Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Georges Pompidou

| Georges Pompidou |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Georges Jean Raymond Pompidou  5 Gorffennaf 1911  Montboudif  |
| Bu farw | 2 Ebrill 1974  4ydd arrondissement Paris  |
| Dinasyddiaeth | Ffrainc  |
| *Alma mater* | * Lycée Louis-le-Grand
* École normale supérieure
* Institut d'études politiques de Paris
* lycée Pierre-de-Fermat
 |
| Galwedigaeth | gwleidydd, banciwr  |
| Swydd | Aelod o Gynulliad Cenedlaethol Ffrainc, Prif Weinidog Ffrainc, Arlywydd Ffrainc, Aelod o Gynulliad Cenedlaethol Ffrainc, Cyd-Dywysog Ffrainc  |
| Cyflogwr | * N M Rothschild & Sons
 |
| Plaid Wleidyddol | UDR, Union for the New Republic, RPF  |
| Tad | Léon Pompidou  |
| Priod | Claude Pompidou  |
| Plant | Alain Pompidou  |
| Gwobr/au | Uwch Groes y Lleng Anrhydedd, Uwch Groes Urdd Teilyngdod Cenedlaethol, Uwch Feistr y Lleng Anrhydedd, Cystadleuthau Cyffredinol, Uwch Groes y Marchog gyda Choler Teilyngdod Gweriniaeth yr Eidal, Officier de la Légion d'honneur, Chevalier de la Légion d'Honneur, Uwch Groes Urdd Polonia Restituta, Croix de guerre 1939–1945, Urdd Llew Aur Llinach Nassau, Urdd Teilyngdod Cenedlaethol, Légion d'honneur, Urdd Anrhydedd Gweriniaeth yr Eidal  |
| llofnod |
|  |

|  |
| --- |
| Georges Pompidou |
|

---

19eg Arlywydd Ffrainc
 |
| **Cyfnod yn y swydd** 20 Mehefin 1969 – 2 Ebrill 1974
 |
| Prif Weinidog
 | Jacques Chaban-Delmas Pierre Messmer Jean-Pierre Raffarin Dominique de Villepin
 |
| Rhagflaenydd
 | Charles de Gaulle
 |
| Olynydd
 | Alain Poher (interim) Valéry Giscard d'Estaing
 |
|

---

 Prif Weinidog Ffrainc
 |
| **Cyfnod yn y swydd** 14 Ebrill 1962 – 10 Gorffennaf 1968
 |
| Arlywydd
 | Charles de Gaulle
 |
| Rhagflaenydd
 | Michel Debré
 |
| Olynydd
 | Maurice Couve de Murville
 |
|

---

 |
| Geni
 |  |

Gwleidydd a banciwr o Ffrainc oedd **Georges Jean Raymond Pompidou**, a adwaenid fel rheol fel **Georges Pompidou** (5 Gorffennaf 1911 – 2 Ebrill 1974), a fu'n arlywydd Ffrainc.
Roedd yn erbyn y Llydaweg a dywedodd : "Does dim lle yn Ffrainc (sy'n gwneud argraff ar Ewrop) i ieithoedd rhanbarthol". Enwir Canolfan Pompidou ar ei ôl.

Fe'i ganed yn Montboudif, yn département Cantal yng nghanol Ffrainc. Bu farw ym Mharis, yn 62 oed.

## Cyfeiriadau

| Seddi'r cynulliad
 |
| --- |
| Rhagflaenydd: **Michel Debré** | **Prif Weinidog Ffrainc** 14 Ebrill 1962 – 10 Gorffennaf 1968
 | Olynydd: **Maurice Couve de Murville** |
| Rhagflaenydd: **Charles de Gaulle** | **Arlywydd Ffrainc** 20 Mehefin 1969 – 2 Ebrill 1974
 | Olynydd: **Alain Poher (interim) Valéry Giscard d'Estaing** |
| Rhagflaenydd: **Charles de Gaulle a Ramón Iglesias y Navarri** | **Cyd-dywysog Andorra** 20 Mehefin 1969 – 2 Ebrill 1974 *gyda Ramón Malla Call (1969 – 1971) a Joan Martí Alanis (1971 – 1974)* | Olynydd: **Valéry Giscard d'Estaing a Joan Martí Alanis** |
# 22 Chwefror

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Chwefror
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  |  |  |  |  | 01
 |
| 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08
 |
| 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**22 Chwefror** yw'r pumdeg trydydd (5ydd) dydd o’r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Mae 312 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (313 mewn blynyddoedd naid).

