Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 11 Medi

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Medi
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06
 |
| 07 | 08 | 09 | 10 | 11 | 12 | 13
 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20
 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27
 |
| 28 | 29 | 30 |  |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**11 Medi** yw'r dau-gant pum-deg pedwerydd (254ydd) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (255ed mewn blynyddoedd naid). Erys 111 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

2001: Ymosodiadau 11 Medi
* 1297 - Brwydr Pont Stirling
* 1709 - Brwydr Malplaquet
* 1777 - Brwydr Brandywine
* 1973 - *Coup d'état* Augusto Pinochet yn Tsile yn dod i rym.
* 1997 - Senedd Albanaidd newydd yn cael ei gymeradwyo mewn refferendwm.
* 1999 - Tenis: Serena Williams yn ennill teitl Agored UDA y merched.
* 2001 - Ymosodiadau 11 Medi 2001 yn erbyn Unol Daleithiau America, yn Efrog Newydd ac yn Washington, D.C.
* 2009 - Y Prif Weinidog Gordon Brown yn ymddiheuro'n swyddogol am y modd "gwarthus" y cafodd Alan Turing ei drin.
* 2021 - Tenis: Emma Raducanu yn ennill teitl Agored UDA y merched.

## Genedigaethau

Daphne Odjig
Sviatlana Tsikhanouskaya
* 1524 - Pierre de Ronsard, bardd (m. 1585)
* 1611 - Henri de La Tour d'Auvergne, vicomte de Turenne (m. 1675)
* 1771 - Mungo Park, fforiwr (m. 1806)
* 1847 - Mary Watson Whitney, seryddwraig (m. 1921)
* 1885 - D. H. Lawrence, nofelydd (m. 1930)
* 1903 - Theodor W. Adorno, athronydd (m. 1969)
* 1917
	+ Ferdinand Marcos, gwleidydd (m. 1989)
	+ Herbert Lom, actor (m. 2012)
* 1919 - Daphne Odjig, arlunydd (m. 2016)
* 1934 - R. Gerallt Jones awdur a darlithydd (m. 1999)
* 1945 - Franz Beckenbauer, pêl-droediwr
* 1950 - Eijun Kiyokumo, pêl-droediwr
* 1962 - Julio Salinas, pêl-droediwr
* 1965
	+ Moby, cerddor, DJ a ffotograffiaid
	+ Graeme Obree, seiclwr
	+ Bashar al-Assad, Arlywydd Syria
* 1967
	+ Sung Jae-ki, ymgyrchwyr hawliau dynol (m. 2013)
	+ Harry Connick, Jr., cerddor
* 1977 - Matthew Stevens, chwaraewr snwcer
* 1982 - Sviatlana Tsikhanouskaya, gwleidydd
* 1987 - Tyler Hoechlin, actor
* 2004 - Andrea Spendolini-Sirieix, plymwraig

## Marwolaethau

Salvador Allende
* 1767 - Theophilus Evans, hynafieithydd ac awdur *Drych y Prif Oesoedd*
* 1823 - David Ricardo, economegydd, 50
* 1948 - Muhammad Ali Jinnah, sefydlu a Brif Weinidog Pacistan, 72
* 1950 - Jan Smuts, gwladweinydd, 80
* 1971 - Nikita Khrushchev, gwladweinydd, 77
* 1973 - Salvador Allende, Arlywydd Chile, 65
* 1987 - Peter Tosh, cerddor, 42
* 1988 - Roger Hargreaves, awdur, 53
* 1994 - Jessica Tandy, actores, 85
* 1996 - Koichi Oita, pel-droediwr, 82
* 2003
	+ Anna Lindh, gwleidydd, 46
	+ John Ritter, actor, 54
* 2011 - Andy Whitfield, actor, 39
* 2014 - Donald Sinden, actor, 90
* 2019 - Bacharuddin Jusuf Habibie, Arlywydd Indonesia, 83

