Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1957

19g - **20g** - 21g

1900au 1910au 1920au 1930au 1940au - **1950au** - 1960au 1970au 1980au 1990au 2000au

1952 1953 1954 1955 1956 - **1957** - 1958 1959 1960 1961 1962

---

## Digwyddiadau

* 10 Ionawr - Harold Macmillan yn dod yn Brif Weinidog y DU.
* 21 Mawrth - Priodas yr awdur C. S. Lewis a'r bardd Americanaidd Helen Joy Davidman, yn yr Ysbyty Churchill, Rhydychen.
* 4 Hydref - Lansiwyd y lloeren artiffisial gyntaf y byd, Sputnik I gan y Rwsiaid
* 10 Hydref - Tân enfawr yn atomfa Windscale (Sellafield bellach)
* 3 Tachwedd Yr Undeb Sofietaidd yn lansio Sputnik 2 gyda'r anifail cyntaf i gylchdroi'r ddaear ynddi, sef ci o'r enw Laika.

## Genedigaethau

* 5 Mawrth - Mark E. Smith, cerddor (m. 2018)
* 10 Mawrth - Terry Holmes, chwaraewr rygbi
* 19 Mawrth - Jane Davidson, gwleidydd
* 20 Ebrill - Geraint Wyn Davies, actor
* 26 Ebrill - Edwina Hart, gwleidydd
* 8 Mai – Eddie Butler, chwaraewr rygbi a chyflwynydd teledu (m. 2022)
* 10 Mai - Sid Vicious, cerddor (m. 1979)
* 12 Mehefin - Geri Allen, pianydd jazz (m. 2017)
* 1 Gorffennaf - Wayne David, gwleidydd
* 23 Gorffennaf - Jo Brand, digrifwraig
* 18 Awst
	+ Carole Bouquet, actores
	+ Denis Leary, actor a digrifwr
* 24 Awst - Stephen Fry, comediwr ac actor
* 11 Hydref - Dawn French, actores
* 17 Hydref - Lawrence Bender, gynhyrchydd ffilmiau
* 18 Hydref - Catherine Ringer, cantores
* 28 Hydref - Graham Jones, seiclwr

## Marwolaethau

* 15 Ionawr - Arturo Toscanini, cerddor, 89
* 24 Ionawr - Humphrey Bogart, actor, 57
* 10 Chwefror - Laura Ingalls Wilder, awdures llyfrau plant, 90
* 2 Mai - Seneddwr Joseph McCarthy, 48
* 25 Mehefin - Éilís Ní Fhearghail, nyrs Gwyddelig, 72
* 26 Mehefin - John Morgan, archesgob Cymru, 71
* 30 Gorffennaf - William Richard Arnold, chwaraewr rygbi, 76
* 7 Awst - Oliver Hardy, comediwr, 65
* 15 Awst - Alice Williams, bardd, arlunydd a gweithiwr lles gwirfoddol, 94
* 20 Awst - Edward Evans, 1af Arglwydd Mountevans, fforiwr, 76
* 24 Hydref - Christian Dior, cynllunydd ffasiwn, 52
* 29 Hydref - Louis B. Mayer, cynhyrchydd ffilm, 75
* 17 Rhagfyr - Dorothy L. Sayers, awdures, 64

## Y celfyddydau

### Ffilmiau

* *The Bridge on the River Kwai*
* *Y Seithfed Sêl*
* *12 Angry Men*

### Llyfrau

* Islwyn Ffowc Elis - *Wythnos Yng Nghymru Fydd*
* Albert Evans-Jones (Cynan) - *Absalom Fy Mab* (drama)
* Bobi Jones - *Y Gân Gyntaf*
* W. Leslie Richards - *Telyn Teilo*

### Drama

* Samuel Beckett - *Endgame*
* Ketti Frings - *Look Homeward, Angel*

### Cerddoriaeth

* Shirley Bassey - "Banana Boat Song"
* Leonard Bernstein - *West Side Story*
* Daniel Jones - Pedwarawd Llinynnol rhif 2
* Karlheinz Stockhausen - *Gruppen* ar gyfer tri cherddorfa