## Digwyddiadau

* 1797 - *Y Lleng Ddu*, sef mintai o filwyr o Ffrainc dan arweiniad Cyrnol William Tate, yn glanio ger Abergwaun yn ystod y rhyfel rhwng Lloegr a Ffrainc. Cawsant eu goresgyn wedi ychydig ddyddiau.
* 1979 - Annibyniaeth Sant Lwsia.
* 2011 - Daeargryn Christchurch, Seland Newydd.

## Genedigaethau

* 1403 - Charles VII, brenin Ffrainc (m. 1461)
* 1732 - George Washington, Arlywydd Unol Daleithiau America (m. 1799)
* 1788 - Arthur Schopenhauer, athronydd (m. 1860)
* 1857
	+ Heinrich Rudolf Hertz, ffisegydd (m. 1894)
	+ Syr Robert Baden-Powell (m. 1941)
* 1900 - Luis Buñuel, cyfarwyddwr ffilm (m. 1983)
* 1908 - Syr John Mills, actor (m. 2005)
* 1922 - Stella Angelini, arlunydd (m. 1995)
* 1923 - Bleddyn Williams, chwaraewr rygbi (m. 2009)
* 1926 - Kenneth Williams, actor (m. 1988)
* 1928 - Syr Bruce Forsyth, digrifwr (m. 2017)
* 1930 - Marni Nixon, cantores soprano ac actores (m. 2016)
* 1932 - Edward Kennedy, gwleidydd (m. 2009)
* 1942 - Christine Keeler, model (m. 2017)
* 1944 - Jonathan Demme, sgriptiwr a cynhyrchydd (m. 2017)
* 1949 - Niki Lauda, gyrrwr Fformiwla Un (m. 2019)
* 1950 - Fonesig Julie Walters, actores
* 1962 - Steve Irwin, cyflwynydd teledu (m. 2006)
* 1963 - Vijay Singh, golffiwr
* 1974 - Chris Moyles, cyflwynydd radio
* 1975 - Drew Barrymore, actores

## Marwolaethau

* 1371 - Dafydd II, brenin yr Alban, 46
* 1512 - Amerigo Vespucci, marsiandïwr a morwr, 57
* 1980 - Oskar Kokoschka, arlunydd, 93
* 1986 - Jean Tangye, arlunydd, 66
* 1987 - Andy Warhol, arlunydd, 58
* 1988 - Elsa Sturm-Lindner, arlunydd, 72
* 1998 - Emmy Lou Packard, arlunydd, 83
* 2001 - Alice Brueggemann, arlunydd, 83
* 2012
	+ Marie Colvin, newyddiadurwraig, 56
	+ Frank Carson, comediwr, 85
* 2014 - Edith Kramer, arlunydd, 97
* 2018
	+ Nanette Fabray, actores a cantores, 97
	+ Gladys Maccabe, arlunydd, 99
* 2021 - Lawrence Ferlinghetti, bardd, 101

## Gwyliau a chadwraethau

* Gŵyl Mabsant Samson
* Dydd Genedlaethol Sant Lwsia
# David Owen (gwleidydd)

