Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Dwyrain Lloegr

Dwyrain Lloegr| Math | rhanbarthau Lloegr, ITL 1 statistical regions of England  |
|  |
| Prifddinas | Caergrawnt  |
| Poblogaeth | 5,907,300, 6,236,072, 6,201,214, 6,398,497  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Lloegr  |
| Gwlad |  Lloegr |
| Arwynebedd | 19,120 km²  |
| Yn ffinio gyda | ardal Llundain, Dwyrain Canolbarth Lloegr, De-ddwyrain Lloegr  |
| Cyfesurynnau | 52.24°N 0.41°E  |
| Cod SYG | E12000006  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Un o naw rhanbarth swyddogol Lloegr yw **Dwyrain Lloegr** (Saesneg: *East of England*).

Lleoliad Dwyrain Lloegr yn Lloegr
Fe'i crëwyd ym 1994 ac mae'n cynnwys chwe swydd Lloegr:

* Essex
* Swydd Hertford
* Swydd Bedford
* Swydd Gaergrawnt
* Norfolk
* Suffolk

Mae'r ardal yn dir isel gyn mwyaf, a phwynt dienw yn agos i fryn Ivinghoe Beacon, ger Tring, yw'r lle uchaf (249m). Peterborough, Luton a Thurrock yw ardaloedd trefol mwyaf poblog y rhanbarth.

Yn 2011, roedd gan y rhanbarth boblogaeth o 5,846,965.

## Dolenni allanol

* (Saesneg) Swyddfa'r Llywodraeth ar gyfer Dwyrain Lloegr Archifwyd 2010-11-16 yn y Peiriant Wayback
* (Saesneg) Cynulliad Rhanbarthol Dwyrain Lloegr Archifwyd 2006-07-18 yn y Peiriant Wayback

## Cyfeiriadau

 **Etholaethau seneddol yn Nwyrain Lloegr (2024 ymlaen)**[cuddio]

Basildon a Billericay **·**
Bedford **·**
Braintree **·**
Brentwood ac Ongar **·**
Broadland a Fakenham **·**
Broxbourne **·**
Bury St Edmunds a Stowmarket **·**
Caergrawnt **·**
Canol Norfolk **·**
Canol Suffolk a Gogledd Ipswich **·**
Canol Swydd Bedford **·**
Castle Point **·**
Clacton **·**
Colchester **·**
Chelmsford **·**
De Basildon a Dwyrain Thurrock **·**
De Luton a De Swydd Bedford **·**
De Norfolk **·**
De Norwich **·**
De Suffolk **·**
De Swydd Gaergrawnt **·**
De-orllewin Norfolk **·**
De-orllewin Swydd Hertford **·**
Dunstable a Leighton Buzzard **·**
Dwyrain Southend a Rochford **·**
Ely a Dwyrain Swydd Gaergrawnt **·**
Fforest Epping **·**
Gogledd Luton **·**
Gogledd Norfolk **·**
Gogledd Norwich **·**
Gogledd Swydd Bedford **·**
Gogledd-ddwyrain Swydd Gaergrawnt **·**
Gogledd-ddwyrain Swydd Hertford **·**
Gogledd-orllewin Essex **·**
Gogledd-orllewin Norfolk **·**
Gogledd-orllewin Swydd Gaergrawnt **·**
Gorllewin Southend a Leigh **·**
Gorllewin Suffolk **·**
Great Yarmouth **·**
Harlow **·**
Harpenden a Berkhamsted **·**
Harwich a Gogledd Essex **·**
Hemel Hempstead **·**
Hertford a Stortford **·**
Hertsmere **·**
Hitchin **·**
Huntingdon **·**
Ipswich **·**
Lowestoft **·**
Maldon **·**
Peterborough **·**
Rayleigh a Wickford **·**
St Albans **·**
St Neots a Chanol Swydd Gaergrawnt **·**
Stevenage **·**
Suffolk Arfordirol **·**
Thurrock **·**
Watford **·**
Waveney Valley **·**
Welwyn Hatfield **·**
Witham
# De-orllewin Lloegr

De-orllewin Lloegr| Math | rhanbarthau Lloegr, ITL 1 statistical regions of England  |
|  |
| Prifddinas | Bryste  |
| Poblogaeth | 5,624,696, 5,599,735, 5,339,600, 5,764,881  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Lloegr  |
| Gwlad |  Lloegr |
| Arwynebedd | 23,829 km²  |
| Yn ffinio gyda | De-ddwyrain Lloegr, Gorllewin Canolbarth Lloegr  |
| Cyfesurynnau | 50.96°N 3.22°W  |
| Cod SYG | E12000009  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Un o naw rhanbarth swyddogol Lloegr yw **De-orllewin Lloegr** (Saesneg: *South West England*).