## Gwyliau a chadwraethau

* Dydd gŵyl Deiniol Sant
* Diwrnod genedlaethol (Catalwnia)
* Diwrnod y gwladgarwr (yr Unol Daleithiau)
* Blwyddyn newydd Ethiopeg

## Cyfeiriadau
# Matthew Stevens

| Matthew Stevens |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 11 Medi 1977  Caerfyrddin  |
| Dinasyddiaeth |  Cymru |
| *Alma mater* | * Ysgol Gyfun Bro Myrddin
 |
| Galwedigaeth | chwaraewr snwcer  |
| Gwefan |   |
| Chwaraeon |
| Gwlad chwaraeon | Cymru  |

Mae **Matthew Stevens** (ganwyd 11 Medi 1977) yn chwaraewr snwcer o Gymru.

Cafodd ei eni yng Nghaerfyrddin.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Gymru**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **snwcer**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# 15 Medi

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Medi
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | 06
 |
| 07 | 08 | 09 | 10 | 11 | 12 | 13
 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20
 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27
 |
| 28 | 29 | 30 |  |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**15 Medi** yw'r dau-gant pum-deg wythfed (258ain) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (259fed mewn blynyddoedd naid). Erys 107 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1821 - Annibyniaeth Gwatemala, El Salvador, Hondwras, Nicaragwa a Costa Rica.
* 2011 - Trychineb Glofa'r Tarenni Gleision.
* 2015 - Malcolm Turnbull yn dod yn Brif Weinidog Awstralia.

## Genedigaethau

Chimamanda Ngozi Adichie
Y Tywysog Harri, Dug Sussex
* 1254 - Marco Polo, fforiwr (m. 1324)
* 1613 - François de La Rochefoucauld, awdur (m. 1680)
* 1803 - Charles Octavius Swinnerton Morgan, hanesydd a gwleidydd (m. 1888)
* 1857 - William Howard Taft, 27ain Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. 1930)
* 1890 - Agatha Christie, nofelydd (m. 1976)
* 1903 - Roy Acuff, canwr gwlad (m. 1992)
* 1904 - Umberto II, brenin yr Eidal (m. 1983)
* 1907 - Fay Wray, actores (m. 2004)
* 1914 - Adolfo Bioy Casares, nofelydd (m. 1999)
* 1919 - Liisa Rautiainen, arlunydd (m. 2018)
* 1920 - Betty Guy, arlunydd (m. 2016)
* 1925
	+ Martha Joy Gottfried, arlunydd (m. 2014)
	+ Dicky Rogmans, arlunydd (m. 1992)
* 1927 - Margaret Keane, arlunydd (m. 2022)
* 1928 - Betty Sabo, arlunydd (m. 2016)
* 1941 - Viktor Zubkov, gwleidydd
* 1942
	+ Myrddin Owen, canwr ac actor
	+ Emmerson Mnangagwa, Arlywydd Simbabwe
* 1945 - Jessye Norman, cantores opera (m. 2019)
* 1946
	+ Oliver Stone, cyfarwyddwr ffilmiau
	+ Tommy Lee Jones, actor
* 1955 - Brendan O'Carroll, awdur, comediwr a chynhyrchydd
* 1960 - Katsuyoshi Shinto, pêl-droediwr
* 1972 - Jimmy Carr, comediwr
* 1977
	+ Chimamanda Ngozi Adichie, sgriptiwraig
	+ Sophie Dahl, model ffasiwn
	+ Tom Hardy, actor
* 1980 - Jolin Tsai, cantores
* 1984 - Y Tywysog Harri, Dug af Sussex
* 1990 - Gwyneth Keyworth, actores
* 2002 - Medi Harris, nofiwraig