| David Owen |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 2 Gorffennaf 1938  Plympton  |
| Dinasyddiaeth | y Deyrnas Unedig  |
| *Alma mater* | * Coleg Sidney Sussex
* Ysgol Feddygol Ysbyty St Thomas
* Prifysgol Bradfield
* Coleg y Brenin
 |
| Galwedigaeth | gwleidydd, meddyg  |
| Swydd | Shadow Secretary of State for Energy Security and Net Zero, Ysgrifennydd Tramor yr Wrthblaid, Minister of State for Foreign Affairs, Aelod o Gyfrin Gyngor y Deyrnas Unedig, Ysgrifennydd Gwladol dros Faterion Tramor a'r Gymanwlad, Aelod o 50fed Llywodraeth y DU, Aelod o 49fed Llywodraeth y DU, Aelod o 48fed Llywodraeth y DU, Aelod o 48fed Llywodraeth y DU, Aelod o 47fed Llywodraeth y DU, Aelod o 46ed Llywodraeth y DU, Aelod o 45ed Llywodraeth y DU, Aelod o 44ydd Llywodraeth y DU, Aelod o Dŷ'r Arglwyddi, Aelod o 50fed Llywodraeth y DU, Aelod o 50fed Llywodraeth y DU  |
| Plaid Wleidyddol | y Blaid Lafur, Y Democratiaid Cymdeithasol  |
| Tad | John William Morris Owen  |
| Mam | Mary Llewellyn  |
| Priod | Deborah Schabert  |
| Plant | Tristan Llewellyn Owen, Gareth Schabert Owen, Lucy Mary Owen  |

Gwleidydd Prydeinig yw **David Anthony Llewellyn Owen, Arglwydd Owen, CH PC FRCP MB BChir** (ganwyd 2 Gorffennaf 1938). Arweinydd y Blaid y Democratiaid Cymdeithasol rhwng 1983 a 1990 oedd ef.

Fe'i ganwyd yn Plympton, Dyfnaint, yn fab Cymro a Chymraes. Priododd Deborah Schabert ym 1968. Ysgrifennydd Tramor y Deyrnas Unedig rhwng 1977 a 1979 oedd ef.
# Bwcarést

Bwcarést|  |
|  |
| Math | uned ddinesig o fewn Rwmania, is-adran weinyddol gwlad lefel gyntaf, dinas fawr, tref goleg, y ddinas fwyaf  |
|  |
| Poblogaeth | 1,716,961  |
| Sefydlwyd | * 1459
 |
| Pennaeth llywodraeth | Ciprian Ciucu  |
| Cylchfa amser | UTC+2  |
| Gefeilldref/i | Amman, Ankara, Athen, Atlanta, Beijing, Budapest, Chișinău, Tbilisi, Regina, Lagos, Detroit, Tirana, Rio de Janeiro, Sofia, Montréal, Manila, Moscfa, Istanbul, Llundain, Most, San Francisco, Damascus, Bwrdeistref Nicosia, São Paulo  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Rwmania  |
| Gwlad |  Rwmania |
| Arwynebedd | 226 km²  |
| Uwch y môr | 70 metr  |
| Gerllaw | Afon Dâmbovița  |
| Yn ffinio gyda | Chiajna, Ciorogârla, Otopeni, Măgurele, Domnești, Chitila, Pantelimon, Popești-Leordeni, Sir Ilfov  |
| Cyfesurynnau | 44.41336°N 26.09778°E  |
| Cod post | 010011–062397  |
| RO-B  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Cyngor Dinas Bucharest  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Maer Bucharest  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Ciprian Ciucu  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifddinas Rwmania yw **Bwcarést** (Rwmaneg: *București*). Saif yn ne-ddwyrain y wlad, ar afon Dâmbovița. Gyda phoblogaeth o 2,082,000 yn 2003, hon yw trydydd dinas de-ddwyrain Ewrop o ran poblogaeth, ar ôl Istanbul ac Athen.

Ceir y cofnod cyntaf am y ddinas ym 1459. Daeth yn brifddinas Rwmania ym 1862. Rhwng y ddau Ryfel Byd, cyfeirid at y ddinas fel "Paris Fechan" (Micul Paris) neu "Paris y Dwyrain". Ers hynny, dinistriwyd llawer o'r canol hanesyddol, yn gyntaf yn yr Ail Ryfel Byd yna yn naeargryn 1977 a thrwy bolisïau adeiladu Nicolae Ceaușescu.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Arcul de Triumf
* Atheneum
* Palas y Senedd
* Theatr genedlaethol