Rhanbarth De-orllewin Lloegr
Y rhanbarth mwyaf yw ef yn nhermau arwynebedd, ac mae'n ymestyn o:

* Swydd Gaerloyw
* Wiltshire
* Bryste
* Gwlad yr Haf
* Dorset
* Dyfnaint
* Cernyw
* Ynysoedd Syllan

Dangosir maint y rhanbarth gan y ffaith bod rhan ogleddol Swydd Gaerloyw, ger Chipping Campden, mor agos at ffin yr Alban ag y mae at flaen Cernyw.

Yn draddodiadol, mae De-orllewin Lloegr yn adnabyddus am gynhyrchu caws Cheddar, a darddodd ym mhentref Cheddar, am de hufen Dyfnaint ac am seidr Gwlad yr Haf. Bellach, mae'n debyg bod y rhanbarth yr un mor adnabyddus o achos Prosiect Eden, gŵyl Glastonbury, tai bwyta bwyd môr Cernyw, a thraethau syrffio. Lleolir dau barc cenedlaethol a phedwar Safle Treftadaeth y Byd y tu mewn i ffiniau'r rhanbarth.

## Cyfeiriadau

## Dolenni allanol

* (Saesneg) Swyddfa'r Llywodraeth ar gyfer De-orllewin Lloegr Archifwyd 2004-06-04 yn y Peiriant Wayback
* (Saesneg) Cynulliad Rhanbarthol De-orllewin Lloegr Archifwyd 2005-06-04 yn y Peiriant Wayback

 **Etholaethau seneddol yn Ne-orllewin Lloegr (2024 ymlaen)**[cuddio]

Bridgwater **·**
Caerfaddon **·**
Caerloyw **·**
Caersallog **·**
Caerwysg **·**
Camborne a Redruth **·**
Canol Bryste **·**
Canol Dorset a Gogledd Poole **·**
Canol Dyfnaint **·**
Cheltenham **·**
Chippenham **·**
Christchurch **·**
De Bryste **·**
De Cotswolds **·**
De Dorset **·**
De Dyfnaint **·**
De Swindon **·**
De-ddwyrain Cernyw **·**
De-orllewin Dyfnaint **·**
De-orllewin Wiltshire **·**
Dwyrain Bournemouth **·**
Dwyrain Bryste **·**
Dwyrain Wiltshire **·**
Exmouth a Dwyrain Caerwysg **·**
Filton a Bradley Stoke **·**
Frome a Dwyrain Gwlad yr Haf **·**
Fforest y Ddena **·**
Glastonbury a Somerton **·**
Gogledd Cernyw **·**
Gogledd Cotswolds **·**
Gogledd Dorset **·**
Gogledd Dyfnaint **·**
Gogledd Gwlad yr Haf **·**
Gogledd Swindon **·**
Gogledd-ddwyrain Bryste **·**
Gogledd-ddwyrain Gwlad yr Haf a Hanham **·**
Gogledd-orllewin Bryste **·**
Gorllewin Bournemouth **·**
Gorllewin Dorset **·**
Honiton a Sidmouth **·**
Melksham a Devizes **·**
Newton Abbot **·**
Plymouth Moor View **·**
Plymouth Sutton a Devonport **·**
Poole **·**
St Austell a Newquay **·**
St Ives **·**
Stroud **·**
Taunton a Wellington **·**
Tewkesbury **·**
Tiverton a Minehead **·**
Torbay **·**
Torridge a Tavistock **·**
Truro ac Aberfal **·**
Thornbury a Yate **·**
Wells a Bryniau Mendip **·**
Weston-super-Mare **·**
Yeovil
# Bwrdeistref Llundain

Awdurdod lleol o fewn Llundain Fwyaf yw **bwrdeistref Llundain** (Saesneg: *London borough*). Ceir 32 o Fwrdeistrefi Llundain ynghyd â Dinas Llundain, nad yw'n cael ei hystyried yn fwrdeistref.