## Eisteddfod Genedlaethol (Llangefni)

* **Cadair:** Gwilym Tilsley (Tilsli)
* **Coron:** Dyfnallt Morgan
* **Medal Ryddiaeth:** Tom Parri Jones, *Teisennau Berffro*

## Gwobrau Nobel

* **Ffiseg:** Chen Ning Yang a Tsung-Dao Lee
* **Cemeg:** Alexander R. Todd
* **Meddygaeth:** Daniel Bovet
* **Llenyddiaeth:** Albert Camus
* **Heddwch:** Lester B. Pearson

## Cyfeiriadau
# Her First Beau

Her First Beau| Enghraifft o: | ffilm  |
| Lliw/iau | du-a-gwyn  |
| Gwlad | Unol Daleithiau America  |
| Dyddiad cyhoeddi | 1916  |
| Genre | ffilm fud  |
| Statws hawlfraint | parth cyhoeddus  |
| Cyfarwyddwr/wyr | Edward F. Cline  |
| Cwmni cynhyrchu | Keystone Studios  |
| Iaith wreiddiol | Saesneg  |
| Dynodwyr |

Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Edward F. Cline yw Her First Beau a gyhoeddwyd yn 1916. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Dosbarthwyd y ffilm gan Keystone Studios. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1916. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Intolerance* sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

## Cyfarwyddwr

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Edward F Cline ar 4 Tachwedd 1891 yn Kenosha, Wisconsin a bu farw yn Hollywood ar 22 Tachwedd 1967. Mae'n un o'r cyfarwyddwyr ffilm mwyaf cynhyrchiol a welodd y byd erioed, ac mae ganddo 67 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.

## Derbyniad

## Gweler hefyd

Cyhoeddodd Edward F. Cline nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:*

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

| Ffilm
 | Delwedd
 | Gwlad
 | Iaith wreiddiol
 | dyddiad
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Breaking the Ice* |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg
 | 1938-01-01
 |
| Convict 13
 |  | Unol Daleithiau America
 | No/unknown value
 | 1920-01-01
 |
| *Cops* |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg No/unknown value
 | 1922-01-01
 |
| Old Clothes
 |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg No/unknown value
 | 1925-01-01
 |
| *One Week* |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg No/unknown value
 | 1920-01-01
 |
| Since You Went Away
 |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg
 | 1944-01-01
 |
| *The Boat* |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg No/unknown value
 | 1921-01-01
 |
| *The Haunted House* |  | Unol Daleithiau America
 | No/unknown value
 | 1921-01-01
 |
| *The Scarecrow* |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg No/unknown value
 | 1920-01-01
 |
| Three Ages
 |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg No/unknown value
 | 1923-09-24
 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
## Cyfeiriadau
# Along Came Ruth

Along Came Ruth|  |
| Enghraifft o: | ffilm  |
| Lliw/iau | du-a-gwyn  |
| Gwlad | Unol Daleithiau America  |
| Dyddiad cyhoeddi | 1924  |
| Genre | ffilm fud, ffilm gomedi  |
| Statws hawlfraint | parth cyhoeddus  |
| Hyd | 53 munud  |
| Cyfarwyddwr/wyr | Edward F. Cline  |
| Dosbarthydd | Metro-Goldwyn-Mayer  |
| Sinematograffydd | John Arnold  |
| Sgriptiwr | Winifred Dunn  |
| Dynodwyr |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Edward F. Cline yw Along Came Ruth a gyhoeddwyd yn 1924. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Winifred Dunn.
Dosbarthwyd y ffilm hon gan Metro-Goldwyn-Mayer.

Y prif actor yn y ffilm hon yw Viola Dana. Mae'r ffilm *Along Came Ruth* yn 53 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1924. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Die Nibelungen* sef ffilm ffantasi Almaenig mewn dwy ran, gan Fritz Lang.
John Arnold oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

## Cyfarwyddwr

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Edward F Cline ar 4 Tachwedd 1891 yn Kenosha, Wisconsin a bu farw yn Hollywood ar 22 Tachwedd 1967.

