Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 9 Ionawr

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Ionawr
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  |  | 01 | 02 | 03 | 04
 |
| 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | 10 | 11
 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18
 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25
 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31
 |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**9 Ionawr** yw'r 9fed dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 356 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (357 mewn blwyddyn naid).

## Digwyddiadau

* 1788 - Connecticut yn dod yn 5ed dalaith yr Unol Daleithiau.
* 1861 - Ymwahanodd Mississippi oddi wrth yr Unol Daleithiau.
* 1886 - Agorwyd Twnnel Hafren yn swyddogol.
* 1978 - Mae Ynysoedd Gogledd Mariana yn dod yn Gymanwlad yr Unol Daleithiau.
* 2011 - Refferendwm annibyniaeth De Swdan.
* 2023 - Gareth Bale yn cyhoeddi diwedd ei yrfa bel-droed.

## Genedigaethau

* 1554 - Pab Grigor XV (m. 1623)
* 1590 - Simon Vouet, arlunydd (m. 1649)
* 1773 - Cassandra Austen, arlunydd (m. 1845)
* 1839 - Sarah Jane Rees, bardd (m. 1916)
* 1898
	+ Fonesig Gracie Fields, cantores (m. 1979)
	+ Margarete Oehm, arlunydd (m. 1978)
* 1908 - Simone de Beauvoir, awdures (m. 1986)
* 1913 - Richard Nixon, 37ain Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. 1994)
* 1917 - Haydn Tanner, chwaraewr rygbi (m. 2009)
* 1920 - Clive Dunn, actor (m. 2012)
* 1928 - Judith Krantz, awdures (m. 2019)
* 1929 - Brian Friel, dramodydd (m. 2015)
* 1936 - Mike Davies, chwaraewr tenis a dyn busnes (m. 2015)
* 1941
	+ Joan Baez, cantores a chyfansoddwraig
	+ Terry Hands, cynhyrchydd theatr (m. 2020)
* 1943 - Scott Walker, canwr a cherddor (m. 2019)
* 1949 - Brynle Williams, gwleidydd (m. 2011)
* 1954 - Philippa Gregory, awdures
* 1955 - J. K. Simmons, actor
* 1956 - Imelda Staunton, actores
* 1959 - Rigoberta Menchú Tum, ymgyrchydd a gwleidydd
* 1965 - Joely Richardson, actores
* 1970 - Axel Rodrigues de Arruda, pel-droediwr
* 1982 - Catherine, Tywysoges Cymru
* 1987
	+ Bradley Davies, chwaraewr rygbi
	+ Rhys Priestland, chwaraewr rygbi
* 1993 - Katarina Johnson-Thompson, athletwraig

## Marwolaethau

* 1514 - Anna, Duges Llydaw, 36
* 1799 - Maria Gaetana Agnesi, mathemategwr, 80
* 1848 - Caroline Herschel, seryddwraig, 98
* 1858 - Anson Jones, Arlywydd Gweriniaeth Texas, 59
* 1873 - Napoléon III, Ymerawdwr Ffrainc, 64
* 1878 - Vittorio Emanuele II, brenin yr Eidal, 57
* 1923 - Katherine Mansfield, awdures, 34
* 1961 - Emily Greene Balch, gwyddonydd, 94
* 1984 - Frederick Gibberd, pensaer, 76
* 1995
	+ Peter Cook, diddanwr, 57
	+ Ljudmila Alekseevna Rontsjevskaja, arlunydd, 87
* 1998 - Eleanor de Laittre, arlunydd, 86
* 2000 - Nigel Tranter, awdur, 90
* 2009 - T. Llew Jones, awdur, 93
* 2011 - Makinti Napanangka, arlunydd, 80
* 2013 - James M. Buchanan, economegydd, 93
* 2022
	+ Maria Ewing, soprano, 71
	+ Bob Saget, actor a digrifwr, 65

## Gwyliau a chadwraethau

* Diwrnod Marteis (Panama)
* Diwrnod Gymanwlad (Ynysoedd Gogledd Mariana)
# 16 Ionawr

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Ionawr
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  |  | 01 | 02 | 03 | 04
 |
| 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | 10 | 11
 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18
 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25
 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31
 |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**16 Ionawr** yw'r 16ed dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 349 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (350 mewn blwyddyn naid).

