# Gwyn Thomas (bardd)

| Gwyn Thomas |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 2 Medi 1936  Tanygrisiau  |
| Bu farw | 13 Ebrill 2016  |
| Dinasyddiaeth | y Deyrnas Unedig  |
| *Alma mater* | * Coleg yr Iesu, Rhydychen
 |
| Galwedigaeth | bardd  |
| Swydd | Bardd Cenedlaethol Cymru  |
| Cyflogwr | * Prifysgol Bangor
 |
| Gwobr/au | Cymrawd Cymdeithas Ddysgedig Cymru  |

*Mae'r erthygl hon yn trafod y bardd Cymraeg ac ysgolhaig. Os am ddarllen am y llenor Eingl-gymreig Gwyn Thomas pwyswch yma.*
Bardd Cymraeg ac ysgolhaig oedd **Gwyn Thomas** (2 Medi 1936 – 13 Ebrill 2016). Am flynyddoedd lawer bu'n athro yn yr Adran Gymraeg, Prifysgol Cymru, Bangor ac yn ddiweddarach yn bennaeth yr adran honno. Bu'n Fardd Cenedlaethol Cymru rhwng 2006 a 2008. Mae ei ddefnydd o ymadroddion Cymraeg llafar toredig, ansicr a Seisnigedig yn nodweddiadol o'i waith.

Cyhoeddwyd ei hunangofiant *Bywyd Bach* gan Wasg Gwynedd yn 2006.

## Bywyd cynnar ac addysg

Ganed ef yn Nhanygrisiau a chafodd ei fagu ym Mlaenau Ffestiniog. Fe'i haddysgwyd yn Ysgol Sir Ffestiniog, Prifysgol Cymru, Bangor a Coleg yr Iesu, Rhydychen.

## Gweithiau

### Ysgolheictod

* *Y Bardd Cwsg a'i Gefndir* (1971). Astudiaeth o waith Ellis Wynne.
* *Yr Aelwyd Hon* (1970). Gwaith y Cynfeirdd.
* *Y Traddodiad Barddol* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1976)
* *Gruffydd ab yr Ynad Coch* (1982). Barddoniaeth Gruffudd ab Yr Ynad Coch, un o'r pennaf o Feirdd y Tywysogion.
* *Ymarfer Ysgrifennu* (1977)
* *Presenting Saunders Lewis* (1973) - cyd-olygydd
* Detholiad o'i Gerddi gan Zbigniew Herbert, cyfieithwyd gan Gwyn Thomas, J Elwyn Jones, Nesta Wyn Jones. 'Cyfres Barddoniaeth Pwyllgor Cyfieithiadau'r Academi Gymreig - Cyfrol V' 1985
* *Diwéddgan* (1969), cyfieithiad o *Fin de Partie* gan Samuel Beckett yn y gyfres *Y Ddrama yn Ewrop*; roedd hefyd yn olygydd y gyfres
* diweddariad o *Pedair Cainc y Mabinogi* (1984)
* *Ellis Wynne*, Writers of Wales (Gwasg Prifysgol Cymru, 1984)
* *Tales from the Mabiniogion* (1984) - cyfieithiad o rai o'r Mabinogion ar y cyd â Kevin Crossley-Holland
* *Llên y Llenor: Alun Llywelyn-Williams* (Gwasg Pantycelyn, 1988)
* *Duwiau'r Celtiaid*, Llyfrau Llafar Gwlad (Gwasg Carreg Gwalch, 1992)
* *Gair am Air - Ystyriaethau am Faterion Llenyddol* (Gwasg Prifysgol Cymru, 2000)
* *Dafydd ap Gwilym: Y Gŵr sydd yn ei Gerddi* (Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru, 2003)

### Barddoniaeth

* *Chwerwder yn y Ffynhonnau* (1962)
* *Y Weledigaeth Haearn* (1965)
* *Ysgyrion Gwaed* (1967)
* *Enw'r Gair* (1972)
* *Y Pethau Diwethaf a Phethau Eraill* (Gwasg Gee, 1975)
* *Cadwynau yn y Meddwl* (Gwasg Gee, 1976) – cerdd ar gyfer y teledu
* *Croesi Traeth* (Gwasg Gee, 1978)
* *Symud y Lliwiau* (1981)
* *Wmgawa* (Gwasg Gee, 1984)
* *Gwelaf Afon* (Gwasg Gee, 1990)
* *Anifeiliaid y Maes Hefyd*, gyda Ted Breeze Jones (Gwasg Dwyfor, 1993) – ffotograffau a cherddi
* *Am Ryw Hyd* (Gwasg Gee, 1996)
* *Darllen y Meini* (Gwasg Gee, 1998)
* *Pasio Heibio*, gol. Tegwyn Jones (Gwasg Carreg Gwalch, 1998) – detholiad
* *Gweddnewidio: Detholiad o Gerddi 1962-1986* (Gwasg Gee, 2003) – detholiad
* *Yli*, gyda Ted Breeze Jones (Gwasg Dwyfor, 1993) – ffotograffau a cherddi
* *Apocalups Yfory* (Cyhoeddiadau Barddas, 2005)
* *Teyrnas y Tywyllwch* (Cyhoeddiadau Barddas, 2007)
* *Murmuron Tragwyddoldeb a Chwningod Tjioclet* (Cyhoeddiadau Barddas, 2010)
* *Profiadau Inter Galactig* (Cyhoeddiadau Barddas, 2013)
* *Hen Englynion: Diweddariadau* (Cyhoeddiadau Barddas, 2015)

### Dramâu

* *Lliw'r Delyn* (1969)
* *Amser Dyn* (Gwasg Gee, 1972)

### Ysgrifau

* *Sawl Math o Gath* (Gwasg Carreg Gwalch, 2002)
* *Llyfr Gwyn* (Cyhoeddiadau Barddas, 2015), ISBN 9781906396862
* *Gair yn ei Le* (Y Lolfa, 2012) – gyda ffotograffau gan Geraint Thomas

### Hunangofiant

* *Bywyd Bach*, Cyfres y Cewri 30 (Caernarfon: Gwasg Gwynedd, 2006)

## Astudiaethau

* Alan Llwyd, *Llên y Llenor: Gwyn Thomas* (Caernarfon: Gwasg Pantycelyn, 1984)

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **lenor** neu **awdur** o **Gymru**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.