## Derbyniad

## Gweler hefyd

Cyhoeddodd Edward F. Cline nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:*

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

| Ffilm
 | Delwedd
 | Gwlad
 | Iaith wreiddiol
 | dyddiad
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Breaking the Ice* |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg
 | 1938-01-01
 |
| Convict 13
 |  | Unol Daleithiau America
 | No/unknown value
 | 1920-01-01
 |
| *Cops* |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg No/unknown value
 | 1922-01-01
 |
| Old Clothes
 |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg No/unknown value
 | 1925-01-01
 |
| *One Week* |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg No/unknown value
 | 1920-01-01
 |
| Since You Went Away
 |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg
 | 1944-01-01
 |
| *The Boat* |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg No/unknown value
 | 1921-01-01
 |
| *The Haunted House* |  | Unol Daleithiau America
 | No/unknown value
 | 1921-01-01
 |
| *The Scarecrow* |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg No/unknown value
 | 1920-01-01
 |
| Three Ages
 |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg No/unknown value
 | 1923-09-24
 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
## Cyfeiriadau
# Living in a Big Way

Living in a Big Way| Enghraifft o: | ffilm  |
| Lliw/iau | du-a-gwyn  |
| Gwlad | Unol Daleithiau America  |
| Dyddiad cyhoeddi | 1947  |
| Genre | comedi ramantus, ffilm gerdd  |
| Hyd | 104 munud  |
| Cyfarwyddwr/wyr | Gregory La Cava  |
| Cynhyrchydd/wyr | Pandro S. Berman  |
| Cyfansoddwr | Lennie Hayton  |
| Dosbarthydd | Metro-Goldwyn-Mayer  |
| Iaith wreiddiol | Saesneg  |
| Sinematograffydd | Harold Rosson  |
| Dynodwyr |

Ffilm ar gerddoriaeth a chomedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr Gregory La Cava yw Living in a Big Way a gyhoeddwyd yn 1947. Fe'i cynhyrchwyd gan Pandro S. Berman yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Lennie Hayton. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Gene Kelly, Shelley Winters, Spring Byington, Phyllis Thaxter, Barbara Billingsley, Ellen Corby, John Alexander, Jean Adair, Charles Lane, Charles Winninger, Marie Windsor, Marie McDonald, Clinton Sundberg, Robert Emmett O'Connor a John Warburton. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1947. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Out of the Past* sy’n ffilm am dditectif breifat yn newid ei waith, gan Jacques Tourneur. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Harold Rosson oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Ferris Webster sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

## Cyfarwyddwr

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gregory La Cava ar 10 Mawrth 1892 yn Towanda, Pennsylvania a bu farw ym Malibu, Califfornia ar 11 Rhagfyr 1981. Derbyniodd ei addysg yn Urdd Myfyrwyr Celf Efrog Newydd.

Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:

* Seren ar Rodfa Enwogion Hollywood

## Derbyniad

## Gweler hefyd

Cyhoeddodd Gregory La Cava nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:*

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

| Ffilm
 | Delwedd
 | Gwlad
 | Iaith wreiddiol
 | dyddiad
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Fifth Avenue Girl
 |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg
 | 1939-01-01
 |
| My Man Godfrey
 |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg Rwseg
 | 1936-01-01
 |
| Primrose Path
 |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg
 | 1940-01-01
 |
| Private Worlds
 |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg
 | 1935-01-01
 |
| She Married Her Boss
 |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg
 | 1935-01-01
 |
| So's Your Old Man
 |  | Unol Daleithiau America
 | No/unknown value
 | 1926-01-01
 |
| Stage Door
 |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg
 | 1937-10-07
 |
| Symphony of Six Million
 |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg
 | 1932-01-01
 |
| The Affairs of Cellini
 |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg
 | 1934-01-01
 |
| *Unfinished Business* |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg
 | 1941-01-01
 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
## Cyfeiriadau
# Mickey Mouse

