Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Richard Harris

| Richard Harris |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Richard St John Harris  1 Hydref 1930  Limerick  |
| Bu farw | 25 Hydref 2002  o Hodgkin lymphoma  University College Hospital  |
| Man preswyl | Swydd Limerick, Llundain, The Tower House, Savoy Hotel  |
| Label recordio | Dunhill Records  |
| Dinasyddiaeth | Gweriniaeth Iwerddon  |
| *Alma mater* | * London Academy of Music and Dramatic Art
* Crescent College
 |
| Galwedigaeth | cyfarwyddwr ffilm, canwr, cynhyrchydd ffilm, chwaraewr rygbi'r undeb, sgriptiwr, canwr-gyfansoddwr, actor llwyfan, actor ffilm, cyfarwyddwr, ysgrifennwr, actor, cerddor  |
| Cyflogwr | * Prifysgol Scranton
 |
| Adnabyddus am | Camelot, A Man Called Horse, The Field, Harry Potter, Gladiator, This Sporting Life, The Guns of Navarone  |
| Arddull | y Gorllewin Gwyllt, canu gwerin  |
| Taldra | 1.85 metr  |
| Tad | Ivan Harris  |
| Priod | Elizabeth Rees-Williams, Ann Turkel  |
| Plant | Jared Harris, Damian Harris, Jamie Harris  |
| Perthnasau | Annabelle Wallis  |
| Gwobr/au | Gwobr Golden Globe am Actor Gorau - Ffilm Sioe-gerdd neu Gomedi, British Independent Film Award – The Richard Harris Award, Gwobr Gwyl Ffilmiau Cannes i'r Actor Gorau, Gwobr Grammy am yr Albwm Llafar Gorau, Urdd Sofran Milwyr Malta, Golden Globes, Gwobr Cyflawniad Oes yr Academi Ffilm Ewropeaidd  |
| Chwaraeon |

Actor a chanwr o Iwerddon oedd **Richard St John Harris** (1 Hydref 1930 – 25 Hydref 2002). Chwaraeodd y Brenin Arthur yn *Camelot* (1967), Oliver Cromwell yn *Cromwell* (1970), ac Albus Dumbledore yn *Harry Potter and the Philosopher's Stone* ac *Harry Potter and the Chamber of Secrets*.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Iwerddon**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Rocky

Rocky
|  Poster y Ffilm |
| --- |
| Cyfarwyddwr | John G. Avildsen |
| Cynhyrchydd | Robert Chartoff Irwin Winkler |
| Ysgrifennwr | Sylvester Stallone |
| Serennu | Sylvester Stallone Talia Shire Burt Young Carl Weathers Burgess Meredith |
| Dylunio |  |
| Cwmni cynhyrchu | United Artists |
| Dyddiad rhyddhau | 21 Tachwedd, 1976 |
| Amser rhedeg | 120 munud |
| Gwlad | Unol Daleithiau |
| Iaith | Saesneg |
|  |

Ffilm ddrama am baffio yw Rocky (1976). Fe'i hysgrifennwyd gan ac yn serennu Sylvester Stallone. Cyfarwyddwyd y ffilm gan John G. Avildsen. Adrodda hanes Rocky Balboa, sy'n dilyn y Freuddwyd Americanaidd. Chwarae Stallone rhan casglwr dyledion caredig sy'n gweithio i fenthyciwr arian diegwyddor yn Philadelphia. Mae Balboa hefyd yn ymladdwr mewn clybiau sy'n cael cyfle ym mhencampwriaeth pwysau trwm y byd pan mae'r cystadleuydd arall yn torri ei law.

