Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# De Ewrop

Defnyddir y term **De Ewrop** i gyfeirio at yr holl wledydd yn ne Ewrop. Fodd bynnag, ar adegau gwahanol mae'r cysyniad o dde Ewrop wedi amrywio yn seiliedig ar gyd-destunau gwleidyddol, ieithyddol a diwylliannol yn ogystal ag elfennau megis daearyddiaeth neu hinsawdd. Mae'r mwyafrif o wledydd arfordirol yn ffinio â Môr y Canoldir. Yr eithriadau yw Portiwgal sydd ar fôr yr Iwerydd, Serbia a Gweriniaeth Macedonia sydd wedi'u hamgylchynu gan dir a Bwlgaria sy'n ffinio â'r Môr Du.

## Diffiniad daearyddol

De Ewrop yn ôl y CU.
Yn ddaearyddol, de Ewrop yw hanner deheuol tir Ewrop. Mae'r diffiniad hwn fodd bynnag yn gymharol, heb ffiniau clir. Mae mynyddoedd yr Alpau a'r Massif Central yn creu ffin ffisegol rhwng yr Eidal a Ffrainc a gweddill Ewrop.

Yn ddaearyddol, ystyrir y gwledydd canlynol yn rhan o dde Ewrop:

### Penrhyn Iberia

* Andorra
* Portiwgal (yn cynnwys: Madeira ac Azores)
* Sbaen (yn cynnwys: Ynysoedd Balearig)
* Gibraltar (tir Prydeinig tramor)

### Penrhyn yr Eidal

* Yr Eidal (yn cynnwys: Sardinia a Sisili)
* San Marino
* Dinas y Fatican

### Balcanau

* Albania
* Bosnia a Hertsegofina
* Bwlgaria
* Croatia (o dan Sava a Kupa)
* Groeg (yn cynnwys: Ynysoedd Aegean, Crete, a'r Ynysoedd Ionaidd)
* Montenegro
* Serbia (o dan Sava a'r Danube)
* Gogledd Macedonia
* Cosofo
* Twrci (yn cynnwys: Dwyrain Thrace)

### Eraill

* Croatia  (weithiau ystyrir ardaloedd gogleddol (Slavonia, Zagreb, Međimurje a Zagorje) fel Canol Ewrop)
* Cyprus (yn ddaearyddol yn rhan o Asia ond fe'i ystyrir yn Ewropeaidd am resymau hanesyddol a diwylliannol)
* Malta (yn cynnwys: Gozo)
* Rwmania (ystyrir Northern Dobruja yn ne Ewrop ac weithiau Wallachia. Weithiau ystyrir Transylvania fel rhan o Ganol Ewrop)
* Serbia  (weithiau ystyrir y rhannau gogleddol o (Vojvodina, ogledd Belgrade, ardal Mačva) yn rhan o Ganol Ewrop)
* Slofenia  (ardal o Primorska)
# Y Bloc Dwyreiniol

Y Bloc Dwyreiniol| Enghraifft o: | grŵp daearwleidyddol  |
| Math | political coalition  |
| Daeth i ben | 1990  |
| Dechrau/Sefydlu | 1944  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0p366  |

Map o'r Bloc Dwyreiniol
Cyn-wladwriaethau comiwnyddol Dwyrain a Chanolbarth Ewrop, yn enwedig yr Undeb Sofietaidd a'i lloerenni yng Nghytundeb Warsaw, oedd **y Bloc Dwyreiniol**. Cyn 1948, roedd y term yn cynnwys Iwgoslafia, ond gan amlaf ni chynhwysir ar ôl iddi dorri â pholisi Sofietaidd yn sgil hollt Tito-Stalian. Yn yr un modd, gan amlaf ni chynhwysir Albania wedi iddi ymochri â Gweriniaeth Pobl Tsieina yn sgil yr hollt Tsieineaidd-Sofietaidd ym 1960. Defnyddir y termau **Bloc Comiwnyddol** a'r **Bloc Sofietaidd** hefyd i gyfeirio at lywodraethau a ymochrodd â'r cyn-Undeb Sofietaidd, er gall y termau hyn gynnwys llywodraethau o fewn maes dylanwad yr Undeb Sofietaidd y tu allan i Ddwyrain a Chanolbarth Ewrop, er enghraifft Ciwba.
# Cytundeb Warsaw

