grwpiau (system APG III)
 |
|
Amborellales
Nymphaeales
Austrobaileyales
Chloranthales
Magnoliidau
Monocotau
Ceratophyllales
Ewdicotau

 |
| Cyfystyron
 |
|
Angiospermae Anthophyta

 |

Grŵp mawr o blanhigion hadog yw'r **planhigion blodeuol** (hefyd **cibhadogion** neu **angiosbermau**), sy'n dwyn blodau a ffrwythau. Maent yn cynnwys tua 254,000 o rywogaethau ledled y byd, mwy nag unrhyw grŵp arall o blanhigion tir. Maent yn dwyn blodau sy'n cael eu peillio gan bryfed (pryfbeilliedig) neu'r gwynt (gwyntbeilliedig) gan amlaf. Mae hadau planhigion blodeuol yn eu ffrwythau, a'u hofwlau mewn carpelau. Ymddangosodd y planhigion blodeuol cyntaf tua 140 miliwn o flynyddoedd yn ôl yn ystod y cyfnod Cretasaidd.

Rhennir y planhigion blodeuol yn ddau grŵp yn draddodiadol: y deugotyledonau a'r monocotyledonau. Mae astudiaethau diweddar yn awgrymu hollti'r deugotyledonau yn sawl grŵp megis yr ewdicotau a'r magnoliidau.

Cylchred bywyd planhigion blodeuol
## Gweler hefyd

* Rhestr blodau

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **blanhigyn**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Monocotyledon

| Monocotyledonau
 |
| --- |
|  |
| Lili fartagon (*Lilium martagon*)
 |
| Dosbarthiad gwyddonol
 |
| Teyrnas:
 | Plantae |
| Ddim wedi'i restru:
 | Angiosbermau |
| Ddim wedi'i restru:
 | **Monocotau** |
| Urddau
 |
|
Gweler y rhestr

 |

Grŵp mawr o blanhigion blodeuol llysieuol gydag un had-ddeilen yn y hedyn yw'r **monocotyledonau** (hefyd **unhad-ddail** neu **unhadgibogion**). Mae tua 60,000 o rywogaethau ledled y byd, gan gynnwys lilïau, tegeirianau, palmwydd a glaswellt. Fel arfer, mae gan y monocotyledonau ddail di-goes hirgul gyda gwythiennau cyfochrog ac organau blodeuol wedi'u trefnu mewn lluosrifau o dri. Mae'r grŵp yn cynnwys llawer o gnydau pwysig a phlanhigion yr ardd.

## Urddau

Mae dosbarthiad y monocotyledonau yn amrywio. Mae'r rhestr isod yn dilyn yr *Angiosperm Phylogeny Group*.

| Urdd
 | Enghreifftiau
 |
| --- | --- |
| Acorales
 | gellesgen bêr
 |
| Alismatales
 | llyriad y dŵr, gwellt y gamlas, llinad y dŵr, pidyn y gog
 |
| Petrosaviales
 |
| Dioscoreales
 | iam
 |
| Pandanales
 | sgriwbinwydden
 |
| Liliales
 | lili, tiwlip, cwlwm cariad
 |
| Asparagales
 | merllys, cenhinen, cenhinen Bedr, garlleg, eirlys, tegeirian
 |
|  **Comelinidau** |
|    Teulu Dasypogonaceae (urdd ansicr)
 |
|    Arecales
 | palmwydden
 |
|    Commelinales
 | llysiau'r corryn
 |
|    Poales
 | glaswellt, gwenith, haidd, reis, hesgen, brwynen, bromelia
 |
|    Zingiberales
 | sinsir, banana
 |

