# 4 Mawrth

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Mawrth
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  |  |  |  |  | 01
 |
| 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08
 |
| 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31
 |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**4 Mawrth** yw'r chwedeg trydydd (63ydd) o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (64ydd mewn blynyddoedd naid). Mae 302 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

Pont reilffordd Forth
* 1791 - Vermont yn dod yn 14ydd talaith yr Unol Daleithiau.
* 1890 - Agor Pont Reilffordd Forth.
* 1976 - Confensiwn Cyfansoddiadol Gogledd Iwerddon yn cael ei ddiddymu'n ffurfiol, gan arwain at reolaeth uniongyrchol Gogledd Iwerddon o Lundain gan Senedd y Deyrnas Unedig.
* 2018 - Sergei Skripal a'i ferch Yulia yn cael eu gwenwyno yng Nghaersallog, Lloegr.
* 2022
	+ Ymosodiadau Rwsia yn Wcráin yn cynyddu ac atomfa Zaporizhzhia dan reolaeth milwyr Rwsia.
	+ Ymosodwyd ar fosg yn Peshawar, Pacistan, gan ladd o leiaf 63 o bobl.

## Genedigaethau

Antonio Vivaldi
* 1188 - Blanche de Castile, brenhines Ffrainc, gwraig Louis VIII (m. 1252)
* 1394 - Tywysog Harri y Mordwywr, noddwr teithiau ymchwil (m. 1460)
* 1492 - Francesco de Layolle, cyfansoddwr (m. tua 1540)
* 1651 - John Somers, Barwn Somers y cyntaf, Arglwydd Ganghellor Lloegr (m. 1716)
* 1665 - Philip Christoph von Königsmarck, milwr (m. 1694)
* 1678 - Antonio Vivaldi, cyfansoddwr (m. 1741)
* 1719 - George Pigot, Barwn Pigot, llywodraethwr Lloegr ym Madras (m. 1777)
* 1745 - Charles Dibdin, cyfansoddwr ac awdur (m.1814)
* 1747 - Kazimierz Pułaski, cadfridog Rhyfel Americanaidd chwildroadol (m. 1779)
* 1754
	+ Benjamin Waterhouse, meddyg Caergrawnt ac Athro meddygol (Arloeswr brechlyn y frech wen) (m. 1846)
	+ Dieudonné-Pascal Pieltain, cyfansoddwr (m. 1833)
* 1756 - Syr Henry Raeburn, arlunydd (m. 1823)
* 1782 - Johann Rudolf Wyss, awdur (m. 1830)
* 1792 - Samuel Slocum, dyfeisydd (m. 1861)
* 1793 - Karl Lachmann, ieithegwr (m. 1851)

William Price
* 1800 - William Price, meddyg ac arloeswr rhyddid personol (m. 1893)
* 1819 - Charles Oberthur, cyfansoddwrn a phencerdd y delyn (m. 1895)
* 1822 - Jules Antoine Lissajous, mathemategydd, dyfeisydd yr harmonograff (m. 1880)
* 1826 - Theodore Judah, peiriannydd rheilffordd (m. 1863)
* 1828 - Owen Wynne Jones, bardd a llenor (m. 1870)
* 1835 - John Hughlings Jackson, niwrolegydd (m. 1911)
* 1847 - Karl Bayer, cemegydd (m. 1904)
* 1859 - Alexander Popov, ffisegydd (m. 1905)
* 1864 - Ôl-Lyngesydd David W. Taylor, pensaer llongau a pheiriannydd (m. 1940)
* 1870 - Thomas Sturge Moore, bardd, awdur ac arlunydd (m. 1944)
* 1876 - Léon-Paul Fargue, bardd (m. 1947)
* 1877
	+ Garrett Morgan, dyfeisydd (m. 1963)
	+ Alexander Fyodorovich Gedike, cyfansoddwr (m. 1957)
* 1881 - Richard C. Tolman, ffisegydd mathemategol (m. 1948)