Cytundeb Warsaw|  |
| Enghraifft o: | sefydliad rhyngwladol, cynghrair milwrol  |
| Y gwrthwyneb | Sefydliad Cytundeb Gogledd yr Iwerydd  |
| Daeth i ben | 1 Gorffennaf 1991  |
| Dechrau/Sefydlu | 14 Mai 1955  |
| Yn cynnwys | People's Socialist Republic of Albania, Gweriniaeth Pobl Bwlgaria, Gwladwriaeth Sosialaidd Tsiecoslofac, Gweriniaeth Ddemocrataidd yr Almaen, Gweriniaeth Pobl Hwngari, Gweriniaeth Pobl Gwlad Pwyl, Gweriniaeth Sosialaidd Rwmania, Yr Undeb Sofietaidd  |
| Gweithwyr | 7,300  |
| Pencadlys | Moscfa  |
| Enw brodorol | Договор о дружбе, сотрудничестве и взаимной помощи  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/084b2  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Aelodau Cytundeb Warsaw 1956-1968
Cynghrair milwrol oedd **Cytundeb Warsaw**. Fe'i sefydlwyd er mwyn diogelu'r aelod-wladwriaethau rhag bygythiad gan NATO (a sefydlwyd ym 1949) ar ôl i Orllewin yr Almaen ymuno â'r sefydliad hwnnw. Drafftiwyd y cytundeb gan Khrushchev ym 1955 ac fe'i arwyddwyd ar 14 Mai 1955 yn Warsaw.

Aelodau'r Cytundeb oedd:

* yr Undeb Sofietaidd
* Albania
* Bwlgaria
* Rwmania
* Dwyrain yr Almaen
* Hwngari
* Gwlad Pwyl
* Tsiecoslofacia

Arwyddwyd y cytundeb gan bob un o wledydd Dwyrain Ewrop, heblaw am Iwgoslafia. Pwrpas y cytundeb oedd amddiffyn aelodau rhag ymosodiad o'r tu allan. Daeth y cytundeb i ben ar 31 Mawrth 1991 ar ôl cwymp comiwnyddiaeth yn Nwyrain Ewrop, ac fe'i ddiddymwyd yn swyddogol ar 1 Gorffennaf ym Mhrâg. Gadawodd Albania'r cytundeb ym 1961 ar ôl i'w llywodraeth Stalinaidd ochri gyda Tsieina yn dilyn hollt rhwng yr Undeb Sofietaidd a Tsieina.

## Hanes

Rheolwyd y cytundeb gan yr Undeb Sofietaidd, ac fe rwystrodd yr undeb y gwledydd eraill rhag gadael, er enghraifft yn ystod Chwyldro Hwngari ym 1956. Bwriadodd Hwngari adael y cytundeb i fod yn niwtral, ond daeth byddin yr Undeb Sofietaidd i'r wlad i atal y chwyldro rhag lwyddo.

Yn ystod Gwanwyn Prag ym 1968 aeth byddin Sofietaidd i Tsiecoslofacia er mwyn atal diwygiadau democrataidd yn y wlad. Felly, daeth polisi yr Undeb Sofietaidd ar gyfer Cytundeb Warsaw yn amlwg: sef, rhwystro pob aelod rhag troi yn wlad gyfalafol (Athrawiaeth Brezhnev).

Parhaodd y Rhyfel Oer am dros 35 o flynyddoedd, ond ni fu yr un frwydr rhwng gwledydd Cytundeb Warsaw a gwledydd NATO. Ym mis Rhagfyr 1988 datganodd Mikhail Gorbachev, arweinydd yr Undeb Sofietaidd, athrawiaeth newydd yn lle Athrawiaeth Brezhnev. Ar ôl hynny gadawyd i bob aelod-wladwriaeth i ddilyn eu ffyrdd eu hunain. O ganlyniad, dechreuodd cyfnod o ddiwygiadau ym mhob un o'r gwledydd o 1989 ymlaen. Gadawodd nifer ohonyn nhw'r cytundeb bob yn ail er mwyn bod yn fwy annibynnol yn filwrol oddi wrth yr Undeb Sofietaidd. O ganlyniad diddymwyd y cytundeb ar 1 Gorffennaf 1991.

