Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Gogledd America

Map o'r byd yn dangos Gogledd America
Delwedd cyfansawdd lloeren o Ogledd America
Mae **Gogledd America** yn gyfandir yn hemisffer gogleddol a hemisffer gorllewinol y Ddaear, wedi'i ffinio i'r gogledd gan y Cefnfor Arctig, ar y dwyrain gan gogledd y Cefnfor Iwerydd, ar y dde-dwyrain gan Môr y Caribi, ac ar y dde a'r gorllewin gan gogledd y Cefnfor Tawel. Mae gan Ogledd America arwynebedd o 24,480,000 km² (9,450,000 mi sg), neu tua 4.8% o arwynebedd y Ddaear. Yn 2002, credir bod y boblogaeth yn fwy na 514,600,000. Dyma'r trydydd cyfandir o ran arwynebedd (ar ôl Asia ac Affrica) a'r pedwerydd o ran poblogaeth (ar ôl Asia, Affrica ac Ewrop).

## Hanes

*Prif erthygl: Hanes Gogledd America*
Yr Ewropeaid cyntaf i gyrraedd Gogledd America yn sicr (Newfoundland) oedd y Llychlynwyr, wnaeth galw'r ardal yn Vinland. Cyrrhaeddon nhw yna tua 1000. Er iddyn nhw sefydlu gwladfeydd yno, ni adawon nhw ryw lawer o farc ar y cyfandir.

Ar ôl mordaith Christopher Columbus yn 1492, y Sbaenwyr oedd yr Ewropeaid cyntaf i gyrraedd ac aros. Enillon nhw reolaeth dros ran fwyaf o ynysoedd mwyaf y Caribi a gorchfygon nhw'r Asteciaid, ac felly cymryd dros Mecsico a Chanolbarth America.

Y gwladfeydd Seisnig cyntaf oedd Jamestown a Plymouth Rock, yn nhaleithiau Virginia a Massachusetts heddiw. Y gwladfeydd llwyddiannus Ffrengig cyntaf oedd Port Royal (1604) a dinas Québec (1608), yn nhaleithiau Nova Scotia a Québec heddiw.

## Economi

 **Economi Gogledd America**
| Poblogaeth:
 | 495.4 miliwn
 |
| CMC (PPP):
 | US$12.409 triliwn
 |
| CMC (Pres):
 | $11.865 triliwn
 |
| CMC/pen (PPP):
 | $25,263
 |
| CMC/pen (Pres):
 | $24,155
 |
| Cynnydd blynyddol yn CMC y pen:
 | 1.84% (1990-2002)
 |
| Incwm y 10% top:
 | 32.9%
 |
| Miliwnyddion:
 | 2.7 miliwn (0.5%)
 |
| Amcangyfrif incwm benywaidd
 | 55.7% o'r incwm gwrywaidd
 |

Rhannwyd economi Gogledd America rhwng Canada ac Unol Daleithiau America, dwy o wledydd mwyaf cyfoethog y byd, a chenhedloedd Canolbarth America a'r Caribi, sydd, er nad yn dioddef o economïau gwael, yn wledydd llai economaidd ddatblygol.

Mae Cytundeb Masnach Rydd Canolbarth America (CAFTA) yn gytundeb rhwng yr Unol Daleithiau a gwledydd Canolbarth America: Costa Rica, Gwatemala, El Salfador, Hondwras a Nicaragwa. Amcan y gytundeb yw i hybu masnach rydd rhwng yr aelodau. Mae Canada a Mecsico yn trafod aelodaeth. Mae Cytundeb Masnach Rydd Gogledd America (NAFTA) yn gytundeb rhwng Canada, Mecsico a'r Unol Daleithiau i ddileu tollau ar nwyddau a fasnachir rhynddynt.