## Map

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. Dinas Llundain†
2. Dinas Westminster
3. Kensington a Chelsea\*
4. Hammersmith a Fulham
5. Wandsworth
6. Lambeth
7. Southwark
8. Tower Hamlets
9. Hackney
10. Islington
11. Camden
12. Brent
13. Ealing
14. Hounslow
15. Richmond upon Thames
16. Kingston upon Thames\*
17. Merton
 |

|  |
| --- |
|  |
|  |  |

 | 18. Sutton
19. Croydon
20. Bromley
21. Lewisham
22. Greenwich\*
23. Bexley
24. Havering
25. Barking a Dagenham
26. Redbridge
27. Newham
28. Waltham Forest
29. Haringey
30. Enfield
31. Barnet
32. Harrow
33. Hillingdon
 |
| † dim yn fwrdeistref am ei fod wed'i lywodraethu gan Gorfforaeth Dinas Llundain \* Bwrdeistref Frenhinol
 |

## Pobl a aned yng Nghymru

Yng Nghyfrifiad 2011 cofnodwyd fod 53,773 o bobl yn byw ym Mwrdeisdrefi Llundain a aned yng Nghymru:

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Dros 2,000**- 5. Wandsworth - 3,423
- 6. Lambeth - 2,800
- 15. Richmond upon Thames - 2,759
- 20. Bromley - 2,391
- 7. Southwark - 2,263
- 13. Ealing - 2,212
- 31. Barnet - 2,048
- 11. Camden - 2,014
**1,500 - 2,000**- 2. Dinas Westminster - 1,690
- 18. Sutton - 1,246
- 19. Croydon - 1,927
- 10. Islington - 1,926
- 33. Hillingdon - 1,910
- 29. Haringey - 1,827
- 21. Lewisham - 1,802
- 4. Hammersmith a Fulham - 1,626
- 8. Tower Hamlets - 1,665
- 9. Hackney - 1,697
- 16. Kingston upon Thames - 1,650
- 22. Greenwich - 1,534
- 14. Hounslow - 1,532
- 17. Merton - 1,523
 |

|  |
| --- |
|  |
|  |  |

 |  **1,000 - 1,500**19. 32. Harrow - 1,220
20. 30. Enfield - 1,185
21. 3. Kensington a Chelsea - 1,125
22. 12. Brent - 1,108
23. 23. Bexley - 1,101
24. 26. Redbridge - 1,096
25. 28. Waltham Forest -1,094
26. 24. Havering - 1,051
**Llai na 1,000**28. 27. Newham - 732
29. 25. Barking a Dagenham - 485
30. 1. Dinas Llundain - 111
 |
| † dim yn fwrdeistref am ei fod wed'i lywodraethu gan Gorfforaeth Dinas Llundain \* Bwrdeistref Frenhinol
 |

## Gweler hefyd

* Ardaloedd awdurdod lleol yn Lloegr

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Llundain Fwyaf**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Teyrnas y Gymanwlad

Teyrnasoedd y Gymanwlad heddiw      Tiriogaethau a dibynwledydd y teyrnasoedd presennol      Cyn-deyrnasoedd a chyn-ddominiynau, sydd bellach yn weriniaethau
Gwladwriaeth sofran sydd yn aelod o'r Gymanwlad ac sydd â'r brenin Siarl III yn deyrn arni yw **teyrnas y Gymanwlad**. Ers 2022, mae 15 o deyrnasoedd y Gymanwlad:

 Antiga a Barbwda
 Awstralia
 Y Bahamas
 Belîs
 Canada
 Grenada
 Jamaica
 Papwa Gini Newydd
 Sant Kitts-Nevis
 Sant Lwsia
 Sant Vincent a'r Grenadines
 Seland Newydd
 Y Deyrnas Unedig
 Twfalw
 Ynysoedd Solomon
Mae Brwnei, Lesotho, Maleisia, Gwlad Swasi, a Thonga hefyd yn aelodau'r Gymanwlad ac yn freniniaethau, ond nid y teyrn Prydeinig sy'n teyrnasu drostynt.
# Rhestr dinasoedd y Deyrnas Unedig

