# 1909

19g - **20g** - 21g

1850au 1860au 1870au 1880au 1890au - **1900au** - 1910au 1920au 1930au 1940au 1950au

1904 1905 1906 1907 1908 - **1909** - 1910 1911 1912 1913 1914

---

William Howard Taft, 27ydd Arlywydd yr Unol Daleithiau

## Digwyddiadau

* 12 Chwefror - Sefyllfa'r NAACP
* 4 Mawrth - William Howard Taft yn dod Arlywydd yr Unol Daleithiau.
* 16 Gorffennaf - Gwrthryfel yn Persia; mae Mohammad Ali Shah yn ymddiswyddo.
* 8 Hydref - Daeargryn ger dinas Zagreb.
* 29 Hydref - Trychineb pwll glo Darren, Tredegar Newydd; 26 o bobl yn colli eu bywydau.
* 8 Tachwedd - Mae Freddie Welsh yn ennill gwregys Lonsdale.

## Genedigaethau

* 16 Ionawr - Ethel Merman, actores a chantores (m. 1984)
* 22 Ionawr - U Thant, diplomydd (m. 1974)
* 29 Ionawr - George Thomas, gwleidydd (m. 1997)
* 28 Chwefror - Stephen Spender, bardd (m. 1995)
* 5 Ebrill - Albert R. Broccoli, cynhyrchydd ffilmiau (m. 1996)
* 22 Ebrill
	+ Paola Levi-Montalcini, arlunydd (m. 2000)
	+ Rita Levi-Montalcini, niwrolegydd (m. 2012)
* 11 Mai - Aneirin Talfan Davies, awdur (m. 1980)
* 20 Mehefin - Errol Flynn, actor (m. 1959)
* 12 Awst - Muhammad Ali Bogra, Prif Weinidog Pakistan (m. 1963)
* 25 Awst - Arwel Hughes, cyfansoddwr (m. 1988)
* 14 Medi - Syr Peter Scott, naturiaethwr (m. 1989)
* 30 Medi Arthur Probert, gwleidydd (m. 1975)
* 13 Hydref - Art Tatum, pianydd jazz (m. 1956)
* 19 Hydref - Stein Grieg Halvorsen, actor (m. 2013)
* 24 Hydref - Elwyn Jones, Arglwydd Elwyn-Jones, gwleidydd (m. 1989)
* 28 Hydref - Francis Bacon, arlunydd (m. 1992)
* 1 Tachwedd - Kenneth H. Jackson, ysgolhaig (m. 1991)
* 7 Tachwedd - Eirene White, gwleidydd (m. 1999)
* 29 Tachwedd - Goronwy Rees, newyddiadurwr (m. 1979)
* 14 Rhagfyr Ronald Welch, nofelydd plant (m. 1982)
	+ Isaac Davies (Eic Davies), dramodydd (m. 1993)
	+ Evan Roberts, botanegydd (m. 1991)

## Marwolaethau

* 9 Ionawr — Erasmus Jones, nofelydd, 91
* 17 Chwefror — Geronimo, arweinydd milwrol yr Apache, 79
* 12 Ebrill — Algernon Swinburne, bardd, 72
* 18 Mai — George Meredith, nofelydd, 81
* 31 Mai — Thomas Price, Prif Weinidog De Australia, 57
* 1 Awst — Hugh Rowlands, arwr rhyfel, 81
* 10 Tachwedd — George Essex Evans, bardd, 46
* 17 Rhagfyr — Leopold II, brenin Gwlad Belg, 74

## Y celfyddydau

### Ffilmiau

* *The Lonely Villa* (gyda Mary Pickford)

### Llyfrau

* Emrys ap Iwan — *Homilïau* cyf. 2
* Anatole France — *Balthazar*
* Edward Thomas — *The South Country*
* H. G. Wells — *The History of Mr Polly*

### Drama

* J. M. Edwards — *Rhys Lewis* (wedi ei threfnu o'r nofel gan Daniel Owen)
* John Galsworthy — *Strife*

### Barddoniaeth

* Guillaume Apollinaire — *L'Enchanteur Pourrissant*
* François Mauriac — *Les Mains Jointes*

### Cerddoriaeth

* Evan Thomas Davies - *Ynys y Plant*
* Gustav Mahler - *Das Lied von der Erde*
* Richard Strauss - *Elektra* (opera)

## Eisteddfod Genedlaethol (Llundain)

* **Cadair:** T. Gwynn Jones
* **Coron:** W. J. Gruffydd

## Gwobrau Nobel

* **Ffiseg:** Guglielmo Marconi a Karl Ferdinand Braun
* **Cemeg:** Wilhelm Ostwald
* **Meddygaeth:** Emil Theodor Kocher
* **Llenyddiaeth:** Selma Lagerlöf
* **Heddwch:** Auguste Beernaert a Paul Henri Balluet d'Estournelles de Constant

## Cyfeiriadau