## Gwledydd Gogledd America

Gwledydd o Ogledd America
* Bahamas
* Belîs
* Canada
* Costa Rica
* Ciwba
* Gweriniaeth Dominica
* El Salfador
* Gwatemala
* Haiti
* Hondwras
* Jamaica
* Mecsico
* Nicaragwa
* Panama
* Unol Daleithiau America
* Y Lasynys

Wiciadur
Chwiliwch am Gogledd America
yn Wiciadur.
# Rhanbarth

Term daearyddol yw **rhanbarth** a ddefnyddir mewn sawl ffordd yng ngwahanol ganghennau daearyddiaeth. Yn gyffredinol, mae rhanbarth yn ardal o faint canolig o dir neu ddyfroedd sy'n llai na'r brif ardal o ddiddordeb (e.e. y Ddaear, gwlad, basn afon sylweddol, cadwyn mynydd, a.y.y.b.) ond yn fwy ei maint na lleoliad neilltuol (e.e. dinas neu sir). Gellid ystyried rhanbarth fel casgliad o unedau llai (e.e. "siroedd Gogledd Cymru") neu fel un rhan o uned fwy (e.e. "Gogledd Cymru fel un o rhanbarthau Cymru").

Defnyddir rhanbarthau fel un o unedau sylfaenol daearyddiaeth. Gellir diffinio rhanbarth yn ôl ei nodweddion tirlunol (e.e. ardal o anialdir), dynol (yn cynnwys ethnigrwydd, iaith, diwylliant a hanes, e.e. Y Fro Gymraeg) neu weithredol (e.e. Coridor yr M4, ardal twristiaeth, a.y.y.b.).

## Gweler hefyd

* Rhanbarthau Cymru

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ddaearyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Anguilla

Anguilla|  |
|  |
|  |
| Arwyddair | Unity, Strength and Endurance  |
| Math | Tiriogaethau tramor y Deyrnas Unedig  |
|  |
| Prifddinas | The Valley  |
| Poblogaeth | 19,079  |
| Anthem | God Save the King  |
| Pennaeth llywodraeth | Ellis Webster  |
| Cylchfa amser | UTC−04:00  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Ynysoedd Leeward, Antilles Leiaf, Y Caribî, Ynysoedd y Windward  |
| Sir | Tiriogaethau tramor y Deyrnas Unedig  |
| Gwlad |  Y Deyrnas Unedig |
| Arwynebedd | 91 ±1 km²  |
| Cyfesurynnau | 18.23°N 63.05°W  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Anguilla House of Assembly  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Premier of Anguilla  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Ellis Webster  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Arian | Doler Dwyrain y Caribî  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Mae **Anguilla** (ynganiad: ang-GWIL-a) yn ynys sy'n diriogaeth dramor y Deyrnas Unedig yn y Caribî, y fwyaf gogleddol o Ynysoedd Leeward yn yr Antilles. Mae'r brif ynys yn 16 milltir o hyd a 3 o led. Mae yna nifer o ynysoedd llai hefyd ond does neb yn byw yno. Y brifddinas yw The Valley. Mae'n ynys 102 km sgwar (39.4 milltir sgwar), ac mae 13,500 (2006) yn byw arni hi.

Sandy Ground, Anguilla
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **y Caribî**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Bermuda

Bermuda|  |
|  |
|  |
| Arwyddair | Whither the Fates carry (us)  |
| Math | Tiriogaethau tramor y Deyrnas Unedig, endid tiriogaethol gweinyddol  |
| Enwyd ar ôl | Juan de Bermúdez  |
|  |
| Prifddinas | Hamilton, Bermuda  |
| Poblogaeth | 65,024  |
| Sefydlwyd | * 1612
 |
| Anthem | God Save the King  |
| Pennaeth llywodraeth | E. David Burt  |
| Cylchfa amser | UTC−04:00  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | ystyrir gan yr UE fel gwlad sy'n hafan i bobl sy'n osgoi trethi, Y Caribî  |
| Sir | Tiriogaethau tramor y Deyrnas Unedig  |
| Gwlad |  Y Deyrnas Unedig |
| Arwynebedd | 53 ±1 km²  |
| Uwch y môr | 25 metr  |
| Cyfesurynnau | 32.32°N 64.74°W  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Cabinet of Bermuda  |
| Corff deddfwriaethol | Parliament of Bermuda  |
| Pennaeth y wladwriaeth | John Rankin  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Premier of Bermuda  |
| Pennaeth y Llywodraeth | E. David Burt  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $7,127 miliwn, $7,551 miliwn  |
| Arian | Bermudian dollar  |
| Cyfartaledd plant | 1.63  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tirogaeth dramor y Deyrnas Unedig yw **Bermuda** (weithiau **Bermwda** neu **Bermiwda**). Fe'i lleolir yng ngorllewin Cefnfor Iwerydd, tua 1,130 cilometr (640 milltir) i'r de-ddwyrain o Benrhyn Hatteras, Gogledd Carolina. Mae'n cynnwys saith prif ynys a tua 170 o ynysoedd llai. Cyllid a thwristiaeth yw prif ddiwydiannau'r diriogaeth.