Dyma **restr o ddinasoedd y Deyrnas Unedig** wedi'u trefnu yn ôl gwlad (Yr Alban, Cymru, Lloegr) a thalaith (Gogledd Iwerddon):

## Yr Alban

* Aberdeen
* Caeredin
* Dundee
* Glasgow
* Inverness
* Perth
* Stirling

## Cymru

| Enw | Ers | delwedd
 |
| --- | --- | --- |
| Abertawe | 1969 | Abertawe |
| Bangor | Cyn cof (cadarnhawyd drwy freintlythyr ym 1974) | Bangor |
| Caerdydd | 1905 | Caerdydd |
| Casnewydd | 2002 | Casnewydd |
| Llanelwy | 2011 | Llanelwy |
| Tyddewi | 1994 | Tyddewi |
| Wrecsam | 2022 | Wrecsam |

## Gogledd Iwerddon

* Armagh
* Belffast
* Derry/Londonderry
* Lisburn
* Newry

## Lloegr

* Birmingham
* Bradford
* Brighton a Hove
* Bryste
* Caer (neu Caerlleon)
* Caerfaddon
* Caergaint
* Caergrawnt
* Caerhirfryn
* Caerliwelydd
* Caerlwytgoed (Lichfield)
* Caerloyw
* Caerlŷr
* Caersallog
* Caerwrangon
* Caerwynt
* Caerwysg
* Coventry
* Chelmsford
* Chichester
* Derby
* Durham
* Efrog
* Ely
* Henffordd
* Kingston upon Hull
* Leeds
* Lerpwl
* Lincoln
* Llundain
* Manceinion
* Newcastle upon Tyne
* Norwich
* Nottingham
* Peterborough
* Plymouth
* Portsmouth
* Preston
* Ripon
* Rhydychen
* St Albans
* Salford
* Sheffield
* Southampton
* Stoke-on-Trent
* Sunderland
* Truro
* Wakefield
* Wells
* Westminster
* Wolverhampton

## Gweler hefyd

* Rhestr enwau Cymraeg ar drefi a llefydd eraill yn Lloegr
# Sheffield

Sheffield|  |
|  |
| Math | dinas, dinas fawr, ardal ddi-blwyf  |
| Duration: 2 seconds.0:02 |
| Ardal weinyddol | Dinas Sheffield, Sheffield |
| Poblogaeth | 518,090  |
| Sefydlwyd | * 8 g
 |
| Gefeilldref/i | {{int:show}}Kawasaki, Pittsburgh, Bochum, Macerata, Donetsk, Kitwe, Chengdu, Anshan, Estelí, Kotli  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | De Swydd Efrog (Sir seremonïol) |
| Gwlad |  Lloegr |
| Arwynebedd | 142.06 mi²  |
| Uwch y môr | 75 metr  |
| Yn ffinio gyda | Barnsley  |
| Cyfesurynnau | 53.3808°N 1.4703°W  |
| Cod post | S0114  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Dinas yn Ne Swydd Efrog, Swydd Efrog a Humber, Lloegr, ydy **Sheffield**. Saif ar lan afon Don. Yn hanesyddol, mae'n enwog am ei ffatrioedd gwaith arian.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Sheffield boblogaeth o 518,090.

## Adeiladau a chofadeiladau

* Canolfan Meadowhall
* Eglwys gadeiriol
* Neuadd y dref

## Enwogion

* Syr William Sterndale Bennett (1816-1875), cyfansoddwr
* Malcolm Bradbury (1932-2000), awdur
* Roy Hattersley (g. 1932), gwleidydd
* Margaret Drabble (g. 1939), nofelydd
* Michael Palin (g. 1943), comediwr ac actor
* Joe Cocker (g. 1944), canwr
* Emlyn Hughes (1947-2004), chwaraewr pêl-droed
* Sean Bean (g. 1959), actor
* Jarvis Cocker (g. 1962), cerddor