## Pobl enwog o Fwcarést

* Nicolae Bălcescu (1819-1852), milwr a gwleidydd
* Dora d'Istria (1828-1888), awdures
* Edward G. Robinson (1893-1973), actor
* Richard Wurmbrand (1909-2001), gweinidog ac awdur
* Ilie Năstase (g. 1946), chwaraewr tenis

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Rwmania**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# 2 Ebrill

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Ebrill
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  | 01 | 02 | 03 | 04 | 05
 |
| 06 | 07 | 08 | 09 | 10 | 11 | 12
 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19
 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26
 |
| 27 | 28 | 29 | 30 |  |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**2 Ebrill** yw'r nawdeg deufed (92fed) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (93ydd mewn blynyddoedd naid). Mae 273 diwrnod hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1801 - Brwydr Gyntaf Copenhagen
* 1982 - Yr Ariannin yn ceisio ailfeddiannu Ynysoedd y Falklands (y Malvinas).
* 2005 - Marwolaeth Pab Ioan Pawl II.
* 2007 - Daeargryn Ynysoedd Solomon.
* 2025 - Arlywydd yr Unol Daleithiau, Donald Trump, yn cyhoeddi tariffau ysgubol ar lawer o wledydd.

## Genedigaethau

Hans Christian Andersen
Marvin Gaye
* 748? - Siarlymaen, yr ymerawdwr Glân Rhufeinig cyntaf (m. 814)
* 1519 - Catrin de Medici, brenhines Ffrainc (m. 1589)
* 1647 - Maria Sibylla Merian, entomolegydd a darlunydd (m. 1717)
* 1725 - Giacomo Casanova, naturiaethwr (m. 1798)
* 1798 - August Heinrich Hoffmann von Fallersleben, bardd (m. 1874)
* 1805 - Hans Christian Andersen, awdur (m. 1875)
* 1827 - William Holman Hunt, arlunydd (m. 1910)
* 1840 - Émile Zola, nofelydd (m. 1902)
* 1891 - Max Ernst, arlunydd (m. 1976)
* 1908 - Elena Skuin, arlunydd (m. 1986)
* 1910 - Stella Snead, arlunydd (m. 2006)
* 1926 - Syr Jack Brabham, gyrrwr Fformiwla Un (m. 2014)
* 1930 - Yoshinori Shigematsu, pêl-droediwr (m. 2018)
* 1931 - Reizo Fukuhara, pêl-droediwr (m. 1970)
* 1939 - Marvin Gaye, canwr (m. 1984)
* 1946 - Sue Townsend, nofelydd (m. 2014)
* 1947 - Camille Paglia, awdures a beirniad
* 1954 - Yuji Kishioku, pêl-droediwr
* 1956 - Shigemitsu Sudo, pêl-droediwr
* 1960 - Linford Christie, athletwr
* 1971 - Edmundo Alves de Souza Neto, pêl-droediwr
* 1972 - Masahiro Ando, pêl-droediwr
* 1982 - David Ferrer, chwaraewr tenis

## Marwolaethau

Georges Pompidou
Pab Ioan Pawl II
* 1118 - Baldwin I, brenin Jeriwsalem
* 1502 - Arthur Tudur, Tywysog Cymru, 15
* 1880 - Antonie Biel, arlunydd, 50
* 1891 - Adelheid Dietrich, arlunydd, 63
* 1893 - Sara Texeira de Mattos, arlunydd, 78
* 1917 - Brinley Richard Lewis, chwaraewr rygbi rhyngwladol i Gymru, 26
* 1934 - Henriette Hahn-Brinckmann, arlunydd, 71
* 1941 - Kazimiera Adamska-Rouba, arlunydd, 45
* 1958 - Tudor Davies, canwr ac actor, 65
* 1966 - C. S. Forester, awdur, 66
* 1974 - Georges Pompidou, Arlywydd Ffrainc, 62
* 1982 - Ruth Gikow, arlunydd, 67
* 1987 - Buddy Rich, drymiwr jazz, 69
* 2001 - Lilo Peters, arlunydd, 88
* 2005 - Pab Ioan Pawl II, 84
* 2012
	+ Lucile Passavant, arlunydd, 101
	+ Elizabeth Catlett, arlunydd, 96
* 2013 - Milo O'Shea, actor, 86
* 2018 - Winnie Madikizela-Mandela, gwleidydd ac actifydd, 81

