# 2023

20g - **21g** - 22g

1970au 1980au 1990au 2000au 2010au - **2020au** - 2030au 2040au 2050au 2060au 2070au

2018 2019 2020 2021 2022 - **2023** - 2024 2025 2026 2027 2028

---

Goresgyniad Llain Gaza gan Israel (2023‒24)
Rhyfel Rwsia ac Wcráin yn gwaethygu drwy gydol **2023**; yr argyfwng hinsawdd a'r drafodaeth am Deallusrwydd artiffisial yn cael cryn sylw.

Ar 7 Hydref Israel yn ymosod ar Lain Gaza gan ladd 20,000 o sifiliaid o fewn y deufis cyntaf.

Sawl daeargryn dinistriol gan gynnwys dau ddaeargryn yn Chwefror ar y ffin rhwng Twrci a Syria, gyda 57,000 o bobl yn marw.

## Digwyddiadau

### Ionawr

Angladd y Pab Bened XVI
Ymosodiad ar adeiladau'r Gyngress Brasil
Chris Hipkins yn dod yn Brif Weinidog Seland Newydd
* 1 Ionawr
	+ Chris Bryant (Aelod Seneddol y Rhondda) yn cael ei urddo'n farchog gan y DU a Sophie Ingle yn derbyn yr OBE.
	+ Croatia'n mabwysiadu arian cyfred yr Ewro gan ymuno a Chytundeb Schengen.
	+ Sweden yn derbyn arlywyddiaeth Cyngor yr Undeb Ewropeaidd.
	+ Lula da Silva yn cael ei ethol yn Arlywydd Brasil am yr eildro.
* 3 Ionawr – Gweithwyr rheilffordd gwledydd Prydain yn streicio am bum diwrnod.
* 5 Ionawr – Y Pab Ffransis yn arwain y gwasanaeth yn angladd y Pab Bened XVI.
* 8 Ionawr
	+ Pandemig COVID-19: Gweriniaeth Pobl Tsieina yn dod a chyfyngiadau COVID-19 i ben.
	+ Adeiladau llywodraeth Brasil yn cael eu stormio gan gefnogwyr y cyn-Arlywydd Jair Bolsonaro.
* 9 Ionawr – Gareth Bale yn cyhoeddi diwedd ei yrfa bel-droed.
* 10 Ionawr – Cyhoeddi cofiant y Tywysog Harry o Loegr, *Spare.*
* 11 Ionawr – Gweithiwr ambiwlans Cymru (a'r rhan fwyaf o Loegr) yn streicio am yr eildro.
* 14 Ionawr – Ymosodiad Rwsia ar Wcráin: ymosodiad taflegrau Rwsia ar fflatiau yn Dnipro, Wcráin, yn lladd o leiaf 45 o bobl.
* 15 Ionawr – Lladd 72 o bobl mewn damwain awyren ger Pokhara, canol Nepal.
* 16 Ionawr – Llywodraeth y DU yn penderfynu atal cyfraith Trawsryweddol newydd Senedd yr Alban.
* 17 Ionawr – Gweriniaeth Pobl Tsieina yn datgan fod gostyngiad yn ei phoblogaeth am y tro cyntaf mewn 60 mlynedd.
* 18 Ionawr – Damwain hofrennydd yn Brovary, ger Kyiv, Wcráin, yn lladd 14 o bobl, gan gynnwys gweinidog mewnol Wcráin.
* 19 Ionawr – Jacinda Ardern yn cyhoeddi ei hymddiswyddiad fel Prif Weinidog Seland Newydd.
* 24 Ionawr – Yr Almaen yn cytuno i anfon tanciau "Leopard 2" i Wcráin.
* 25 Ionawr – Chris Hipkins yn dod yn Brif Weinidog Seland Newydd.
* 29 Ionawr – Tenis: Novak Djokovic yn ennill ei 10fed teitl Agored yn Awstralia.
* 30 Ionawr – Bom yn chwalu mosg yn Peshawar, Pacistan, gan ladd o leiaf 101 o bobl.