## Gweler hefyd

* Gorsaf reilffordd Sheffield
* Prifysgol Sheffield

## Cyfeiriadau

 **Dinasoedd a threfi De Swydd Efrog**[cuddio]

**Dinas**

Sheffield

**Trefi**

Askern **·**
Barnsley **·**
Bawtry **·**
Brierley **·**
Conisbrough **·**
Dinnington **·**
Doncaster **·**
Edlington **·**
Hatfield **·**
Hoyland **·**
Maltby **·**
Mexborough **·**
Penistone **·**
Rotherham **·**
Stainforth **·**
Stocksbridge **·**
Swinton **·**
Tickhill **·**
Thorne **·**
Wath-upon-Dearne **·**
Wombwell

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Dde Swydd Efrog**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Bryste

Bryste|  |
|  |
| Math | dinas, dinas fawr, dinas â phorthladd, dinas yn y Deyrnas Unedig  |
|  |
| Ardal weinyddol | Avon, Dinas Bryste |
| Poblogaeth | 472,465  |
| Sefydlwyd | * 1155
 |
| Pennaeth llywodraeth | Marvin Rees  |
| Gefeilldref/i | {{int:show}}Hannover, Toulouse, Tbilisi, Bordeaux, Porto, Kumamoto, Beira  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  Lloegr |
| Arwynebedd | 109.6 km²  |
| Uwch y môr | 11 metr  |
| Gerllaw | Afon Hafren, Afon Avon  |
| Cyfesurynnau | 51.4536°N 2.5975°W  |
| Cod post | BS  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Marvin Rees  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Dinas a sir seremonïol yn Ne-orllewin Lloegr yw **Bryste** (Saesneg: *Bristol*); y sillafiad yng ngherddi'r bardd Guto'r Glyn (c.1435 – c.1493) yw **Brysto**. Fe'i hadnabyddid hefyd fel **Caerodor** neu **Caer Odor** yn Gymraeg (gyda'r gair "odor" yn golygu "bwlch") . Mae'n agos i Fôr Hafren a phontydd Hafren ac fe'i lleolir 71 km i'r dwyrain o Gaerdydd. Mae Bryste ar ffin siroedd Caerloyw a Gwlad yr Haf, gydag Afon Avon yn eu gwahanu.

Lleoliad Bryste (sir seremonïol) yn Lloegr

## Geirdarddiad

Mae'r enw 'Bryste' yn dod o'r Hen Saesneg *Brycgstow* "lle'r bont". Mae'r "l" ar ddiwedd y ffurf Saesneg yn tarddu o un o nodweddion tafodiaith Saesneg Bryste, sef ychwanegu "l" weithiau ar ddiwedd geiriau sy'n gorffen gyda llafariad.

## Hanes

Mae'r ddinas wedi datblygu yn bennaf fel porthladd ac roedd masnachu caethweision yn bwysig iawn ar un adeg. Yn y 18g roedd Bryste'n ganolfan bwysig ar gyfer gwaith porslen ac yn cystadlu yn y farchnad honno â gweithfeydd Plymouth a Dresden.

Mae pont grog enwog ym Mryste, Pont Grog Clifton, ar draws Afon Avon, a adeiladwyd gan Isambard Kingdom Brunel.

## Gwleidyddiaeth a gweinyddiaeth

Mae Bryste'n unigryw gan fod ganddo statws sirol ers y canoloesoedd. Yn 1835 ehangwyd y ffiniau er mwyn cynnwys treflanau megis Clifton ac roedd yn fwrdeistref sirol ym 1889 pan ddefnyddiwyd y term hwn am y tro cyntaf.
 Ar 1 Ebrill 1996, adenillodd ei statws fel sir (neu "swydd") pan ddiddymwyd yr enw "Swydd Avon" a daeth yn swydd unedol.

### Etholaethau seneddol

Rhennir y sir yn chwe etholaeth seneddol yn San Steffan. At ddibenion gweinyddol mae'n dal i gael ei restru fel rhan o'r hen sir Avon.

