# 1948

19g - **20g** - 21g

1890au 1900au 1910au 1920au 1930au - **1940au** - 1950au 1960au 1970au 1980au 1990au

1943 1944 1945 1946 1947 - **1948** - 1949 1950 1951 1952 1953

---

## Digwyddiadau

### Ionawr

* 1 Ionawr - Gwladoliad rheilffyrdd Prydain
* 4 Ionawr - Annibyniaeth Burma oddi ar Brydain
* 30 Ionawr - Llofruddiaeth Mahatma Gandhi yn Delhi Newydd

### Chwefror

* 4 Chwefror - Deddf Annibyniaeth Ceylon yn dod mewn grym
* 25 Chwefror - llywodraeth Gomiwnyddol yn cael ei ffurfio yn Tsiecoslofacia

### Mawrth

* 17 Mawrth - Cytundeb Brwsel yn cael ei arwyddo (sylfaen yr Undeb Ewropeaidd yn ddiweddarach)

### Ebrill

* 5 Ebrill - Cymorth ail-adeiladu ar ôl y Rhyfel yn dechrau gan UDA i Ewrop
* 7 Ebrill - Sefydlu Cyfundrefn Iechyd y Byd
* 16 Ebrill - Sefydlu OEEC

### Mai

* 14 Mai - Y Mandad Prydeinig ym Mhalesteina yn dod i ben; datgan gwladwriaeth Israel gan y Seionyddion
* 27 Mai - y cadfridog Smuts yn colli ei sedd yn etholiad De Affrica

### Mehefin

* 28 Mehefin - diarddel Iwgoslafia o'r Cominform

### Gorffennaf

* 1 Gorffennaf - dechrau hedfan nwyddau a bwyd i Orllewin Berlin
* 23 Gorffennaf - Plaid Gomiwnyddol Malaysia yn cael ei gwahardd gan Brydain
* 29 Gorffennaf - gorffen ar ddogni bara ym Mhrydain

### Awst

* 15 Awst - datgan gweriniaeth annibynnol Cenia

### Medi

* 6 Medi - arwisgo Juliana, Brenhines yr Iseldiroedd

### Hydref

* 30 Hydref - Comiwynyddion Tsieina dan Mao Zedong yn cymryd Mukden

### Tachwedd

* 3 Tachwedd - ethol Harry S. Truman yn arlywydd Unol Daleithiau America

### Rhagfyr

* 21 Rhagfyr - arwyddo Deddf Gweriniaeth Iwerddon yn Nulyn
* 28 Rhagfyr - asasineiddio Nokrashy Pasha, Prifweinidog Yr Aifft

## Genedigaethau

* 4 Mawrth
	+ Chris Squire, cerddor
	+ Shakin' Stevens (Michael Barratt), canwr roc a rol
	+ James Ellroy, llenor
* 28 Ebrill - Terry Pratchett, nofelydd (m. 2015)
* 21 Mai - Leo Sayer, canwr
* 28 Gorffennaf
	+ Georgia Engel, actores
	+ Sally Struthers, actores
* 8 Awst - Andy Fairweather-Low, cerddor
* 20 Medi - George R. R. Martin, nofelydd
* 6 Hydref
	+ Gerry Adams, gwleidydd
	+ Glenn Branca, cyfansoddwr (m. 2018)
* 15 Hydref - Chris de Burgh, canwr
* 17 Hydref - Margot Kidder, actores (m. 2018)
* 24 Hydref - Phil Bennett, chwaraewr rygbi
* 3 Tachwedd - Lulu, cantores
* 14 Tachwedd - Y Tywysog Siarl
* 25 Tachwedd - Paul Murphy, gwleidydd

## Marwolaethau

* 30 Ionawr - Mahatma Gandhi, gwleidydd, 78
* 11 Chwefror - Sergei Eisenstein, cyfarwyddwr ffilm, 50
* 20 Awst - David John de Lloyd, cyfansoddwr, 65
* 27 Awst - Charles Evans Hughes, gwladweinydd, cyfreithiwr, a gwleidydd Weriniaethol, 86
* 18 Hydref - I. D. Hooson, bardd, 68
* 24 Hydref - Franz Lehár, cyfansoddwr, 78

## Y celfyddydau

### Ffilmiau

* *Key Largo* (gyda Humphrey Bogart, Lauren Bacall)
* *Ladri di biciclette*
* *The Red Shoes*

### Llyfrau

* Ambrose Bebb - *Gadael tir*
* Syr Alfred Thomas Davies - *The Lloyd George I Knew*
* Aneirin Talfan Davies - *Eliot, Pwshcin, Poe*
* William Eames & Megan Ellis - *Melin y Ddôl*
* Griffith Wynne Griffith - *Ffynnon Bethlehem*
* Robert David Griffith - *Hanes Canu Cynulleidfaol Cymru*
* David James Jones (Gwenallt) - *Bywyd a Gwaith Islwyn*
* George Orwell - *Nineteen Eighty-Four*
* Griffith John Williams - *Traddodiad Llenyddol Morgannwg*

### Drama

* Jean Genet - *Haute Surveillance*
* Saunders Lewis - *Blodeuwedd*
* Arthur Miller - *Death of a Salesman*

### Barddoniaeth

* Isaac Daniel Hooson - *Y Gwin a Cherddi Eraill*
* Carlos de Oliveira - *Descida aos Infernos*

### Cerddoriaeth

* Arwel Hughes - Pedwarawd Llinynnol rhif 1
* Cole Porter - *Kiss Me Kate* (sioe Broadway)
* David Wynne - Sonata i feiolin a piano

## Eisteddfod Genedlaethol (Pen-y-bont ar Ogwr)

* **Cadair:** Dewi Emrys
* **Coron:** Euros Bowen
* **Medal Ryddiaeth:** (1945–47) Dafydd Jenkins, *Datblygiad y Nofel Gymraeg ar ôl Daniel Owen*

## Gwobrau Nobel

* **Ffiseg:** Patrick Blackett
* **Cemeg:** Arne Tiselius
* **Meddygaeth:** Paul Hermann Müller
* **Llenyddiaeth:** T. S. Eliot
* **Heddwch:** dim gwobr