## Plwyfi

Rhennir Bermuda'n naw plwyf a dwy fwrdeistref (Dinas Hamilton a Thref St. George's).

1 Devonshire, 2 Dinas Hamilton, 3 Plwyf Hamilton, 4 Paget, 5 Pembroke, 6 Tref St. George's, 7 Plwyf St. George's, 8 Sandys, 9 Smith's, 10 Southampton, 11 Warwick
## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Ogledd America**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# De Georgia ac Ynysoedd Sandwich y De

De Georgia ac Ynysoedd Sandwich y De|  |
|  |
|  |
| Arwyddair | Leo Terram Propriam Protegat  |
| Math | Tiriogaethau tramor y Deyrnas Unedig, tiriogaeth ddadleuol  |
|  |
| Prifddinas | King Edward Point  |
| Poblogaeth | 35  |
| Anthem | God Save the King  |
| Pennaeth llywodraeth | Nigel Haywood  |
| Cylchfa amser | UTC−02:00  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Tiriogaethau tramor y Deyrnas Unedig  |
| Gwlad |  Y Deyrnas Unedig |
| Arwynebedd | 4,066 km²  |
| Cyfesurynnau | 54.25°S 36.75°W  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Nigel Haywood  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Arian | punt sterling  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tiriogaeth dramor y Deyrnas Unedig yn ne Cefnfor Iwerydd yw **De Georgia ac Ynysoedd Sandwich y De** (*South Georgia and the South Sandwich Islands*). Mae'r diriogaeth yn cynnwys ynys fawr **De Georgia** ynghyd â chadwyn o ynysoedd llai, **Ynysoedd Sandwich y De**, tua 520 km i'r de-ddwyrain. Mae gan yr ynysoedd fynyddoedd serth a llawer o rewlifau. Mae ganddynt boblogaethau mawr o adar a morloi.

Ymwelodd James Cook â'r ynysoedd ym 1775. Dros y ddwy ganrif ganlynol, daeth yr ynysoedd yn ganolfan bwysig i hela morloi a morfilod. Heddiw, mae gan Dde Georgia ddwy orsaf ymchwil ac amgueddfa.

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* Gwefan Llywodraeth De Georgia Archifwyd 2013-10-31 yn y Peiriant Wayback

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Dde America**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Montserrat