Gwnaed y ffilm am $1.1 miliwn, swm cymharol fechan, ac fe'i ffilmiwyd mewn 28 niwrnod. Gwnaeth y ffilm dros $117.2 miliwn yn y swyddfa docynnau, ac enillodd dair Oscar gan gynnwys y Ffilm Orau. Derbyniodd y ffilm feirniadaethau canmoladwy a daeth Stallone yn un o brif ser Hollywood. Arweiniodd y ffilm at bum ffilm ddilynol: *Rocky II*, *Rocky III*, *Rocky IV*, *Rocky V*, a *Rocky Balboa*.

## Dolenni allanol

* Gwefan Swyddogol Cefnogwyr Rocky Archifwyd 2009-07-21 yn y Peiriant Wayback
* *Rocky* @ Rotten Tomatoes
* *Rocky* @ yn y Sports Movie Guide Archifwyd 2010-10-08 yn y Peiriant Wayback
* ESPN.com Erthyglau Tudalen 2:
	+ Reel Life *Rocky* gan Jeff Merron
	+ The Making of *Rocky* gan Sylvester Stallone
	+ A Movie of Blood, Spit and Tears gan Royce Webb
	+ Six Little Known Truths about *Rocky* gan Ralph Wiley
	+ Which *Rocky* is the real champ? gan Bill Simmons
# Vicksburg, Mississippi

Vicksburg|  |
| Math | dinas yn yr Unol Daleithiau, tref ddinesig, satellite city  |
|  |
| Poblogaeth | 21,573  |
| Sefydlwyd | * 1825
 |
| Pennaeth llywodraeth | George Flaggs Jr.  |
| Cylchfa amser | Cylchfa Amser Canolog  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  UDA |
| Arwynebedd | 90.806765 km², 90.806725 km², 90.890378 km², 85.503989 km², 5.386389 km²  |
| Talaith | Mississippi |
| Uwch y môr | 82 ±1 metr  |
| Gerllaw | Afon Mississippi  |
| Cyfesurynnau | 32.3525°N 90.8775°W  |
| Pennaeth y Llywodraeth | George Flaggs Jr.  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Arian | doler yr Unol Daleithiau, Confederate States dollar, doler yr Unol Daleithiau  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Dinas yn Warren County, yn nhalaith Mississippi, Unol Daleithiau America yw **Vicksburg, Mississippi**. ac fe'i sefydlwyd ym 1825.
Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn: Cylchfa Amser Canolog.

## Poblogaeth ac arwynebedd

Mae ganddi arwynebedd o 90.806765 cilometr sgwâr, 90.806725 cilometr sgwâr (1 Ebrill 2010), 90.890378 cilometr sgwâr (1 Ebrill 2020), 85.503989 cilometr sgwâr (1 Ebrill 2020), 5.386389 cilometr sgwâr (1 Ebrill 2020) ac ar ei huchaf mae'n 82 metr yn uwch na lefel y môr. Yn ôl cyfrifiad y wlad, poblogaeth y dref yw: 21,573 (1 Ebrill 2020); mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd poblogaeth Caerdydd yn 361,462 a Rhyl tua 26,000.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Lleoliad Vicksburg, Mississippi o fewn Warren County |  |

## Pobl nodedig

Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Vicksburg, gan gynnwys:

*Rhestr Wicidata:*

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

| enw
 | delwedd
 | galwedigaeth
 | man geni
 | Bl geni
 | Bl marw
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| *Albert Franklin Ganier* |  | *peiriannydd sifil* *adaregydd* *dyluniw* *casglwr gwyddonol* | Vicksburg
 | 1883
 | 1973
 |
| *Dan Edward Garvey* |  | gwleidydd *llywodraethwr* | Vicksburg
 | 1886
 | 1974
 |
| *Ida Louise Jackson* |  | *addysgwr* | Vicksburg
 | 1902
 | 1996
 |
| *Esther Ellis Sampson* |  | *gweithiwr cymdeithasol* | Vicksburg
 | 1911
 | 2011
 |
| *Shirley Crute* |  | *clerc* | Vicksburg
 | 1936
 | 2020
 |
| *Charley Fuller* |  | *chwaraewr pêl-droed Americanaidd* | Vicksburg
 | 1939
 | 2001
 |
| *William R. Ferris* |  | *cerddolegydd* *ethnomiwsigolegydd* hanesydd
 | Vicksburg
 | 1942
 |  |
| *Dave Plump* |  | *Canadian football player* *chwaraewr pêl-droed Americanaidd* | Vicksburg
 | 1942
 |  |
| *Myra Gale Brown* |  | llenor
 | Vicksburg
 | 1944
 |  |
| *Kenneth Gainwell* |  | *chwaraewr pêl-droed Americanaidd* | Vicksburg
 | 1999
 |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
## Cyfeiriadau
# Brwydr Ia Đrăng