Mickey Mouse|  |
| Enghraifft o: | anthropomorphic mouse, cymeriad mewn comic, cymeriad animeiddiedig, cymeriad teledu, cymeriad ffilm, cymeriad gêm fideo, cymeriad bydysawd craidd Disney, masgot  |
| Crëwr | Walt Disney, Ub Iwerks  |
| Gwlad | Unol Daleithiau America  |
| Rhan o | Sensational Six  |
| Dechrau/Sefydlu | 18 Tachwedd 1928  |
| Statws hawlfraint | dan hawlfraint  |
| Rhagflaenydd | Oswald the Lucky Rabbit  |
| Enw brodorol | Mickey Mouse  |
| Gwefan |   |
| Dynodwyr |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Mae **Mickey Mouse** yn gymeriad animeiddiedig a grëwyd gan Walt Disney a Ub Iwerks ym 1928. Mae'n llygoden anthropomorffig sydd wedi'i nodweddu fel optimist anturus, mawr o galon gydag elfennau o gymeriad direidus. Amcanir ei fod yn 2 '3 " (69 centimedr) o daldra ac yn pwyso 23 pwys (10 cilogram), mae Mickey yn hawdd ei adnabod trwy ei glustiau crwn, trowsus byr coch, llais falsetto, menig gwyn ac esgidiau melyn mawr.

## Hanes

Crëwyd Mickey I gymryd lle *Oswald, y gwningen lwcus*, seren gynharach a grëwyd gan Walt Disney a Ub Iwerks ar gyfer cwmni Charles Mintz, Universal Studios. Ar ôl cael llwyddiant mawr gyda ffilmiau byr Oswald, gofynnodd Disney am gyllideb uwch ar gyfer cynhyrchu cartwnau pellach. Gan ei fod yn berchen ar y cymeriad yn gyfreithiol, gwrthododd Mintz gais Disney. Daeth Disney a'i berthynas â Universal I ben yn fuan wedyn a sefydlodd ei gwni ei hun Walt Disney Productions. O'r pwynt hwnnw ymlaen, gwnaeth Disney yn siŵr ei fod yn berchen ar yr holl hawliau i'r cymeriadau a gynhyrchwyd gan ei gwmni. Heb yr hawl i gynhyrchu rhagor o ffilmiau am Oswald, bu'n rhaid creu cymeriadau newydd ar gyfer creu ffilmiau animeiddiedig i'w gwmni newydd.

Cartŵn cyntaf Mickey Mouse oedd *Plane Crazy* (1928) ond ni fu'r ffilm yn llwyddiant a methodd cael hyd i gwmni i'w dosbarthu i'r sinemâu. Tebyg bu ffawd ei ail ffilm *The Gallopin' Gaucho* (1928). Roedd y ddwy ffilm gyntaf yn rhai mud. Yn dilyn eu methiant penderfynodd Disney roi cais ar ffilm llais am drydydd ymddangosiad Mickey. Cafodd y drydedd ffilm, *Steamboat Willie*, croeso gwresog gan feirniaid a'r cyhoedd wedi ei ddarllediad cyntaf pan gafodd ei ddangos am y tro cyntaf yn Efrog Newydd ar 18 Tachwedd, 1928.

Wedi llwyddiant Steamboat Willie dringodd Mickey Mouse yn gyflym i binacl diwylliant Americanaidd, gan ddod y cymeriad cartŵn mwyaf poblogaidd ac adnabyddus yn y byd i gyd ac yn ddylanwad mawr ar ffilmiau cartŵn olynol. Mae wedi ymddangos mewn dros 130 o ffilmiau ac mae wedi derbyn un ar ddeg Gwobr yr Academi. Ym 1978, daeth Mickey y cymeriad ffuglen gyntaf i gael seren ar y *Walk of Fame* yn Hollywood.

Am 90 mlynedd, mae Mickey wedi bod yn gonglfaen ymerodraeth Disney. Roedd ei lwyddiant yn paratoi'r ffordd ar gyfer datblygiadau niferus ym maes celf animeiddio, a'r diwydiant adloniant yn ei gyfanrwydd.

Heddiw, Mickey, o bell ffordd, yw cymeriad mwyaf enwog cwmni Walt Disney ac yn gwasanaethu fel masgot y cwmni. Mae ei silwét 3 gylch yn cael ei ddefnyddio gan y rhan fwyaf o is-gwmnïau Disney, ac eithrio'r rhai nad ydynt yn cario label 'Disney' neu 'Walt Disney'.