* De Bryste
* Dwyrain Bryste
* Filton a Bradley Stoke
* Gogledd-orllewin Bryste
* Gorllewin Bryste
* Kingswood
* Thornbury a Yate

## Adeiladau a chofadeiladau

* Castell Bryste
* Eglwys gadeiriol
* Eglwys y Teml
* Neuadd Colston
* Theatr Old Vic
* Tŵr Colston

## Enwogion

* Robert Southey (1774-1843), bardd
* Isaac Rosenberg (1890-1918), bardd ac arlunydd
* Lee Evans (g. 1964), comediwr
* Paul Potts (g. 1971), canwr

## Gweler hefyd

* Rhestr enwau Cymraeg ar drefi a llefydd eraill yn Lloegr

## Cyfeiriadau
# Newcastle upon Tyne

Newcastle upon Tyne|  |
|  |
| Math | dinas, dinas fawr, plwyf sifil, ardal ddi-blwyf  |
|  |
| Ardal weinyddol | Dinas Newcastle upon Tyne, Northumberland |
| Poblogaeth | 300,196  |
| Sefydlwyd | * 2 g
 |
| Gefeilldref/i | {{int:show}}Bergen, Gelsenkirchen, Groningen, Haifa, Malmö, Nancy, Newcastle, Singkawang, Atlanta, Taiyuan, Gdańsk, Lagos, Little Rock, Henan, Hannover, Hainan, Eastern Cape, Durban  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Saesneg  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Tyne a Wear (Sir seremonïol) |
| Gwlad |  Lloegr |
| Arwynebedd | 114 km²  |
| Uwch y môr | 30 metr  |
| Gerllaw | Afon Tyne  |
| Cyfesurynnau | 54.9778°N 1.6133°W  |
| Cod post | NE  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Dinas yn Tyne a Wear, Gogledd-ddwyrain Lloegr, yw **Newcastle upon Tyne** neu **Newcastle**. Fe'i lleolir mewn ardal ddi-blwyf ym mwrdeistref fetropolitan Dinas Newcastle upon Tyne. Saif ar Afon Tyne.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan ardal adeiledig Newcastle upon Tyne boblogaeth o 286,064.

## Hanes

Yn y cyfnod Rhufeinig safai Pons Aelius, un o geyrydd y Rhufeiniaid ar hyd Mur Hadrian, ar safle presennol Newcastle. Adeiladwyd castell Normannaidd yno tua 1080, ar adfeilion tref Eingl-Sacsonaidd Monkchester, gan Robert Curthose, mab Wiliam I. Hwn oedd y castell newydd y mae'r ddinas yn cael ei henw ganddo. Yn ystod yr Oesoedd Canol roedd Newcastle yn gaer bwysig, roedd yn amddiffyn ffin ogleddol Lloegr yn erbyn yr Alban. Yn yr 19g, datblygodd Newcastle fel porthladd allforio glo o lofeydd Durham ac fel canolfan adeiladu llongau a pheirianyddiaeth drwm. Ar sail cyfoeth y Chwyldro Diwydiannol, ailadeiladwyd canol y ddinas mewn arddull neoglasurol yn y 1830au. Mae pensaernïaeth Grey Street yn nodweddiadol o'r arddull hon. Adeiladwyd Pont Tyne ym 1928. Yn ystod y 1990au cafodd ardal Glan y Cei ei hailddatblygu, ac adeiladwyd Pont y Mileniwm yn cysylltu Newcastle â thref gyfagos Gateshead a'r datblygiadau diwylliannol newydd yno.

## Gefeilldrefi

|  |  |
| --- | --- |
| * Norwy - Bergen
* Yr Iseldiroedd - Groningen
* Yr Almaen - Gelsenkirchen
* Ffrainc - Nancy
* Tsieina - Taiyuan
 | * UDA - Atlanta
* Israel - Haifa
* Awstralia - Newcastle
* De Affrica - Newcastle
* Sweden - Malmö
 |

## Cyfeiriadau

 **Dinasoedd a threfi Tyne a Wear**[cuddio]

**Dinasoedd**

Newcastle upon Tyne **·**
Sunderland

**Trefi**

Birtley **·**
Blaydon-on-Tyne **·**
Gateshead **·**
Hebburn **·**
Hetton-le-Hole **·**
Houghton-le-Spring **·**
Jarrow **·**
Killingworth **·**
North Shields **·**
Ryton **·**
South Shields **·**
Tynemouth **·**
Wallsend **·**
Washington **·**
Whickham **·**
Whitley Bay **·**
# Dover