Ar 12 Mawrth 1999 ymunodd y Weriniaeth Tsiec, Hwngari a Gwlad Pwyl â NATO. Ym mis Mawrth 2004 ymunodd Bwlgaria, Estonia, Latfia, Lithwania, Rwmania a Slofacia hefyd (yn ogystal â Slofenia, a oedd yn rhan o Iwgoslafia cyn hynny ac felly ddim yn rhan o Gytundeb Warsaw).

## Gweler hefyd

* Y Bloc Dwyreiniol
# Time (cylchgrawn)

Time|  |
|  |
| Enghraifft o: | cylchgrawn, cylchgrawn newyddion, online magazine  |
| Golygydd | Nancy Gibbs  |
| Cyhoeddwr | Time Inc.  |
| Iaith | Saesneg  |
| Dechrau/Sefydlu | 3 Mawrth 1923  |
| Dechreuwyd | 3 Mawrth 1923  |
| Lleoliad cyhoeddi | Dinas Efrog Newydd  |
| Perchennog | Marc Benioff  |
| Prif bwnc | newyddion  |
| Sylfaenydd | Briton Hadden, Henry Luce  |
| Pencadlys | Manhattan  |
| Gwefan |   |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/07s52  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Mae Time yn gylchgrawn wythnosol Americanaidd, sy'n debyg i *Newsweek* a *U.S. News & World Report*. Cyhoeddir fersiwn Ewropeaidd (*Time Europe*, a adwaenid yn flaenorol fel *Time Atlantic*) yn Llundain. Mae *Time Europe* yn ymdrin â'r Dwyrain Canol, Affrica ac ers 2005, De America. Ceir argraffiad Asiaidd (*Time Asia*) a gyhoeddir yn Hong Cong. Mewn rhai ymgyrchoedd hysbysebu, awgrymir fod y llythrennau T-I-M-E yn sefyll am "*The International Magazine of Events*".

Ers canol 2006, Richard Stengel yw'r golygydd rheolaethol.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **newyddiaduraeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Ehangu'r Undeb Ewropeaidd

Sefydlwyd yr Undeb Ewropeaidd (UE) ym 1957 gan chwe gwladwriaeth (yn dilyn sefydliad cynharach y Gymuned Glo a Dur Ewropeaidd gan yr un chwe gwladwriaeth ym 1952), ac mae ef wedi tyfu i gynnwys 28 aelod-wladwriaeth. Ehangwyd yr UE pum gwaith; digwyddodd yr ehangiad mwyaf ar 1 Mai 2004, pan ymunodd 10 gwladwriaeth, a'r ehangiad diweddaraf ar 1 Gorffennaf 2013, pan ymunodd Croatia.

Ar hyn o bryd, mae trafodaethau ymaelodi yn mynd rhagddo gyda sawl gwladwriaeth. Cyfeirir weithiau at y broses ehangu fel integreiddio Ewropeaidd. Serch hynny, defnyddir y term hwn hefyd i gyfeirio at ddwysáu cydweithrediad ymhlith aelod-wladwriaethau'r UE.

Er mwyn ymuno â'r Undeb Ewropeaidd, mae rhaid i wladwriaeth fodloni'r amodau economaidd a gwleidyddol a adwaenir yn gyffredinol fel "meini prawf Copenhagen" (ar ôl uwch-gynhadledd Copenhagen ym Mehefin 1993). Mae'r amodau hyn yn cynnwys llywodraeth fydol a democrataidd, rheolaeth cyfraith, a rhyddid a sefydliadau cyfatebol. Yn ôl Cytundeb yr UE, mae rhaid i bob aelod-wladwriaeth presennol, yn ogystal â Senedd Ewrop, gytuno i unrhyw ehangiad.

Dan Gytundeb yr UE presennol, nid oes darpariaeth ar gyfer addasu'r trefniadau pleidleisio ar gyfer mwy na'r 28 aelod presennol. Er i'r Cyfansoddiad Ewropeaidd arfaethedig ddarparu mecanwaith o'r fath, mae cadarnhad y Cyfansoddiad wedi ei atal dros dro. O ganlyniad, byddai angen cytuno ar drefniadau newydd cyn ehangu'r UE ymhellach.