Brwydr Ia Đrăng|  |
| Enghraifft o: | brwydr  |
| Rhan o | Rhyfel Fietnam  |
| Dechreuwyd | 14 Tachwedd 1965  |
| Daeth i ben | 18 Tachwedd 1965  |
| Lleoliad | Ia Drang River  |
|  |
| Gwladwriaeth | Fietnam  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/03wk9j  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Y frwydr fawr gyntaf rhwng Byddin yr Unol Daleithiau a Byddin Pobl Fietnam yn ystod Rhyfel Fietnam oedd **Brwydr Ia Đrăng** (Saesneg: *Battle of Ia Drang*; Fietnameg: *Trận Ia Đrăng*). Digwyddodd mewn dau ran rhwng 14 a 18 Tachwedd 1965 yn Ucheldiroedd Canolbarth De Fietnam, tua 35 milltir i dde orllewin Pleiku.

Adroddir hanes y frwydr yn y llyfr *We Were Soldiers Once… And Young* gan Harold G. Moore a Joseph L. Galloway. Addaswyd y llyfr yn ffilm yn 2002 dan y teitl *We Were Soldiers* ac yn serennu Mel Gibson a Barry Pepper fel Moore a Galloway.

## Gweler hefyd

* Basil L. Plumley

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **frwydr**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# 1639

16g - **17g** - 18g

1580au 1590au 1600au 1610au 1620au - **1630au** - 1640au 1650au 1660au 1670au 1680au

1634 1635 1636 1637 1638 - **1639** - 1640 1641 1642 1643 1644

---

## Digwyddiadau

* Mehefin - Brwydr Pont Dee yn yr Alban
* 18 Gorffennaf - Cytundeb Berwick
* *yn ystod y flwyddyn* – Sefydlu'r eglwys ymneilltuol gyntaf yng Nghymru yn Llanfaches

### Llyfrau

* Francis Quarles - *Memorials Upon the Death of Sir Robert Quarles, Knight*
* Friedrich Spanheim - *Commentaire historique de la vie et de la mort de . . Christofle Vicomte de Dohna*

### Drama

* Pierre Corneille - *L'Illusion Comique*
* Philip Massinger - *The Unnatural Combat*

### Cerddoriaeth

* Francesco Corbetta - *De gli scherzi armonici*
* Claudio Monteverdi - *Adone* (opera)

## Genedigaethau

* 30 Mai – Nathan Rogers, awdur gwaith topograffig (m. *tua* 1708)
* 22 Rhagfyr – Jean Racine, dramodydd (m. 1699)

## Marwolaethau

* 18 Mawrth - Dudley Digges, barnwr, gwleidydd a diplomydd, 55
* 4 Awst - Juan Ruiz de Alarcón, dramodydd, 58?
* 20 Awst - Martin Opitz, bardd, 41
* 28 Hydref - Stefano Landi, cyfansoddwr, 52

## Cyfeiriadau
# The Huffington Post

Gwefan newyddion a blog Americanaidd a sefydlwyd gan Arianna Huffington, Kenneth Lerer, Andrew Breitbart a Jonah Peretti ydy The Huffington Post. Defnyddia amrywiaeth o golofnwyr a ffynonellau newyddion amrywiol. Cynigia'r wefan newyddion, blogiau a chynnwys gwreiddiol sy'n ymdrin â gwleidyddiaeth, busnes, adloniant, yr amgylchfyd, technoleg, diwylliant, comedi, a newyddion lleol ymysg pethau eraill.