Montserrat|  |
|  |
|  |
| Arwyddair | A people of excellence, moulded by nature, nurtured by God  |
| Math | Tiriogaethau tramor y Deyrnas Unedig, ynys  |
|  |
| Prifddinas | Plymouth, Brades  |
| Poblogaeth | 5,440  |
| Sefydlwyd | * 1632
 |
| Anthem | God Save the King  |
| Pennaeth llywodraeth | Reuben Meade  |
| Cylchfa amser | UTC−04:00  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Ynysoedd Leeward, Antilles Leiaf, Y Caribî  |
| Sir | Tiriogaethau tramor y Deyrnas Unedig  |
| Gwlad |  Y Deyrnas Unedig |
| Arwynebedd | 102 ±1 km²  |
| Cyfesurynnau | 16.75°N 62.2°W  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Cabinet of Monteserrat  |
| Corff deddfwriaethol | Legislative Assembly of Montserrat  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Llywodraethwr Montserrat  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Harriet Cross  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Premier of Montserrat  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Reuben Meade  |
|  |
| Arian | Doler Dwyrain y Caribî  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Ynys folcanig a thiriogaeth dramor y Deyrnas Unedig ym Môr y Caribî yw **Montserrat**. Fe'i lleolir yn yr Antilles Lleiaf i'r de-ddwyrain o Sant Kitts-Nevis, i'r de-orllewin o Antigwa a Barbiwda ac i'r gogledd-orllewin o Guadeloupe. Fe'i enwyd gan Christopher Columbus ym 1493 ar ôl mynydd Montserrat yng Nghatalwnia.

Ers 1995, mae echdoriadau llosgfynydd Bryniau Soufrière wedi dadleoli dau draean o'r boblogaeth ac wedi dinistrio'r maes awyr a'r brifddinas Plymouth. Pentref Brades yng ngogledd yr ynys yw'r brifddinas *de facto* heddiw.

Plymouth yn ystod echdoriad ym 1997

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **y Caribî**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Saint Helena, Ascension a Tristan da Cunha

Saint Helena, Ascension a Tristan da Cunha|  |
| Arwyddair | Loyal and Unshakeable  |
| Math | Tiriogaethau tramor y Deyrnas Unedig  |
| LL-Q13955 (ara)-Zinou2go-سانت هيلانة وأسينشين وتريستان دا كونا.wav, LL-Q22809485 (apc)-Hassan Hassoon-سانت هيلانة وأسينشين وتريستان دا كونا.wav  |
| Prifddinas | Jamestown  |
| Poblogaeth | 5,633  |
| Sefydlwyd | * 1833 (–2009)
 |
| Anthem | God Save the King  |
| Pennaeth llywodraeth | Philip Rushbrook  |
| Cylchfa amser | UTC+00:00  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | y Deyrnas Unedig  |
| Gwlad |  Y Deyrnas Unedig |
| Arwynebedd | 394 km²  |
| Cyfesurynnau | 15.9245°S 5.7181°W  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Philip Rushbrook  |
|  |
| Arian | Saint Helena pound, punt sterling  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tiriogaeth dramor y Deyrnas Unedig yn ne Cefnfor Iwerydd yw **Saint Helena, Ascension a Tristan da Cunha**. Mae'r diriogaeth yn cynnwys ynys Saint Helena, tua 1,950 km i'r gorllewin o dde-orllewin Affrica, ynghyd ag Ynys Ascension, 1,000 km i'r gogledd-orllewin o Saint Helena, ac ynysoedd Tristan da Cunha, 2,100 km i'r de. Mae gan yr ynysoedd statws cyfartal ers 2009 pan fabwysiadwyd cyfansoddiad newydd.

## Rhaniadau gweinyddol

Rhennir y diriogaeth yn dair rhan:

| Ardal
 | Arwynebedd (km2) | Arwynebedd (mi sgwâr) | Poblogaeth (cyfrifiad 2008) | Canolfan weinyddol | Côd ISO alffa-2 | Côd ISO alffa-3
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Saint Helena | 122 | 47 | 4,255 | Jamestown | SH | SHN
 |
| Ynys Ascension | 91 | 35 | 1,122 | Georgetown | AC | ASC
 |
| Tristan da Cunha | 207 | 80 | 284 | Edinburgh of the Seven Seas | TA | TAA
 |
| **Cyfanswm** | **420** | **162** | **5,661** | **Jamestown** | **SH** | **SHN** |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Affrica**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Tiriogaeth Brydeinig Cefnfor India