## Cyfeiriadau
# Ernest Hemingway

| Ernest Hemingway |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 21 Gorffennaf 1899  Oak Park  |
| Bu farw | 2 Gorffennaf 1961  o anaf balistig  Ketchum  |
| Man preswyl | Key West, Paris, Ketchum, Ernest Hemingway House  |
| Dinasyddiaeth | Unol Daleithiau America  |
| *Alma mater* | * Oak Park and River Forest High School
* James F. Byrnes High School
 |
| Galwedigaeth | gohebydd rhyfel, sgriptiwr, nofelydd, newyddiadurwr, dramodydd, bardd, ysgrifennwr, awdur storiau byrion, rhyddieithwr, gohebydd  |
| Adnabyddus am | Hills Like White Elephants, The Snows of Kilimanjaro, The Old Man and the Sea, The Short Happy Life of Francis Macomber, A Farewell to Arms, The Sun Also Rises  |
| Arddull | rhyddiaith, newyddiadurwr gyda barn, atgofion  |
| Prif ddylanwad | Robert Louis Stevenson, Mario Berrino  |
| Tad | Clarence Hemingway  |
| Mam | Grace Hall Hemingway  |
| Priod | Hadley Richardson, Pauline Pfeiffer, Martha Gellhorn, Mary Welsh Hemingway  |
| Plant | Jack Hemingway, Patrick Hemingway, Gloria Hemingway  |
| Gwobr/au | Gwobr Lenyddol Nobel, Medal y Seren Efydd, Gwobr Pulitzer am Ffuglen, Hall of Fame Artistiaid Florida, Urdd Carlos Manuel de Céspedes, Medal Dewrder Milwrol, Commemorative Medal for the Italo-Austrian War 1915-1918, Bancarella Literary Prize  |
| llofnod |
|  |

Nofelydd o'r Unol Daleithiau oedd **Ernest Miller Hemingway** (21 Gorffennaf 1899 – 2 Gorffennaf 1961).

Fe'i ganwyd yn Oak Park, Illinois, yn fab i'r meddyg Clarence Edmonds Hemingway a'i wraig, Grace Hall-Hemingway, cerddor.

## Nofelau

* *Indian Camp* (1926)
* *The Sun Also Rises* (1926)
* *A Farewell to Arms* (1929)
* *The Short Happy Life of Francis Macomber* (1935)
* *To Have and Have Not* (1937)
* *For Whom the Bell Tolls* (1940)
* *The Old Man and the Sea* (1951)
* *A Moveable Feast* (1964, wedi iddo farw)
* *True at First Light* (1999)

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **lenor** neu **awdur o Unol Daleithiau America**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Llenor

Llenor| Enghraifft o: | galwedigaeth  |
| Math | ysgolhaig  |
| Dynodwyr |

Mae **llenor** yn awdur sy'n ysgrifennu llenyddiaeth, sef gwaith creadigol o werth celfyddydol.

## Gweler hefyd

* Awdur
* Ysgrifennwr

Wiciadur
Chwiliwch am llenor
yn Wiciadur.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **lenyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Ysgrifen

Tudalen o'r Llyfr Du o'r Waun (Peniarth 29), o ddechrau'r 13g
**Ysgrifen** yw unrhyw beth sy'n cofnodi iaith trwy ddefnyddio system o symbolau, arwyddion neu lythrennau. Defnyddir **ysgrifennu** am y weithred o'i gynhyrchu.

Yn y cyfnod cynnar, dibynnid ar y cof dynol, ond wrth i fasnach a gweinyddiaeth ddod yn fwy cymhleth, tyfodd yr angen am gofnod mwy dibynadwy a pharhaol. Dechreuodd hyn tua'r pedwerydd mileniwm CC.

Gall symbol gynrychioli gair unigol ("logograffig"), sillaf neu sain unigol. Defnyddir y term gwyddor am gasgliad o symbolau neu lythrennau sy'n cynrhycioli seiniau unigol. Bu datblygiad ysgrifen o bwysigrwydd mawr yn hanesyddol. Ceir un o'r enghreifftiau cynharaf ym Mesopotamia, lle defnyddid tabledi clai.