### Chwefror

Comed C/2022 E3 ZTF, 1 Chwefror
Difrod Daeargryn yn Diyarbakir, Twrci
Ymddiswyddiad Nicola Sturgeon
* 1 Chwefror
	+ Y gomed "C/2022 E3 ZTF" yn pasio o fewn 42 miliwn cilomedr o'r Ddaear.
	+ 475,000 o weithwyr yn mynd ar streic ar draws y Deyrnas Unedig.
* 2 Chwefror – Balŵn ysbio Tsieineaidd honedig yn croesi'r UD gan achosi ffrae ddiplomyddol rhwng Tsieina a'r Unol Daleithiau.
* 4 Chwefror – Dechrau Pencampwriaeth y Chwe Gwlad: Cymru'n colli 34-10 i Iwerddon yn y gem gyntaf; Yr Alban yn curo Lloegr yn Twickenham am yr eildro yn olynol.
* 6 Chwefror
	+ Tarodd dau ddaeargryn cryf y ffin rhwng Twrci a Syria; o leiaf 57,000 o bobl yn cael eu lladd.
	+ Streic fwyaf erioed o weithwyr y Gwasanaeth Iechyd Gwladol yn digwydd.
* 8 Chwefror – Volodymyr Zelenskyy yn ymweld a'r Deyrnas Unedig a Ffrainc.
* 11 Chwefror – Pencampwriaeth y Chwe Gwlad: Cymru'n colli o 35-7 i'r Alban ym Murrayfield yn ei hail gem yn y gystadleuaeth.
* 15 Chwefror – Nicola Sturgeon yn cyhoeddi ei hymddiswyddiad fel Brif Weinidog yr Alban.
* 17 Chwefror – Priodas o'r un rhyw (priodas cyfunryw) yn dod yn gyfreithiol yn Andorra.
* 20 Chwefror
	+ Daeargryn maint 6.4 yn taro Twrci a Syria.
	+ Joe Biden yn ymweld a Kyiv.
* 21 Chwefror – Vladimir Putin yn atal cyfranogiad Rwsia yn y cytundeb NewSTART.
* 24 Chwefror – Digwyddiadau nodi pen-blwydd cyntaf ymosodiad Rwsia ar Wcráin.
* 25 Chwefror
	+ Etholiad cyffredinol Nigeria.
* 26 Chwefror – Suddo cwch oddi ar Calabria, yr Eidal; o leiaf 60 o bobl yn boddi.
* 27 Chwefror – Rishi Sunak yn cyhoeddi cytundeb newydd gyda'r Undeb Ewropeaidd ar Brotocol Gogledd Iwerddon.
* 28 Chwefror – Dau drên yn gwrth daro ger Larissa, Gwlad Groeg, gan ladd 57 o bobl.

### Mawrth

Protestiadau Georgia
Diwygio pensiwn yn Ffrainc: Protestiadau yn Belfort, 18 Mawrth
Asteroid "2023 DZ2", 21 Mawrth
Humza Yousaf
* 4 Mawrth – Cytundeb gan y Cenhedloedd Unedig ar ddiogelu 30% o gefnforoedd y byd erbyn 2030.
* 6 Mawrth – protestiadau'n dechrau yn Georgia ar ôl i'r Senedd basio bil "asiantau tramor".
* 10 Mawrth
	+ Xi Jinping yn cychwyn ei drydydd tymor fel Arlywydd Gweriniaeth Pobl Tsieina a Li Qiang fel Prif Weinidog.
	+ Argyfwng bancio: Banc y Silicon Valley, UDA yn methu.
* 11 Mawrth – Pencampwriaeth y Chwe Gwlad: Cymru'n curo'r Eidal 29-17 ac felly'n osgoi'r "llwy bren".
* 12 Mawrth – 95fed Gwobrau'r Academi: Michelle Yeoh a Brendan Fraser yn ennill y prif wobrau actio.
* 14 Mawrth
	+ Seiclon "Freddy" yn taro Mosambic a Malawi am yr eildro mewn llai na mis.
	+ Aaron Ramsey yn cael ei benodi'n gapten newydd tîm pêl-droed Cymru.
* 16 Mawrth – Pasiwyd mesur diwygio pensiwn dadleuol Ffrainc, heb bleidlais seneddol.
* 17 Mawrth – Y Llys Troseddol Rhyngwladol yn cyhoeddi gwarant arestio ar gyfer Vladimir Putin.
* 18 Mawrth – Pencampwriaeth y Chwe Gwlad: Iwerddon yn ennill y Gamp Lawn ar ôl curo Lloegr 29-16; Cymru'n gorffen yn y pumed safle ar ol colli 41-28 i Ffrainc.
* 19 Mawrth – Argyfwng bancio: "UBS" yn prynu ei gystadleuydd cythryblus Credit Suisse.
* 20 Mawrth
	+ Xi Jinping yn ymweld a Vladimir Putin yn Moscfa.
	+ 6ed Adroddiad yr IPCC ar newid hinsawdd yn cael ei gyhoeddi.
* 25 Mawrth – Yr asteroid "2023 DZ2" yn pasio rhwng y Ddaear a'r Lleuad.
* 27 Mawrth
	+ Gweithwyr trafnidiaeth yn yr Almaen yn mynd ar streic.
	+ Humza Yousaf yn cael ei ethol yn arweinydd Plaid Genedlaethol yr Alban.
	+ Benjamin Netanyahu yn cyhoeddi oedi i'w ddiwygiadau barnwrol dadleuol.
	+ Tân mewn canolfau brosesu ymfudol yn Ciudad Juarez, Mecsico yn lladd o leiaf 39 o bobl.
* 28 Mawrth – Jeremy Corbyn yn caeli ei wahardd rhag sefyll fel ymgeisydd y Blaid Lafur yn yr etholiad cyffredinol nesaf.
* 29 Mawrth – Humza Yousaf yn dod yn Brif Weinidog yr Alban.
* 30 Mawrth
	+ Twrci yn cymeradwyo cais y Ffindir am aelodaeth NATO.
	+ Donald Trump: Arlywydd cyntaf yr Unol Daleithiau i wynebu cyhuddiadau troseddol.