Tiriogaeth Brydeinig Cefnfor India|  |
|  |
| Arwyddair | In tutela nostra Limuria  |
| Math | Tiriogaethau tramor y Deyrnas Unedig  |
|  |
| Prifddinas | Diego Garcia  |
| Poblogaeth | 3,000  |
| Anthem | God Save the King  |
| Cylchfa amser | UTC+06:00  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Tiriogaethau tramor y Deyrnas Unedig  |
| Gwlad |  Y Deyrnas Unedig |
| Arwynebedd | 60 km²  |
| Cyfesurynnau | 6°S 71.5°E  |
|  |
| Arian | doler yr Unol Daleithiau, punt sterling  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tiriogaeth dramor y Deyrnas Unedig a leolir yng Nghefnfor India yw **Tiriogaeth Brydeinig Cefnfor India** (Saesneg: *British Indian Ocean Territory (BIOT)*). Mae'n cynnwys chwech o atolau Ynysfor y Chagos â mwy na 1000 o ynysoedd unigol.

Diego Garcia yw'r ynys fwyaf, sydd heddiw yn faes milwrol i'r Deyrnas Unedig a'r Unol Daleithiau. Wedi i'r boblogaeth frodorol, y Chagossiaid, gael ei halltudio yn y 1960au, personél milwrol Prydeinig ac Americanaidd a chontractwyr yw'r unig drigolion.

## Daearyddiaeth

Lleolir Tiriogaeth Brydeinig Cefnfor India rhyw 1,770 km i ddwyrain Mahé, prif ynys y Seychelles. Ynysfor o 55 o ynysoedd yw BIOT ac mae'n ymestyn dros 54,400 km² o Gefnfor India. Mae gan yr ynysoedd eu hunain arwynebedd tir o 60 km² yn unig, ac arfordir 698 km. Diego Garcia yw'r ynys fwyaf a mwyaf ddeheuol, a ganddi arwynebedd 44 km². Poeth a llaith yw hinsawdd yr ynysoedd a gwastad ac isel yw'r tir.

## Gwleidyddiaeth

### Statws cyfansoddiadol

Diffinnir statws cyfansoddiadol BIOT gan Orchymyn Tiriogaeth Brydeinig Cefnfor India (Cyfansoddiad) 2004 sy'n rhoi Comisiynydd Tiriogaeth Brydeinig Cefnfor India yr holl rym dros ddeddfu yn y Diriogaeth. Mae cytundebau rhwng y Deyrnas Unedig a'r Unol Daleithiau yn rheoli materion parthed defnydd y Diriogaeth er amddiffyn, megis awdurdod dros bersonél milwrol Americanaidd.

Fe ddyfarnwyd gan Lys Cyfiawnder Rhyngwladol yn 2019 bod rheolaeth y Deyrnas Unedig dros Ynysoedd Chagos yn anghyfreithlon.

### Cysylltiadau tramor

Llywodraeth y Deyrnas Unedig sy'n gyfrifol am gysylltiadau tramor BIOT. Mae BIOT yn cysylltu â San Steffan trwy Gyfarwyddiaeth Tiriogaethau Tramor y Swyddfa Dramor a Chymanwlad.

## Economi

Oherwydd absenoldeb brodorion yr ynysoedd, nid oes gweithgarwch economaidd, diwydiannol, nac amaethyddol yn y Diriogaeth bellach. Cyflawnir gwaith adeiladu ar y canolfan milwrol yn Diego Garcia gan bersonél milwrol Prydeinig ac Americanaidd a gweithwyr sifil ar gontract, y mwyafrif ohonynt o Mawrisiws a'r Philipinas.

## Cyfeiriadau
# Tiriogaeth Brydeinig yr Antarctig

Tiriogaeth Brydeinig yr Antarctig| Rothera, Ynys Adelaide |
|  |
|  |
| Math | Tiriogaethau tramor y Deyrnas Unedig, territorial claims in Antarctica  |
|  |
| Prifddinas | Rothera Research Station  |
| Sefydlwyd | * 3 Mawrth 1962
 |
| Anthem | God Save the King  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Ardal Cytundeb Antarctig  |
| Gwlad |  Y Deyrnas Unedig |
| Arwynebedd | 1,709,400 km²  |
| Cyfesurynnau | 75°S 50°W  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Arian | punt sterling  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Mae **Tiriogaeth Brydeinig yr Antarctig** yn diriogaeth dramor y Deyrnas Unedig yn yr Antarctig.

