Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Christopher Martin-Jenkins

| Christopher Martin-Jenkins |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Christopher Dennis Alexander Martin  20 Ionawr 1945  Peterborough  |
| Bu farw | 1 Ionawr 2013  Rudgwick  |
| Dinasyddiaeth | y Deyrnas Unedig  |
| *Alma mater* | * Coleg Marlborough
* Coleg Fitzwilliam
* Prifysgol Caergrawnt
 |
| Galwedigaeth | newyddiadurwr, cyflwynydd chwaraeon, hunangofiannydd, darlledwr, ysgrifennwr  |
| Cyflogwr | * BBC
 |
| Gwobr/au | MBE  |
| Chwaraeon |

Arlywydd y Clwb Criced Marylebone (MCC) a chyflwynydd y rhaglen radio *Test Match Special* oedd **Christopher Dennis Alexander Martin-Jenkins, MBE**, neu **CMJ** (20 Ionawr 1945 – 1 Ionawr 2013).

Cafodd ei addysg yn Ysgol Marlborough ac yng Ngholeg Fitzwilliam, Caergrawnt

Awdur *The Complete Who's Who of Test Cricketers* oedd ef.
# Jeffrey Epstein

| Jeffrey Epstein |
| --- |
|  |
| Ffugenw | Marius Robert Fortelni  |
| Ganwyd | 20 Ionawr 1953  Brooklyn, Dinas Efrog Newydd  |
| Bu farw | 10 Awst 2019  o crogi  Metropolitan Correctional Center, New York City, Dinas Efrog Newydd  |
| Man preswyl | Little Saint James, Palm Beach, Herbert N. Straus House, Rancho de San Rafael, Sea Gate  |
| Dinasyddiaeth | Unol Daleithiau America  |
| *Alma mater* | * Sefydliad Cyrsiau'r Gwyddorau Mathemategol
* Cooper Union
* Lafayette High School
 |
| Galwedigaeth | athro, bancwr buddsoddi, human trafficker, ariannwr, masnachwr, banciwr  |
| Swydd | cadeirydd, trustee, trustee  |
| Cyflogwr | * Dalton School
* Jeffrey Epstein VI Foundation
* Towers Financial Corporation
* Wexner Foundation
* Bear Stearns
 |
| Adnabyddus am | Financial Trust Company  |
| Tad | Seymour G. Epstein  |
| Mam | Pauline Epstein  |
| Partner | Ghislaine Maxwell, Stacey Williams, Eva Andersson-Dubin, Karyna Shuliak  |
| llofnod |
|  |

Ariannwr o'r Unol Daleithiau oedd **Jeffrey Edward Epstein** (20 Ionawr 1953 – 10 Awst 2019) a gafwyd yn euog o droseddau rhyw yn erbyn plant. Dechreuodd ei yrfa yn y byd ariannol gyda'r banc buddsoddi Bear Stearns, cyn iddo sefydlu cwmni ei hunan, J. Epstein & Co. Cafwyd yn euog o droseddau rhyw yn 2008 am reoli criw o buteiniaid dan oed a gawsant eu gorfodi i gael cyfathrach rywiol â phobl uchel eu statws yng nghylchoedd arianneg, gwleidyddiaeth, a diwylliant.

Dechreuodd ymchwiliad gan heddlu Palm Beach, yn 2005 wedi i Epstein gael ei gyhuddo o gyffwrdd merch 14 oed mewn modd rhywiol. Fe blediodd yn euog ac yn 2008 fe'i dyfarnwyd yn euog gan lys taleithiol yn nhalaith Florida o lithio putain ac o gaffael merch dan 18 oed i buteinio. Yn sgil bargen ei ble, bwriodd 13 mis dan glo gyda chaniatâd i adael y ddalfa i weithio. Cydnabuwyd 36 o ferched, yr ieuangaf ohonynt yn 14 oed, yn ddioddefwyr yn ôl yr awdurdodau ffederal. Yn ogystal, mae Epstein wedi ei gyhuddo gan nifer o unigolion o ddal menywod a merched dan oed yn gaethweision rhyw.