## Digwyddiadau

* 27 CC - Senedd Rhufain yn pleidleisio i roi'r enw "Augustus" i Octavianus. Yr enw yma a ddefnyddir ganddo o hyn ymlaen. Ym marn rhai ysgolheigion, mae hyn yn dynodi diwedd Gweriniaeth Rhufain a dechrau cyfnod yr Ymerodraeth Rufeinig
* 1547 - Ivan IV yn dod yn tsar Rwsia
* 1556 - Felipe II yn dod yn frenin Sbaen
* 1969 - Jan Palach yn rhoi ei hun ar dân; myfyriwr yn Tsiecoslofacia ydoedd a gwnaeth hyn ym Mhrag oherwydd ei wrthwynebiad i gyrch yr Undeb Sofietaidd oedd wedi dod â *Gwanwyn Prag* i ben y flwyddyn gynt. Bu farw dridiau'n ddiweddarach: ar 19 Ionawr.
* 2006 - Ellen Johnson Sirleaf yn dod yn Arlywydd Liberia.
* 2024 - Louis Rees-Zammit yn newid o rygbi i bêl-droed Americanaidd.

## Genedigaethau

* 1741 - Hester Thrale, awdures (m. 1821)
* 1897 - Elise Blumann, arlunydd (m. 1990)
* 1898 - Gerta Overbeck, arlunydd (m. 1977)
* 1901 - Fulgencio Batista y Zaldivar, gwleidydd (m. 1973)
* 1902 - Eric Liddell, athletwr (m. 1945)
* 1906 - Watcyn Thomas, chwaraewr rygbi'r undeb (m. 1977)
* 1908 - Ethel Merman, actores a chantores (m. 1984)
* 1929 - Vilma Caccuri, arlunydd
* 1931 - Johannes Rau, Arlywydd yr Almaen (m. 2006)
* 1932 - Dian Fossey, gwyddonydd (m. 1985)
* 1933 - Susan Sontag, awdures (m. 2004)
* 1948 - John Carpenter, cyfarwyddwr ffilm
* 1974 - Kate Moss, model
* 1979 - Aaliyah, actores a chantores (m. 2001)
* 1980 - Lin-Manuel Miranda, actor, canwr, cyfansoddwr a dramodydd
* 1983 - Daisuke Sakata, pêl-droediwr
* 1986 - Daiki Niwa, pêl-droediwr
* 1995 - Takumi Minamino, pêl-droediwr

## Marwolaethau

* 1806 - William Pitt y Ieuengaf, 46, gwleidydd
* 1869 - Julie von Egloffstein, 76, arlunydd
* 1942 - Carole Lombard, 33, actores
* 1957 - Arturo Toscanini, 89, cerddor ac arweinydd cerddorfa
* 2006 - Sonia Ebling, 87, arlunydd
* 2008 - Maria Herrmann-Kaufmann, 86, arlunydd
* 2009 - John Mortimer, 85, awdur
* 2016 - Joan Balzar, 87, arlunydd
* 2017 - Eugene Cernan, 82, gofodwr
* 2019 - Mirjam Pressler, 78, nofelydd
* 2020 - Barry Tuckwell, 88, cerddor
* 2021
	+ Charlotte Cornwell, 71, actores
	+ Phil Spector, 81, cynhyrchydd cerddoriaeth a llofrudd a gollfarnwyd
* 2025 - Fonesig Joan Plowright, actores, 95

## Gwyliau a chadwraethau

* Diwrnod Martin Luther King (yr Unol Daleithiau), pan fydd ar ddydd Llun
# 19 Ionawr

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Ionawr
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  |  | 01 | 02 | 03 | 04
 |
| 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | 10 | 11
 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18
 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25
 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31
 |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**19 Ionawr** yw'r undeg nawfed (19fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 346 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (347 mewn blwyddyn naid).