## Dolenni allanol

* (Saesneg) Gwefan swyddogol

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **newyddiaduraeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Namibia

Namibia|  |
| NamibiaRepubliek van Namibië* (Affricaneg) |
|  |
| Arwyddair | Undod, Rhyddid, Cyfiawnder  |
| Math | gweriniaeth, gwladwriaeth sofran, gwlad  |
| Enwyd ar ôl | Namib  |
|  |
| Prifddinas | Windhoek  |
| Poblogaeth | 2,533,794  |
| Sefydlwyd | 21 Mawrth 1990 (Annibyniaeth oddi wrth De Affrica) |
| Anthem | Namibia  |
| Pennaeth llywodraeth | Elijah Ngurare  |
| Cylchfa amser | UTC+2, Africa/Windhoek  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | De Affrica, ystyrir gan yr UE fel gwlad sy'n hafan i bobl sy'n osgoi trethi  |
| Gwlad | Namibia  |
| Arwynebedd | 825,615 ±1 km²  |
| Gerllaw | Cefnfor yr Iwerydd  |
| Yn ffinio gyda | Angola, Sambia, Botswana, De Affrica  |
| Cyfesurynnau | 23°S 17°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Government of Namibia  |
| Corff deddfwriaethol | Parliament of Namibia  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | President of the Republic of Namibia  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Netumbo Nandi-Ndaitwah  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Namibia  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Elijah Ngurare  |
|  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $12,446 miliwn, $12,607 miliwn  |
| Arian | Namibian dollar, Rand De Affrica  |
| Canran y diwaith | 19 ±1 canran  |
| Cyfartaledd plant | 3.522  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.615  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gweriniaeth yn ne-orllewin Affrica yw **Gweriniaeth Namibia** neu **Namibia**. Mae hi ar arfordir Cefnfor Iwerydd ac mae'n ffinio ar Angola a Sambia i'r gogledd, Botswana i'r dwyrain a De Affrica i'r de. Daeth yn annibynnol o Dde Affrica yn 1990. Windhoek yw'r brifddinas.

## Demograffeg

### Iaith

Fel y rhan fwyaf o wledydd Affrica, mae Namibia yn gymysg o ran iaith, ond mae Oshiwambo yn famiaith i tua hanner y boblogaeth, pobl dduon yn gyffredinol. Afrikaans ydyw iaith y rhan fwyaf o'r bobl gwynion o dras Ewropeaidd, tua 5% o boblogaeth y wlad, ac mae tua 30,000 o siaradwyr Almaeneg hefyd. Ond collodd y ddwy iaith hyn eu statws swyddogol yn 1990 pan wnaed y Saesneg yn unig iaith swyddogol.

### Crefydd

Gwlad Gristnogol ydyw Namibia yn bennaf. Yr eglwys Lutheraidd ydyw'r eglwys fwyaf, ac wedyn yr Eglwys Gatholig. Mae tua 3% o'r boblogaeth yn Fwslemiaid, yn enwedig llwyth y Namaqua.
# Plaid yr Unoliaethwyr Democrataidd