## Gwyliau a chadwraethau

* Yn yr Ariannin: Diwrnod Cyn-filwyr y Malfinas, er cof am y rhai a fu farw yng ngwrthdaro 1982.
* Diwrnod Ymwybyddiaeth Awtistiaeth y Byd
* Diwrnod Rhyngwladol y Llyfr i Blant, penblwydd Hans Christian Andersen
* Pasg (1961, 1972, 2051, 2056)

## Cyfeiriadau
# Y Ras Fawr Genedlaethol

Y Ras Fawr Genedlaethol| Enghraifft o: | cystadleuaeth chwaraeon, digwyddiad rheolaidd ym myd chwaraeon  |
| Math | horse race  |
| Lleoliad | Cae Ras Aintree  |
|  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/0jx\_4  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Golden Miller, 1934.
Ras geffylau flynyddol sy'n rhan o'r Helfa Genedlaethol yw'r **Ras Fawr Genedlaethol** (Saesneg: *the Grand National*; ar lafar gwlad: "y *National*") a gynhelir ar Gae Ras Aintree yn Lerpwl, Lloegr.

Enillodd Red Rum y ras ym 1973, 1974 a 1977.

Y joci Cymreig Jack Anthony yn fwyaf enwog am ei dair buddugoliaeth yn ras; ar Glenside yn 1911, ar Ally Sloper yn 1915 ac ar Troytown yn 1920.

## Gweler hefyd

* Rhestr enillwyr y Ras Fawr Genedlaethol

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **rasio ceffylau**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Gweriniaeth Canolbarth Affrica

Gweriniaeth Canolbarth Affrica|  |
| Arwyddair | Undon, Urddas a Gwaith  |
| Math | gwladwriaeth sofran, gwlad dirgaeedig, gwlad, gweriniaeth  |
|  |
| Prifddinas | Bangui  |
| Poblogaeth | 5,152,421  |
| Sefydlwyd | * 1960
 |
| Anthem | La Renaissance  |
| Pennaeth llywodraeth | Félix Moloua  |
| Cylchfa amser | UTC+01:00, Africa/Bangui  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Ffrangeg, Sango  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  Gweriniaeth Canolbarth Affrica |
| Arwynebedd | 622,984 km²  |
| Yn ffinio gyda | Tsiad, Swdan, Camerŵn, Gweriniaeth y Congo, De Swdan, Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo, Y Cynghrair Arabaidd  |
| Cyfesurynnau | 6.7°N 20.9°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Y Cynulliad Cenedlaethol  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd Gweriniaeth Canolbarth Affrica  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Faustin-Archange Touadéra  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Gweriniaeth Canolbarth Affrica  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Félix Moloua  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $2,516 miliwn, $2,383 miliwn  |
| Arian | Ffranc Canol Affrica (CFA)  |
| Canran y diwaith | 7 ±1 canran  |
| Cyfartaledd plant | 4.286  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.404  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad dirgaeedig yng Nghanolbarth Affrica yw **Gweriniaeth Canolbarth Affrica** (yn Ffrangeg: *République Centrafricaine*, yn Sango: *Ködörösêse tî Bêafrîka*). Y gwledydd cyfagos yw Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo (Cinsiasa) a Gweriniaeth y Congo (Brazzaville) i'r de, Swdan a De Swdan i'r dwyrain, Tsiad i'r gogledd, a Chamerŵr i'r gorllewin. Mae Gweriniaeth Canolbarth Affrica yn gorchuddio ardal o 620,000 cilometr sgwâr (240,000 milltir sgwâr), ac mae ganddo boblogaeth o tua 4.7 miliwn.

Prifddinas a dinas fwyaf Gweriniaeth Canolbarth Affrica yw Bangui.

Mae hi'n annibynnol ers y 13eg o Awst, 1960, pan cafodd y wlad ryddid wrth Ffrainc.