Arestiwyd Epstein unwaith eto ar 6 Gorffennaf 2019 ar gyhuddiadau ffederal o fasnachu plant dan oed am ryw yn nhaleithiau Florida ac Efrog Newydd.

Bu farw ar 10 Awst 2019, wedi crogi ei hunan yn ei gell mewn carchar ym Manhattan, yn ôl y sôn. Tair wythnos ynghynt, cafwyd hyd i Epstein yn anymwybodol yn y ddalfa gydag anafiadau i'w wddf, a phenderfynwyd ei wylio'n gyson am chwe diwrnod i atal hunanladdiad. Daeth y cyfnod hwnnw o wyliadwriaeth i ben deuddeng niwrnod cyn ei farwolaeth. Wedi awtopsi ar 11 Awst, datganodd swyddfa archwiliwr meddygol Dinas Efrog Newydd bod angen rhagor o wybodaeth cyn pennu achos y farwolaeth, ond hunanladdiad ydy'r rhagdybiaeth. Mynegodd nifer o bobl ddrwgdybiaeth o'r stori honno, a bu ymchwiliad ffederal ar y gweill i farwolaeth Epstein.

Ar 19 Tachwedd 2019 cyhuddwyd y gwarchodwyr carchar Michael Thomas a Tova Noel, gan erlynwyr ffederal yn Efrog Newydd, o ffugio cofnodion a chynllwynio. Roedd recordiad fideo o'r carchar yn datgelu fod Epstein wedi bod yn ei gell am wyth awr heb neb yn ei wylio, yn groes i reolau, cyn cael ei ganfod yn farw.

## Cyfeiriadau
# 1954

19g - **20g** - 21g

1900au 1910au 1920au 1930au 1940au - **1950au** - 1960au 1970au 1980au 1990au 2000au

1949 1950 1951 1952 1953 - **1954** - 1955 1956 1957 1958 1959

---

## Digwyddiadau

* 14 Ionawr - Priodas Marilyn Monroe a Joe DiMaggio.
* 25 Chwefror - Mae Gamal Abdel Nasser yn dod prif weinidog yr Aifft.
* 13 Mawrth – 7 Mai - Brwydr Dien Bien Phu
* 1 Tachwedd - Dechreuad y Rhyfel Algeria
* 4 Rhagfyr - Agoriad y Burger King cyntaf, yn Miami, Florida.

## Genedigaethau

* 6 Ionawr - Anthony Minghella, cyfarwyddwr ffilm (m. 2008)
* 29 Ionawr - Oprah Winfrey, cyflwynydd teledu
* 18 Chwefror - John Travolta, actor
* 26 Mawrth - Dewi Llwyd, darlledwr
* 7 Ebrill - Jackie Chan, actor
* 19 Ebrill - Jon Owen Jones, gwleidydd
* 23 Ebrill - Michael Moore, cyfarwyddwr ffilm
* 16 Awst
	+ James Cameron, cyfarwyddwr, cynhyrchydd a sgriptiwr
	+ George Galloway, gwleidydd
* 21 Medi - Shinzo Abe, prif weinidog Japan (m. 2022)
* 23 Medi - Cherie Booth, bargyfreithwraig a gwraig Tony Blair
* 19 Hydref - Ken Stott, actor
* 23 Hydref - Ang Lee, cyfarwyddwr ffilm
* 24 Hydref
	+ Thomas Mulcair, gwleidydd
	+ Malcolm Turnbull, Prif Weinidog Awstralia
* 1 Tachwedd - Katie Curtis, seiclwr

## Marwolaethau

* 6 Mai - J. J. Williams, bardd, 84
* 19 Mai - Charles Ives, cyfansoddwr
* 7 Mehefin - Alan Turing, mathemategydd, 41
* 10 Gorffennaf - Jack Anthony, joci, 64
* 13 Gorffennaf - Frida Kahlo, arlunydd, 47
* 3 Awst - Colette, nofelydd, 81
* 29 Medi - William John Gruffydd, awdur, 73
* 1 Tachwedd - Judy Marks, awdures
* 3 Tachwedd - Henri Matisse, arlunydd, 84
* 28 Tachwedd - Enrico Fermi, ffisegydd, 53