Sector o'r Antarctig yn Nhiriogaeth Brydeinig
## Cefndir

Mae **Tiriogaeth Brydeinig yr Antarctig (BAT)** yn sector o Antarctica sy'n cael ei hawlio gan y Deyrnas Unedig fel un o'r 14 Tiriogaeth Dramor Brydeinig. Dyma'r diriogaeth fwyaf o faint o bell ffordd. Mae'n cynnwys y rhanbarth i'r de o ledred 60 ° S a rhwng hydredau 20 ° W a 80 ° W, gan ffurfio siâp lletem sy'n ymestyn i Begwn y De, sy'n gorgyffwrdd â'r hawliadau Antarctig yr Ariannin (Antarctica Ariannin) a Tsile (Tiriogaeth Antarctig Tsile).

Ffurfiwyd y Diriogaeth ar 3 Mawrth 1962, er bod hawliad y DU i'r rhan hon o'r Antarctig yn dyddio'n ôl i lythyrau patent dyddiedig 1908 a 1917.

Mae'r ardal a weinyddir gan y diriogaeth bellach yn cynnwys tri rhanbarth a oedd, cyn 1962, yn cael eu gweinyddu gan fel dibyniaethau Prydeinig unigol sef: Ynysoedd y Falkland; Graham Land, Ynysoedd Erch y De (*South Orkney Islands*) ac Ynysoedd Shetland y De (*South Shetland Islands*).

Mae hawliad y Deyrnas Unedig i'r rhanbarth wedi'i ohirio ers i'r Cytundeb Antarctig ddod i rym ym 1961. Mae erthygl 4 y cytundeb yn dweud "Ni fydd unrhyw weithredoedd na gweithgareddau sy'n digwydd tra fo'r Cytundeb presennol mewn grym yn ffurfio sail ar gyfer pennu, cefnogi neu wrthod hawliad i sofraniaeth diriogaethol yn Antarctica. Ni chaiff hawliad newydd, neu ehangiad hawliad presennol, i sofraniaeth diriogaethol yn cael ei honni tra fo'r Cytundeb presennol mewn grym *Nid yw'r mwyafrif o wledydd yn cydnabod hawliadau tiriogaethol yn Antarctica. Mae'r Deyrnas Unedig wedi cadarnhau'r cytundeb.*

Yn 2012, enwyd rhan ddeheuol y diriogaeth yn Queen Elizabeth Land er anrhydedd i'r Frenhines Elisabeth II.

Yr unig bobl yn y diriogaeth yw staff ymchwil a swyddogion wrth gefn a gynhelir gan Arolwg Antarctig Prydain a sefydliadau tebyg, a gorsafoedd yr Ariannin, Tsile a gwledydd eraill. Nid oes trigolion brodorol.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ddaearyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Ynysoedd Caiman

Ynysoedd Caiman|  |
|  |
|  |
| Arwyddair | He hath founded it upon the seas  |
| Math | Tiriogaethau tramor y Deyrnas Unedig, grŵp o ynysoedd  |
| Enwyd ar ôl | Caiman crocodilus  |
|  |
| Prifddinas | George Town  |
| Poblogaeth | 88,833  |
| Anthem | God Save the King  |
| Pennaeth llywodraeth | André Ebanks  |
| Cylchfa amser | UTC−05:00, America/Cayman  |
| Gefeilldref/i | Miami-Dade County  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | ystyrir gan yr UE fel gwlad sy'n hafan i bobl sy'n osgoi trethi, Y Caribî  |
| Sir | Tiriogaethau tramor y Deyrnas Unedig  |
| Gwlad |  Y Deyrnas Unedig |
| Arwynebedd | 264 ±1 km²  |
| Cyfesurynnau | 19.5°N 80.5°W  |
| KY  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Parliament of the Cayman Islands  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | teyrn y Deyrnas Unedig  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Charles III  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Premier of the Cayman Islands  |
| Pennaeth y Llywodraeth | André Ebanks  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $6,028 miliwn  |
| Arian | Cayman Islands dollar  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Mae'r **Ynysoedd Caiman** yn diriogaeth dramor y Deyrnas Unedig sydd wedi ei leoli ym Môr y Caribi, mae wedi ei chyfansoddi o Caiman Fwyaf, Caiman Brac, a Caiman Bach. Mae'n ganolfan ariannol alltraeth byd-eang ac un o gyrchfannau twristiaeth deifio sgwba mwyaf blaengar y byd.