Dover|  |
| Math | tref, tref farchnad  |
|  |
| Ardal weinyddol | Dover |
| Poblogaeth | 31,022  |
| Gefeilldref/i | Calais, Huber Heights, Split  |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Caint (Sir seremonïol) |
| Gwlad |  Lloegr |
| Uwch y môr | 12 metr  |
| Cyfesurynnau | 51.1275°N 1.3122°E  |
| Cod OS | TR315415  |
| Cod post | CT16, CT17  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Tref, porthladd a phlwyf sifil yng Nghaint, De-ddwyrain Lloegr, yw **Dover** (neu **Dofr**). Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan Dover.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y plwyf sifil boblogaeth o 31,022 a chan yr ardal adeiledig Dover boblogaeth o 41,709.

Mae'n enwog am ei chlogwyni gwyngalch – a wnaed yn enwog yn y gân "Bluebirds" gan Vera Lynn. Mae'r pellter byraf rhwng Prydain a Ffrainc rhwng Dover a Calais, pellter o tua 22 milltir, ac mae gwasanaeth fferi poblogaidd rhwng y ddwy borthladd. Yn Ffrangeg, gelwir y dref yn *Douvres*.

Mae Caerdydd 314.9 km i ffwrdd o Dover ac mae Llundain yn 107.7 km. Y ddinas agosaf ydy Caergaint sy'n 23.3 km i ffwrdd.

Dywedir fod y gair Saesneg Dover yn tarddu o'r hen Frythoneg "Dwfr" neu "ddŵr".

Afon Dour (River Dour) yw enw’r afon fach sy’n llifo trwy Dover ac yn aberu yno i’r môr.

Mae Dover un o'r Pum Porthladd (*Cinque Ports*).

## Gweler hefyd

* Rhestr enwau Cymraeg ar drefi a llefydd eraill yn Lloegr

## Cyfeiriadau

## Oriel

* Dover o'r awyr
* Traeth
* Castell Dover
* Clogwyni Gwyn Dover
* Panorama o Borth Dover

 **Dinasoedd a threfi Caint**[cuddio]

**Dinas**

Caergaint

**Trefi**

Ashford **·**
Broadstairs **·**
Chatham **·**
Cranbrook **·**
Dartford **·**
Deal **·**
Dover **·**
Edenbridge **·**
Faversham **·**
Folkestone **·**
Fordwich **·**
Gillingham **·**
Gravesend **·**
Hawkinge **·**
Herne Bay **·**
Hythe **·**
Lydd **·**
Maidstone **·**
Margate **·**
Minster-on-Sea **·**
New Romney **·**
Northfleet **·**
Paddock Wood **·**
Queenborough **·**
Rainham **·**
Ramsgate **·**
Rochester **·**
Royal Tunbridge Wells **·**
Sandwich **·**
Sevenoaks **·**
Sheerness **·**
Sittingbourne **·**
Snodland **·**
Southborough **·**
Strood **·**
Swanley **·**
Swanscombe **·**
Tenterden **·**
Tonbridge **·**
Walmer **·**
West Malling **·**
Westerham **·**
Westgate-on-Sea **·**
Whitstable

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Gaint**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Twnnel y Sianel

Twnnel y Sianel|  |
| Math | twnnel rhyngwladol, undersea tunnel, twnnel rheilffordd  |
|  |
| Agoriad swyddogol | 6 Mai 1994  |
| Sefydlwyd | * 20 Mehefin 1993
 |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | Seven Wonders of the Modern World  |
| Sir | Caint, Pas-de-Calais  |
| Gwlad |  Lloegr  Ffrainc |
| Cyfesurynnau | 51.01669°N 1.45°E  |
| Hyd | 50,450 metr  |
| Rheolir gan | Getlink  |
|  |
| Cost | 15,000,000,000 Ewro  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Twnnel rheilffordd o dan y Môr Udd yn Nghulfor Dover yw **Twnnel y Sianel**. Mae'n cysylltu Ardal Folkestone a Hythe yng Nghaint, De-ddwyrain Lloegr, â Pas-de-Calais, Ffrainc. Dyma'r unig gyswllt sefydlog rhwng ynys Prydain Fawr a thir mawr Ewrop. Mae'n 50.45 km (31.35 mi) o hyd. Y darn tanddwr yw 37.9 km (23.5 mi) – y darn tanddwr hiraf o unrhyw dwnnel yn y byd. Ar ei bwynt isaf, mae'r twnnel 75 m (250 tr) o dan waelod y môr a 115 m (380 tr) yn is nag arwyneb y môr. Mae'r twnnel yn cludo trenau cyflym Eurostar ar gyfer teithwyr ar droed, trenau gwennol Eurotunnel Le Shuttle ar gyfer cerbydau ffordd, yn ogystal â threnau nwyddau rhyngwladol.