## Gweler hefyd

* Hanes yr Undeb Ewropeaidd
# Canolbarth Affrica

██ Canolbarth Affrica

██ Canol Affrica (isranbarth CU)

██ Ffederasiwn Canolbarth Affrica (marw)

Rhanbarth yn Affrica yw **Canolbarth Affrica** sydd fel arfer yn cynnwys:

* Bwrwndi
* Gweriniaeth Canolbarth Affrica
* Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo
* Rwanda
* Tsiad

Isranbarth o'r Cenhedloedd Unedig yw **Canol Affrica**, sef y rhan o'r cyfandir i'r de o'r Sahara, i'r dwyrain o Orllewin Affrica, ond i'r gorllewin o'r Dyffryn Hollt Fawr . Yn ôl diffiniad y CU y naw gwlad sy'n perthyn i Ganol Affrica yw:

* Angola
* Camerŵn
* Gweriniaeth y Congo (Brazzaville)
* Gabon
* Gini Gyhydeddol
* Gweriniaeth Canolbarth Affrica
* Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo
* São Tomé a Príncipe
* Tsiad
# De Affrica (rhanbarth)

██ De Affrica (isranbarth CU)

██ daearyddol

██ Cymuned Datblygiad De Affrica (SADC)

*Mae'r erthygl hon am yr ardal ar gyfandir Affrica. Am y wlad o'r un enw, gweler De Affrica.*
Rhanbarth mwyaf deheuol cyfandir yr Affrig yw **De Affrica** neu **Affrica Ddeheuol**, sy'n cael ei diffinio yn ôl daearyddiaeth a gwleidyddiaeth. O fewn y rhanbarth ceir nifer o wledydd, yn cynnwys Gweriniaeth De Affrica, Simbabwe, Botswana a Namibia.

## Daearyddiaeth

Mae tir De Affrica yn amrywio o goedwigoedd a glaswelltiroedd i ddiffeithdir. Mae gan y rhanbarth ardaloedd iseldirol ac arfordirol, a mynyddoedd.

Yn nhermau nwyddau naturiol, mae gan yr ardal diemyntau a mwynau megis aur, platinwm ac wraniwm.
# Dwyrain Affrica

Dwyrain Affrica (isranbarth CU)      Cymuned Dwyrain Affrica      Ffederasiwn Canolbarth Affrica (marw)      daearyddol, yn cynnwys yr uchod
Rhanbarth mwyaf dwyreiniol cyfandir Affrica yw **Dwyrain Affrica** neu **Affrica Dwyreiniol**. Mae'r isranbarth Cenhedloedd Unedig yn cynnwys y gwledydd a'r tiriogaethau canlynol fel rhan o Affrica Dwyreiniol:

* Cenia, Tansanïa, a Wganda – hefyd yn aelodau Cymuned Dwyrain Affrica (EAC)
* Jibwti, Eritrea, Ethiopia, a Somalia – sef Corn Affrica
* Mosambic a Madagasgar – weithiau ystyrir fel rhan o Dde Affrica
* Malaŵi, Sambia, a Simbabwe – weithiau ystyrir fel rhan o Dde Affrica ac yn flaenorol yn Ffederasiwn Canolbarth Affrica
* Bwrwndi a Rwanda – weithiau ystyrir fel rhan o Ganolbarth Affrica
* Comoros, Mawrisiws, a Seychelles – gwledydd ynysoedd bach yng Nghefnfor India
* Réunion a Mayotte – tiriogaethau tramor Ffrengig hefyd yng Nghefnfor India

Yn ddaearyddol, mae'r Aifft a Swdan weithiau'n cael eu cynnwys yn y rhanbarth yma.