## Marwolaethau

William Madocks
Eddie Butler
* 1700 - André Le Nôtre, garddwr a pensaer, 87
* 1828 - William Madocks, gwleidydd, 55
* 1830 - William Huskisson, gwleidydd, 60
* 1859 - Isambard Kingdom Brunel, peiriannydd, 53
* 1864 - John Hanning Speke, fforiwr, 37
* 1899 - Procesa del Carmen Sarmiento, arlunydd, 81
* 1945 - Anton Webern, cyfansoddwr, 61
* 1967
	+ Rhys Gabe, chwaraewr rygbi'r undeb, 87
	+ Enid Wyn Jones, gweithiwr cymdeithasol, 58
* 1980 - Bill Evans, cerddor jazz, 51
* 2004 - Johnny Ramone, gitarydd, 55
* 2007 - Colin McRae, gyrrwr, 39
* 2019 - Eifion Roberts, barnwr a gwleidydd, 91
* 2022 - Eddie Butler, chwaraewr a sylwebydd rygbi'r undeb, 65

## Gwyliau a chadwraethau

* Ffair Fêl Conwy
* Dydd Annibyniaeth (Gwatemala, El Salvador, Hondwras, Nicaragwa, Costa Rica)
* Grito de Dolores (Mecsico)
* Dydd Brwydr Brydain

## Cyfeiriadau
# Sophie Dahl

| Sophie Dahl |
| --- |
| Ganwyd | Sophie Holloway  15 Medi 1977  Llundain  |
| Dinasyddiaeth | y Deyrnas Unedig  |
| *Alma mater* | * Ysgol Bedales
* Millfield Preparatory School
* Millfield
 |
| Galwedigaeth | model, ysgrifennwr, model ffasiwn  |
| Taldra | 180 centimetr  |
| Tad | Julian Holloway  |
| Mam | Tessa Dahl  |
| Priod | Jamie Cullum  |
| Partner | Mick Jagger  |
| Gwefan |   |

Model ffasiwn ac awdures o Loegr ydy **Sophie Dahl** (ganwyd 15 Medi 1977).

Ganwyd Dahl yn Llundain yn 1977, yn ferch i'r awdures Tessa Dahl a'r actor Julian Holloway. Mae hi'n wyres i'r awdur byd-enwog, Roald Dahl, a'r actor Stanley Holloway. Seilwyd y cymeriad Sophie, yn llyfr *The BFG* gan ei thaid, Roald Dahl, ar Sophie Dahl.

Addysgwyd Dahl yn Ysgol y Brenin Alfred yn Llundain, a dechreuodd fodelu yn 1996 ar ôl cael ei chanfod gan Isabella Blow, tra'n sefyll tu allan i siop lyfrau.

Ymddangosodd Dahl ar boster yn hysbysebu persawr Opium gan Yves Saint Laurent yn 2000, gan achosi cryn ddadl, gan ei bod yn gwbl noeth heblaw par o esgidiau uchel aur. Er nad oedd ei rhannau preifat iw gweld ar y poster oherwydd ei hosgo yn y llun, gorfodwyd i'r cwmni persawr dynnu'r posteri i gyd i lawr oherwydd cwynion. Roedd drost 500 o bosteri wedi eu gosod, a derbynnwyd 730 o gwynion. Roedd y llun eisoes wedi ymddangos mewn cylchgronau merched am ddeufis cyn i'r posteri ymddangos, a dim ond dwy gwyn dderbyniodd yr Asiantaeth Safonnau Hysbysebu. Credai rhai fod y hysbysebion yn diraddio merched. Roedd Brian Hancock, gwleidydd Plaid Cymru yn un o'r rhai a gwynodd.

Cyhoeddwyd ei llyfr cyntaf, *The Man With The Dancing Eyes*, gan Bloomsbury yn 2003. Cyfranodd hefy dat lyfr *Truth or Dare*, a olygwyd gan Justine Picardie a cyhoeddwyd gan Picador yn 2005. Mae Dahl hefyd yn olygydd sy'n cyfrannu i gylchgrawn *Men's Vogue*, ac mae ei gwaith wedi cael ei gyhoeddi yn yr American Vogue, The Guardian, The Telegraph Magazine a The Spectator.

Mae Dahl wedi dychwelyd i fyw i Lundain yn ddiweddar ar ôl treulio 8 mlynedd yn Efrog Newydd. Priododd Jamie Cullum yn 2010.