| Democratic Unionist Party |
| --- |
|  |
| Arweinydd | Edwin Poots |
| Cadeirydd | Maurice Morrow |
| Sefydlydd | Ian Paisley |
| Dirprwy Arweinydd | Nigel Dodds |
| Sefydlwyd | 30 Medi 1971 |
| Rhagflaenwyd gan | *Protestant Unionist Party* |
| Pencadlys | 91 Dundela Avenue Belfast, Swydd Antrim, Gogledd Iwerddon |
| Rhestr o idiolegau | Cenedlaetholdeb Brydeinig Unoliaethrwydd Prydeinig *(British unionism)* |
| Sbectrwm gwleidyddol | Canol-chwith i'r Asgell-dde |
| Cysylltiadau Ewropeaidd | Dim |
| Grŵp yn Senedd Ewrop | *Non-Inscrits* |
| Lliw | Coch, glas a gwyn |
| Tŷ'r Cyffredin | 10 / 18 |
| Tŷ'r Arglwyddi | 4 / 784 |
| Senedd Ewrop | 1 / 3 |
| Cynulliad GI | 27 / 90 |
| Llywodraeth Leol | 131 / 462 |
| Gwefan |
| mydup.com/ |

Plaid wleidyddol fwyaf Gogledd Iwerddon yw **Plaid yr Unoliaethwyr Democrataidd** (neu **DUP**; Saesneg: *Democratic Unionist Party*), sy'n blaid Unoliaethol. Ei arweinydd cyfredol yw Edwin Poots. Sefydlwyd y blaid gan Ian Paisley yn 1971 wedi iddo enillodd sedd seneddol Gogledd Antrim yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1970.

Prif amcan y blaid unoliaethol hon yw cadw talaith Gogledd Iwerddon o fewn y Deyrnas Unedig a gwrthwynebu'r symudiadau at gydweithredu a rhannu grym â Gweriniaeth Iwerddon.

Yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2017 enillodd y DUP 10 sedd (a Sinn Féin 7); gan i Theresa May fethu a chyrraedd mwyafrif llawn, unodd Ceidwadwyr y DU gyda'r DUP i ffurfio partneriaeth answyddogol, mewn senedd grog. O ran polisiau cymdeithasol, mae'r DUP hefyd yn geidwadol. Mae hefyd wedi ymgyrchu:

* yn erbyn erthylu
* yn erbyn priodas un-rhyw
* yn erbyn 'gweithredoedd hoyw'
* dros adael yr Undeb Ewropeaidd
* yn erbyn Cytundeb Belffast, 1998
* creodd adran filwol o'r enw'r *Third Force* ar ddiwedd y 1970au ac a esblygodd yn *Ulster Resistance* yn 1986

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **wleidyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Ogledd Iwerddon**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Plaid Unoliaethol Ulster

| Plaid Unoliaethol Ulster |
| --- |
|  |
| Arweinydd | Robin Swann MLA |
| Llywydd | May Steele |
| Cadeirydd | The Lord Empey |
| Sefydlwyd | 3 Mawrth 1905 |
| Rhagflaenwyd gan | *Irish Unionist Alliance* |
| Pencadlys | Strandtown Hall, 2-4 Belmont Road, Belfast, County Down, Gogledd Iwerddon |
| Asgell yr ifanc | *Young Unionists* |
| Rhestr o idiolegau | Unoliaethwyr Prydeinig Ceidwadaeth Gwrth-Ewrop |
| Sbectrwm gwleidyddol | Canol-Dde |
| Partner rhyngwladol | None |
| Cysylltiadau Ewropeaidd | Cynghrair Ceidwadwyr a Diwygwyr Ewrop |
| Grŵp yn Senedd Ewrop | Ceidwadwyr a Diwygwyr Ewrop |
| Lliw | Coch, glas a gwyn |
| Tŷ'r Cyffredin | 0 / 18 |
| Tŷ'r Arflwyddi | 2 / 784 |
| Senedd Ewrop | 1 / 3 |
| Cynulliad Gogledd Iwerddon | 10 / 90 |
| Cynghorau lleol | 84 / 462 |
| Gwefan |
| Gwefan swyddogol |

Plaid Unoliaethol yng Ngogledd Iwerddon yw **Plaid Unoliaethol Ulster** (Saesneg: *Ulster Unionist Party* neu **UUP**).