## Digwyddiadau

* 1419 - Rouen yn ildio i Harri V, brenin Lloegr.
* 1861 - Georgia yn ymwahanu oddi wrth yr Unol Daleithiau.
* 1966 - Indira Gandhi yn dod yn Brif Weinidog India.
* 2023 - Jacinda Ardern yn cyhoeddi ei hymddiswyddiad fel Prif Weinidog Seland Newydd.

## Genedigaethau

Edgar Allan Poe
Tippi Hedren
Dolly Parton
* 1544 - Ffransis II, brenin Ffrainc (m. 1560)
* 1736 - James Watt, dyfeisiwr (m. 1819)
* 1747 - Johann Elert Bode, seryddwr (m. 1826)
* 1798 - Auguste Comte, athronydd (m. 1857)
* 1803 - Richard Parry, bardd a llenor (m. 1897)
* 1807 - Robert E. Lee, milwr (m. 1870)
* 1809 - Edgar Allan Poe, awdur (m. 1849)
* 1810 - Talhaiarn, bardd (m. 1869)
* 1920
	+ Robert Gwynn Davies, cyfreithiwr (m. 2007)
	+ Javier Pérez de Cuéllar, diplomydd (m. 2020)
* 1921
	+ Maria Herrmann-Kaufmann, arlunydd (m. 2008)
	+ Patricia Highsmith, awdures (m. 1995)
* 1925 - Nina Bawden, awdures (m. 2012)
* 1930 - Tippi Hedren, actores
* 1939
	+ Phil Everly, canwr (m. 2014)
	+ Beti George, darlledwraig
* 1940 - Mike Reid, actor (m. 2007)
* 1942 - Michael Crawford, actor
* 1943 - Janis Joplin, cantores (m. 1970)
* 1946 - Dolly Parton, cantores
* 1949 - Robert Palmer, canwr (m. 2003)
* 1958 - Thomas Kinkade, arlunydd (m. 2012)
* 1963 - John Bercow, gwleidydd
* 1980 - Jenson Button, gyrrwr Fformiwla Un
* 1983
	+ Rhian Morrissi, telynores
	+ Manon Steffan Ros, awdures

## Marwolaethau

Suzanne Pleshette
* 1905 - Debendranath Tagore, athronydd, 87
* 1874 - August Heinrich Hoffmann von Fallersleben, bardd, 75
* 1932 - Irma von Duczynska, arlunydd, 62
* 1969 - Jan Palach, merthyr, 20
* 2000 - Hedy Lamarr, actores, 86
* 2006 - Wilson Pickett, canwr, 64
* 2008 - Suzanne Pleshette, actores, 70
* 2010 - Bill McLaren, sylwebydd, 86
* 2014 - Christopher Chataway, athletwr a gwleidydd, 82
* 2015 - Anne Kirkbride, actores, 60
* 2016 - Sheila Sim, actores, 93

## Gwyliau a chadwraethau

* Diwrnod Martin Luther King (yr Unol Daleithiau), pan fydd yn disgyn ar ddydd Llun
# 24 Ionawr

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Ionawr
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  |  | 01 | 02 | 03 | 04
 |
| 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | 10 | 11
 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18
 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25
 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31
 |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**24 Ionawr** yw'r dauddeg pedwerydd (24ydd) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Erys 341 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (342 mewn blwyddyn naid).

## Digwyddiadau

* 41 - Llofruddiaeth Caligula.
* 1458 - Matthias I Corvinus yn dod yn frenin Hwngari.
* 1857 - Sefydlu Prifysgol Calcutta fel 'Prifysgol De Asia'.Banc Dogger1915 - Brwydr Banc Dogger: brwydr rhwng llongau yn y Rhyfel Mawr.
* 1986 - Voyager 2 yn hedfan wrth y blaned Wranws.