## Llyfryddiaeth

* *The Man with the Dancing Eyes* (darlunwyd gan Anee Morris), Bloomsbury, Ionawr 2003, ISBN 9780747563723
* *Playing With the Grown-ups*, Bloomsbury, Hydref 2007, ISBN 9780747577775
* *Miss Dahl's Voluptuous Delights: The Art of Eating a Little of What You Fancy*, Harper Collins, Mai 2009, ISBN 9780007261178

## Cyfeiriadau
# Tom Hardy

| Tom Hardy |
| --- |
|  |
| Ganwyd | Edward Thomas Hardy  15 Medi 1977  Hammersmith  |
| Man preswyl | East Sheen  |
| Dinasyddiaeth | y Deyrnas Unedig  |
| *Alma mater* | * Ysgol Uwchradd Tower House
* Richmond Adult Community College
* Canolfan Ddrama Llundain
* Ysgol Reed
 |
| Galwedigaeth | sgriptiwr, actor llwyfan, actor ffilm, model, cynhyrchydd gweithredol, cynhyrchydd ffilm, actor teledu, actor  |
| Adnabyddus am | The Revenant, The Dark Knight Rises, Venom, Inception, Mad Max: Fury Road, Peaky Blinders, Locke, Wδz, Bronson  |
| Taldra | 1.82 metr  |
| Tad | Chips Hardy  |
| Priod | Charlotte Riley, Sarah Ward  |
| Gwobr/au | Gwobr BIFA am Berfformiau Gorau gan Actor Mewn Ffilm Brydeinig Annibynnol, Gwobr Seren Newydd, BAFTA, CBE  |

Actor a sgriptiwr o Loegr ydy **Edward Thomas "Tom" Hardy** (ganed 15 Medi 1977). Mae ef fwyaf adnabyddus am ei rolau yn *Star Trek: Nemesis, Rocknrolla, Bronson, Inception, Tinker Tailor Soldier Spy*, *This Means War*, a'r ffilm deledu *Stuart: A Life Backwards*, pan fe'i enwebwyd am Wobr BAFTA am yr Actor Gorau. Yn fwy diweddar, chwaraeodd ran Bane yn ffilm Christopher Nolan *The Dark Knight Rises*.

## Ffilmiau

* *Star Trek: Nemesis* (2002)
* *Bronson* (2008)
* *Rocknrolla* (2008)
* *Inception* (2010)
* *Tinker Tailor Soldier Spy* (2011)
* *The Dark Knight Rises* (2012)
* *This Means War* (2013)
* *Lawless* (2013)
* *Locke* (2014)
* *The Drop* (2014)
* *Mad Max: Fury Road* (2015)
* *Legend* (2015)
* *The Revenant* (2015)
* *Venom*
* *Capone* (2020)
* *Venom: Let There Be Carnage* (2021)
* *The Bikeriders* (2023)
* *Venom: The Last Dance* (2024)
* *Havoc* (2025)
# Chikara Fujimoto

**Chikara Fujimoto**
| Manylion Personol
 |
| --- |
| **Enw llawn** | Chikara Fujimoto
 |
| **Dyddiad geni** |  (1977-10-31) 31 Hydref 1977
 |
| **Man geni** | Yamaguchi, Japan
 |
| Clybiau
 |
| **Blwyddyn** | **Clwb** | **Ymdd.\(Goliau)** |
| 1996-1998 1999-2002 2003 2004 2005-2011 2012-2014
 | Avispa Fukuoka Sanfrecce Hiroshima Nagoya Grampus Eight Vissel Kobe Omiya Ardija Roasso Kumamoto
 |  |
| Tîm Cenedlaethol
 |
| 2001
 | Japan
 | 2 (0)
 |
| 1Ymddangosiadau a goliau mewn clybiau hŷn a gyfrodd tuag at y gyngrhair cartref yn unig .