## Hanes

Nid oes tystiolaeth bod pobl wedi ymsefydlu ar yr ynysoedd cyn eu "darganfod" ym 1503. Y person cyntaf y gwyddys iddo ymweld oedd Christopher Columbus, a roddodd yr n i'r ynysoedd a roddodd yr enw "Las Tortugas" i'r ynysoedd, oherwydd y nifer fawr o grwbanod a geir yno. Yn ddiweddarach, daethant yn adnabyddus fel Ynysoedd Cayman oherwydd y crocodeiliaid a geir yno.

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **y Caribî**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Ynysoedd Pitcairn

Ynysoedd Pitcairn, Henderson, Ducie ac Oeno|  |
|  |
|  |
| Math | Tiriogaethau tramor y Deyrnas Unedig, ynysfor, endid tiriogaethol gwleidyddol  |
|  |
| Prifddinas | Adamstown  |
| Poblogaeth | 50  |
| Sefydlwyd | * 1838
 |
| Anthem | Come Ye Blessed, We From Pitcairn Island  |
| Pennaeth llywodraeth | Charlene Warren-Peu  |
| Cylchfa amser | UTC−08:00  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Pitkern, Saesneg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Tiriogaethau tramor y Deyrnas Unedig  |
| Gwlad |  Y Deyrnas Unedig |
| Arwynebedd | 47 ±1 km²  |
| Cyfesurynnau | 25.067781°S 130.104578°W  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Island Council  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Mayor of the Pitcairn Islands  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Charlene Warren-Peu  |
|  |
| Statws treftadaeth | International Dark Sky Sanctuary  |
| Manylion |
| Arian | New Zealand dollar, Pitcairn Islands dollar  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tiriogaeth dramor y Deyrnas Unedig yn ne'r Cefnfor Tawel yw **Ynysoedd Pitcairn**. Mae pedair ynys yn y grŵp: Henderson, Ducie, Oeno ac **Ynys Pitcairn** ei hun, yr unig ynys gyfannedd. Anheddwyd Pitcairn ym 1790 gan wrthryfelwyr y Bounty a'u cymheiriaid o Tahiti.

Mae llawer o ieithoedd gwahanol yn cael eu siarad yn ardal yr ynysoedd, fel Pitkern a Norfuk

### Dolenni allanol

* (Saesneg) Llywodraeth Ynysoedd Pitcairn Archifwyd 2021-03-17 yn y Peiriant Wayback

Llun lloeren o Ynys Pitcairn
 **Gwledydd a thiriogaethau Oceania**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Awstralia** |
Awstralia · Ynys Norfolk · Ynys y Nadolig · Ynysoedd Cocos

 |
|  | **Melanesia** |
Caledonia Newydd · Fanwatw · Ffiji · Papwa Gini Newydd · Ynysoedd Solomon

 |
|  | **Micronesia** |
Ciribas · Gwam · Nawrw · Palaw · Taleithiau Ffederal Micronesia · Ynysoedd Gogledd Mariana · Ynysoedd Marshall

 |
|  | **Polynesia** |
Niue · Polynesia Ffrengig · Samoa · Samoa America · Seland Newydd · Tocelaw · Tonga · Twfalw · Wallis a Futuna · Ynys Clipperton · Ynysoedd Cook · Ynysoedd Pitcairn

 |

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Oceania**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*