## Y celfyddydau

### Ffilmiau

* *Doctor in the House*, gyda Donald Houston
* *On the Waterfront*, gyda Marlon Brando
* *Saith Samurai*
* *Godzilla*

### Llyfrau

* Dannie Abse - *Ash on a Young Man's Sleeve*
* Kingsley Amis -*Lucky Jim*
* Driss Chraïbi - *Le passé simple*
* Margiad Evans - *The Nightingale Silenced*
* Dylan Thomas - *Quite Early One Morning*

### Cerddoriaeth

* "Misty" gan Johnny Burke ac Erroll Garner
* Alun Hoddinott - Concerto i Glarinét
* Daniel Jones - Symffoni rhif 4

## Eisteddfod Genedlaethol (Ystradgynlais)

* **Cadair:** John Evans
* **Coron:** E. Llwyd Williams
* **Medal Ryddiaeth:** O. E. Roberts, *Y Gor o Ystradgynlais*

## Gwobrau Nobel

* **Ffiseg:** Max Born a Walther Bothe
* **Cemeg:** Linus Pauling
* **Meddygaeth:** John Franklin Enders, Thomas Huckle Weller a Frederick Chapman Robbins
* **Llenyddiaeth:** Ernest Hemingway
* **Heddwch:** Swyddfa yr Uwch-Comisiynydd y Cenhedloedd Unedig am Ffoaduriaid

## Cyfeiriadau
# Ken Page

| Ken Page |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 20 Ionawr 1954  St. Louis  |
| Bu farw | 30 Medi 2024  St. Louis  |
| Dinasyddiaeth | Unol Daleithiau America  |
| *Alma mater* | * Prifysgol Fontbonne
* Bishop DuBourg High School
 |
| Galwedigaeth | actor, canwr, dawnsiwr, actor llais, digrifwr, actor teledu, perfformiwr cabaret  |
| Gwobr/au | Gwobr y 'Theatre World'  |

Actor, cynhyrchydd, sgriptiwr a seren deledu o'r Unol Daleithiau yw **Kenneth "Ken" Page** (ganwyd 20 Ionawr 1954 a bu farw 30 Medi 2024).

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Unol Daleithiau America**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Bill Maher

| Bill Maher |
| --- |
|  |
| Ganwyd | William Maher  20 Ionawr 1956  Dinas Efrog Newydd  |
| Man preswyl | River Vale  |
| Dinasyddiaeth | Unol Daleithiau America  |
| *Alma mater* | * Prifysgol Cornell
* Pascack Hills High School
 |
| Galwedigaeth | digrifwr, cyflwynydd teledu, sgriptiwr, actor, newyddiadurwr, cynhyrchydd ffilm, cynhyrchydd teledu  |
| Cyflogwr | * Catch a Rising Star
 |
| Adnabyddus am | Politically Incorrect, Real Time with Bill Maher, Club Random, True Story: A Novel, When You Ride Alone You Ride with bin Laden, New Rules, The New New Rules, Religulous  |
| Prif ddylanwad | Lenny Bruce, Steve Allen, Johnny Carson, Robert Klein, George Carlin  |
| Mudiad | hawliau anifeiliaid, decriminalization of non-medical cannabis in the United States  |
| Partner | Karrine Steffans, Cara Santa Maria, Anjulie  |
| Gwobr/au | Gwobr Richard Dawkins, Seren ar Rodfa Enwogion Hollywood, Hugh M. Hefner First Amendment Award, Primetime Emmy Award for Outstanding Hosted Nonfiction Series or Special, Gwobr Mark Twain am Hiwmor Americanaidd  |
| Gwefan |   |