\* Ymddangosiadau

 |

Pêl-droediwr o Japan yw **Chikara Fujimoto** (ganed 31 Hydref 1977). Cafodd ei eni yn Yamaguchi a chwaraeodd ddwywaith dros ei wlad.

## Tîm Cenedlaethol

| Tîm cenedlaethol Japan
 |
| --- |
| Blwyddyn | Ymdd. | Goliau
 |
| 2001 | 2 | 0
 |
| Cyfanswm | 2 | 0
 |

## Dolenni Allanol

* Timau Pêl-droed Cenedlaethol
* Cronfa Ddata Tîm Pêl-droed Cenedlaethol Japan
# 19 Tachwedd

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Tachwedd
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  |  |  |  |  | 01
 |
| 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08
 |
| 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 |  |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**19 Tachwedd** yw'r trichant dauddeg trydydd (323ydd) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (324ydd mewn blynyddoedd naid). Erys 42 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1493 - Christopher Columbus yn glanio yn Puerto Rico mewn llong llai o faint na Llong Ganoloesol Casnewydd.
* 1806 - Milwyr Ffrengig yn meddiannu Hamburg.
* 1863 - Traddododd Abraham Lincoln Araith Gettysburg: un o areithiau pwysicaf yn hanes UDA.

## Genedigaethau

Jack Kelsey
Meg Ryan
Jodie Foster
* 1600 - Charles I, brenin Lloegr a'r Alban (m. 1649)
* 1711 - Mikhail Lomonosov, awdur (m. 1765)
* 1805 - Ferdinand de Lesseps (m. 1894)
* 1831 - James A. Garfield, Arlywydd yr Unol Daleithiau (m. 1881)
* 1875 - Mikhail Kalinin, gwleidydd (m. 1946)
* 1892 - Huw T. Edwards, undebwr llafur a gwleidydd (m. 1970)
* 1900 - Anna Seghers, awdures o'r Almaen a Hwngari (m. 1983)
* 1912 - George Emil Palade, meddyg (m. 2008)
* 1914 - Lucia Jirgal, arlunydd o Awstria (m. 2007)
* 1917 - Indira Gandhi, Prif Weinidog India (m. 1984)
* 1919 - Sonia Ebling, arlunydd o Frasil (m. 2006)
* 1920 - Eva Fischer, arlunydd (m. 2015)
* 1925 - Zygmunt Bauman, cymdeithasegydd (m. 2017)
* 1926 - Elsa Wiezell, arlunydd (m. 2014)
* 1929 - Jack Kelsey, pêl-droediwr a oedd yn cynrychioli Cymru ar y maes rhyngwladol (m. 1992)
* 1932 - Eleanor F. Helin, gwyddonydd Americanaidd (m. 2009)
* 1933 - Larry King, darlledwr radio a theledu (m. 2021)
* 1950 - Keizo Imai, pêl-droediwr o Japan
* 1951 - Charles Falconer, Barwn Falconer o Thoroton, gwleidydd a bargyfreithiwr o'r Alban
* 1959 - Allison Janney, actores
* 1961 - Meg Ryan, actores
* 1962 - Jodie Foster, actores
* 1965 - Douglas Henshall, actor
* 1971 - Toshihiro Yamaguchi, pêl-droediwr
* 1976 - Jack Dorsey, un o sefydlwyr Twitter
* 1977 - Mette Frederiksen, Prif Weinidog Denmarc
* 1990 - Tatsuya Sakai, pêl-droediwr

