# 1896

18g - **19g** - 20g

1840au 1850au 1860au 1870au 1880au - **1890au** - 1900au 1910au 1920au 1930au 1940au

1891 1892 1893 1894 1895 - **1896** - 1897 1898 1899 1900 1901

---

## Digwyddiadau

* 28 Ionawr - Collodd 57 o ddynion eu bywydau yn Nhanchwa Tylorstown, Rhondda
* 16 Ionawr - Cwymp Cymru Fydd
* 1 Chwefror - Premiere yr opera *La bohème* gan Giacomo Puccini, yn Torino
* 1 Mawrth - Brwydr Adwa yn Ethiopia
* Ebrill - Ysgrifennodd y Cambrian News and Merionethshire Standard ar 1 Mai 1896 fel hyn: *Very large catches of fish have been made in the Estuary Mawddach this year [hyd at ddiwedd Ebrill] by natives and visitors, comprising, principally, mullet and cod. On many days over a hundredweight has been taken.*
* 7 Mai - Meddai Ellis Pierce yn ei golofn "Ebion o Nant Conwy" yn y Cymro ar 7 Mai 1896, wrth gwyno am y tywydd yn ardal Dolwyddelan: "Oer ac oer neillduol ydyw yr hin wedi bod ac yn parhau i fod yn Nant Conwy yma. Bu y gôg yn hir heb ganu yn nhreftadaeth ei hynafiaid. Mae'n barugo, ie, yn rhewi, yn ystod y nos, a phenau uchaf y mynyddoedd yn cael eu gorchuddio yn fynych â chaenen deneu o eira."
* 4 Mehefin - Adroddodd yr Evening Express 4 Mehefin 1896 (Pink Edition) bod y syched hir wedi dod i ben gyda chawod drom o law yn ystod y bore.
* 12 Mehefin - Adroddodd y South Wales Daily Post ar y 13 Mehefin 1896 am stwrsiwn 8tr. 4mod. o hyd, 3tr. 4mod. o'i gwmpas, ac yn pwyso 3cwt. yn cael ei ddal mewn dwr bas ar y Tywi ger Alltwaddon.
* 15 Mehefin - Daeargryn a tsunami yn Sanriku, Japan; 27,000 o bobol yn colli ei bywydau.
* 1 Gorffennaf - Kuala Lumpur yn dod yn brifddinas Maleisia
* 25 Gorffennaf - Adroddodd newyddiadur Y Dydd (31 Gorffennaf 1896) am "lifogydd difrifol mewn amryw leoedd dydd Sadwrn [25 Gorffennaf], ac nid yn fwy felly na Dolgellau. Chwyddodd yr Afon Aran yn fwy nac y gwelodd neb hi o`r blaen erioed, a hyny ar ychydig rybudd. Ni wnaeth ragor o niwaid nac ymweled ag amryw dai, a daeth trwy Sarnau y pobty yn llif mawr, fel yr ydoedd Meyrick street fel afon, a`r ffordd i Felin Uchaf yr un modd; ac onibai am fod rhai pontydd yn gryfion, nid oes dadl na buasai collection mawr wedi cymeryd lle. Glanhawyd llawer ar yr afonydd oddiwrth arogl anhyfryd."
* Awst - Nifer o adroddiadau papurau newyddion am gnwd helaeth o fadarch ar draws y gogledd yn dilyn torri'r sychder hir
* 1 Medi - Yn Llanelwy, Dinbych, a Threffynnon yn ôl Y Dydd 4 Medi 1896: "LLIFOGYDD. Mewn rhai parthau o Gymru y mae wedi gwneud llifogydd mawrion dydd Llun [31 Awst] a dydd Mawrth [1 Medi], yn enwedig yn Llanelwy, Dinbych, a Treffynon, ac nid oedd modd myned ar hyd yr heolydd yn y lleoedd hyn gan fod y llifogydd mor fawrion."

## Genedigaethau

* 14 Ionawr - John Dos Passos, nofelydd (m. 1970)
* 19 Chwefror - André Breton, llenor (m. 1966)
* 30 Mai - Howard Hawks, cyfarwyddwr ffilmiau (m. 1977)
* 19 Mehefin - Wallis Simpson, gwraig Edward VIII, brenin y Deyrnas Unedig (m. 1986)
* 2 Gorffennaf
	+ Prudence Heward, arlunydd (m. 1947)
	+ Lydia Mei, arlunydd (m. 1965)
* 9 Awst - Jean Piaget, seicolegydd (m. 1980)
* 30 Awst - Raymond Massey, actor (m. 1983)
* 29 Hydref - Iris de Freitas, gyfreithwraig (m. 1989)
* 1 Tachwedd - Edmund Blunden, bardd (m. 1974)
* 6 Rhagfyr - Ira Gershwin, brawd George Gershwin (m. 1983)

## Marwolaethau

* 8 Ionawr - Paul Verlaine, bardd, 51
* 17 Ionawr - Augusta Hall, Arglwyddes Llanofer, 93
* 20 Mai - Clara Schumann, pianydd a gwraig Robert Schumann, 76
* 11 Hydref - Anton Bruckner, cyfansoddwr, 72
* 21 Hydref - James Henry Greathead, peiriannydd sifil, 52
* 27 Hydref - Richard Davies diwydiannwr, 77
* 10 Rhagfyr - Alfred Nobel, cemegydd, 63
* 30 Rhagfyr - Evan Herber Evans, gweinidog, 60

## Y celfyddydau

### Llyfrau

* R. D. Blackmore - *Tales from the Telling House*
* Owen Morgan Edwards - *Cartrefi Cymru*

### Drama

* Alfred Jarry - *Ubu Roi*
* Henrik Ibsen - *John Gabriel Borkman*

### Cerddoriaeth

* Nicholas Bennett - *Alawon fy Ngwlad*
* Giacomo Puccini - *La bohème* (opera)

## Eisteddfod Genedlaethol (Llandudno)

* **Cadair:** Ben Davies
* **Coron:** dim gwobr

## Cyfeiriadau