Arlywydd y wlad yw Faustin Touadera.

## Demograffeg

Ers cael annibynniaeth wrth Ffrainc, mae poblogaeth y wlad wedi cynyddu pedwar gwaith. Cododd y boblogaeth o 1,232,000 yn 1960 i tua 4,666,368 erbyn heddiw.

Mae dros 80 o grŵpiau ethnig gwahanol yng Ngweriniaeth Canolbarth Affrica. Y grŵpiau ethnig mwyaf yw :

* Yr Arabiaid Baggara

* Y Baka
* Y Banda
* Y Bayaka
* Y Fula
* Y Gbaya
* Y Kara
* Y Kresh
* Y Mbaka
* Y Mandja
* Y Ngbandi
* Y Sara
* Y Vidiri
* Y Wodaabe
* Y Yakoma
* Y Yulu
* Y Zande
* Ffrancwyr (oherwydd y cyfnod dan reolaeth Ffrainc)
* A llawer o grŵpiau ethnig lleol eraill

### Crefydd

Yn 2010, roedd 80.3% o'r boblogaeth yn Gristnogion (60.7% Protestanaidd, 28.5% Catholig), ac 8.9% yn Fwslemiaid.

### Ieithoedd

Mae gan Gweriniaeth Canolbarth Affrica ddau iaith swyddogol - Ffrangeg a Sango. Iaith greole yw Sango sydd wedi'i ddatblygu i weithredu fel lingua franca i gysylltu'r holl grŵpiau ethnig yn y wlad. Mae e wedi'i selio ar iaith y Ngbandi. Gweriniaeth Canolbarth Affrica yw un o'r unig wledydd yn Affrica gyda iaith Affricanaidd fel iaith swyddogol.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Weriniaeth Canolbarth Affrica**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# 14 Chwefror

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Chwefror
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  |  |  |  |  | 01
 |
| 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08
 |
| 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**14 Chwefror** yw'r pedwardeg pumed (45ed) dydd o’r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Mae 320 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (321 mewn blynyddoedd naid).

## Digwyddiadau

* 1014 - Coroni Harri o Fafaria yn Ymerawdwr Glân Rhufeinig.
* 1797 - Brwydr Cape St. Vincent, rhwng Prydain Fawr a Sbaen.
* 1859 - Oregon yn dod yn un o daleithiau'r Unol Daleithiau.
* 1912 - Arizona yn dod yn un o daleithiau'r Unol Daleithiau.
* 1916 - Jimmy Wilde yn cipio pencampwriaeth pwysau pryf y byd yn Llundain.
* 1929 - Cyflafan Dydd Gŵyl Sain Folant, Chicago.
* 1931 - Y ffilm *Dracula* yn cael ei rhyddhau, gan serennu Bela Lugosi.
* 2002 - Bahrain dod yn Deyrnas.
* 2005 - Sefydlu YouTube.

## Genedigaethau

* 1745 - David Davis, bardd ac addysgwr (m. 1827)
* 1766 - Thomas Malthus, economegydd (m. 1834)
* 1818 - Frederick Douglass, actifydd, sgriptiwr, gwladweinydd ac academydd (m. 1895)
* 1881 - William John Gruffydd, ysgolhaig, bardd a golygydd (m. 1954)
* 1890 - Nina Hamnett, arlunydd (m. 1956)
* 1912 - Tibor Sekelj, fforiwr (m. 1988)
* 1929 - Wyn Morris, cerddor ac arweinydd cerddorfa (m. 2010)
* 1942 - Michael Bloomberg, gwleidydd
* 1944 - Syr Alan Parker, cyfarwyddwr ffilm (m. 2020)
* 1951 - Kevin Keegan, pêl-droediwr
* 1955 - Mitsuhisa Taguchi, pêl-droediwr (m. 2019)
* 1961 - Latifa Arfaoui, cantores Arabeg
* 1967 - Mark Rutte, gwleidydd, Prif Weinidog yr Iseldiroedd
* 1970 - Simon Pegg, actor
* 1972 - Fernando Picún, pêl-droediwr
* 1977 - Cadel Evans, seiclwr
* 1979 - Yuichiro Nagai, pêl-droediwr
* 1985 - Philippe Senderos, pêl-droediwr
* 1992 - Christian Eriksen, pêl-droediwr