## Hanes

Fel rhan o’r cytundeb rhwng Llywodraeth y Deyrnas Unedig a'r cenedlaetholwyr Gwyddelig yn 1921, cytunwyd i rannu Iwerddon. Daeth 26 o siroedd Iwerddon yn annibynnol yn 1922 fel Gwladwriaeth Rydd Iwerddon, tra parhaodd chwech sir yn y gogledd-ddwyrain (allan o’r naw sir sy’n ffurfio Wlster) yn rhan o'r Deyrnas Unedig gyda senedd ddatganoledig yn Stormont. Daeth Syr James Craig yn Brif Weinidog. O 1929 ymlaen, Plaid Unoliaethol Ulster oedd y brif blaid Unoliaethol, a bu mewn grym am hanner can mlynedd.

Dros y blynyddoedd bu trigolion Catholig Gogledd Iwerddon dan anfanteision o ran cael swyddi, cael tai a materion eraill, gyda Protestaniad yn cael eu ffafrio. Yn y 1960au, ceisiodd y Prif Weinidog Terence O'Neill newid rhywfaint ar y system, ac wedi iddo ef ymddiswyddo, parhawyd hyn gan ei olynydd, James Chichester-Clark, ond gwrthwynebid hyn gan lawer o Unoliaethwyr, megis Ian Paisley.

David Trimble oedd arweinydd y blaid rhwng 1995 a 2005. Roedd ei gefnogaeth i Gytundeb Belffast yn annerbyniol i lawer yn y blaid, a bu ymraniad. Daeth Trimble yn Brif Weinidog Gogledd Iwerddon yn y llywodraeth a sefydlwyd ar y cyd a'r cenedlaetholwyr dan y cytundeb rhannu grym, ond yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2005, collodd yr UUP bump o'i chwe sedd yn San Steffan. Collodd Trimble ei hun ei sedd, ac ymddiswyddodd. Daeth Syr Reg Empey yn arwenydd y blaid yn ei le, ond collodd y blaid ei safle fel y brif blaid Unoliaethol i Blaid yr Unoliaethwyr Democrataidd.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **wleidyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Ogledd Iwerddon**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Tŷ'r Cyffredin

Enw a roddir ar siambr isa'r senedd yn y Deyrnas Unedig a Chanada yw **Tŷ'r Cyffredin**. Ceir erthygl ar wahân ar:

* Tŷ'r Cyffredin (Y Deyrnas Unedig)
* Tŷ'r Cyffredin (Canada)
# Palas San Steffan

Palas San Steffan|  |
| Math | senedd-dy  |
|  |
| Ardal weinyddol | Dinas Westminster |
| Agoriad swyddogol | 1342  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Palas San Steffan ac Abaty Westminster gan gynnwys Eglwys Santes Marged, Westminster  |
| Sir | Llundain Fwyaf (Sir seremonïol) |
| Gwlad |  Lloegr |
| Arwynebedd | 10 ha  |
| Gerllaw | Afon Tafwys  |
| Cyfesurynnau | 51.4994°N 0.1242°W  |
| Cod OS | TQ3026779504  |
|  |
| Arddull pensaernïol | pensaernïaeth Gothig Seisnig, Gothig Sythlin, yr Adfywiad Gothig  |
| Statws treftadaeth | adeilad rhestredig Gradd I  |
| Manylion |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Adeilad yn Llundain sy'n gartref i Senedd y Deyrnas Unedig yw **Palas San Steffan**. Mae'r senedd honno yn cynnwys dwy siambr – Tŷ'r Arglwyddi a Thŷ'r Cyffredin: yma mae'r ddau yn cwrdd. Mae'r palas wedi'i leoli ar lan Afon Tafwys yn ardal Westminster yn Llundain. A. W. N. Pugin a Syr Charles Barry oedd penseiri yr adeilad Fictoraidd. Mae'r adeilad yn agos i swyddfeydd pwysig y llywodraeth yn Whitehall hefyd.