### Gweler hefyd

* Llawysgrif
* Llenyddiaeth
* Llyfr
* Llythrennedd

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **lenyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.

Wiciadur
Chwiliwch am ysgrifen
yn Wiciadur.
# Alcoholiaeth

Alcoholiaeth|  |
| Enghraifft o: | symptom neu arwydd  |
| Math | camddefnyddio alcohol, syndrom dibyniaeth, anhwylder defnydd sylwedd  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/012jc  |
| Thesawrws y BNCF | 1942  |
| OMIM | 103780  |
| MeSH | D000437  |
| Quora | Alcoholism  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

*Gin Lane*, ysgythriad gan William Hogarth
Y cyflwr meddygol o fod yn gaeth neu gwbl ddibynnol ar alcohol yw **alcoholiaeth**. Fe'i nodweddir gan ddefnydd direolaeth neu orfodaeth obsesiynol i yfed alcohol er gwaethaf yr effeithiau negyddol ar iechyd, perthynas a safle cymdeithasol yr yfwr. Fel gyda chaethiwed i gyffuriau eraill, diffinnir alcoholiaeth fel clefyd y gellir ei drin. Gelwir rhywun sydd yn y fath gyflwr yn *alcoholydd* neu *alcoholig*. Crëwyd y term hwn gan Magnus Huss ym 1849 ond yn ystod y 1980au dechreuwyd defnyddio'r termau "camddefnyddio alcohol" a "dibyniaeth ar alcohol". Weithiau defnyddir y term *dibyniaeth ar alcohol* i fod yn gyfystyr ag alcoholiaeth.)

## Cymry a oedd yn ddibynnol ar alcohol

Mae sawl bardd a llenor yn adnabyddus am eu halcoholiaeth, yn cynnwys y llenorion Cymreig Evan Evans (Ieuan Fardd), Goronwy Owen a Dylan Thomas.

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* Cyngor ar ymatal rhag camddefnyddio alcohol ar NHSDirect Cymru Archifwyd 2008-11-12 yn y Peiriant Wayback
* (Saesneg) Alcoholyddion Anhysbys Archifwyd 2008-01-13 yn y Peiriant Wayback

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **iechyd**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Howard Hawks

| Howard Hawks |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 30 Mai 1896  Elkhart County  |
| Bu farw | 26 Rhagfyr 1977  o strôc  Palm Springs  |
| Dinasyddiaeth | Unol Daleithiau America  |
| *Alma mater* | * Prifysgol Cornell
* Coleg Peirianneg Prifysgol Cornell
* Academi Phillips Exeter
* Polytechnic School
* Pasadena High School
 |
| Galwedigaeth | sgriptiwr, cynhyrchydd ffilm, cyfarwyddwr ffilm, actor, hedfanwr, golygydd ffilm, cyfarwyddwr, ysgrifennwr, cynhyrchydd, sgriptiwr ffilm  |
| Tad | Frank Winchester Hawks  |
| Mam | Helen Howard  |
| Priod | Athole Shearer, Slim Keith, Dee Hartford  |
| Plant | Kitty Hawks, David Hawks, Barbara Hawks, Gregg Hawks  |
| Gwobr/au | Gwobr Anrhydeddus yr Academi, Seren ar Rodfa Enwogion Hollywood  |

Cyfarwyddwr, cynhyrchydd a sgriptiwr ffilmiau o'r Unol Daleithiau yn ystod Oes Aur Hollywood oedd **Howard Winchester Hawks** (30 Mai 1896 – 26 Rhagfyr 1977). Dywedodd y beirniad Leonard Maltin taw Hawks yw'r "cyfarwyddwr Americanaidd gorau nad yw'n enw cyfarwydd".