## Cyfeiriadau
# Asparagales

| Asparagales
 |
| --- |
|  |
| *Asparagus officinalis* |
| Dosbarthiad gwyddonol
 |
| Teyrnas:
 | Plantae |
| Ddim wedi'i restru:
 | Angiosbermau |
| Ddim wedi'i restru:
 | Monocotau |
| Urdd:
 | Asparagales Link |
| Teuluoedd
 |
|
Amaryllidaceae
Asparagaceae
Asphodelaceae
Asteliaceae
Blandfordiaceae
Boryaceae
Doryanthaceae
Hypoxidaceae
Iridaceae
Ixioliriaceae
Lanariaceae
Orchidaceae
Tecophilaeaceae
Xeronemataceae

 |

Urdd o blanhigion blodeuol yw **Asparagales** sydd wedi'i gynnwys mewn systemau dosbarthu modern megis yr Angiosperm Phylogeny Group (APG). Fe'i cynigiwyd gyntaf yn 1977 ac fe'i cynhwyswyd yn APG yn 1998, 2003 a 2009. Mae'r urdd yn cynnwys teulu Asparagaceae a theuluoedd eraill. Cyn hynny, neilltuwyd llawer o'r teuluoedd hyn i'r hen urdd Liliales, sydd bellach wedi'i ailddosbarthu yn dair urdd, sef Liliales, Asparagales a Dioscoreales.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **blanhigyn**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Planhigyn llysieuaidd

Planhigyn llysieuaidd|  |
| Enghraifft o: | math o blanhigyn  |
| Math | Embryophyta  |
| Y gwrthwyneb | woody plant  |
| Rhan o | botaneg  |
| Yn cynnwys | Hemicryptophyte, cryptophyte, Therophyte  |
| Dynodwyr |
| Thesawrws y BNCF | 12724  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Planhigyn fasgwlaidd nad oes ganddo goesyn prennaidd yw **planhigyn llysieuol**. Mae'r categori hwn o blanhigion yn fawr iawn, ac mae'n cynnwys llawer o blanhigion lluosflwydd, a bron pob planhigyn unflwydd a phlanhigion eilflwydd.

Mae'r rhan fwyaf o blanhigion llysieuol yn blanhigion sy'n tyfu'n isel, yn wahanol i blanhigion prennaidd fel coed a llwyni. Fel arfer mae ganddyn nhw goesynnau gwyrdd meddal sy'n brin o lignin ac mae eu twf uwchben y ddaear yn fyrhoedlog. Mewn cyferbyniad, mae gan planhigion prennaidd goesynnau uwchben y ddaear sy'n aros yn fyw, hyd yn oed yn ystod y gaeaf, ac yn tyfu egin y flwyddyn nesaf o'r rhannau sy'n aros uwchben y ddaear.

## Cyfeiriadau
# Planhigyn lluosflwydd

Planhigyn lluosflwydd|  |
| Math | planhigyn  |
| Y gwrthwyneb | planhigyn unflwydd  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/036p57  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Planhigyn sy'n byw am fwy na dwy flynedd yw **planhigyn lluosflwydd**. Defnyddir y term i wahaniaethu rhwng planhigion o'r math hwn a phlanhigion unflwydd byrrach a phlanhigion eilflwydd. Fodd bynnag, mae'r term hefyd yn cael ei ddefnyddio i wahaniaethu rhwng planhigion sydd heb tyfiant prennaidd (neu fawr ddim tyfiant prennaidd) ar yr un llaw a choed a llwyni ar y llaw arall, er bod coed a llwyni hefyd yn blanhigion lluosflwydd mewn ystyr dechnegol.

## Cyfeiriadau
# Dierdré A. Snijman

| Dierdré A. Snijman |
| --- |
| Ganwyd | 27 Mehefin 1949  Brakpan, Johannesburg  |
| Dinasyddiaeth | De Affrica  |
| *Alma mater* | * Prifysgol Tref y Penrhyn
 |
| Galwedigaeth | botanegydd, fforiwr, casglwr botanegol  |
| Cyflogwr | * Kirstenbosch National Botanical Garden
 |

Mae **Dierdré A. Snijman** (ganwyd: 27 Mehefin 1949) yn fotanegydd nodedig a aned yn Ne Affrica. Un o'r sefydliadau a'i chyflogodd fel botanegydd oedd Prifysgol Califfornia, Berkeley.

Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (*International Plant Names Index*) yw **26962-1**. Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef **Snijman**.