Ynghyd ag Abaty Westminster ac Eglwys Santes Marged, Westminster, sy'n sefyll ar yr un safle o arwyddocâd hanesyddol a symbolaidd, mae'r Palas ar restr UNESCO o Safleoedd Treftadaeth y Byd ers 1987.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Lundain**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Eglwys Loegr

Eglwys gadeiriol Caergaint.
Yr eglwys wladol a sefydlodd Harri VIII yng Nghymru a Lloegr pan dorrodd y cysylltiad â'r Eglwys Gatholig er mwyn iddo allu cael ysgariad yw **Eglwys Loegr**. Archesgob Caergaint yw pennaeth Eglwys Loegr a'r Eglwys Anglicanaidd yn ogystal. Datgysylltwyd Yr Eglwys yng Nghymru oddi wrth Eglwys Loegr ym 1920.

Mae Eglwys Loegr yn cynnwys elfennau Protestannaidd amlwg yn ei chyfansoddiad, ond ar yr un pryd mae'n hawlio fod yn olynydd, fel eglwys sefydlog y wladwriaeth neu eglwys wladol, i'r drefn eglwysig yn Lloegr a sefydlwyd gan Sant Awstin, esgob cyntaf Caergaint, ddiwedd y 6g. Roedd Cristnogaeth Cymru a'r gwledydd Celtaidd eraill yn annibynnol, a dim ond yn raddol, o gyfnod y Normaniaid ymlaen, y daeth y drefn eglwysig yng Nghymru dan awdurdod archesgobion Caergaint.

Sylfaen athrawiaeth Eglwys Loegr yw'r *Llyfr Gweddi Gyffredin* a 39 Erthygl y Ffydd.

## Gweler hefyd

* Anglicaniaeth
* Datgysylltu'r Eglwys Anglicanaidd yng Nghymru

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Gristnogaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# 14eg ganrif

14eg ganrif|  |
| Enghraifft o: | canrif  |
| Dyddiad | 14 g  |
| Rhan o | ail fileniwm  |
| Dechreuwyd | 1301  |
| Daeth i ben | 1400  |
| Rhagflaenwyd gan | 13eg ganrif  |
| Olynwyd gan | 15fed ganrif  |
| Yn cynnwys | 1370au, 1390au, 1360au, 1350au, 1310au, 1300au, 1330au, 1380au, 1340au, 1320au  |
| Dynodwyr |
| Quora | 14th-century  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

## Digwyddiadau

* 1330au-1350au: Y Pla Du
* 1337: Dechrau'r Rhyfel Can Mlynedd

## Blynyddoedd a degawdau

1300au 1300 1301 1302 1303 1304 1305 1306 1307 1308 1309

1310au 1310 1311 1312 1313 1314 1315 1316 1317 1318 1319

1320au 1320 1321 1322 1323 1324 1325 1326 1327 1328 1329

1330au 1330 1331 1332 1333 1334 1335 1336 1337 1338 1339

1340au 1340 1341 1342 1343 1344 1345 1346 1347 1348 1349

1350au 1350 1351 1352 1353 1354 1355 1356 1357 1358 1359

1360au 1360 1361 1362 1363 1364 1365 1366 1367 1368 1369

1370au 1370 1371 1372 1373 1374 1375 1376 1377 1378 1379

1380au 1380 1381 1382 1383 1384 1385 1386 1387 1388 1389

1390au 1390 1391 1392 1393 1394 1395 1396 1397 1398 1399

1400au 1400
# Pris petroliwm

Pris petroliwm, neu olew crai
Mae **pris petroliwm** yn cael ei reoli gan gasgenni Crude ar y *New York Mercantile Exchange (NYMEX)* a'r ffactorau sy'n effeithio'r pris yw ei burdeb, *specific gravity* neu API a'r cynnwys sylffwr. Ffactor arall, wrth gwrs, ydy faint ohono sy'n cael ei greu a'r angen amdano ger y pwmp petrol. Gall hyn effeithio ar economi gwledydd sy'n ei fewnforio. Gall effeithio chwyddiant gwledydd hefyd a gall codiad aruthrol yn ei bris greu dirwasgiad.