### Ebrill

Baneri'r Ffindir a NATO
Lansio chwiliedydd "JUICE"
* 2 Ebrill – Etholiad cyffredinol y Ffindir.
* 4 Ebrill – Y Ffindir yn ymuno a NATO
* 11 Ebrill
	+ Llu Awyr Myanmar yn lladd dros 130 o bobl yn mhentraf Pazigyi.
	+ Joe Biden yn ymweld a Gogledd Iwerddon i nodi 25 mlynedd ers Cytundeb Belffast.
* 14 Ebrill – Chwiliedydd "JUICE" yr Asiantaeth Ofod Ewropeaidd yn cael ei lansio o Kourou, Guyane; ei nod yw astudio lleuadau rhewllyd Iau.
* 15 Ebrill
	+ Ymladd yn torri allan rhwng carfanau milwrol cystadleuol yn Swdan.
	+ Adweithyddion niwclear olaf yr Almaen yn cael eu diffodd, wedi 50 mlynedd.
* 17 Ebrill – Parc Genedlaethol Bannau Brycheiniog yn gollwng ei enw Saesneg yn swyddogol.
* 20 Ebrill
	+ Gwelir diffyg ar yr haul llwyr dros rannau o Orllewin Awstralia a De-ddwyrain Asia.
	+ Roced "Starship" SpaceX yn ffrwydro bedwar munud ar ôl ei lansio.
* 21 Ebrill – Dominic Raab yn ymddiswyddo o gabinet y DU oherwydd cyhuddiadau o fwlio.
* 22 Ebrill – CPD Wrecsam yn cael ei ddyrchafu i Gynghrair Bêl-droed Lloegr wedi absenoldeb o 15 mlynedd.
* 25 Ebrill – Mabwysiadu gorfodol: Mae Julie Morgan yn ymddiheuro ar ran Llywodraeth Cymru.
* 29 Ebrill – Pencampwriaeth y chwe Gwlad Merched: Cymru'n gorffen yn y drydedd safle.
* 30 Ebrill – Mae'r brif blaid annibyniaeth yn ennill mwyafrif cyffredinol yn etholiad deddfwriaethol Polynesia Ffrengig.

### Mai

Siarl III a'r Frenhines Camilla o Loegr, ar ôl eu coroni
Loreen (2013)
Arweinwyr G7
* 1 Mai
	+ Agryfwng bancio: y Banc "First Republic" yn methru.
	+ Luca Brecel o Wlad Belg, y chwaraewr cyntaf o dir mawr Ewrop yn ennill Pencampwriaeth y Byd Snwcer.
* 3 Mai – Naw o bobl yn cael eu lladd mewn saethu mewn ysgol yn Beograd, Serbia.
* 4 Mai – Llifogydd yn Ne Kivu, Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo, yn lladd o leiaf 440 o bobl.
* 5 Mai – Sefydliad Iechyd y Byd yn datgan nad yw nad yw COVID-19 bellach yn argyfwng iechyd byd-eang.
* 6 Mai – Coroni'r Brenin Charles III o Loegr a'r Frenhines Camilla.
* 7 Mai – Syria yn cael ei haildderbyn i'r Gynghrair Arabaidd.
* 9 Mai – Dechrau'r Gystadleuaeth Canu Eurovision yn Lerpwl.
* 10 Mai – Adam Price yn ymddiswyddo fel arweinydd Plaid Cymru; Llyr Huws Gruffydd yn dod yn arweinydd dros do.
* 13 Mai
	+ Volodymyr Zelenskyy yn cwrdd a'r Pab Ffransis.
	+ Loreen yn ennill y Gystadleuaeth Eurovision dros Sweden; Muller o'r Deyrnas Unedig yn gorffen yn ail-olaf a neb yn cystadlu ar ran Cymru.
* 14 Mai – Etholiadau yn Nhwrci a Gwlad Tai.
* 16 Mai – Tân mewn hostel yn Wellington, Seland Newydd, yn lladd o leiaf 6 o bobl.
* 19 Mai
	+ Cychwyn 49ain Uwchgynhadledd yr G7 yn Hiroshima, Japan, a fyddai'n parhau nes 21 Mai.
	+ Justin Tipuric ac Alun Wyn Jones yn ymddeol o'r Rygbi'r undeb, rhyngwladol.
* 21 Mai – Etholiad cyffredinol Gwlad Groeg.
* 22 Mai – Lladd 19 o bobl mewn tân mewn ysgol yn Mahdia, Gaiana.
* 24 Mai – Ron DeSantis, Llywodraethwr Florida, yn cyhoeddi ei fwriad i redeg ar gyfer Arlywydd yr Unol Daleithiau yn 2024.
* 28 Mai
	+ Pencampwyr 2015/16 Leicester City F.C. yn cael eu gostwng o Uwch Gynghrair Lloegr.
	+ Recep Tayyip Erdogan yn cael ei ailethol yn Arlywydd Twrci.
* 29 Mai – Bola Tinubu yn dod yn Arlywydd Nigeria.