## Gweler hefyd

* Corn Affrica
# Gorllewin Affrica

Gorllewin Affrica (isranbarth CU)      Maghreb
Rhanbarth mwyaf gorllewinol cyfandir Affrica yw **Gorllewin Affrica** neu **Affrica Orllewinol** fel y'i gelwir weithiau. Yn ddaearwleidyddol, diffinnir y rhanbarth gan y Cenhedloedd Unedig fel y 16 gwlad canlynol:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Benin
* Bwrcina Ffaso
* Cabo Verde
* Arfordir Ifori
* Gambia
* Ghana
 | * Guinée
* Gini Bisaw
* Liberia
* Mali
* Mawritania
 | * Niger
* Nigeria
* Senegal
* Sierra Leone
* Togo
 |

Mae'r Maghreb, gair Arabeg sy'n golygu "gorllewinol", yn rhanbarth yng ngogledd-orllewin Affrica sy'n cynnwys Moroco ( a Gorllewin Sahara), Algeria, Tiwnisia, ac (weithiau) Libia *(gwelwch Gogledd Affrica)*. Nid yw'n cael ei hystyried yn rhan o Orllewin Affrica oherwydd gwahaniaethau sylweddol mewn iaith, diwylliant a hanes, er bod yr hen lwybrau masnach traws-Saharaaidd ac Islam, i ryw raddau, yn ddolen gyswllt rhwng y rhanbarthau hyn.

Mae'r isranbarth CU hefyd yn cynnwys ynys Sant Helena, tiriogaeth dramor Prydeinig yn ne'r Cefnfor Iwerydd.
# Gogledd Affrica

*(Gweler hefyd : Maghreb)*

 ██ Gogledd Affrica (isranbarth CU)

██ daearyddol

Rhanbarth mwyaf gogleddol cyfandir yr Affrig yw **Gogledd Affrica** neu **Affrica Gogleddol**. Mae'n cynnwys ardal y Maghreb.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Affrica**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Canolbarth America

Canolbarth America|  |
| Enghraifft o: | isgyfandir, ardal ddiwylliannol  |
| Poblogaeth | 180,095,918  |
| Rhan o | Yr Amerig  |
| Yn cynnwys | Belîs, Costa Rica, El Salfador, Gwatemala, Hondwras, Nicaragwa, Panamâ, Y Caribî  |
|  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/01tzh  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

**Canolbarth America**
Mae **Canolbarth America** yn rhanbarth ddaearyddol ar gyfandir yr Amerig sy'n gorwedd rhwng rhan ogleddol Gogledd America a De America. Mae'n gorwedd rhwng ffin ogleddol Gwatemala a ffin ogledd-orllewinol Colombia ac yn cynnwys tua 596,000 km² (230,000 milltir sgwâr) o dir. Mae'r tywydd yn drofaol ac mae'r rhanbarth yn dioddef corwyntoedd cryf weithiau.

Mae Canolbarth America yn cynnwys saith gwlad, o'r gogledd i'r de:

* Gwatemala
* Belîs
* Hondwras
* El Salfador
* Nicaragwa
* Costa Rica
* Panama

## Daearyddiaeth

Mae Canolbarth America yn rhanbarth fynyddig. Ceir nifer o losgfynyddoedd, yn cynnwys Tajumulco sy'n codi i 4210m (13,846'). Mae ei hardaloedd arfordirol yn ffrwythlon a thyfir nifer o gnydau, er enghraifft bananas, coffi a coco.
Mae'r rhan fwyaf o'r trigolion o dras gymysg Ewropeiaidd a brodorol.

## Hanes

Cyn ymddangosiad yr Ewropeiaid cyntaf bu rhannau o Ganolbarth America yn gartref i wareiddiaid brodorol hynod, er enhgraifft penrhyn Yucatan. Syrthiodd y tir i feddiant Sbaen (ac eithrio Belîs ac ambell fan arall). Yn gynnar yn y 19g cafodd gwledydd y rhanbarth annibyniaeth ar Sbaen a ffurfiodd Costa Rica, El Salfador, Gwatemala, Hondwras a Nicaragwa Cynghrair Canolbarth America (neu 'Taleithiau Unedig Canolbarth America') (1823 - 1838). Yn 1960 ffurfiodd y gwledydd hyn Marchnad Gyffredin Canolbarth America.