Cyfarwyddwr eang ei faes oedd Hawkes a greodd ffilmiau mewn amryw o fathau: comedi, drama, trosedd a gangsteriaid, gwyddonias, film noir, a'r Gorllewin Gwyllt. Ymhlith ei ffilmiau poblogaidd mae *Scarface* (1932), *Bringing Up Baby* (1938), *Only Angels Have Wings* (1939), *His Girl Friday* (1940), *To Have and Have Not* (1944), *The Big Sleep* (1946), *Red River* (1948), *The Thing from Another World* (1951), a *Rio Bravo* (1959). Rhoddid ei enw ar fath o gymeriad benywaidd bengaled a chadarn ei hiaith, "y ddynes Hawksaidd".

Cafodd Hawks ei enwebu am Wobr yr Academi am y Cyfarwyddwr Gorau ym 1942 am ei ffilm *Sergeant York,* ac ym 1975 enillodd Wobr yr Academi er Anrhydedd am fod yn "wneuthurwr ffilmiau Americanaidd â'i ymdrechion creadigol yn uchel eu parch yn sinema'r byd". Cafodd ddylanwad ar gyfarwyddwyr o fri megis Martin Scorsese, Robert Altman, John Carpenter, a Quentin Tarantino.

## Cyfeiriadau

## Darllen pellach

* Branson, Clark. *Howard Hawks, A Jungian Study*. Santa Barbara, Califfornia: Garland-Clarke Editions, 1987. ISBN 978-0-88496-261-8.
* Liandrat-Guigues, Suzanne. *Red River*. Llundain: BFI Publishing, 2000. ISBN 978-0-85170-819-5.
* McBride, Joseph. *Hawks on Hawks*. Berkeley, Califfornia: University of California Press, 1982. ISBN 978-0-520-04552-1.
* McBride, Joseph (ed). *Focus on Howard Hawks*. Efrog Newydd: Prentice-Hall, Inc, 1972. ISBN 978-0-13-384271-5.
* Pippin, Robert B. *Hollywood Westerns and American Myth: The Importance of Howard Hawks and John Ford for Political Philosophy*. New Haven, Connecticut: Yale University Press, 2010. ISBN 978-0-300-14577-9.
* Wood, Robin. *Howard Hawks*. Llundain: Secker & Warburg, 1968. ISBN 978-0-85170-111-0. London: British Film Institute, 1981, revised with addition of chapter "Retrospect". ISBN 978-0-85170-111-0. New Edition, Detroit, Michigan: Wayne State University Press, 2006. ISBN 978-0-8143-3276-4.
* Wood, Robin. *Rio Bravo*. Llundain: BFI Publishing, 2003. ISBN 978-0-85170-966-6.

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia
gyfryngau sy'n berthnasol i:
Howard Hawks
# Gentlemen Prefer Blondes (ffilm)

Gentlemen Prefer Blondes
|  Poster y Ffilm |
| --- |
| Cyfarwyddwr | Howard Hawks |
| Cynhyrchydd | Sol C. Siegel |
| Ysgrifennwr | Anita Loos (nofel a'r ddrama) Joseph Fields (drama) Charles Lederer |
| Serennu | Jane Russell Marilyn Monroe |
| Cerddoriaeth | Hoagy Carmichael Eliot Daniel Lionel Newman |
| Sinematograffeg | Harry J. Wild |
| Golygydd | Hugh S. Fowler |
| Dylunio |  |
| Cwmni cynhyrchu | 20th Century Fox |
| Dyddiad rhyddhau | 18 Gorffennaf 1953 |
| Amser rhedeg | 91 munud |
| Gwlad | Unol Daleithiau |
| Iaith | Saesneg |
| **(Saesneg) Proffil IMDb** |
|  |

Ffilm gerdd o 1953 yw **Gentlemen Prefer Blondes**. Mae'n addasiad o'r sioe gerdd o'r un enw o 1949, sy'n seiliedig ar y nofel o'r un enw (1925) gan Anita Loos.
Rhyddhawyd y ffilm gan 20th Century Fox a chafodd ei chyfarwyddo gan Howard Hawks. Mae'r ffilm yn serennu Jane Russell a Marilyn Monroe, gyda Charles Coburn, Elliott Reid, Tommy Noonan, Taylor Holmes, a Norma Varden mewn rôlau cefnogol.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ffilm gerdd**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.