Er mwyn cadw'r prisiau rhag pegynnu'n ormodol fe grewyd OPEC, Sefydliad y Gwledydd sy'n Allforio Petroliwm.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **gemeg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **economeg** neu **arianneg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Economi

GDP (CMC) neu Cynnyrch mewnwladol crynswth, y person, 2007, yn ôl Rhanbarth
System gwaith dynol sy'n ymwneud â chynhyrchiad, dosbarthiad, cyfnewid, a threuliant nwyddau a gwasanaethau mewn gwlad neu ryw fath o ardal neu ranbarth arall yw **economi**. Mae economi gwledydd y byd yn ddibynol ar ei gilydd, bellach. Mae economi Cymru, fel pob gwlad arall, wedi newid dros y blynyddoedd ac wedi ei effeithio gan ddylanwadau o'r tu allan e.e. Argyfwng economaidd 2008–presennol a Cronfa Ariannol Ryngwladol (yr IMF).

## Mesur yr economi

Gellir defnyddio'r canlynol i fesur cryfder neu wendid yr economi:

* Gwariant gan y defnyddiwr (*Consumer spending*)
* Cyfradd cyfnewid (*Exchange Rate*)
* Cynnyrch mewnwladol crynswth (*GDP*)
* CMC y pen (*GDP per capita*)
* Cynnyrch y pen cenedlaethol (*GNP*)
* y Farchnad Stoc
* Cyfradd Llogau (*Interest Rate*)
* y Ddyled Genedlaethol
* Graddfa chwydiant (*Rate of Inflation*)
* Diweithdra (*Unemployment*)
* Cydbwysedd masnach (*Balance of Trade*)

## Gweler hefyd

* Argyfwng economaidd 2008–presennol
* Banc y Byd
* Cronfa Ariannol Ryngwladol (yr IMF)
* Cwymp Wall Street
* Cynnyrch mewnwladol crynswth
* Diweithdra
* Economeg
* Economi Cymru
* Rhestr o ddirwasgiadau yng Ngwledydd Prydain

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **economeg** neu **arianneg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Paraffîn

Cymysgedd o hydrogarbonau a geir trwy ddistyllu olew crai yw **paraffîn** (enw amgen: **cerosîn**). Mae'n berwi ar dymheredd o rwng 150-300 gradd selsiws ac mae ganddo dwysedd cymharol o 0.78-0.83, yn dibynnu ar ei buredd. Defnyddir paraffîn fel tanwydd ar gyfer y cartref ac mewn rhai peiriannau.

### Gwêr baraffîn

Gwêr a geir wrth ddistyllu olew crai yw gwêr baraffîn. Mae'n cael ei defnyddio ar raddau eang i wneud papurau arbennig (*waxed papers*), canhwyllau a pholis.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **gemeg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Ffrithiant

Ffrithiant|  |
| Math | surface force, contact force, nonconservative force, resistance force  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/02zp2  |
| Thesawrws y BNCF | 31340  |
| Quora | Friction  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

**Ffrithiant** yw'r grym sy'n ceisio rhwystro arwynebau solid neu hylif rhag llithro yn erbyn ei gilydd. Pan fo dau arwyneb yn symud heibio i'w gilydd, fe drosir peth o egni cinetig i egni gwres. Gall hyn fod yn ddefnyddiol mewn rhai achosion (wrth gynnau matsien) ond yn aml mae'n ddiangen, neu hyd yn oed peryglus. Gall iro man cyffwrdd dau solid gyda hylif (er enghraifft olew) leihau'r ffrithiant yn y system.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **wyddoniaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*