Mae'r cynlluniau i adeiladu twnnel o dan y Môr Udd yn dyddio'n ôl i 1802. Dros y blynyddoedd ni ddaeth amryw o brosiectau i ddim. Cytunodd llywodraethau’r Deyrnas Unedig a Ffrainc i adeiladu twnnel ym 1964, a dechreuodd y gwaith ym 1974, ond cafodd y prosiect ei ganslo ym 1975. Yn y diwedd trefnwyd y prosiect llwyddiannus gan Eurotunnel. Dechreuodd y gwaith ym 1988 ac agorwyd y twnnel ym 1994.
# Bannau Brycheiniog

Bannau Brycheiniog|  |
| Math | cadwyn o fynyddoedd  |
|  |
| Daearyddiaeth |
| Ardal warchodol | Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog  |
| Sir | Powys |
| Gwlad |  Cymru |
| Arwynebedd | 5,010.64 ha  |
| Uwch y môr | 842 metr  |
| Cyfesurynnau | 51.8833°N 3.4333°W  |
| Cadwyn fynydd | Mynyddoedd Cambria  |
|  |
| Statws treftadaeth | Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig  |
| Manylion |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

*Mae hon yn erthygl am y gadwyn mynyddoedd. Am y parc cenedlaethol, gweler Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog.*

Cadwyn o fynyddoedd yn ne Powys (Brycheiniog gynt) yw **Bannau Brycheiniog**. Maent yn gorwedd yng nghanol Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog, a enwir ar eu hôl. Y Bannau yw'r mynyddoedd uchaf yng Nghymru i'r de o Gader Idris. Pen y Fan (886 m) yw'r copa uchaf.

Gorwedd Bannau Brycheiniog yn hanner gogleddol y triongl o dir uchel a geir rhwng Y Fenni a Merthyr Tudful yn y de ac Aberhonddu i'r gogledd.

## Copaon

* Pen y Fan (886 m)
* Corn Du (873 m)
* Cribyn (795 m)
* Fan y Bîg (719 m)

Pen y Fan o Gribyn
Edrych tua'r dwyrain o Fan Hir
## Gweler hefyd

* Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog
* Rhestr mynyddoedd Cymru
# Glyderau

Glyderau|  |
| Math | cadwyn o fynyddoedd  |
| Duration: 2 seconds.0:02 |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Conwy, Gwynedd  |
| Gwlad |  Cymru |
| Uwch y môr | 1,000.8 metr  |
| Cyfesurynnau | 53.1008°N 4.0297°W  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Grŵp o fynyddoedd yn Eryri yw'r **Glyderau**. Cyfeiria yn enwedig at ddau fynydd ucha'r grŵp, **Glyder Fawr** (999m) a **Glyder Fach** (994m). Maent yn ymestyn o Fynydd Llandygái yn y Gogledd-orllewin i Gapel Curig yn y De-ddwyrain. Dyma nhw yn y drefn honno (Gorllewin i'r dwyrain):

* Elidir Fawr (924 m)
* Carnedd y Filiast (821 m)
* Mynydd Perfedd (812 m)
* Foel Goch (831 m)
* Y Garn (947 m)
* Glyder Fawr (999 m)
* Glyder Fach (994 m)
* Tryfan (915 m)
* Foel Goch (805 m)

## Gweler hefyd

* Eryri
* Parc Cenedlaethol Eryri
* Rhestr mynyddoedd Cymru

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **fwrdeistref sirol Conwy**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Wynedd**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*