Digrifwr ar ei sefyll, cyflwynydd teledu, sylwebydd gwleidyddol, awdur ac actor o Americanwr yw **William "Bill" Maher, Jr.** (ganwyd 20 Ionawr 1956). Mae'n cyflwyno'r sioe *Real Time with Bill Maher* ar HBO, ac ynghynt cyflwynodd sioe sgwrs debyg o'r enw *Politically Incorrect* ar Comedy Central ac ABC. Ymysg y pynciau mae'n beirniadu mae crefydd, gwleidyddiaeth, cywirdeb gwleidyddol, gwrthddeallaeth, a'r cyfryngau torfol.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Unol Daleithiau America**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Nicky Wire

| Nicky Wire |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 20 Ionawr 1969  Coed-duon  |
| Man preswyl | Casnewydd  |
| Label recordio | Columbia Records  |
| Dinasyddiaeth |  Cymru |
| *Alma mater* | * Prifysgol Abertawe
* Ysgol Gyfun Oakdale
 |
| Galwedigaeth | canwr, cyfansoddwr caneuon, pianydd, cerddor, cyfansoddwr  |
| Arddull | roc amgen  |
| Math o lais | bariton  |
| Gwefan |   |

Chwaraewr bas band roc o Gymru Manic Street Preachers yw **Nicholas Allen Jones** neu **Nicky Wire** (ganwyd 20 Ionawr 1969). Ar adegau mae'n sgwennu geiriau'r caneuon ac yn canu. Mae Nicky yn frawd ieuenga'r bardd Patrick Jones.

Cafodd dreialon i glybiau pêl-droed gyda Tottenham Hotspur ac Arsenal, ond rhwystrwyd ef gan broblemau gyda'i ben-glin. Safodd arholiadau Lefel A mewn gwleidyddiaeth a chyfraith. Astudiodd ym Mhrifysgol Abertawe lle graddiodd mewn gwleidyddiaeth a chafodd waith yn y Swyddfa Dramor.

### Albymau solo

* *I Killed The Zeitgeist* (2006) - #130

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Gymru**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Janey Godley

| Janey Godley |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Jane Godley Currie  20 Ionawr 1961  Glasgow  |
| Bu farw | 2 Tachwedd 2024  Glasgow  |
| Dinasyddiaeth |  Yr Alban |
| *Alma mater* | * Eastbank Academy
 |
| Galwedigaeth | digrifwr, hunangofiannydd, digrifwr stand-yp, blogiwr  |
| Priod | Sean Storrie  |
| Plant | Ashley Storrie  |
| Gwefan |   |

Digrifwr stand-yp, actores, awdur ac actifydd gwleidyddol o'r Alban oedd **Janey Godley** (ganwyd **Jane Godley Currie**; 20 Ionawr 1961 – 2 Tachwedd 2024). Dechreuodd ei gyrfa fel comediwr ym 1994, ac enillodd amryw o wobrau am ei chomedi yn y 2000au.

Cafodd Godley ei geni yn Campsie, Dwyrain Swydd Dunbarton, yr ieuengaf o bedwar o blant a aned i Annie a Jim Currie. Cafodd ei magu ar Kenmore Street yn Shettleston, Glasgow, a mynychodd Academi Eastbank. Gadawodd Godley yr ysgol yn 16 oed heb unrhyw gymwysterau. Roedd ei rhieni yn alcoholigion

Priododd Godley Sean Storrie ym 1980. Roedd e'n aelod o deulu gangster o Glasgow.

Bu farw Godley o ganser yr ofari yn Hosbis Tywysog a Thywysoges Cymru yn Glasgow, ar 2 Tachwedd 2024, yn 63 oed. Talodd cyn Brif Weinidog yr Alban Nicola Sturgeon deyrnged iddi.

## Llyfrau

* *Handstands in the Dark* (2005)
* *Frank Get the Door!* (2020)
* *Nothing Left Unsaid* (2022)