## Genedigaethau

* 76 - Hadrian, ymerawdwr Rhufain (m. 138)
* 1712 - Ffredrig II, brenin Prwsia (m. 1786)
* 1749 - Charles James Fox, gwleidydd (m. 1806)
* 1776 - E. T. A. Hoffmann, bardd ac arlunydd (m. 1822)
* 1815 - Thomas Gee, cyhoeddwr (m. 1898)
* 1862 - Edith Wharton, nofelydd (m. 1937)
* 1902 - Oskar Morgenstern, economegydd (m. 1977)
* 1911 - Amy Hawkins, canmlwyddiant (m. 2021)
* 1917 - Ernest Borgnine, actor (m. 2012)
* 1924
	+ Shirley Gorelick, arlunydd (m. 2000)
	+ Silvia Cambir, arlunydd (m. 2007)
	+ John Spencer, 8fed Iarll Spencer (m. 1992)
* 1928 - Marcelle Deloron, arlunydd
* 1935 - Bamber Gascoigne, cyflwynydd teledu ac awdur (m. 2022)
* 1941 - Billy Mainwaring, chwaraewr rygbi (m. 2019)
* 1946 - Geraint H. Jenkins, hanesydd (m. 2025)
* 1947 - Giorgio Chinaglia, pêl-droediwr (m. 2012)
* 1958 - Jools Holland, cerddor
* 1961 - Guido Buchwald, pêl-droediwr
* 1978
	+ Tomokazu Myojin, pêl-droediwr
	+ Kristen Schaal, actores
* 1980 - Rebecca Romero, seiclwraig
* 1987
	+ Luis Suárez, pêl-droediwr
	+ Wayne Hennessey, pêl-droediwr
* 1988 - Jade Ewen, cantores

## Marwolaethau

* 41 - Caligula, ymerawdwr Rhufain, 28
* 847 - Pab Sergius II
* 1897 - Sarah Edith Wynne, cantores, 54
* 1904 - Hugh Hughes, telynor, 73
* 1920 - Amedeo Modigliani, arlunydd, 35
* 1965 - Syr Winston Churchill, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig, 90
* 1982 - Tania, arlunydd, 61
* 1986 - L. Ron Hubbard, sylfaenydd Scientoleg, 75
* 2003 - Gianni Agnelli, dyn busnes, 81
* 2015 - Frances Lennon, arlunydd, 92
* 2018 - Mark E. Smith, cerddor, 60
* 2020 - Seamus Mallon, gwleidydd, 83
* 2021 - Aled Lloyd Davies, cerddor, addysgwr ac arbennigwr, 91

## Gwyliau a chadwraethau

* Gwylmabsant Cadog
* Blwyddyn Newydd Tsieineaidd - 1925 (Ych), 1936 (Llygoden fawr), 1955 (Dafad), 2001 (Neidr), 2039 (Dafad), 2058 (Teigr), 2077 (Mochyn), 2088 (Ci)

## Cyfeiriadau
# 30 Ionawr

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Ionawr
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  |  | 01 | 02 | 03 | 04
 |
| 05 | 06 | 07 | 08 | 09 | 10 | 11
 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18
 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25
 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31
 |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**30 Ionawr** yw'r tridegfed (30fed) dydd o'r flwyddyn yng Calendr Gregori. Ceir 335 dydd yn weddill yn y flwyddyn (336 mewn blwyddyn naid).