### Mehefin

Llifogydd yn Kherson ar ôl torri Argae Kakhovka
Rhun ap Iorwerth
Gwrthryfel Rwsia: Tanciau strydoedd Rostov-ar-Ddon
Car yn llosgi yn ystod terfysgoedd Ffrainc
* 1 Mehefin
	+ Arweinwyr gwleidyddol Ewrop yn cyfarfod ym Moldofa.
	+ Geraint Davies yn cael ei wahardd o'r Blaid Lafur.
* 2 Mehefin
	+ Tri thren yn gwrthdaro ger Balasore, Odisha, India, gan ladd o leiaf 275 o bobl.
	+ Ajay Banga yn dod yn Arlywydd Banc y Byd.
* 5 Mehefin – Mike Pence yn cyhoeddi ei fwriad i redeg fel Arlywydd yr Unol Daleithiau.
* 6 Mehefin – Ymosodiad Rwsia ar Wcráin: Argae Nova Kakhovka yn Ne Wcráin yn cael ei dinistrio.
* 9 Mehefin – Boris Johnson yn ymddiswyddo o Dŷ'r Cyffredin, Lloegr.
* 10 Mehefin – Manchester City F.C. yn cwblhau'r Uwch Gynghrair, Cwpan FA a Chynghrair y Pencampwyr.
* 11 Mehefin
	+ Nicola Sturgeon yn cael ei harestio a'i rhyddhau parthed cyllid yr SNP.
	+ Tenis, Agored Ffrainc: Novak Djokovic yn ennill ei deitl 23ain sengl; record yn y gêm dynion.
* 13 Mehefin
	+ Tri o bobl wedi cael eu trywanu i farwolaeth yn Nottingham.
	+ O leiaf 79 o bobl yn cael eu lladd ar gwch sy'n cludo ymfudwyr oddi ar Gwlad Groeg.
* 15 Mehefin – Partygate: Adroddiad ASau yn dod i'r casgliad bod Boris Johnson wedi camarwain y senedd yn fwriadol.
* 16 Mehefin
	+ Rhun ap Iorwerth yn dod yn arweinydd Plaid Cymru.
	+ Pêl-droed: Cymru'n colli 4-2 i Armenia yng Nghaerdydd.
	+ Lladd 41 o bobl mewn ymosodiad ar ysgol ym Mpondwe, Wganda.
* 18 Mehefin – Y llong danfor "Titan" yn ffrwydro ger llongddrylliad yr Titanic, gan ladd pob un o'r 5 ar ei bwrdd.
* 20 Mehefin – Petteri Orpo yn dod yn Brif Weinidog y Ffindir.
* 23-24 Mehefin – Rwsia grwp "Wagner" yn arwain gwrthryfel.
* 25 Mehefin – Etholiad cyffredinol Gwlad Groeg.
* 27 Mehefin
	+ Nahel, 17 oed, yn cael ei saethu'n farw gan yr heddlu yn Nanterre, Paris, Ffrainc; sawl diwrnod o derfysgoedd yn dechrau.

### Gorffennaf

Logo X
Tymhered Mehefin-Gorffennaf-Awst ers 1994
* 1 Gorffennaf
	+ Sbaen yn derbyn arlywyddiaeth Cyngor yr Undeb Ewropeaidd.
	+ Telesgop gofod "Euclid" yn cael ei lansio.
* 3 Gorffennaf – Israel yn bomio gwersyll ffoaduriaid Jenin, ar y Lan Orllewinol.
* 4 Gorffennaf – Mark Drakeford yn dyst yn ymchwiliad COVID-19 y DU.
* 7 Gorffennaf – Llywodraeth clymbaid yr Iseldiroedd yn cwympo.
* 11-12 Gorffennaf – Uwchgynhadledd NATO yn Vilnius.
* 12 Gorffennaf – Huw Edwards yn cael ei enwi gan y BBC yng nghanol honiadau a wnaed ym mhapur newydd The Sun.
* 14 Gorffennaf – India'n lansio llong ofod "Chandrayaan-3" ar ei thaith i'r Lleuad.
* 20 Gorffennaf – Dechrau Cwpan y Byd Menywod FIFA 2023 yn Awstralia a Seland Newydd.
* 23 Gorffennaf – Etholiadau yn Sbaen a Chambodia.
* 24 Gorffennaf – Elon Musk yn newid enw Twitter i "X".
* 26 Gorffennaf – Coup milwrol yn Niger.
* 27 Gorffennaf – Amcangyfrifir mai Gorffennaf 2023 yw'r mis poethaf erioed.
* 28 Gorffennaf – Wcráin yn newid ei Dydd Nadolig o 7 Ionawr i 25 Rhagfyr.
* 30 Gorffennaf – Lladd 63 o bobl mewn ymosodiad yn Khar, Pacistan.