## Cyfeiriadau
# Stephen Crabb

| Y Gwir Anrhydeddus Stephen Crabb |
| --- |
|  |
| Ysgrifennydd Gwladol dros Waith a Phensiynau
 |
| **Yn ei swydd** 19 Mawrth 2016 – 14 Gorffennaf 2016
 |
| Prif Weinidog | David Cameron
 |
| Rhagflaenydd | Iain Duncan Smith
 |
| Ysgrifennydd Gwladol Cymru
 |
| **Yn ei swydd** 15 Gorffennaf 2014 – 19 Mawrth 2016
 |
| Prif Weinidog | David Cameron
 |
| Rhagflaenydd | David Jones
 |
| Olynydd | Alun Cairns
 |
| Gweinidog Swyddfa Cymru
 |
| **Yn ei swydd** 4 Medi 2012 – 15 Gorffennaf 2014
 |
| Prif Weinidog | David Cameron
 |
| Rhagflaenydd | David Jones
 |
| Olynydd | Alun Cairns
 |
| Aelod Seneddol dros y Preseli
 |
| **Yn ei swydd** |
| **Dechrau** 5 Mai 2005
 |
| Rhagflaenydd | Jackie Lawrence
 |
| Mwyafrif
 | 4,605 (11.6%)
 |
| Manylion personol
 |
| Ganwyd
 |  (1973-01-20) 20 Ionawr 1973 Inverness, Yr Alban
 |
| Plaid wleidyddol
 | Blaid Geidwadol
 |
| Gŵr neu wraig
 | Béatrice Monnier
 |
| Plant
 | 2
 |
| Alma mater
 | Prifysgol Bryste Ysgol Fusnes Llundain
 |
| Gwefan
 | Gwefan swyddogol
 |

Gwleidydd Cymreig ac aelod o'r Blaid Geidwadol yw **Stephen Crabb** (ganwyd 20 Ionawr 1973). Bu'n cynrychioli etholaeth Preseli Penfro fel Aelod Seneddol yn Nhŷ'r Cyffredin San Steffan rhwng 2005 a 2024. Rroedd yn Ysgrifennydd Gwladol Cymru rhwng Gorffennaf 2014 a Mawrth 2015.

Ym Mai 2009 hawliodd £8,049 am ei ail gartref gan ei wario ar fflat yn Llundain. Gwerthodd hwnnw am elw a hawliodd gostau am gartref roedd yn ei brynnu ym Mhenfro. Nododd mai ei brif gartref oedd ystafell yn nhŷ cyfaill iddo.

## Magwraeth

Ganwyd Crabb yn Inverness, yr Alban gydag un rhiant yn Albanwr a'r llall yn Gymraes. Magwyd ef a'i ddau frawd gan ei fam ar ystâd o dai cyngor ym Mhenfro.

## Gyrfa

Ym Mhrifysgol Bryste y cyfarfu a'i wraig Béatrice. ac oddi yno aeth i Ysgol Fusnes Llundain ble y graddiodd gydag MBA. Yr un pryd, astudiodd Ffrangeg gyda'r Brifysgol Agored.

Wedi iddo adael Prifysgol Bryste, cychwynodd weithio i elusen *National Council for Voluntary Youth Services* gan weithio'n rhan amser fel gweithiwr ieuenctid yn ne Llundain. Yn 1998 cychwynodd weithio yn y *London Chamber of Commerce* gan gael ei benodi i swydd ymgynghorydd marchnata yn 2002.

Ymgeisodd am swydd arweinydd y Blaid Geidwadol yn Mehefin 2016 gan dynnu allan er mwyn cefnogi Theresa May pan ddaeth yn amlwg nad oedd am gael y pleidleisiau angenrheidiol. Ar 14 Gorffennaf 2016 wrth i'r prif weinidog newydd Theresa May ad-drefnu'r cabinet, fe ymddiswyddodd fel Ysgrifennydd Gwaith a Phensiynau "er lles ei deulu" yn dilyn adroddiadau papur newydd am ei fywyd personol yn yr wythnosau cynt.

## Cyfeiriadau
# Zac Goldsmith

| Zac Goldsmith |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 20 Ionawr 1975  Westminster  |
| Dinasyddiaeth | y Deyrnas Unedig  |
| *Alma mater* | * Coleg Eton
* Cambridge Centre for Sixth-form Studies
* Hawtreys
* King's House School
* The Mall School
 |
| Galwedigaeth | gwleidydd, golygydd, newyddiadurwr, ysgrifennwr, ecolegydd  |
| Swydd | Aelod o Senedd 57 y Deyrnas Unedig, Aelod o Senedd 56 y Deyrnas Unedig, Aelod o Senedd 55 y Deyrnas Unedig, Aelod o Dŷ'r Arglwyddi, Minister of State for Pacific and the Environment, Minister of State for Overseas Territories, Commonwealth, Energy, Climate and Environment  |
| Plaid Wleidyddol | y Blaid Geidwadol  |
| Tad | James Goldsmith  |
| Mam | Annabel Goldsmith  |
| Priod | Sheherazade Goldsmith, Alice Rothschild, Hermione Kisty Fleming  |
| Plant | Uma Goldsmith, Thyra Goldsmith, James Goldsmith, Dolly Goldsmith, Max Goldsmith, Edie Goldsmith  |
| Gwefan |   |

Gwleidydd Ceidwadol o Loegr yw **Frank Zacharias Robin "Zac" Goldsmith** (ganwyd 20 Ionawr 1975).