Norman Bethune
* 1890 - Norman Bethune, meddyg (m. 1939)
* 1895 - Shemp Howard, actor, comedïwr (Three Stooges) (m. 1955)
* 1897 - Lefty O'Doul, chwaraewr pêl-fasgedi (m. 1969)
* 1898 - Georges Dumézil, ieithegydd (m. 1940)
* 1901
	+ Charles Goren, arbenigwr y gêm cardiau "bridge" (m. 1991)
	+ Edward Prosser Rhys, bardd a newyddiadurwr (m. 1945)
* 1903
	+ Luis Carrero Blanco, gwladweinydd (m. 1973)
	+ Dorothy Mackaill, actores (m. 1990)
* 1904 - George Gamow, ffisegydd (m. 1968)
* 1906 - Meindert DeJong, awdur llyfrau plant (m. 1991)
* 1909 - Harry Helmsley, mentrwr ar eiddo tiriog (m. 1997)
* 1910 - Tancredo Neves, gweithredydd iawnderau dinesig (m. 1985)

Ilona Harima
* 1911 - Ilona Harima, arlunydd (m. 1986)
* 1913 - John Garfield, actor (m. 1952)
* 1916
	+ Hans Eysenck, seicolegydd (m. 1997)
	+ Giorgio Bassani, ysgrifennwr (m. 2000)
* 1920 - Jean Lecanuet, gwleidydd (m. 1993)
* 1921
	+ Joan Greenwood, actores a chyfarwyddwraig (m. 1987)

Syr Patrick Moore
* 1923 - Syr Patrick Moore, seryddwr (m. 2012)
* 1925 - Paul Mauriat, cerddor (m. 2006)
* 1927
	+ Thayer David, actor (m. 1978)
	+ Robert Orben, consuriwr ac ysgrifennwr comedi
* 1928
	+ Alan Sillitoe, llenor (m. 2010)
	+ G. Georges-Mianes, arlunydd (m. 2014)
	+ Samuel Adler, cyfansoddwr
* 1929 - Bernard Haitink, arweinydd (m. 2021)
* 1931 - Gwilym Prichard, arlunydd (m. 2015)

Miriam Makeba
* 1932
	+ Ryszard Kapuściński, newyddiadurwr (m. 2007)
	+ Miriam Makeba, cantores (m. 2008)
	+ Ed "Big Daddy" Roth, dylunydd ceir (m. 2001)
* 1934
	+ Janez Strnad, ffisegydd (m. 2015)
	+ Mario Davidovsky, cyfansoddwr (m. 2019)
	+ John Duffey, cerddor y Tir Glas (m. 1996)
* 1935 - Bent Larsen, chwaraewr gwyddbwyll (m. 2010)

Jim Clark
* 1936
	+ Jim Clark, gyrrwr ceir rasio (m. 1968)
	+ Aribert Reimann, cyfansoddwr opera (m. 2024)
* 1937
	+ Graham Dowling, cricedwr
	+ Yuri Senkevich, gofodwr (m. 2003)
* 1938 - Don Perkins, pêl-droediwr
* 1939 - Paula Prentiss, actores
* 1941 - Adrian Lyne, cyfarwyddwr ffilm
* 1943 - Zoltan Jeney, cyfansoddwr
* 1944 - Bobby Womack, canwr R&B (m. 2014)
* 1945 - Dieter Meier, canwr ac awdur llyfrau i blant
* 1946
	+ Harvey Goldsmith, impresario
	+ Michael Ashcroft, entrepreneur
* 1947 - Jan Garbarek, cerddor

Shakin' Stevens
* 1948
	+ Chris Squire, cerddor (m. 2015)
	+ Shakin' Stevens (Michael Barratt), canwr roc a rol
	+ James Ellroy, llenor
* 1949 - Sergei Bagapsh, gwleidydd, Arlywydd Abchasia (m. 2011)
* 1950
	+ Rick Perry, Llywodraethwr Tecsas
	+ Billy Gibbons, gitarydd a chanwr
* 1951
	+ Syr Kenny Dalglish chwaraewr a rheolwr pêl-droed
	+ Chris Rea, canwr a cherddor
* 1952
	+ Umberto Tozzi, canwr
	+ Ronn Moss, actor
	+ Scott Hicks, cyfarwyddwr ffilmiau
* 1953
	+ Emilio Estefan, offerynnwr taro
	+ Kay Lenz, actores