### Awst

Dyfod tan yn Lahaina, Hawaii
Sbaen yn ennill Cwpan y Byd Merched FIFA
* 1 Awst – Mae tymheredd cyfartalog y cefnfor yn cyrraedd y lefel uchaf erioed.
* 3-13 Awst – Cymhelir Pencampwriaethau Seiclo'r Byd yn yr Alban.
* 4 Awst – Yr achos yn erbyn yr ymgyrchydd iaith Gymraeg Toni Schiavone yn cychwyn am iddo beidio fethu â thalu dirwy parcio oherwydd bod y tocyn wedi’i ysgrifennu yn uniaith Saesneg: yr achos yn cael ei gollwng yn Llys y Goron Aberystwyth.
* 8 Awst – Tân yn dinistrio tref Lahaina ar Ynys Maui yn Hawaii, gan ladd dros 100 o bobl.
* 14 Awst – Ffrwydrad mewn gorsaf betrol ym Makhachkala, Dagestan, De Rwsia, yn lladd 35 o bobl.
* 15 Awst – Argyfwng yn cael ei ddatgan yn Nhiriogaethau'r Gogledd-orllewin Canada oherwydd tanau gwyllt.
* 16 Awst – Abi Tierney yn dod yn brif weithredwr Undeb Rygbi Cymru, y fenyw gyntaf i ddal y swydd.
* 18 Awst – Lucy Letby yn euog o lofruddio saith babi yn Ysbyty Iarlles, Caer.
* 19-27 Awst – Pencampwriaethau'r Athletau'r Byd yn Budapest.
* 20 Awst – Sbaen yn ennill Cwpan y Byd Merched FIFA, gan drechu Lloegr 1-0 yn y rownd derfynol.
* 23 Awst
	+ Chwiliedydd Chandrayaan-3 India yn glanio ger Pegwn y De ar y Lleuad.
	+ Pont yn cwympo yn Sairang, Mizoram, India, gan ladd 26 o bobl.
	+ Arweinydd Grwp Wagner, Yevgeny Prigozhin, ymhlith 10 o bobl yn marw mewn damwain awyren yn Rwsia.
* 30 Awst – Coup d'etat yn Gabon.
* 31 Awst – Tân mewn adeilad yn Johannesburg, De Affrica yn lladd 77 o bobl.

### Medi

Daeargryn ym Moroco
Storm Daniel in Libia, 10 Medi
* 8 Medi
	+ Dechrau Cwpan Rygbi'r Byd 2023 yn Ffrainc: Ffrainc yn curo Seland Newydd 27-12 yn y gêm agoriadol.
	+ Daeargryn yn taro Moroco, gan ladd 2,960 o bobl.
* 9-10 Medi – Uwchgynhadledd G20 yn Delhi.
* 10 Medi
	+ Cymru'n curo Ffiji 32-26 yn ei gêm agoriadol yng Nghwpan Rygbi'r Byd.
	+ Storm Daniel yn taro Libia, gan ladd o leiaf 5,000 o bobl.
	+ Tenis, Agored yr Unol Daleithiau: Novak Djokovic yn ennill 24ain teitl senglau Camp Lawn sy'n gyfartal a'r record.
* 12 Medi – Tân mewn adeilad yn Hanoi, Fietnam yn lladd 54 o bobl.
* 17 Medi – Ffyrdd Cymru: Cymru'n cyflwyno terfyn cyflymder o 20 milltir yr awr mewn ardaloedd lle ceir tai ar ddwy ochr y ffordd.
* 19 Medi – Aserbaijan yn lansio ymosodiad yn erbyn Nagorno-Karabakh.
* 21 Medi – Rupert Murdoch yn cyhoeddi ei ymddeoliad.
* 23 Medi-8 Hydref – Gemau Asiaidd yn Hangzhou, Gweriniaeth Pobl Tsieina.
* 24 Medi – Cwpan Rygbi'r Byd: Cymru yn ennill buddugoliaeth fwyaf dros Awstralia, gan ennill 40-6.
* 30 Medi – Etholiad cyffredinol Slofacia.

### Hydref

Tân yn Llain Gaza ar ôl ymosodiad gan Israel 7 Hydref
Canlyniad daeargrynfeydd yn Affganistan
Refferendwm Awstralia: Sticer "Pleidleisiwch Na" yn Queensland
* 1 Hydref – Ewrop yn trechu'r Unol Daleithiau yng Nghwpan Ryder.
* 5 Hydref
	+ Cwpan Criced y Byd yn dechrau yn India.
	+ Lladd 51 o bobl mewn ymosodiad taflegryn yn Hroza, Wcráin
	+ Lladd 112 o bobl mewn ymosodiad dronau ar academi filwrol yn Homs, Syria
* 6 Hydref – Narges Mohammadi yn ennill Gwobr Heddwch Nobel.
* 7 Hydref
	+ Hamas yn lansio ymosodiad ar Israel o Llain Gaza; ymateb milwrol llawn gan Lluoedd Amddiffyn Israel: Goresgyniad Llain Gaza gan Israel (2023‒24).
	+ Tri daeargryn yn taro Affganistan, gan ladd o leiaf 1,000 o bobl.
* 14 Hydref
	+ Etholiad cyffredinol Seland Newydd.
	+ Y cynnig "Ilais brodorol" ar gyfer hawliau brodorol yn cael ei wrthod mewn refferendwm yn Awstralia.
	+ Cwpan Rygbi'r Byd: Yr Ariannin yn curo Cymru 29-17 yn rownd yr wyth olaf.
* 15 Hydref – Etholiad cyffredinol Gwlad Pwyl.
* 17 Hydref – Goresgyniad Llain Gaza gan Israel (2023‒24): Ffrwydrad Ysbyty al-Ahli.
* 20 Hydref-5 Tachwedd – Gemau Pan Americanaidd yn Santiago de Chile.
* 25 Hydref – Cyflafan Lewiston, Maine.
* 27 Hydref – Rhyfel Gaza: Tanciau Israel yn mynd i mewn i Llain Gaza.
* 28 Hydref – Cwpan Rygbi'r Byd: De Affrica yn trechu Seland Newydd 12-11 yn rownd derfynol Cwpan Rygbi'r Byd.
* 29 Hydref – Gweriniaeth Twrci yn nodi ei chanmlwyddiant.

