Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# The Star-Spangled Banner

The Star-Spangled Banner|  |
| Enghraifft o: | gwaith neu gyfansodiad cerddorol, anthem genedlaethol  |
| Iaith | Saesneg  |
| Dyddiad cyhoeddi | 1814  |
| Dechrau/Sefydlu | 1814  |
| Prif bwnc | Star-Spangled Banner (baner), Brwydr Baltimore  |
| Statws hawlfraint | parth cyhoeddus, parth cyhoeddus  |
| Cyfansoddwr | John Stafford Smith  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/07mx2  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Anthem Unol Daleithiau America ers 1931 yw **"The Star-Spangled Banner"**.

Daw'r geiriau o'r gerdd *Defence of Fort M'Henry* gan Francis Scott Key (1779–1843), cyfreithiwr a bardd amatur. Gwelodd Key Fort McHenry ger Baltimore, Maryland yn cael ei bombardio gan lynges Prydain ar 13–14 Medi 1814 yn ystod Rhyfel 1812. Fe'i hysbrydolwyd i ysgrifennu ei gerdd wrth weld baner yr Unol Daleithiau, â 15 seren a 15 streipen ar y pryd, yn dal i hedfan dros y gaer ar doriad dydd ar ôl y bombardiad. Cyhoeddwyd y gerdd o fewn wythnos gyda'r awgrym y dylid ei chanu i'r dôn boblogaidd *To Anacreon in Heaven*, a elwir hefyd *The Anacreontic Song*. Roedd y dôn hon, i eiriau gwahanol yn canmol gwin, menywod a chân, wedi bod yn gân swyddogol yr Anacreontic Society, clwb boneddigion o Lundain sy'n dyddio o'r 18g. John Stafford Smith (1750–1836) oedd ei chyfansoddwr.
# Jerry Zucker

| Jerry Zucker |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 11 Mawrth 1950  Milwaukee  |
| Dinasyddiaeth | Unol Daleithiau America  |
| *Alma mater* | * Prifysgol Wisconsin–Madison
* Shorewood High School
 |
| Galwedigaeth | cynhyrchydd ffilm, cyfarwyddwr ffilm, actor, sgriptiwr, cyfarwyddwr  |
| Gwobr/au | Gwobr Urdd Awduron America, Mainichi Film Awards  |

Mae **Jerry Zucker** (ganed 11 Mawrth 1950) yn gynhyrchydd ffilm o'r Unol Daleithiau sydd fwyaf adnabyddus am gyfarwyddo ffilmiau comedi dychanol a'r ffilm hynod lwyddiannus *Ghost*.

Cafodd ei eni ym Milwaukee, Wisconsin, a graddiodd o Ysgol Uwchradd Shorewood.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Unol Daleithiau America**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Swanee River

Swanee River| Enghraifft o: | ffilm  |
| Lliw/iau | lliw, du-a-gwyn  |
| Gwlad | Unol Daleithiau America  |
| Dyddiad cyhoeddi | 1940  |
| Genre | ffilm am berson, ffilm ddrama, ffilm gerdd  |
| Hyd | 84 munud  |
| Cyfarwyddwr/wyr | Sidney Lanfield  |
| Cynhyrchydd/wyr | Darryl F. Zanuck  |
| Cwmni cynhyrchu | 20th Century Fox  |
| Cyfansoddwr | Robert Russell Bennett  |
| Dosbarthydd | 20th Century Fox  |
| Iaith wreiddiol | Saesneg  |
| Sinematograffydd | Bert Glennon  |
| Sgriptiwr | Philip Dunne  |
| Dynodwyr |
| Freebase | /M/03mf65v  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia |

Ffilm ddrama am berson nodedig gan y cyfarwyddwr Sidney Lanfield yw Swanee River a gyhoeddwyd yn 1940. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Philip Dunne a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Robert Russell Bennett. Dosbarthwyd y ffilm gan 20th Century Studios.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Felix Bressart, Al Jolson, Mae Marsh, Andrea Leeds, Nella Walker, Don Ameche, Clara Blandick, Leona Roberts, Edward LeSaint, Al Herman, Charles Trowbridge, Esther Dale, George Meeker, Hall Johnson, Harry Hayden a Russell Hicks. Mae'r ffilm *Swanee River* yn 84 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1940. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Abe Lincoln in Illinois* sef ffilm Americanaidd am fywyd a gwaith Abraham Lincoln, gan John Cromwell. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Bert Glennon oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Louis R. Loeffler sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

## Cyfarwyddwr

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Sidney Lanfield ar 20 Ebrill 1898 yn Chicago a bu farw ym Marina del Rey ar 20 Ionawr 1971. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1926 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:

* Seren ar Rodfa Enwogion Hollywood

## Derbyniad

## Gweler hefyd

Cyhoeddodd Sidney Lanfield nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:*

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

| Ffilm
 | Delwedd
 | Gwlad
 | Iaith wreiddiol
 | dyddiad
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| One in a Million
 |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg
 | 1936-01-01
 |
| *Pistols 'n' Petticoats* |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg
 |  |
| Red Salute
 |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg
 | 1935-01-01
 |
| Second Fiddle
 |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg
 | 1939-01-01
 |
| *The Addams Family* |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg
 |  |
| The Hound of the Baskervilles
 |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg
 | 1939-01-01
 |
| The House of Rothschild
 |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg
 | 1934-01-01
 |
| The Princess and the Pirate
 |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg
 | 1944-01-01
 |
| Thin Ice
 |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg
 | 1937-01-01
 |
| You'll Never Get Rich
 |  | Unol Daleithiau America
 | Saesneg
 | 1941-01-01
 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
## Cyfeiriadau
# LaRue County, Kentucky

LaRue County|  |
| Math | sir  |
| Enwyd ar ôl | John LaRue  |
|  |
| Prifddinas | Hodgenville  |
| Poblogaeth | 14,867  |
| Sefydlwyd | * 4 Mawrth 1843
* 1 Mawrth 1843
 |
| Cylchfa amser | Cylchfa Amser y Dwyrain  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  Unol Daleithiau |
| Arwynebedd | 683 km²  |
| Talaith | Kentucky |
| Yn ffinio gyda | Hart County, Hardin County, Taylor County, Green County, Marion County, Nelson County  |
| Cyfesurynnau | 37.5767°N 85.6867°W  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Sir yn nhalaith Kentucky, Unol Daleithiau America yw **LaRue County**. Cafodd ei henwi ar ôl John LaRue. Sefydlwyd LaRue County, Kentucky ym 1843, 1843 a sedd weinyddol y sir (a elwir weithiau'n 'dref sirol' neu'n 'brifddinas y sir') yw Hodgenville.

Mae ganddi arwynebedd o 683 cilometr sgwâr. Allan o'r arwynebedd hwn, y canran o ffurfiau dyfrol, megis llynnoedd ac afonydd, yw 0.8% . Yn ôl cyfrifiad y wlad, poblogaeth y sir yw: 14,867 (1 Ebrill 2020). Mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd poblogaeth Caerdydd yn 361,462 a Rhyl tua 26,000.

Mae'n ffinio gyda Hart County, Hardin County, Taylor County, Green County, Marion County, Nelson County. Ceir 9 cylchfa amser yn UDA, ac mae'r sir hon yn perthyn i'r cylchfa amser a elwir yn Cylchfa Amser y Dwyrain. Cedwir rhestr swyddogol o henebion ac adeiladau cofrestredig y sir yn:  *National Register of Historic Places listings in LaRue County, Kentucky*.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Map o leoliad y sir o fewn Kentucky | Lleoliad Kentucky o fewn UDA
 |

