# Belffast

Belffast|  |
|  |
| Arwyddair | Pro Tanto Quid Retribuamus?  |
| Math | dinas, dinas fawr, y ddinas fwyaf  |
| Enwyd ar ôl | Afon Farset  |
| De-Belfast.ogg  |
| Poblogaeth | 345,006  |
| Cylchfa amser | UTC+00:00  |
| Gefeilldref/i | Bonn, Hefei, Guadalajara  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Ardal Belffast  |
| Gwlad |  Gogledd Iwerddon |
| Arwynebedd | 114.995472 km²  |
| Uwch y môr | 3 metr  |
| Cyfesurynnau | 54.5967°N 5.93°W  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifysgol y Frenhines, Belffast
**Belffast** (Gwyddeleg: *Béal Feirste*; Saesneg: *Belfast*) yw dinas fwyaf a phrifddinas Gogledd Iwerddon. Mae dros hanner miliwn o bobol yn byw yn ardal Belffast. Mae'n borthladd ar lannau Afon Lagan lle mae'r afon honno'n llifo i Lough Belffast, ar y ffin rhwng Swydd Antrim a Swydd Down. Mae'n gartref i iard longau *Harland and Wolfe* ac yn brif ganolfan diwydiannol y dalaith. Ym Melffast ceir prif adeiladau gweinyddiaeth Gogledd Iwerddon, gan gynnwys Neuadd Dinas Belffast (1906) ac Adeilad y Senedd (*Stormont*) (1932). Rhoddwyd ei siarter i Brifysgol y Frenhines ym 1909.

Am flynyddoedd roedd yr enw 'Belffast' bron yn gyfystyr â 'Helyntion Gogledd Iwerddon', gyda'r ddinas a'i chymuned wedi'u rhannu ar linellau ethnig a chrefyddol. Lladdwyd rhai cannoedd o bobl ar ei strydoedd rhwng dechrau'r 1970au a'r 1990au.

## Yr Helyntion

Cafodd dros 1,600 o bobl eu lladd yn ystod Yr Helyntion, trais gwleidyddol yn y ddinas rhwng 1969 a 2001.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Adeilad y Senedd
* Arena Odyssey
* Crown Liquor Saloon
* Neuadd Dinas Belffast
* Neuadd Ulster
* Theatr Lyric

## Enwogion

* C. S. Lewis (1898-1963), awdur
* Siobhán McKenna (1923–1986), actores
* Frank Carson (g. 1928), comediwr
* Heather Harper (g. 1930), cantores
* James Galway (g. 1939), cerddor
* Van Morrison (g. 1945), canwr
* Gerry Adams (g. 1948), gwleidydd
* Alex Higgins (g. 1949), chwaraewr snwcer
* Syr Kenneth Branagh (g. 1960), actor
* John Stewart Bell, ffisegydd
* George Best, chwaraewr pel-droed, ennilydd Ballon D'or
* Danny Blanchflower, chwaraewr pêl-droed a rheolwr
* Dave Finlay, restlwr
* Jackie Blanchflower chwaraewr pel-droed
* Sir Kenneth Branagh, actor
* Christopher Brunt, chwaraewr pel-droed
* Dame Jocelyn Bell Burnell, astroffisegydd
* Patrick Carlin, derbynnydd Croes Fictoria
* Ciaran Carson, ysgrifenwyr
* Frank Carson, comediwr
* Craig Cathcart, chwaraewr pel-droed
* Shaw Clifton, cadfridog Byddin yr Iachawdwriaeth
* Lord Craigavon, Prif Weinidog Gogledd Iwerddon
* Mal Donaghy, chwaraewr pel-droed
* Jamie Dornan, actor
* Barry Douglas, cerddor
* John Boyd Dunlop, dyfeisiwr
* Jonny Evans, chwaraewr pel-droed
* Corry Evans, chwaraewr pel-droed
* Carl Frampton, paffiwr
* Sir James Galway, cerddor
* Craig Gilroy, chwaraewr rygbi
* Chaim Herzog, cyn-arlywydd Israel
* Alex Higgins, chwaraewr snwcr
* Eamonn Holmes, darlledwr
* Brian Desmond Hurst, cyfarwyddwr ffilm
* Paddy Jackson, chwaraewr rygbi
* Oliver Jeffers, artist
* Dame Rotha Johnston, mentergarwr
* Lord Kelvin, ffisegydd a pheirianydd
* James Joseph Magennis, derbynnyddd Croes Fictoria
* Jim Magilton, chwaraewr pêl-droed a rheolwr
* Paula Malcomson, actores
* Mary McAleese, cyn-arlywydd Iwerddon
* Gerry McAvoy, cerddor
* Tony McCoy, joci rasys ceffylau
* Wayne McCullough, athletwr
* Alan McDonald, chwaraewr pel-droed
* Rory McIlroy, golffiwr
* Sammy McIlroy, chwaraewr pêl-droed a rheolwr
* Gary Moore, gitarydd
* Van Morrison, canwr-cyfansoddwr
* Doc Neeson, canwr-cyfansoddwr
* Dame Mary Peters, athletwr Olympaidd
* Patricia Quinn, actores
* Pat Rice, chwaraewr
* Trevor Ringland, chwaraewr rygbi
* Peter Robinson, gwleidydd
* Mark Ryder, actor
* Jonathan Simms, dioddefwr clefyd Creutzfeldt-Jakob Disease
* David Trimble, gwleidydd
* Gary Wilson, cricedwr
* Roy Walker, cyflwynydd teledu

## Chwaraeon

Mae'r ddinas yn gartref i dîm rygbi Ulster sy'n chwarae yn y Pro14. Maent yn chwarae yn Stadiwm Kingspan.

Lleolir nifer o brif dimau pêl-droed Gogledd Iwerddon a chlybiau hynaf y gamp yn yr holl ynys yn y ddinas. Yn eu mysg mae Cliftonville F.C..

## Cyfeiriadau

## Dolen allanol

* (Saesneg) Gwefan swyddogol Cyngor Dinas Belffast

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Ogledd Iwerddon**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*