### Tachwedd

Rownd derfynol Cwpan Criced y Byd yn Ahmedabad
Rhyddhau gwystlon Israel, 25 Tachwedd
Christopher Luxon (ar y chwith) yn dod yn Brif Weinidog Seland Newydd
* 1 Tachwedd – Y Deyrnas Unedig yn cynnal uwchgynhadledd ar ddeallusrwyd artiffisial.
* 2 Tachwedd – Y Beatles yn rhyddhau eu cân olaf, o'r enw "Now and Then".
* 3 Tachwedd – Daeargryn maint 5.6 yn Nepal, yn lladd o leiaf 157 o bobl.
* 5 Tachwedd – Rhyfel Gaza: Lluoedd Israel yn cyhoeddi eu bod wedi amgylchynu Dinas Gaza.
* 7 Tachwedd – Antonio Costa yn cyhoeddi ei ymddiswyddiad fel Prif Weinidog Portiwgal.
* 8 Tachwedd – Rhyfel Gaza: Aelodau Senedd Cymru yn cefnogi cadoediad o 24 pleidlais i 19; mae Mark Drakeford yn un o'r 11 aeold Llafur i atal ei bleidlais.
* 10 Tachwedd – "Now and Then" gan The Beatles yn cyrraedd brig siartiau senglau'r DU.
* 11 Tachwedd – Tref Grindavik yng Ngwlad yr Iâ yn cael ei gwagio oherwydd pryderon fod gweithgaredd folcanig ar ddod.
* 13 Tachwedd – Ad-drefu cabinet y DU: Suella Braverman yn cael ei diswyddo fel Ysgrifennydd Cartref; David Cameron yn dod yn Ygrifennydd Tramor.
* 19 Tachwedd
	+ Awstralia yn ennill Cwpan Criced y Byd, gan drechu'r genedl letyol India yn y rownd derfynol.
	+ Javier Milei yn ennill etholiad arlywyddol yr Ariannin.
* 22 Tachwedd – Plaid Rhyddid Geert Wilders yn ennill y nifer fwyaf o seddi yn etholiad cyffredinol yr Iseldiroedd.
* 24 Tachwedd – Rhyfel Gaza: cadoeliad wythnos o hyd yn dechrau gan ganiatau i lawer o wystlan Israel gael eu rhyddhau yn gyfnewid am garcharorion Palesteinaidd.
* 27 Tachwedd – Christopher Luxon yn dod yn Brif Weinidog Seland Newydd.
* 30 Tachwedd – Cynhadledd Hinsawdd COP28 yn Dubai yn dechrau.

### Rhagfyr

* 31 Rhagfyr
	+ Rasys Nos Galan
	+ Margrethe II yn gwrthod derbyn rol fel brenhines Denmarc.

## Marwolaethau

### Ionawr

Les Barker
* 1 Ionawr – Lise Nørgaard, awdures Danaidd, 105
* 4 Ionawr – Fay Weldon, 91, awdures, dramodydd a ffeminist
* 10 Ionawr – Cystennin II, brenin y Groegiaid, 82
* 14 Ionawr – Les Barker, 75, bardd ac un o olygyddion Wicipedia
* 15 Ionawr – Victoria Chick, 86, economegydd
* 25 Ionawr – J. Elwyn Hughes, 82, awdur, athro, golygydd ac ieithydd

### Chwefror

Burt Bacharach
Betty Boothroyd
* 5 Chwefror
	+ Pervez Musharraf, 79, Arlywydd Pacistan
	+ May Sayegh, 82, bardd, awdures ac ymgyrchwraig
* 6 Chwefror – Jane Dowling, 97, arlunydd
* 8 Chwefror – Burt Bacharach, 94, cyfansoddwr caneuon
* 9 Chwefror – Charlie Faulkner, 81, chwaraewr rygbi'r undeb
* 12 Chwefror – Eileen Sheridan, 99, seiclwraig
* 13 Chwefror
	+ Lalita Lajmi, 90, arlunydd
	+ Zia Mohyeddin, 91, actor a chyflwynydd
* 14 Chwefror – Christine Pritchard, 79, actores
* 15 Chwefror – Raquel Welch, 82, actores
* 17 Chwefror – Rebecca Blank, 67, economegydd, awdures ac academydd
* 22 Chwefror – Philip Ziegler, 93, bywgraffydd a hanesydd
* 26 Chwefror – Betty Boothroyd, 93, gwleidydd