## Digwyddiadau

Pont y Borth
* 1649 - Dienyddio Charles I, brenin Lloegr a'r Alban
* 1826 - Agoriad swyddogol Pont y Borth.
* 1933 - Adolf Hitler yn dod yn Ganghellor yr Almaen.
* 1948 - Ymosodiad ar Mohandas Gandhi.
* 1965 - Angladd Syr Winston Churchill.
* 1972 - Cyflafan Bloody Sunday Derry 1972.
* 2003 - Cyflwyno Priodas gyfunryw yng Ngwlad Belg.
* 2005 - Etholiad Irac.

## Genedigaethau

* 1736 - James Watt, peiriannydd a dyfeisiwr (m. 1819)
* 1882 - Franklin D. Roosevelt, 32ain Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. 1945)
* 1899 - Max Theiler, meddyg a firolegydd (m. 1972)
* 1912 - Barbara W. Tuchman, awdur (m. 1989)
* 1913 - Amrita Sher-Gil, arlunydd (m. 1941)
* 1914 - Elizabeth McCord, arlunydd (m. 2008)
* 1915 - John Profumo, gwleidydd (m. 2006)
* 1921 - Irene Awret, arlunydd (m. 2014)
* 1925 - Douglas Engelbart, peiriannydd (m. 2013)
* 1927 - Olof Palme, gwleidydd, Prif Weinidog Sweden (m. 1986)
* 1929 - Lucille Teasdale-Corti, meddyg (m. 1996)
* 1930 - Gene Hackman, actor (m. 2025)
* 1936 - Koji Sasaki, pêl-droediwr
* 1937 - Boris Spassky, chwaraewr gwyddbwyll (m. 2025)
* 1941 - Dick Cheney, 46fed Is-Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. 2025)
* 1947 - Les Barker, bardd (m. 2023)
* 1962 - Abdullah II, brenin Iorddonen
* 1968 - Felipe VI, brenin Sbaen
* 1974
	+ Christian Bale, actor
	+ Olivia Colman, actores
* 1982
	+ Daiki Iwamasa, pêl-droediwr
	+ Nádson Rodrigues de Souza, pêl-droediwr

## Marwolaethau

* 1649 - Charles I, brenin Lloegr a'r Alban, 48
* 1889 - Y Tywysog Rudolf o Awstria, 30, a'i gariad, Mary Vetsera, 27
* 1925 - Jim Driscoll, 44, paffiwr
* 1948
	+ Mohandas Gandhi, 78, gwleidydd
	+ Orville Wright, 76, awyrennwr
* 1963 - Francis Poulenc, 64, cyfansoddwr
* 2000 - Tatiana Ahlers-Hestermann, 80, arlunydd
* 2006 - Coretta Scott King, 78, ymgyrchydd
* 2007
	+ Ruthe Katherine Pearlman, 93, arlunydd
	+ Sidney Sheldon, 89, nofelydd a dramodydd
* 2008 - Jeremy Beadle, 59, cyflwynydd teledu
* 2009 - Ingemar Johansson, 76, paffiwr
* 2011 - John Barry, 77, cyfansoddwr
* 2015 - Geraldine McEwan, 82, actores
* 2017 - Marta Becket, 92, arlunydd
* 2022 - Geoffrey Ashe, 98, hanesydd
* 2024 - Chita Rivera, 91, actores
* 2025 - Marianne Faithfull, 78, cantores ac actores

## Gwyliau a chadwraethau

* Gŵyl Mabsant Santes Tybïe
* Diwrnod y Merthyron (India - Ymosodiad ar Mohandas Gandhi)
* Blwyddyn Newydd Tsieineaidd - 1911 (Mochyn), 1930 (Ceffyl), 1968 (Mwnci), 2044 (Llygoden fawr), 2090 (Ci)

## Cyfeiriadau
# 1841

18g - **19g** - 20g

1790au 1800au 1810au 1820au 1830au - **1840au** - 1850au 1860au 1870au 1880au 1890au