Fe'i ganwyd yn Llundain, yn fab i'r dyn busnes a biliwnydd Syr James Goldsmith, ac Annabel Vane-Tempest-Stewart, merch i'r 8fed Ardalydd Londonderry. Addysgwyd yng Ngholeg Eton (a fe'i diarddelwyd o achos cyffuriau) a'r Cambridge Centre for Sixth-form Studies.

Roedd yn aelod Seneddol dros Richmond Park (ger Llundain) rhwng 2010 a 2016 fel aelod y blaid Ceidwadwyr, gyda mwyafrif o 23,015 yn 2015. Ymddiswyddodd o'r blaid a'i sedd yn San Steffan ym mis Hydref 2016 mewn protest am estyniad Maes Awyr Heathrow, a cheisiodd yn aflwyddiannus i gael ei ailethol i'r sedd yn yr is-etholiad fel ymgeisydd annibynnol. Fe'i etholwyd unwaith eto yn aelod seneddol Richmond Park yn etholiad brys Mehefin 2017.

Roedd yn ymgeisydd aflwyddiannus dros Faer Llundain ym mis Mai 2016.
# Ilian Stoyanov

**Ilian Stoyanov**
|  |
| Manylion Personol
 |
| **Enw llawn** | Ilian Stoyanov
 |
| **Dyddiad geni** |  (1977-01-20) 20 Ionawr 1977
 |
| **Man geni** | Kyustendil, Bwlgaria
 |
| Clybiau
 |
| **Blwyddyn** | **Clwb** | **Ymdd.\(Goliau)** |
| 1995-1996 1996-2000 2000-2004 2005-2007 2007-2010 2011
 | CSKA Sofia Levski Kyustendil Levski Sofia JEF United Chiba Sanfrecce Hiroshima Fagiano Okayama
 |  |
| Tîm Cenedlaethol
 |
| 1998-2010
 | Bwlgaria
 | 40 (0)
 |
| 1Ymddangosiadau a goliau mewn clybiau hŷn a gyfrodd tuag at y gyngrhair cartref yn unig .

\* Ymddangosiadau

 |

Pêl-droediwr o Bwlgaria yw **Ilian Stoyanov** (ganed 20 Ionawr 1977). Cafodd ei eni yn Kyustendil a chwaraeodd 40 gwaith dros ei wlad.

## Tîm Cenedlaethol

| Tîm cenedlaethol Bwlgaria
 |
| --- |
| Blwyddyn | Ymdd. | Goliau
 |
| 1998 | 2 | 0
 |
| 1999 | 5 | 0
 |
| 2000 | 4 | 0
 |
| 2001 | 2 | 0
 |
| 2002 | 1 | 0
 |
| 2003 | 5 | 0
 |
| 2004 | 9 | 0
 |
| 2005 | 3 | 0
 |
| 2006 | 0 | 0
 |
| 2007 | 0 | 0
 |
| 2008 | 0 | 0
 |
| 2009 | 6 | 0
 |
| 2010 | 3 | 0
 |
| Cyfanswm | 40 | 0
 |

## Dolenni Allanol

* Timau Pêl-droed Cenedlaethol
# Will Young

| Will Young |
| --- |
|  |
| Ganwyd | William Robert Young  20 Ionawr 1979  Wokingham  |
| Label recordio | 19 Recordings, Sony BMG  |
| Dinasyddiaeth | y Deyrnas Unedig  |
| *Alma mater* | * Prifysgol Caerwysg
* Coleg Wellington
* Horris Hill School
* Arts Educational Schools, Llundain
* d'Overbroeck's
 |
| Galwedigaeth | canwr, actor, actor llwyfan, actor ffilm, artist recordio, cyfansoddwr, cerddor  |
| Arddull | cerddoriaeth boblogaidd  |
| Gwefan |   |