## Marwolaethau

Franz Schubert
* 498 - Pab Anastasiws II
* 1665 - Nicolas Poussin, 71, arlunydd
* 1672 - John Wilkins, 58, gwyddonydd a diwinydd o Loegr
* 1798 - Wolfe Tone, 35, cenedlaetholwr Gwyddelig
* 1828 - Franz Schubert, 31, cyfansoddwr
* 1898 - Yelena Polenova, 47, arlunydd o Ymerodraeth Rwsia
* 1933 - Louise Jopling, 90, arlunydd
* 1954 - Margarete Rudolphi, 75, arlunydd o Potsdam, yr Almaen
* 1974 - Elizabeth Gallagher, 52, arlunydd o Unol Daleithiau America
* 2001 - Marcelle Ferron, 77, arlunydd o Ganada
* 2009 - Susanne Levy, 87, arlunydd o'r Swistir
* 2013 - Frederick Sanger, 95, biocemegydd a enillodd y Wobr Cemeg Nobel ddwywaith
* 2017 - Jana Novotna, 49, chwaraewraig tennis o Tsiecia
* 2019 - Purita Campos, 82, arlunydd o Sbaen
* 2020 - Helen Morgan, 54, chwaraewr hoci Cymreig
* 2023 - Rosalynn Carter, 96, Prif Foneddiges yr Unol Daleithiau

## Gwyliau

* Diwrnod Rhyngwladol y Dynion
* Diwrnod Toiled y Byd
* Diwrnod genedlaethol (Monaco)
# Mette Frederiksen

| Mette Frederiksen |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 19 Tachwedd 1977  Aalborg  |
| Dinasyddiaeth | Brenhiniaeth Denmarc  |
| *Alma mater* | * Byplanvejens Skole
* Aalborghus Gymnasium
* Prifysgol Aalborg
* Prifysgol Copenhagen
 |
| Galwedigaeth | gwleidydd, undebwr llafur  |
| Swydd | Justice Minister of Denmark, Aelod o'r Folketing, Aelod o'r Folketing, Aelod o'r Folketing, Aelod o'r Folketing, Prif Weinidog Denmarc, Aelod o'r Folketing, Aelod o'r Folketing, Minister for Employment, Aelod o'r Folketing, Aelod o'r Folketing  |
| Plaid Wleidyddol | Socialdemokratiet  |
| Priod | Erik Harr, Bo Tengberg  |
| Gwobr/au | Ting Prize, Nina Bang Award, Q77029077, Q77029077, Order of Princess Olga, 1st class, Ting Prize, Order of Liberty, Knight Grand Officer of the Order of the Dannebrog  |

Gwleidydd o Ddenmarc yw **Mette Frederiksen** (ganwyd 19 Tachwedd 1977). Prif Weinidog Denmarc ers 2019 ac arweinydd y Blaid Democratiaeth Gymdeithasol ers 2015 yw hi.

Cafodd Frederiksen ei geni yn Aalborg, yn ferch i athrawes a teipograffydd. Cafodd ei hethol i'r Folketing am y tro cyntaf yn etholiad cyffredinol 2001, gan gynrychioli Sir Copenhagen. Hi yw'r person ieuengaf i ddod yn brif weinidog Denmarc.

Ar 15 Gorffennaf 2020, priododd Frederiksen â'r cyfarwyddwr ffilm Bo Tengberg Tyn yr eglwys Magleby ar ynys Møn.

Ym mis Ionawr 2025, pan ddywedodd yr Arlywydd Donald Trump ei fod am i’r Unol Daleithiau gaffael yr Ynys Las, sy’n perthyn i Ddenmarc ar hyn o bryd, dwedodd Fredriksen wrtho y byddai’r Ynys Las yn penderfynu ar ei dyfodol ei hun. Beirniadodd hi hefyd Trump am ei ymddygiad tuag at arlywydd Wcreineg Volodymyr Zelenskyy.

Ym mis Mawrth 2026, ail-etholir Fredriksen o leiafrif bach, ac yn parhau fel prif weinidog gyda llywodraeth glymblaid.

## Cyfeiriadau
# 5 Mawrth

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Mawrth
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  |  |  |  |  | 01
 |
| 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08
 |
| 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
 |
| 30 | 31
 |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**5 Mawrth** yw'r chwedeg pedwerydd (64ydd) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (65ain mewn blynyddoedd naid). Mae 301 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

Pont Britannia
* 1295 - Brwydr Maes Maidog, dan arweiniad Madog ap Llywelyn
* 1850 - Agoriad swyddogol Pont Llanfair (hefyd: 'Pont Britannia)
* 1953 - Marwolaeth Joseff Stalin.

