# 1919

19g - **20g** - 21g

1960au 1870au 1880au 1890au 1900au - **1910au** - 1920au 1930au 1940au 1950au 1960au

1914 1915 1916 1917 1918 - **1919** - 1920 1921 1922 1923 1924

---

## Digwyddiadau

* 15 Ionawr
	+ Ignacy Jan Paderewski yn dod Prif Weinidog Gwlad Pwyl
	+ Llofruddiaeth Rosa Luxemburg a Karl Liebknecht
* 18 Ionawr - Rhyfel Byd Cyntaf: agoriad y Cynhadledd Heddwch Paris
* 21 Ionawr - Cyfarfod cyntaf y Dáil Éireann
* 25 Ionawr - Sefydlu'r Cynghrair y Cenhedloedd ym Mharis
* 14 Chwefror - Dechreuad y rhyfel rhwng Rwsia a'r Gwlad Pwyl
* 28 Chwefror - Amanullah Khan yn dod yn frenin Affganistan
* 4-5 Mawrth - Terfysg Gwersyll Parc Cinmel
* 13 Ebrill - Cyflafar Amritsar yn India Prydeinig
* 15 Mehefin - Mae Pancho Villa yn ymosod Ciudad Juárez, Mecsico.
* 28 Mehefin - Cytundeb Versailles
* 8 Awst - Cytundeb Rawalpindi
* 10 Medi - Cytundeb St-Germain: diwedd y Rhyfel Byd Cyntaf
* 27 Tachwedd - Cytundeb Neuilly gyda Bwlgaria
* 1 Rhagfyr - Nancy Astor yn dod aelod seneddol y Deyrnas Unedig

## Genedigaethau

* 1 Ionawr - J. D. Salinger, nofelydd (m. 2010)
* 2 Mawrth
	+ Jennifer Jones, actores (m. 2009)
	+ Maria Lindberg, arlunydd (m. 1999)
* 17 Mawrth - Nat King Cole, canwr a pianydd (m. 1965)
* 18 Mawrth - Menna Gallie, awdures (m. 1990)
* 23 Mawrth - Jean Tangye, arlunydd (m. 1986)
* 7 Mai - Eva Perón, gwleidydd (m. 1952)
* 16 Mai - Liberace, pianydd (m. 1987)
* 14 Mehefin
	+ Sam Wanamaker, actor (m. 1993)
	+ Eudoxia Woodward, arlunydd (m. 2008)
* 16 Mehefin - Morys Bruce, 4ydd Arglwydd Aberdâr (m. 2005)
* 7 Gorffennaf - Jon Pertwee, actor (m. 1996)
* 31 Gorffennaf - Primo Levi, awdur (m. 1987)
* 26 Medi - Matilde Camus, bardd o Sbaen (m. 2012)
* 18 Hydref - Pierre Trudeau, Prif Weinidog Canada (m. 2000)
* 20 Hydref - Frances Môn Jones, telynores (m. 2000)
* 22 Hydref
	+ Doris Lessing, llenores (m. 2013)
	+ Abdulrahim Abby Farah, diplomydd a gwleidydd (m. 2018)
* 26 Hydref - Mohammad Reza Pahlavi, Shah Iran (m. 1980)
* 31 Hydref - Daphne Oxenford, actores (m. 2012)
* 3 Tachwedd - Ludovic Kennedy, newyddiadurwr (m. 2009)

## Marwolaethau

* 6 Ionawr - Theodore Roosevelt, Arlywydd yr Unol Daleithiau, 60
* 15 Ionawr - Rosa Luxemburg, chwyldroadwraig, 48
* 8 Ebrill - Franklin Winfield Woolworth, dyn busnes, 66
* 6 Mai - L. Frank Baum, awdur, 62
* 13 Gorffennaf - Theo Harding, chwaraewr rygbi, 59
* 9 Awst - Ruggiero Leoncavallo, cyfansoddwr, 62
* 27 Medi - Adelina Patti, cantores opera, 76
* 11 Hydref - Kuno Meyer, ysgolhaig Celtaidd, 61
* 15 Hydref - Owen Rhoscomyl, awdur, 56
* 3 Rhagfyr - Pierre-Auguste Renoir, arlunydd, 78

## Y celfyddydau

### Ffilmiau

* *Call of the Blood* gyda Ivor Novello
* *The Homesteader*

### Llyfrau

* William Evans (Wil Ifan) - *Dail Iorwg*
* David Rees Griffiths - *Ambell Gainc*
* W. Llewelyn Williams - *The Making of Modern Wales*
* Virginia Woolf - *Night and Day*

### Cerddoriaeth

* Darius Milhaud - *Le Bœuf sur le toit* (ballet)
* Harry Tierney a Joseph McCarthy - *Irene* (sioe Broadway)

## Eisteddfod Genedlaethol (Corwen)

* **Cadair:** David Rees Davies (Cledwyn)
* **Coron:** William Crwys Williams

## Gwobrau Nobel

* **Ffiseg:** Johannes Stark
* **Cemeg:** dim gwobr
* **Meddygaeth:** Jules Bordet
* **Llenyddiaeth:** Carl Spitteler
* **Heddwch:** Woodrow Wilson

## Cyfeiriadau