Wiciadur
Chwiliwch am Canolbarth America
yn Wiciadur.
# Yr Amerig

Map o'r byd yn dangos yr Amerig
Tiroedd yr hemisffer gorllewinol, sef Gogledd America, De America, a'u ynysoedd a rhanbarthau cysylltiedig, yw **yr Amerig**.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ddaearyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Y Caribî

Map o'r byd yn dangos **y Caribî**:

|  |
| --- |
|  glas = Môr y Caribî gwyrdd = India'r Gorllewin  |

Rhanbarth o'r Amerig sy'n cynnwys Môr y Caribî, ei ynysoedd, a'r arfordiroedd cyfagos yw'r **Caribî** (Ffrangeg: *Caraïbe*, *Antilles*; Iseldireg: *Cariben*, *Caraïben*, *Antillen*; Saesneg: *Caribbean*; Sbaeneg: *Caribe*). Lleolir yn ne-ddwyrain Gogledd America, i ddwyrain Canolbarth America, ac i ogledd-orllewin De America.

Mae'r ardal, a leolir yn bennaf ar y Blât Garibïaidd, yn cynnwys mwy na 7000 o ynysoedd, ynysigiau, riffiau, a chaion. Mae **India'r Gorllewin** yn cynnwys yr Antilles, a rannir yn Antilles Fwyaf sy'n arffinio'r môr ar y gogledd ac Antilles Leiaf ar y de a'r dwyrain (yn cynnwys Antilles Gysgodol), a'r Bahamas. Lleolir Bermiwda ymhellach yng ngogledd Môr yr Iwerydd, ond mae'n rhan o India'r Gorllewin.

Yn ddaearwleidyddol, ystyrir India'r Gorllewin fel isranbarth o Ogledd America a rhannir yn 28 o diriogaethau yn cynnwys gwladwriaethau sofranaidd, adrannau tramor, a tiriogaethau dibynnol. Rhwng 1958 a 1962, bu wladwriaeth o'r enw Ffederasiwn India'r Gorllewin oedd yn cynnwys deg tiriogaeth Caribïaidd Saesneg.
# Canolbarth Asia

Canolbarth Asia| Enghraifft o: | rhanbarth, ardal ddiwylliannol  |
| Poblogaeth | 80,072,970  |
| Rhan o | Asia  |
| Yn cynnwys | Casachstan, Cirgistan, Tajicistan, Tyrcmenistan, Wsbecistan  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/01z5y  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Canolbarth Asia
Rhanbarth tirgaeedig eang yn Asia yw **Canolbarth Asia**.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ddaearyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# De Asia

De Asia| Math | rhanbarth  |
|  |
| Poblogaeth | 2,027,722,296  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Asia, Asia-Cefnfor Tawel  |
| Gwlad | Affganistan, Bangladesh, Bhwtan, India, Maldives, Nepal, Pacistan, Sri Lanca  |
| Gerllaw | Bae Bengal  |
| Yn ffinio gyda | Canolbarth Asia, Dwyrain Asia, De-ddwyrain Asia, De-orllewin Asia  |
| Cyfesurynnau | 26.9°N 72.2°E  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Rhanbarth deheuol cyfandir Asia yw **De Asia** sy'n cynnwys y gwledydd i dde'r Himalaya, ac yn ôl rhai diffiniadau y gwledydd cyfagos yn y gorllewin a'r dwyrain. Yn dopograffaidd fe'i dominyddir gan Blât India, sef isgyfandir India i dde'r Himalaya a'r Hindu Kush. Mae De Asia yn ffinio â Gorllewin Asia i'r gorllewin, Canolbarth Asia i'r gogledd, Dwyrain Asia (Tsieina) i'r gogledd, De Ddwyrain Asia i'r dwyrain, a Chefnfor India i'r de. Yn ôl y Cenhedloedd Unedig mae'r rhanbarth yn cynnwys Affganistan, Bangladesh, Bhwtan, India, Iran, Maldives, Nepal, Pacistan, a Sri Lanca. Weithiau cynhwysir Myanmar a Tibet.

De Asia
## Cyfeiriadau
# De-ddwyrain Asia

dde
Rhanbarth daearyddol yn Asia yw **De-ddwyrain Asia**. Mae'n cynnwys rhan o dir mawr Asia a rhai miloedd o ynysoedd. Mae gwledydd De-ddwyrain Asia fel a ganlyn:

* Brwnei
* Cambodia
* Y Philipinau
* Indonesia
* Laos
* Maleisia
* Myanmar
* Dwyrain Timor
* Singapôr
* Gwlad Tai
* Fietnam

Mae gan y rhanbarth arwynebedd o tua 4 miliwn km² a phoblogaeth o dros 550 miliwn. O'r rhain, mae un rhan o bump (110 milwn) yn byw ar ynys Jawa, sy'n rhan o Indonesia.