1836 1837 1838 1839 1840 - **1841** - 1842 1843 1844 1845 1846

---

## Digwyddiadau

* William Edwards yn sefyll fel Siartydd dros Sir Fynwy, heb dderbyn yr un bleidlais. Dyma'r unig dro i hyn ddigwydd yng Nghymru.
* Agor Rheilffordd Cwm Taf
* 26 Ionawr - Hong Cong yn cael ei ildio i Brydain ar brydles gan Tsieina
* 4 Mawrth - William Henry Harrison yn dod yn Arlywydd yr Unol Daleithiau

## Genedigaethau

* 28 Ionawr - Syr Henry Morton Stanley, fforiwr o Ddinbych (m. 1904)
* 25 Chwefror - Pierre-Auguste Renoir, arlunydd (m. 1919)
* 21 Mai - Joseph Parry, cyfansoddwr (m. 1903)
* 9 Tachwedd - Edward VII, brenin y Deyrnas Unedig (Tywysog Cymru 1841-1901) (m. 1910)
* 20 Tachwedd - Wilfrid Laurier, Prif Weinidog Canada (m. 1919)

## Marwolaethau

* 4 Ebrill - William Henry Harrison, Arlywydd yr Unol Daleithiau, 68
* 19 Mai - John Blackwell (Alun), bardd Cymreig, 42
* 24 Mai - Thomas Roberts, Llwyn'rhudol, awdur radicalaidd, 76
* 8 Mehefin - John Elias, pregethwr, 67
* 27 Gorffennaf - Mikhail Lermontov, bardd Rwseg, 26

## Y celfyddydau

### Llyfrau

* Charles Dickens - *The Old Curiosity Shop*
* Theodor Mundt - *Thomas Münzer*
* Edgar Allan Poe - *The Murders in the Rue Morgue*

### Drama

* Dion Boucicault - *London Assurance*

### Cerddoriaeth

* Adolphe Adam - *Giselle* (ballet)
* Gaetano Donizetti - *Adelia* (opera)
# Edward VIII, brenin y Deyrnas Unedig

| Edward VIII |
| --- |
| *Dug Windsor*  |
| Edward VIII yn 1919 |
| Brenin y Deyrnas Unedig a'r Dominiynau Prydeinig |
| 20 Ionawr 1936 – 11 Rhagfyr 1936 |
| Coronwyd | *Canslwyd y coroni* |
| Rhagflaenydd | George V |
| Olynydd | George VI |
| Ymerawdwr o India |
| 20 Ionawr 1936 – 11 Rhagfyr 1936 |
| Rhagflaenydd | George V |
| Olynydd | George VI |
|  |
| Ganwyd | Y Tywysog Edward o Efrog (1894-06-23)23 Mehefin 1894 Richmond, Surrey, Lloegr |
| Bu farw | 28 Mai 1972(1972-05-28) (77 oed) Paris, Ffrainc |
| Claddwyd | 5 Mehefin 1972 Windsor, Berkshire, Lloegr |
| Priod | Wallis Simpson (pr. 1937) |
|

| Enw llawn |
| --- |
| Albert Frederick Arthur George |

 |
| Teulu | * Windsor (o 1917 ymlaen)
* Saxe-Coburg a Gotha (tan 1917)
 |
| Tad | George V |
| Mam | Mair o Teck |
| Crefydd | Protestannaidd |
| Llofnod |  |

**Edward VIII** (ganwyd **Edward Albert Christian George Andrew Patrick David Wettin**; 23 Mehefin 1894 – 28 Mai 1972) oedd brenin Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon rhwng 20 Ionawr 1936 a 11 Rhagfyr 1936, dydd ei ymddiswyddiad.

Yn fab i George V a Mair o Teck, ef oedd Tywysog Cymru rhwng 1911 a marwolaeth ei dad. Bu rhaid iddo ymddiswyddo am ei fod am briodi'r weddw o Americanes Wallis Warfield Simpson a oedd wedi cael ysgariad. Nid oedd y sefydliad Seisnig yn barod i gael brenin a oedd yn briod â rhywun oedd wedi cael ysgariad.