### Mawrth

Paul O'Grady
* 2 Mawrth – Wayne Shorter, 89, sacsoffonydd jazz
* 3 Mawrth – Camille Souter, 93, arlunydd
* 7 Mawrth – Lynn Seymour, 83, dawnsiwraig
* 8 Mawrth – Chaim Topol, 87, actor
* 11 Mawrth – John Gruffydd Jones, 90, llenor a chemegydd
* 17 Mawrth – Jorge Edwards, 91, nofelydd, beirniad llenyddol a diplomydd
* 19 Mawrth – Petar Nadoveza, 80, pel-droediwr
* 20 Mawrth – Virginia Zeani, 97, cantores opera
* 23 Mawrth
	+ Souhila Bel Bahar, 89, arlunydd
	+ Dafydd Hywel, 77, actor a chyfarwyddwr
* 25 Mawrth – Lucinda Urrusti, 94, arlunydd
* 28 Mawrth
	+ Ryuichi Sakamoto, 71, cerddor a chyfansoddwr
	+ Paul O'Grady, 67, digrifwr, brenhines drag, cyflwynydd teledu ac ymgyrchydd hawliau LHDT

### Ebrill

Harry Belafonte
* 3 Ebrill – Nigel Lawson, 91, gwleidydd, Canghellor y Trysorlys
* 6 Ebrill – Nicola Heywood-Thomas, 67, darlledwraig a newyddiadurwraig
* 7 Ebrill – Rachel Pollack, 77, awdures ffluglen wyddonol
* 10 Ebrill – Anne Perry, 84, nofelydd
* 11 Ebrill – Maya Wildevuur, 78, arlunydd
* 13 Ebrill – Fonesig Mary Quant, 93, dylunydd ffasiwn
* 15 Ebrill – Irma Blank, 88, arlunydd
* 23 Ebrill – Yvonne Jacquette, 88, arlunydd
* 25 Ebrill
	+ Harry Belafonte, 96, cerddor, canwr, actor ac ymgyrchydd hawliau sifil
	+ Hanna Johansen, 83, awdures
* 26 Ebrill – Adela Ringuelet, 93, seryddwraig
* 27 Ebrill – Jerry Springer, 79, darlledwr, newyddiadurwr a gwleidydd

### Mai

Grace Bumbry
Tina Turner
* 1 Mai – Gordon Lightfoot, cyfansoddwr a gitarydd, 84
* 3 Mai – Linda Lewis, cantores, cyfansoddwraig caneuon a gitarydd, 72
* 7 Mai – Grace Bumbry, cantores opera, 86
* 8 Mai – Yahne Le Toumelin, arlunydd, 99
* 10 Mai – Rolf Harris, arlunydd, cerddor, comediwr a chyflwynydd teledu, 93
* 11 Mai
	+ Beverley Anne Holloway, gwyddonydd, 91
	+ Shaun Pickering, peledwr, 61
* 13 Mai – Sibylle Lewitscharoff, awdures, 69
* 19 Mai – Martin Amis, nofelydd, 73
* 24 Mai – Tina Turner, cantores ac actores, 83
* 27 Mai – Tyrone O'Sullivan, glowr, 77
* 31 Mai – Ama Ata Aidoo, awdures ac academydd, 81

### Mehefin

John Morris, Arglwydd Morris o Aberafan
Glenda Jackson
* 1 Mehefin – Margit Carstensen, 83, actores
* 5 Mehefin
	+ Astrud Gilberto, 83, cantores a chyfansoddwraig caneuon samba a bossa nova
	+ John Morris, Arglwydd Morris o Aberafan, 91, gwleidydd
* 12 Mehefin – Silvio Berlusconi, 86, dyn busnes a gwleidydd, Prif Weinidog yr Eidal
* 13 Mehefin – Cormac McCarthy, 89, nofelydd
* 15 Mehefin – Glenda Jackson, 87, actores a gwleidydd
* 21 Mehefin – Winnie Ewing, 93, gwleidydd, adnabyddir fel "Madame Ecosse"
* 22 Mehefin – Cora Cohen, 79, arlunydd
* 24 Mehefin – Margaret McDonagh, 61, gwleidydd
* 29 Mehefin – Alan Arkin, 89, actor

### Gorffennaf

Ann Clwyd
* 1 Gorffennaf – Victoria Amelina, 37, awdures
* 5 Gorffennaf – Coco Lee, 48, cantores
* 16 Gorffennaf – Jane Birkin, 76, actores a chantores
* 21 Gorffennaf
	+ Tony Bennett, 96, canwr
	+ Ann Clwyd, 86, gwleidydd
* 24 Gorffennaf – Adrian Street, 82, ymgodymwr proffesiynol
* 26 Gorffennaf
	+ Sinead O'Connor, 56, cantores
	+ Martin Walser, 96, awdur
* 29 Gorffennaf – Clive Rowlands, 85, chwaraewr rygbi'r undeb
* 30 Gorffennaf – Paul Reubens, 70, actor a digrifwr

### Awst

Gillian Bibby
* 7 Awst – Gillian Bibby, 77, cyfansoddwraig, pianydd, awdures ac athrawes
* 8 Awst – Sixto Rodriguez, 81, canwr
* 13 Awst – Patricia Bredin, 88, actores a chantores
* 14 Awst – Brynley F. Roberts, 92, ysgolhaig a beirniad llenyddol
* 16 Awst
	+ Renata Scotto, 89, soprano
	+ Syr Michael Parkinson, 88, cyflwynydd teledu
* 19 Awst – John Warnock, 82, dyfeisiwr
* 20 Awst
	+ Isabel Crook, 107, athrawes ac anthropolegydd
	+ R. Alun Evans, 86, darlledwr, awdur a gweinidog
* 23 Awst – Yevgeny Prigozhin, 62, hurfilwr
* 24 Awst – Barbara Rossi, 82, arlunydd