François Fillon
* 1954
	+ Willie Thorne, chwaraewr snwcer (m. 2020)
	+ François Fillon, gwleidydd, Prif Weinidog Ffrainc (2007-2012)
	+ Adrian Zmed, actor a dawnsiwr
	+ Catherine O'Hara, actores a chomediwraig
	+ Irina Ratushinskaya, llenor (m. 2017)
* 1955
	+ Dominique Pinon, actor
	+ Joey Jones, pêl-droediwr
* 1956 - Léon-Bernard Giot, cerddor
* 1958
	+ Patricia Heaton, actores
	+ Lennie Lee, perfformiwr
* 1960 - Mykelti Williamson, actor
* 1961
	+ Ray Mancini, bocsiwr
	+ Steven Weber, actor
* 1963 - Jason Newsted, cerddor
* 1965
	+ Gary Helms, cic-focsiwr
	+ Khaled Hosseini, awdur
	+ Paul W.S. Anderson, gwneuthurwr ffilmiau, cynhyrchydd ac ysgrifennwr ffilmiau
* 1966
	+ Kevin Johnson, chwaraewr pêl-fasged
	+ Grand Puba (Brand Nubian), rapwr
	+ Dav Pilkey, awdur ac arlunydd
	+ Patrick Hannan, drymiwr
* 1967 - Evan Dando, cerddor
* 1968
	+ Patsy Kensit, actores
	+ Kyriakos Mitsotakis, gwleidydd, Prif Weinidog Gwlad Groeg

Chaz Bono
* 1969 - Chaz Bono, actor ac ymgyrchydd LHDT, mab Sonny and Cher
* 1971
	+ Fergal Lawler, drymiwr
	+ Nick Stabile, actor
* 1972 - Jos Verstappen, gyrrwr Formiwla Un
* 1973 - Penny Mordaunt, gwleidydd
* 1977 - Jason Marsalis, cerddor jas
* 1982 - Landon Donovan, pêl-droediwr
* 1983 - Cate Le Bon, cantores a chyfansoddwraig
* 1986 - Margo Harshman, actores
* 1990 - Andrea Bowen, actores
* 1992 - Erik Lamela, pêl-droediwr
* 1993 - Jenna Boyd, actores

## Marwolaethau

Javier Pérez de Cuéllar
Shane Warne
* 1193 - Saladin, arweinydd Islamaidd
* 1619 - Anne o Ddenmarc, brenhines James VI a I, brenin yr Alban a Lloegr, 44
* 1852 - Nicolai Gogol, awdur, 42
* 1927 - Augustin Nicolas Gilbert, meddyg, 69
* 1956 - Selma des Coudres, arlunydd, 73
* 1963 - William Carlos Williams, bardd, 79
* 1971 - Ifan Gruffydd, awdur, 75
* 1994 - John Candy, actor a digrifwr, 43
* 2011 - Lucyna Legut, arlunydd, 84
* 2013 - Seki Matsunaga, pêl-droediwr, 84
* 2016 - John Brooks, Barwn Brooks o Dremorfa, gwleidydd a paffiwr, 88
* 2019
	+ Garfield Davies, Barwn Davies o Goety, arweinydd undeb llafur, 83
	+ Keith Flint, canwr, 49
	+ Luke Perry, actor, 52
* 2020 - Javier Pérez de Cuéllar, diplomydd, 100
* 2021 - Jonathan Steinberg, hanesydd, 86
* 2022
	+ Ruth Bidgood, bardd, 99
	+ Iwan Edwards, arweinydd corawl, 84
	+ Dai Jones, canwr, ffermwr a chyflwynydd radio-teledu, 78
	+ Colin Lewis, seiclwr, 82
	+ Shane Warne, cricedwr, 52

## Gwyliau a chadwraethau

* Sant Casimir
* Diwrnod Gordewdra y Byd