Wedi'r ymddiswyddiad, fe briododd yr Americanes gyfoethog Wallis Warfield Simpson ac fe adawodd y wlad a byw yn Ffrainc.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Rhagflaenydd: **George V** | **Brenin y Deyrnas Unedig** 20 Ionawr 1936 – 11 Rhagfyr 1936
 | Olynydd: **George VI** |
| Rhagflaenydd: **Y Tywysog George** | **Tywysog Cymru** 23 Mehefin 1910 – 20 Ionawr 1936
 | Olynydd: **Y Tywysog Siarl** |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Loegr**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Arunachal Pradesh

Arunachal Pradesh| Math | talaith India  |
|  |
| Prifddinas | Itanagar  |
| Poblogaeth | 1,382,611  |
| Sefydlwyd | * 20 Chwefror 1987
 |
| Pennaeth llywodraeth | Pema Khandu  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | India  |
| Gwlad |  India |
| Arwynebedd | 83,743 km²  |
| Yn ffinio gyda | Assam, Nagaland, Talaith Kachin, Sagaing  |
| Cyfesurynnau | 27.1°N 93.4°E  |
| IN-AR  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Council of Ministers of Arunachal Pradesh  |
| Corff deddfwriaethol | Arunachal Pradesh Legislative Assembly  |
| Pennaeth y wladwriaeth | B. D. Mishra  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Chief Minister of Arunachal Pradesh  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Pema Khandu  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Mae **Arunachal Pradesh** (Hindi: अरुणाचल प्रदेश Aruṇācal Pradeś) yn dalaith yng ngogledd-ddwyrain India. Er bod Tsieina hefyd yn hawlio'r diriogaeth yma, ac weithiau'n cyfeirio ati fel "De Tibet", mae'r cyfan ym meddiant India. Mae Arunachal Pradesh yn ffinio â Bhwtan yn y gorllewin, â Tsieina yn y gogledd ac â Myanmar yn y dwyrain. Yn y gogledd mae'n ymestyn i fynyddoedd yr Himalaya, tra mae dyffryn Afon Brahmaputra yn y de. Daeth yn dalaith ar 20 Chwefror 1987.

Itanagar yw prifddinas y dalaith. Roedd y boblogaeth yn 1,097,968 yn 2001 gyda chanran llythrennedd o 54.74%. Mae 65% o'r boblogaeth yn perthyn i tua 20 o grwpiau ethnig o darddiad Tibetaidd a Thai-Bwrmaidd; tra mae'r 35% arall wedi mewnfudo, yn enwedig o rannau eraill o Inia ac o Bangladesh. Y prif lwythau yw'r Adi, Nishi, Monpa ac Apatani. Mae 36% o'r boblogaeth yn ddilynwyr Animistiaeth, 37% yn ddilynwyr Hindwaeth, 13% yn ddilynwyr Bwdhaeth ac 13% yn Gristionogion.

Lleoliad Arunachal Pradesh yn India

|  | **Taleithiau a thiriogaethau India** |
| --- | --- |
| **Taleithiau** | Andhra Pradesh • Arunachal Pradesh • Assam • Bihar • Chhattisgarh • Goa • Gorllewin Bengal • Gujarat • Haryana • Himachal Pradesh • Jharkhand • Karnataka • Kerala • Madhya Pradesh • Maharashtra • Manipur • Meghalaya • Mizoram • Nagaland • Orissa • Punjab • Rajasthan • Sikkim • Tamil Nadu • Telangana • Tripura • Uttarakhand • Uttar Pradesh
 |
| **Tiriogaethau** | Ynysoedd Andaman a Nicobar • Chandigarh • Dadra a Nagar Haveli • Daman a Diu • Delhi • Jammu a Kashmir • Lakshadweep • Puducherry
 |
# Ronald Reagan