## Genedigaethau

* 1133 - Harri II, brenin Lloegr (m. 1189)
* 1324 - Dafydd II, brenin yr Alban (m. 1371)
* 1512 - Gerardus Mercator (m. 1594)
* 1574 - William Oughtred, mathemategydd (m. 1660)
* 1696 - Giovanni Battista Tiepolo, arlunydd (m. 1770)
* 1745 - Christina Elisabeth Carowsky, arlunydd (m. 1797)
* 1871 - Rosa Luxemburg, meddyliwr Marcsaidd (m. 1919)
* 1887 - Heitor Villa-Lobos, cyfansoddwr (m. 1959)
* 1889 - Maria Lehel, arlunydd (m. 1972)
* 1914 - Solveig Borggren-Ehrenberg, arlunydd (m. 1993)
* 1922 - Pier Paolo Pasolini, cyfarwyddwr ffilm (m. 1975)
* 1925 - Jacques Vergès, cyfreithiwr (m. 2013)
* 1926 - Lise Levitzky, arlunydd
* 1931
	+ Vera Pless, mathemategydd (m. 2020)
	+ Barry Tuckwell, cerddor (m. 2020)
* 1936 - Canaan Banana, Arlywydd Simbabwe (m. 2003)
* 1938 - Lynn Margulis, botanegydd (m. 2011)
* 1948 - Elaine Paige, cantores ac actores
* 1949 - Shusaku Hirasawa, pêl-droediwr
* 1957 - Mark E. Smith, cerddor (m. 2018)
* 1964 - Gerald Vanenburg, pêl-droediwr
* 1969 - Juan Carlos Villamayor, pêl-droediwr
* 1972 - Mari Sunna, arlunydd
* 1973 - Juan Esnáider, pêl-droediwr
* 1974
	+ Matt Lucas, actor a digrifwr
	+ Eva Mendes, actores
* 1982 - Dan Carter, chwaraewr rygbi
* 1989 - Kensuke Nagai, pêl-droediwr
* 1994 - Daria Gavrilova, chwaraewraig tenis

## Marwolaethau

* 1605 - Pab Clement VIII, 69
* 1778 - Thomas Arne, cyfansoddwr, 67
* 1790 - Flora Macdonald, arwres
* 1815 - Franz Mesmer, meddyg, 80
* 1827 - Alessandro Volta, fisegydd, 82
* 1951 - Frieda Blell, arlunydd, 76
* 1953
	+ Sergei Prokofiev, cyfansoddwr, 61
	+ Joseff Stalin, gwleidydd ac unben, 74
* 1977 - Tom Pryce, gyrrwr Fformiwla Un, 27
* 1981 - Winifred Nicholson, arlunydd, 87
* 1984 - Tito Gobbi, bariton, 70
* 2004 - Masanori Tokita, pêl-droediwr, 78
* 2013
	+ Hugo Chávez, gwleidydd, 58
	+ Joe Weider, corffluniwr, 93
* 2016 - Ray Tomlinson, rhaglennwr a dyfeisiwr, 74
* 2018 - Trevor Baylis, dyfeisydd, 80
* 2019 - Jacques Loussier, pianydd a chyfansoddwr, 84
* 2021 - Gerda Schmidt-Panknin, arlunydd, 100
* 2022 - Lynda Baron, actores, 82

## Gwyliau a chadwraethau

* Dydd Gŵyl Santes Canna
* Dydd Gŵyl Sant Piran (Cernyw)
* Diwrnod Lei Feng (Gweriniaeth Pobl Tsieina)
# 2 Gorffennaf

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<
 | Gorffennaf
 | >>
 |
| Ll
 | Ma
 | Me
 | Ia
 | Gw
 | Sa
 | Su
 |
|  |  | 01 | 02 | 03 | 04 | 05
 |
| 06 | 07 | 08 | 09 | 10 | 11 | 12
 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19
 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26
 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31
 |  |
| **2026** |
| Rhestr holl ddyddiau'r flwyddyn
 |

**2 Gorffennaf** yw'r cant wyth deg trydydd (183ydd) dydd o'r flwyddyn yng Nghalendr Gregori (184ydd mewn blynyddoedd naid). Erys 182 diwrnod arall hyd ddiwedd y flwyddyn.