## Anrhydeddau

## Botanegwyr benywaidd eraill

*Rhestr Wicidata:*

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

| Enw
 | Dyddiad geni
 | Marwolaeth
 | Gwlad (yn ôl pasport) | Delwedd
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Anne Elizabeth Ball
 | 1808
 | 1872
 | Teyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon
 |  |
| Asima Chatterjee
 | 1917-09-23
 | 2006-11-22
 | yr oruchwyliaeth Brydeinig yn India India
 |  |
| Emilie Snethlage
 | 1868-04-13
 | 1929-11-25
 | Yr Almaen
 |  |
| Harriet Margaret Louisa Bolus
 | 1877-07-31
 | 1970-04-05
 | De Affrica
 |  |
| Helen Porter
 | 1899-11-10
 | 1987-12-07
 | y Deyrnas Unedig Teyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon
 |  |
| Hildegard von Bingen
 | 1098
 | 1179-09-17
 | yr Ymerodraeth Lân Rufeinig
 |  |
| Loki Schmidt
 | 1919-03-03
 | 2010-10-21
 | Yr Almaen
 |  |
| Maria Sibylla Merian
 | 1647-04-02
 | 1717-01-13
 | Gwladwriaeth yr Iseldiroedd Yr Almaen
 |  |
| y Dywysoges Therese o Fafaria
 | 1850-11-12
 | 1925-09-19
 | Yr Almaen
 |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
## Gweler hefyd

* Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur Cymreig

## Cyfeiriadau
# JSTOR

JSTOR|  |
|  |
| Enghraifft o: | sefydliad, llyfrgell ddigidol  |
| Dechrau/Sefydlu | 1995  |
| Perchennog | Ithaka Harbors  |
| Gweithredwr | Andrew W. Mellon Foundation  |
| Aelod o'r  canlynol | Coalition for Networked Information  |
| Pencadlys | Dinas Efrog Newydd  |
| Gwladwriaeth | Unol Daleithiau America  |
| Rhanbarth | Dinas Efrog Newydd  |
| Gwefan |   |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/01fnsn  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Llyfrgell ddigidol yw **JSTOR**. Fe'i sefydlwyd ym 1995. Yn wreiddiol yn cynnwys ôl-rifynnau o gyfnodolion academaidd wedi'u digideiddio, mae bellach yn cwmpasu llyfrau a ffynonellau gwreiddiol eraill yn ogystal â rhifynnau cyfredol o gyfnodolion yn y dyniaethau a gwyddorau cymdeithasol. Mae'n darparu chwiliadau testun llawn o bron i 2,000 o gyfnodolion. Mae'r rhan fwyaf o fynediad trwy danysgrifiad ond mae rhan o'r wefan yn barth cyhoeddus, ac mae cynnwys mynediad agored ar gael yn rhad ac am ddim.

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* Gwefan swyddogol
# PubMed

PubMed|  |
| Enghraifft o: | gwefan, peiriant chwilio, medical database, cronfa ddata lyfryddol, cronfa ddata  |
| Iaith | Saesneg  |
| Dechrau/Sefydlu | 1997  |
| Perchennog | United States National Library of Medicine, National Center for Biotechnology Information  |
| Prif bwnc | erthygl wyddonol  |
| Yn cynnwys | PubMed Central  |
| Gwladwriaeth | Unol Daleithiau America  |
| Gwefan |    |
| Dynodwyr |
| Quora | Pubmed  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Mae **PubMed** yn beiriant chwilio am ddim sy'n ddefnyddio cronfa ddata MEDLINE o gyfeiriadau a chrynodebau ar y gwyddorau bywyd a phynciau biofeddygol yn bennaf. Mae Llyfrgell Genedlaethol Meddygaeth yr Unol Daleithiau (NLM) yn y Sefydliad Iechyd Cenedlaethol yn cynnal y gronfa ddata fel rhan o system adfer gwybodaeth Entrez.

### PubMed identifier

Mae PubMed identifier, neu PMID yn rhif unigryw er mwyn adnabod cofnodion o PubMed o fewn Wicipedia.

## Dolenni allanol

* Gwefan PubMed