### Medi

Michael Gambon
* 1 Medi – Jimmy Buffett, 76, canwr
* 6 Medi – Gareth Miles, 85, dramodydd ac ymgyrchydd
* 12 Medi – Jean Boht, 91, actores
* 22 Medi – Giorgio Napolitano, 98, Arlywydd yr Eidal
* 24 Medi – Keith Baxter, 90, actor
* 26 Medi – Glanmor Griffiths, 83, gweinyddwr ym myd rygbi
* 27 Medi
	+ Pat Arrowsmith, 93, ymgyrchydd heddwch
	+ Syr Michael Gambon, 82, actor
* 29 Medi – Dianne Feinstein, 90, gwleidydd

### Hydref

Matthew Perry
* 7 Hydref
	+ Marouf al-Bakhit, 76, gwleidydd
	+ Anthony Holden, 76, newyddiadurwr
* 8 Hydref – Nina Matviienko, 75, cantores
* 14 Hydref – Piper Laurie, 91, actores
* 16 Hydref
	+ Martti Ahtisaari, 86, Arlywydd y Ffindir
	+ Dyfed Elis-Gruffydd, 80, daearegwr, darlithydd ac awdur
* 21 Hydref – Syr Bobby Charlton, 86, pel-droediwr
* 22 Hydref – Ida Applebroog, 93, arlunydd
* 28 Hydref – Matthew Perry, 54, actor

### Tachwedd

Rosalynn Carter
* 5 Tachwedd – Ryland Davies, 80, canwr opera
* 16 Tachwedd – A. S. Byatt (Fonesig Antonia Susan Duffy), 87, nofelydd a bardd
* 19 Tachwedd – Rosalynn Carter, 96, Prif Foneddiges yr Unol Daleithiau
* 20 Tachwedd – Annabel Giles, 64, actores a chyflwynydd radio a theledu
* 27 Tachwedd – Helen Lucas, 92, arlunydd
* 28 Tachwedd – Allan Rogers, 91, gwleidydd
* 29 Tachwedd
	+ Carol Byrne Jones, 80, athrawes, darlithydd a bardd
	+ Henry Kissinger, 100, Ysgrifennydd Gwladol yr Unol Daleithiau
* 30 Tachwedd
	+ Alistair Darling, 70, gwleidydd, Canghellor y Trysorlys
	+ Shane MacGowan, 65, canwr

### Rhagfyr

Benjamin Zephaniah
Tom Wilkinson
* 1 Rhagfyr
	+ Brigit Forsyth, 83, actores
	+ Sandra Day O'Connor, 93, cyfreithwraig
* 3 Rhagfyr – Glenys Kinnock, 79, gwleidydd
* 4 Rhagfyr – Juanita Castro, 90, ymgyrchydd
* 6 Rhagfyr – Barbara Levick, 92, hanesydd ac epigraffydd
* 7 Rhagfyr
	+ Benjamin Zephaniah, 65, bardd, actor ac ymgyrchydd
	+ Jacqueline Mesmaeker, 94, arlunydd
* 8 Rhagfyr – Ryan O'Neal, 82, actor
* 10 Rhagfyr – Shirley Anne Field, 87, actores
* 16 Rhagfyr – Nawaf Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah, 86, Uchelwr Coweit
* 18 Rhagfyr – Brian Price, 86, chwaraewr rygbi'r undeb
* 19 Rhagfyr – K.M. Peyton, 94, awdures
* 27 Rhagfyr – Jacques Delors, 98, gwleidydd
* 30 Rhagfyr
	+ Tom Wilkinson, 75, actor
	+ John Pilger, 84, newyddiadurwr a sgriptiwr

## Y celfyddydau

### Llenyddiaeth

*Gweler* Llenyddiaeth yn 2023

### Ffilm

### Teledu

* *Dal y Mellt*
* *Drych: Y Dyn yn y Van*
* *Steeltown Murders*, yn serennu Steffan Rhodri ac Aneurin Barnard.

### Cerddoriaeth

* 18 Chwefror – Mae Rhydian Roberts yn cyhoeddi ei ymddeoliad o ganu proffesiynol

## Eisteddfod Genedlaethol

* **Cadair:** Alan Llwyd
* **Coron:** Rhys Iorwerth
* Medal Ryddiaith: Meleri Wyn James, "Hallt"
* Medal Ddrama: Cai Llywelyn Evans, *Eiliad o Ddewiniaeth*
* Gwobr Goffa Daniel Owen: Alun Ffred Jones

## Gwobrau Nobel

* **Ffiseg:** Pierre Agostini, Ferenc Krausz & Anne L'Huillier
* **Cemeg:** Moungi G. Bawendi, Louis E. Brus & Alexei I. Ekimov
* **Meddygaeth:** Katalin Karikó & Drew Weissman
* **Llenyddiaeth:** Jon Fosse
* **Economeg:** Claudia Goldin
* **Heddwch:** Narges Mohammadi

## Cyfeiriadau