| Ronald Reagan |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Ronald Wilson Reagan  6 Chwefror 1911  Tampico, Birthplace of Ronald Reagan  |
| Bu farw | 5 Mehefin 2004  o niwmonia, clefyd Alzheimer  Bel Air  |
| Man preswyl | Rancho del Cielo, Ronald Reagan Boyhood Home, Bel Air  |
| Dinasyddiaeth | Unol Daleithiau America  |
| *Alma mater* | * Dixon High School
* Eureka College
 |
| Galwedigaeth | actor teledu, actor ffilm, gwleidydd, actor cymeriad, sgriptiwr, swyddog milwrol, actor, undebwr llafur, cyhoeddwyr, gwladweinydd, actor llais, dyddiadurwr, achubwr bywyd, anti-communist, cyflwynydd sioe gêm, casglwr celf  |
| Swydd | Llywodraethwr Califfornia, Arlywydd yr Unol Daleithiau, Arlywydd-etholedig yr Unol Daleithiau, President of SAG, President of SAG, llywydd corfforaeth  |
| Cyflogwr | * Warner Bros.
 |
| Adnabyddus am | Tear down this wall!  |
| Taldra | 71 modfedd, 185 centimetr  |
| Plaid Wleidyddol | plaid Weriniaethol, plaid Ddemocrataidd  |
| Tad | Jack Reagan  |
| Mam | Nelle Wilson Reagan  |
| Priod | Jane Wyman, Nancy Reagan  |
| Plant | Maureen Reagan, Patti Davis, Ron Reagan, Christine Reagan, Michael Reagan  |
| Gwobr/au | Dinesydd anrhydeddus Berlin, Marchog Groes Fawr Urdd y Baddon, Urdd yr Eryr Gwyn, Coler Urdd y Llew Gwyn, Gwobr Francis Boyer, Medal Rhyddid yr Arlywydd, Medal Aur y Gyngres, Neuadd Enwogion California, Doublespeak Award, Gwobr Theodore Roosevelt, Gwobr Horatio Alger, Hall o Honor y Blaid Lafur, Seren ar Rodfa Enwogion Hollywood, Uwch Groes Dosbarth 1af Urdd Teilyngdod Gwladwriaeth Ffederal yr Almaen, Croes Fawr Urdd Teilyngdod Gweriniaeth Gwlad Pwyl, Meddyg anrhydeddus Sefydliad Weizmann, Doublespeak Award, Uwch Cordon Prif Urdd yr Eurflodyn, Medal y Lluoedd Arfog Wrth Gefn, American Defense Service Medal, Medal Ymgyrch America, Medal 'Buddugoliaeth' yr Ail Ryfel Byd, Urdd y Llew Gwyn, Order of the Chrysanthemum, Urdd Teilyngdod Melitensi, Urdd Teilyngdod Gweriniaeth Gwlad Pwyl, honorary citizen of Vilnius, honorary citizen of Gdańsk  |
| Gwefan |   |
| llofnod |
|  |

|  |
| --- |
| Ronald Reagan |
|

---

40fed Arlywydd yr Unol Daleithiau
 |
| **Cyfnod yn y swydd** 20 Ionawr 1981 – 20 Ionawr 1989
 |
| Is-Arlywydd(ion)
 | George H.W. Bush
 |
| Rhagflaenydd
 | Jimmy Carter
 |
| Olynydd
 | George H.W. Bush
 |
|

---

 |
| Geni
 |  |

40fed (1981–1989) Arlywydd Unol Daleithiau America oedd **Ronald Wilson Reagan** (6 Chwefror 1911 - 5 Mehefin 2004).
Roedd yn actor mewn ffilmiau cyn iddo ddod yn Llywodraethwr Talaith Califfornia yn 1966.

Reagan oedd y person hynaf i gael ei ethol fel Arlywydd yr Unol Daleithiau, nes Donald Trump. Roedd e'n 69 blwydd a 349 diwrnod oed pan ddaeth yn arlywydd yn 1981.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Unol Daleithiau America**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*