## Gweler hefyd

* ASEAN
# Dwyrain Asia

Dwyrain Asia yn ôl y diffiniad arferol mewn gwyrdd tywyll, yn ôl y diffiniad ehangaf mewn gwyrdd golau
Un o ranbarthau daearyddol cyfandir Asia yw **Dwyrain Asia**. Mae gan y rhanbarth (fel y'i diffinnir yn gyffredinol) arwynebedd o 6,640,000 km². Mae'n cynnwys y gwledydd canlynol:

* Gweriniaeth Pobl Tsieina (yn cynnwys Hong Cong a Macau)
* Taiwan
* Gogledd Corea
* De Corea
* Japan
* Mongolia

Yn wleidyddol, gall y term gynnwys Sinkiang, Qinghai a Tibet, sydd wedi eu hymgorffori yng Ngweriniaeth Pobl Tsieina. Gall Siberia weithiau gael ei gynnwys yn Nwyrain Asia, ond fel rheol mae'n ffurfio Gogledd Asia.
# Gogledd Asia

Lleoliad Gogledd Asia (glas)
Un o ranbarthau daearyddol Asia yw **Gogledd Asia**. Mae'n cynnwys y rhan Asiaidd o Rwsia (rhan Rwsaidd Siberia a Dwyrain Pell Rwsia), a Mongolia. Yn Siapan, cyfeirir at y rhanbarth fel **Gogledd-ddwyrain Asia**.

Mae'r rhanbarth yn ymestyn o fynyddoedd yr Wral hyd at Ddwyrain Pell Rwsia ar y Cefnfor Tawel, gyda'r mynyddoedd uchaf yn y de a'r dwyrain.

## Gweler hefyd

* Gwastadedd Gorllewin Siberia

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Asia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Canolbarth Ewrop

Canolbarth Ewrop| Enghraifft o: | rhanbarth  |
| Rhan o | Ewrop  |
| Yn cynnwys | Awstria, Yr Almaen, Gwlad Pwyl, Tsiecia, Slofacia, Y Swistir, Hwngari, Gwlad Belg, Liechtenstein, Lwcsembwrg, Denmarc, Ffrainc, Gweriniaeth Iwerddon, Yr Iseldiroedd, y Deyrnas Unedig, Slofenia  |
|  |
| Dynodwyr |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Canolbarth Ewrop
Term cyffredinol sy'n cyfeirio at y rhanbarth daearwleidyddol sy'n cyfansoddi ardal ganol cyfandir Ewrop yw **Canolbarth Ewrop**. Er ei fod yn derm cyffredin iawn mae nifer o ddiffiniadau amrywiol amdano.

Er fod amrywiol ddiffiniadau, ystyrir fel rheol mai'r ffin yn y gorllewin yw'r ffin â Ffrainc, yr Iseldiroedd a Gwlad Belg; yn y gogledd y ffin â Denmarc, yn y de â'r Eidal ac yn y dwyrain â gwledydd yr Eglwys Uniongred ac Islam.

Yn ôl y diffiniad yma, mae Canolbarth Ewrop yn cynnwys Yr Almaen, Awstria, Gwlad Pwyl, Y Swistir, Liechtenstein, Y Weriniaeth Tsiec, Slofacia a Hwngari.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Ewrop**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Awstralasia

Awstralasia| Enghraifft o: | rhanbarth  |
| Rhan o | Oceania  |
| Yn cynnwys | Awstralia, Seland Newydd, Melanesia, Gini Newydd, Awstralia a Seland Newydd  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Enw brodorol | Australasia  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0sy4n  |
| Quora | Australasia  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Map o'r byd yn dangos Awstralasia
Term amrywiol a ddefnyddir i ddisgrifio rhanbarth yn Oceania yw **Awstralasia** – mae fel arfer yn cyfeirio at Awstralia, Seland Newydd, ac ynysoedd cyfagos yn y Cefnfor Tawel.