Mae **William Robert Young** (ganed 20 Ionawr 1979) yn ganwr ac actor Seisnig. Daeth yn enwog yn 2002 ar ôl iddo ennill y gystadleuaeth canu ar y teledu *Pop Idol*. Parhaodd i weithio fel canwr ac fel actor.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Loegr**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# 1779

17g - **18g** - 19g

1720au 1730au 1740au 1750au 1760au - **1770au** - 1780au 1790au 1800au 1810au 1820au

1774 1775 1776 1777 1778 - **1779** - 1780 1781 1782 1783 1784

---

## Digwyddiadau

* 10 Mawrth - Cytundeb Aynalıkavak rhwng Twrci a Rwsia
* 22 Gorffennaf - Rhyfel Cartref America: Brwydr Minisink
* 13 Rhagfyr - Priodas Alexandre, Vicomte de Beauharnais a Joséphine Tascher.
* **Llyfrau**
	+ Friedrich Heinrich Jacobi - *Woldemar*
	+ Ignacy Krasicki - *Bajki i przypowieści*
* **Drama**
	+ Fanny Burney - *The Witlings*
	+ Gotthold Ephraim Lessing - *Nathan der Weise*
* **Cerddoriaeth**
	+ Johann Christian Bach - *Amadis de Gaule* (opera)

## Genedigaethau

* 5 Ionawr - Stephen Decatur
* 18 Ionawr - Peter Roget
* 15 Mawrth - William Lamb, Ail Is-Iarll Melbourne, Prif Weinidog Teyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon
* 28 Mai - Thomas Moore, bardd

## Marwolaethau

* 20 Ionawr - David Garrick, actor, 61
* 14 Chwefror - Capten James Cook, morwr a fforiwr, 50
* 11 Rhagfyr - Bridget Bevan (Madam Bevan), noddwr yr Ysgolion Cylchynol Cymreig, 81
# David Garrick

| David Garrick |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 19 Chwefror 1717  Henffordd  |
| Bu farw | 20 Ionawr 1779  Llundain  |
| Dinasyddiaeth | Teyrnas Prydain Fawr  |
| *Alma mater* | * King Edward VI School
* Sir Joseph Williamson's Mathematical School
 |
| Galwedigaeth | dramodydd, cynhyrchydd theatrig, ysgrifennwr, sgriptiwr, actor llwyfan, actor, actor-manager, rheolwr theatr  |
| Arddull | comedi Shakespearaidd  |
| Priod | Eva Marie Veigel  |
| Plant | Samuel Cautherley  |

Portread o David Garrick (1770) gan Thomas Gainsborough
Actor, dramodydd a chynhyrchydd dramâu o Loegr a ffrind i Dr Samuel Johnson oedd **David Garrick** (19 Chwefror 1717 – 20 Ionawr 1779). Cafodd ei eni yn Henffordd.

## Prif weithiau

* *Lethe: or, Aesop in the Shades* (1740)
* *The Lying Valet* (1741)
* *Miss in Her Teens; or, The Medley of Lovers* (1747)
* *Lilliput* (1756)
* *The Male Coquette; or, Seventeen Fifty Seven* (1757)
* *The Guardian* (1759)
* *Harlequin's Invasion* (1759)
* *The Enchanter; or, Love and Magic* (1760)
* *The Farmer's Return from London* (1762)
* *The Clandestine Marriage* (1766)
* *Neck or Nothing* (1766)
* *Cymon* (1767)
* *Linco's Travels* (1767)
* *A Peep Behind the Curtain, or The New Rehearsal* (1767)
* *The Jubilee* (1769)
* *The Irish Widow* (1772)
* *A Christmas Tale* (1773)
* *The Meeting of the Company; or, Bayes's Art of Acting* (1774)
* *Bon Ton; or, High Life Above Stairs* (1775)
* *The Theatrical Candidates* (1775)
* *May-Day; or, The Little Gypsy* (1775)

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **lenor** neu **awdur**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Loegr**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# 1900