## Marwolaethau

* 869 - Sant Cyril, cenhadwr a dyfeisydd yr wyddor Glagolitig, 42
* 1400 - Rhisiart II, brenin Lloegr, 33
* 1779 - Capten James Cook, fforiwr, 50
* 1801 - Rhys Jones o'r Blaenau, bardd a hynafiaethydd, 87
* 1891 - William Tecumseh Sherman, milwr, 71
* 1964 - William George Arthur Ormsby-Gore, 4ydd Barwn Harlech, gwleidydd, 78
* 1967 - Gwilym Lloyd George, gwleidydd, 72
* 2005 - Rafik Hariri, gwleidydd, 60
* 2010 - Dick Francis, awdur, 89
* 2014 - Tom Finney, pêl-droediwr, 91
* 2015 - Louis Jourdan, actor, 93
* 2018
	+ Ruud Lubbers, gwleidydd a Brif Weinidog yr Iseldiroedd, 78
	+ Morgan Tsvangirai, gwleidydd, 65
* 2021
	+ Catherine Belsey, beirniad llenyddol, 80
	+ Hywel Francis, gwleidydd, 74
	+ Doug Mountjoy, chwaraewr snwcer, 78
* 2023 - Christine Pritchard, actores, 79

## Gwyliau a chadwraethau

* Dydd San Ffolant
* Blwyddyn Newydd Tsieineaidd - 1915 (Cwningen), 1934 (Ci), 1953 (Ych), 2010 (Teigr), 2048 (Draig), 2067 (Mochyn), 2086 (Ceffyl)
# 26 Chwefror

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Chwefror
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  |  |  |  |  | 01
 |
| 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08
 |
| 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**26 Chwefror** yw'r pumdeg seithfed (57fed) dydd o’r flwyddyn yng Nghalendr Gregori. Mae 308 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn (309 mewn blynyddoedd naid).

## Digwyddiadau

* 1915 - Sefydlu'r Gwarchodlu Cymreig.
* 1961 - Coroni Hassan II yn frenin Moroco.

## Genedigaethau

* 1361 - Wenceslaus, brenin Bohemia (m. 1419)
* 1564 - Christopher Marlowe, bardd a dramodydd (m. 1593)
* 1802 - Victor Hugo, bardd a nofelydd (m. 1885)
* 1808 - Honoré Daumier, arlunydd (m. 1879)
* 1829 - Levi Strauss, gwneuthurwr jîns (m. 1902)
* 1846 - Buffalo Bill, perchennog syrcas (m. 1917)
* 1852 - John Harvey Kellogg, meddyg (m. 1943)
* 1861 - Ferdinand I, Tsar Bwlgaria (m. 1948)
* 1869 - Nadezhda Krupskaya, awdures a gwleidydd (m. 1939)
* 1907 - Shiro Teshima, pêl-droediwr (m. 1982)
* 1909
	+ Talal, brenin Iorddonen (m. 1972)
	+ Fanny Cradock, cogyddes deledu (m. 1994)
* 1913 - Karoline Wittmann, arlunydd (m. 1978)
* 1916 - Joan Elizabeth Curran, gwyddonydd (m. 1999)
* 1920
	+ Gisèle Prassinos, arlunydd (m. 2015)
	+ Tony Randall, actor (m. 2004)
* 1921 - Betty Hutton, actores a cantores (m. 2007)
* 1925
	+ Irmgard Giering, arlunydd (m. 2006)
	+ Syr Everton Weekes, cricedwr (m. 2020)
* 1928
	+ Ariel Sharon, Prif Weinidog Israel (m. 2014)
	+ Fats Domino, canwr (m. 2017)
* 1932 - Johnny Cash, canwr (m. 2003)
* 1941 - Rhys Maengwyn Jones, archaeolegydd ac anthropolegydd (m. 2001)
* 1947 - Sandie Shaw, cantores
* 1950 - Helen Clark, gwleidydd, Prif Weinidog Seland Newydd (1999-2008)
* 1967 - Kazuyoshi Miura, pêl-droediwr
* 1974 - Sébastien Loeb, gyrrwr rasio
* 1977 - Shane Williams, chwaraewr Rygbi'r Undeb
* 1982 - Li Na, chwaraewraig tenis