Bathwyd y term gan Charles de Brosses yn *Histoire des navigations aux terres australes* (1756). Daw o'r gair Lladin am "i de Asia" a nododd Brosses y gwahaniaeth rhwng y rhanbarth â Pholynesia (i'r dwyrain) a de ddwyrain y Cefnfor Tawel (*Magellanica*); mae hefyd yn wahanol i Ficronesia (i'r gogledd ddwyrain).

## Daearyddiaeth ddynol

Yn ddaearwleidyddol, defnyddir Awstralasia weithiau fel term am Awstralia a Seland Newydd yn unig. Mae yna nifer o gyfundrefnau gydag enwau sydd wedi'u rhagddodi â "Y Gymdeithas Awstralasiaidd ar gyfer" (*Australasian Society for*) sydd wedi'u cyfyngu i Awstralia a Seland Newydd.

Baner Awstralasia am y Gemau Olympaidd
Yn y gorffennol, mae Awstralasia wedi cael ei ddefnyddio fel enw ar gyfer timau chwaraeon cyfunol Awstralia/Seland Newydd. Mae enghreiffitau'n cynnwys tennis rhwng 1905 ac 1913, pan cyfunodd Awstralia a Seland Newydd eu goreuon i gystadlu yng Nghwpan Davis (ac ennillon nhw yn 1907, 1908, 1909 ac 1911), ac yng Ngemau Olympaidd 1908 ac 1912.

Yn gyffredinol mae anthroploegwyr, er yn anghytuno ar fanylion, yn cefnogi theorïau sy'n priodoli tarddiad de ddwyreiniol Asiaidd am frodorion ynysoedd Awstralasia ac isranbarthau cyfagos.

## Gweler hefyd

* Awstralia (cyfandir)
* Awstralia a Seland Newydd
* Cysylltiadau Awstralia-Seland Newydd
* Oceania
* Oceania (terminoleg)
* Ynysoedd y Cefnfor Tawel

## Dolenni allanol

* BBC Cymru'r Byd — Tramor – Awstralasia

 **Gwledydd a thiriogaethau Oceania**[cuddio]

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Awstralia** |
Awstralia · Ynys Norfolk · Ynys y Nadolig · Ynysoedd Cocos

 |
|  | **Melanesia** |
Caledonia Newydd · Fanwatw · Ffiji · Papwa Gini Newydd · Ynysoedd Solomon

 |
|  | **Micronesia** |
Ciribas · Gwam · Nawrw · Palaw · Taleithiau Ffederal Micronesia · Ynysoedd Gogledd Mariana · Ynysoedd Marshall

 |
|  | **Polynesia** |
Niue · Polynesia Ffrengig · Samoa · Samoa America · Seland Newydd · Tocelaw · Tonga · Twfalw · Wallis a Futuna · Ynys Clipperton · Ynysoedd Cook · Ynysoedd Pitcairn

 |
# Melanesia

Melanesia| Math | rhanbarth, grŵp, ardal ddiwylliannol  |
|  |
| Poblogaeth | 11,122,989  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Oceania Ynysig, Oceania  |
| Gwlad | Ffiji, Ynysoedd Solomon, Papwa Gini Newydd, Fanwatw, Ffrainc, Indonesia  |
| Gerllaw | Y Cefnfor Tawel  |
| Yn ffinio gyda | De-ddwyrain Asia  |
| Cyfesurynnau | 9°S 161°E  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

**Melanesia**: un o dri rhanbarth mawr Oceania (gyda Polynesia a Micronesia).

Map o Melanesia
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Oceania**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
 **Gwledydd a thiriogaethau Oceania**[cuddio]

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Awstralia** |
Awstralia · Ynys Norfolk · Ynys y Nadolig · Ynysoedd Cocos

 |
|  | **Melanesia** |
Caledonia Newydd · Fanwatw · Ffiji · Papwa Gini Newydd · Ynysoedd Solomon

 |
|  | **Micronesia** |
Ciribas · Gwam · Nawrw · Palaw · Taleithiau Ffederal Micronesia · Ynysoedd Gogledd Mariana · Ynysoedd Marshall

 |
|  | **Polynesia** |
Niue · Polynesia Ffrengig · Samoa · Samoa America · Seland Newydd · Tocelaw · Tonga · Twfalw · Wallis a Futuna · Ynys Clipperton · Ynysoedd Cook · Ynysoedd Pitcairn

 |