18g - **19g** - 20g

1850au 1860au 1870au 1880au 1890au - **1900au** - 1910au 1920au 1930au 1940au 1950au

1895 1896 1897 1898 1899 - **1900** - 1901 1902 1903 1904 1905

---

## Digwyddiadau

* 24 Ionawr - Brwydr Spion Kop
* 14 Mai - Agoriad y Gemau Olympaidd ym Mharis
* 2 Hydref - Keir Hardy - yr Aelod Seneddol cyntaf ym Mhrydain yn cael ei ethol i'r Senedd - dros Ferthyr Tudful
* 26 Hydref Dechrau streic fawr chwarel y Penrhyn

## Genedigaethau

* 4 Chwefror - Jacques Prévert, bardd (m. 1977)
* 9 Chwefror - David Williams, hanesydd (m. 1978)
* 22 Chwefror - Luis Buñuel, cyfarwyddwr ffilm (m. 1983)
* 5 Ebrill - Spencer Tracy, seren ffilm (m. 1967)
* 19 Ebrill - Richard Hughes, nofelydd (m. 1976)
* 3 Mehefin - David Wynne, cyfansoddwr (m. 1983)
* 4 Awst - Elizabeth Bowes-Lyon, gwraig Siôr VI, brenin y Deyrnas Unedig (m. 2002)
* 1 Tachwedd - Eiluned Lewis, nofelydd, bardd a newyddiadurwraig (m. 1979)
* 2 Tachwedd - Tom Macdonald, newyddiadurwr a nofelydd (m. 1980)

## Marwolaethau

* 20 Ionawr - R. D. Blackmore, nofelydd, 74
* 22 Ionawr - David Edward Hughes, gwyddonydd, 68
* 22 Mawrth - Thomas Charles Edwards, ysgolhaig, 62
* 5 Mehefin - Stephen Crane, awdur, 28
* 19 Gorffennaf - Umberto I, brenin yr Eidal, 56
* 25 Awst - Friedrich Nietzsche, athronydd, 55
* 30 Tachwedd - Oscar Wilde, dramodydd, 46

## Y celfyddydau

### Llyfrau

* Joseph Conrad - *Lord Jim*
* Theodore Dreiser - *Sister Carrie*
* Owen Morgan Edwards - *Tro yn Llydaw*
* David Brynmor Jones a John Rhys – *The Welsh People*
* Allen Raine - *Garthowen*
* Ernest Rhys – *The Whistling Maid*
* Silyn Roberts a W. J. Gruffydd -*Telynegion*
* Bertrand Russell - *A Critical Exposition of the Philosophy of Leibniz*

### Drama

* Anton Chekhov — *Dyadya Vanya*
* August Strindberg — *Dödsdansen*

### Cerddoriaeth

* Gustave Charpentier - *Louise* (opera)
* Reinhold Glière - Symffoni rhif 1

## Eisteddfod Genedlaethol (Lerpwl)

* **Cadair:** John Owen Williams (Pedrog)
* **Coron:** J. T. Job
# Richard Doddridge Blackmore

| Richard Doddridge Blackmore |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 7 Mehefin 1825  Longworth  |
| Bu farw | 20 Ionawr 1900  Teddington  |
| Dinasyddiaeth | Teyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon  |
| Addysg | Meistr yn y Celfyddydau  |
| *Alma mater* | * Coleg Exeter
* Ysgol Blundell
 |
| Galwedigaeth | ysgrifennwr, nofelydd, rhyddieithwr, bardd, garddwr, tyfwr ffrwythau, bargyfreithiwr  |
| Adnabyddus am | Lorna Doone  |

**Richard Doddridge Blackmore** (neu **R. D. Blackmore**) (7 Mehefin 1825 -
20 Ionawr 1900) oedd yn nofelydd yn yr iaith Saesneg a aned yn Longworth, Swydd Rydychen.

Roedd yn gyfaill i'r teulu Knight o Forgannwg; nai y Parch. H. H. Knight o Gastell-nedd oedd ef.

## Llyfryddiaeth ddethol

* *Lorna Doone* (1869)
* *Clara Vaughan* (1864)
* *The Maid of Sker* (Y Ferch o'r Sger)
* *Alice Lorraine*

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Loegr**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*