## Marwolaethau

* 1603 - Maria o Awstria, Ymerodres Glân Rhufeinig, 74
* 1895 - François-Marie Luzel, ysgolhaig a bardd, 74
* 1903 - Richard Jordan Gatling, dyfeisiwr, 84
* 1961 - Mohammed V, brenin Moroco, 41
* 1969
	+ Karl Jaspers, athronydd, 85
	+ Levi Eshkol, Prif Weinidog Israel, 73
* 1994 - Bill Hicks, comedïwr, 32
* 1997 - Kat Kampmann, arlunydd, 88
* 2000 - Louisa Matthíasdóttir, arlunydd, 83
* 2009 - Wendy Richard, actores, 65
* 2017 - Gerald Kaufman, gwleidydd, 86
* 2021 - Hannu Mikkola, gyrrwr rasio, 78
* 2023 - Betty Boothroyd, gwleidydd, 93

## Gwyliau a chadwraethau

* Gŵyl Mabsant Tyfaelog (ardal Llandyfaelog, Ystrad Tywi)
# Lauren Weisberger

| Lauren Weisberger |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 28 Mawrth 1977  Scranton  |
| Man preswyl | Dinas Efrog Newydd  |
| Dinasyddiaeth |  Unol Daleithiau |
| *Alma mater* | * Prifysgol Cornell
* Parkland High School
 |
| Galwedigaeth | ysgrifennwr, newyddiadurwr, nofelydd  |
| Adnabyddus am | The Devil Wears Prada, Chasing Harry Winston  |
| Arddull | rhamant  |
| Gwefan |   |

Nofelydd Americanaidd yw **Lauren Weisberger** (ganwyd 28 Mawrth 1977). Mae hi'n fwyaf adnabyddus fel awdur y nofel lwyddiannus *The Devil Wears Prada* (2003), sy'n *roman à clef* o’i phrofiad fel cynorthwyydd i brif olygydd y cylchgrawn *Vogue*, Anna Wintour; addaswyd y nofel hon fel ffilm lwyddiannus.

## Gweithiau

### Nofelau

* *The Devil Wears Prada* (2003)
* *Everyone Worth Knowing* (2005)
* *Chasing Harry Winston* (2008)
* *Last Night at Chateau Marmont* (2010)
* *Revenge Wears Prada* (2013)
* *The Singles Game* (2016)
* *When Life Gives You Lululemons* (2018)
# Liv Tyler

| Liv Tyler |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Liv Rundgren  1 Gorffennaf 1977  East Harlem  |
| Man preswyl | Llundain, Greenwich Village, Malibu  |
| Dinasyddiaeth | Unol Daleithiau America  |
| *Alma mater* | * Crossroads School for Arts & Sciences
* York Preparatory School
* Waynflete School
* Breakwater School
 |
| Galwedigaeth | actor, actor ffilm, model ffasiwn, model  |
| Swydd | Llysgennad Ewyllus Da UNICEF  |
| Cyflogwr | * UNICEF
 |
| Taldra | 1.77 metr  |
| Tad | Steven Tyler, Todd Rundgren  |
| Mam | Bebe Buell  |
| Priod | Royston Langdon  |
| Partner | Joaquin Phoenix  |
| Perthnasau | Ella Rose Richards  |
| Gwefan |   |

Actores o'r Unol Daleithiau yw **Liv Tyler** (ganwyd 1 Gorffennaf 1977).

## Detholiad o'i ffilmiau

* *That Thing You Do* (1996)
* *Armageddon* (1998)
* *The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring* (2001)
* *The Lord of the Rings: The Two Towers* (2002)
* *The Lord of the Rings: The Return of the King* (2003)
* *The Incredible Hulk* (2008)

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **actor o Unol Daleithiau America**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.