## Digwyddiadau

* 1976 - Ail-unio Gogledd a De Fietnam yn un wladwriaeth, sef Gweriniaeth Sosialaidd Fietnam.

## Genedigaethau

Alec Douglas-Home
Larry David
Alex Morgan
* 419 - Valentinian III, Ymerawdwr Rhufain (m. 455)
* 1489 - Thomas Cranmer, archesgob Caergaint (m. 1556)
* 1714 - Christoph Willibald Gluck, cyfansoddwr (m. 1787)
* 1821 - Syr Charles Tupper, Prif Weinidog Canada (m. 1915)
* 1850 - Geesje Mesdag-van Calcar, arlunydd (m. 1936)
* 1877 - Hermann Hesse, awdur (m. 1962)
* 1882 - Marie Bonaparte, awdures a dywysoges (m. 1962)
* 1896
	+ Prudence Heward, arlunydd (m. 1947)
	+ Lydia Mei, arlunydd (m. 1965)
* 1903 - Syr Alec Douglas-Home, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig (m. 1995)
* 1918 - Fumiko Hori, arlunydd (m. 2019)
* 1921 - Galina Azgur, arlunydd (m. 2015)
* 1922 - Pierre Cardin, dylunydd ffasiwn (m. 2020)
* 1923 - Wislawa Szymborska, bardd (m. 2012)
* 1925 - Patrice Lumumba, gwleidydd (m. 1961)
* 1930 - Carlos Menem, Arlywydd yr Ariannin (m. 2021)
* 1936 - Lore Bert, arlunydd
* 1938 - David Owen, gwleidydd
* 1940 - Kenneth Clarke, gwleidydd
* 1942 - Vicente Fox, Arlywydd Mecsico
* 1947 - Larry David, actor a chomediwr
* 1954 - Wendy Schaal, actores
* 1959 - Mirandinha, pêl-droediwr
* 1967 - Claudio Biaggio, pêl-droediwr
* 1973 - Peter Kay, digrifwr ac actor
* 1981 - Angela Hazeldine, actores a chantores
* 1986 - Lindsay Lohan, actores
* 1989 - Alex Morgan, pêl-droediwraig
* 1990 - Roman Lob, canwr

## Marwolaethau

Ernest Hemingway
Douglas Engelbart
* 1778 - Jean-Jacques Rousseau, athronydd, 66
* 1805 - Brian Merriman, bardd, tua 56
* 1850 - Syr Robert Peel, Prif Weinidog y Deyrnas Unedig, 62
* 1890 - Adelaide Salles-Wagner, arlunydd, 65
* 1932 - Manuel II, brenin Portiwgal, 43
* 1942 - Ida IJzerman, arlunydd, 63
* 1961 - Ernest Hemingway, nofelydd, 61
* 1977
	+ Gwendolen Mason, telynores, 93
	+ Vladimir Nabokov, llenor, 78
* 1997 - James Stewart, actor, 89
* 1999 - Mario Puzo, awdur, 78
* 2010 - Beryl Bainbridge, awdur, 77
* 2011 - Itamar Franco, Arlywydd Brasil, 81
* 2013 - Douglas Engelbart, difeisiwr, 88
* 2016
	+ Elie Wiesel, sgriptiwr, 87
	+ Michel Rocard, gwleidydd, 85
	+ Caroline Aherne, actores a digrifwraig, 52
* 2018 - Meic Stephens, bardd ac academydd, 79
* 2022 - Peter Brook, cyfarwyddwr a chynhyrchydd theatr, 97

## Gwyliau a chadwraethau

* Dydd Gŵyl Euddogwy
* Diwrnod annibyniaeth Bahia (Brasil)

## Cyfeiriadau