## Trefi mwyaf

Mae gan y sir yma boblogaeth o tua 14,867 (1 Ebrill 2020). Dyma rai o'r dinasoedd, trefi neu gymunedau mwyaf poblog y sir:

*Rhestr Wicidata:*

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

| Tref neu gymuned
 | Poblogaeth
 | Arwynebedd
 |
| --- | --- | --- |
| *Hodgenville* | 3235
 | 5.472256 cilometr sgwâr 5.36903 cilometr sgwâr
 |
| *Upton* | 704
 | 3.528746 cilometr sgwâr 3.533967 cilometr sgwâr
 |
| *Buffalo* | 571
 | 3.063911 cilometr sgwâr 3.063909 cilometr sgwâr
 |
| *Magnolia* | 535
 | 5.303561 cilometr sgwâr 5.303564 cilometr sgwâr
 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
## Cyfeiriadau
# Prifysgol Columbia

Prifysgol Columbia|  |
| Arwyddair | In lumine Tuo videbimus lumen  |
| Math | prifysgol breifat, prifysgol ymchwil, Colonial Colleges, sefydliad addysgol preifat nid-am-elw  |
|  |
| Sefydlwyd | * 25 Mai 1754
 |
| Daearyddiaeth |
| Sir | Manhattan  |
| Gwlad |  Unol Daleithiau |
| Cyfesurynnau | 40.8075°N 73.9619°W  |
| Cod post | 10027  |
| Niferoedd | 33,413  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Prifysgol breifat yn yr Unol Daleithiau yw **Prifysgol Columbia yn Ninas Efrog Newydd** (neu **Prifysgol Columbia** ar lafar, Saesneg: *Columbia University in the City of New York* neu *Columbia University*), sy'n aelod o'r Ivy League. Lleolir prif gampws Columbia yn ardal Morningside Heights ym mwrdeistref Manhattan, yn Ninas Efrog Newydd. Sefydlwyd fel 'Coleg y Brenin' gan Eglwys Loegr, gan dderbyn Siarter Brenhinol yn 1754 gan Siôr II, brenin Prydain Fawr. Mae'n un o ond dwy brifysgol yn yr Unol Daleithiau i gael ei sefydlu dan siarter brenhinol, a'r coleg cyntaf i gael ei sefydlu yn Nhalaith Efrog Newydd, a'r pumed coleg i gael ei sefydlu yn y Tair Trefedigaeth ar Ddeg. Siarterwyd y coleg fel endid yn nhalaith Efrog Newydd am gyfnod byr yn dilyn y Chwyldro Americanaidd, rhwng 1784 a 1787, ond mae'r brifysgol yn gweithredu hyd heddiw dan siarter 1787, sy'n gosod y sefydliad dan bwrdd o ymddiriedolwyr preifat.

## Cynfyfyrwyr

* Franklin D. Roosevelt (1882-1945), Arlywydd yr Unol Daleithiau
* Georgia O'Keeffe (1887-1986), arlunydd
* Paul Robeson (1898-1976), canwr ac actor
* Richard Rodgers (1902-1979), cyfansoddwr
* Eudora Welty (1909-2001), awdures
* Jack Kerouac (1922-1969), bardd a nofelydd
* Allen Ginsberg (1926-1997), bardd
* Hunter S. Thompson (1937-2005), newyddiadurwr

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Ddinas Efrog Newydd**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **brifysgol** neu **addysg uwch**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Ottawa, Illinois

Ottawa|  |
| Math | dinas yn yr Unol Daleithiau, tref ddinesig  |
|  |
| Poblogaeth | 18,840  |
| Sefydlwyd | * 1853
 |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  UDA |
| Arwynebedd | 34.893301 km², 33.153418 km²  |
| Talaith | Illinois |
| Uwch y môr | 147 metr  |
| Gerllaw | Afon Illinois  |
| Cyfesurynnau | 41.3511°N 88.8378°W  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Dinas yn LaSalle County, yn nhalaith Illinois, Unol Daleithiau America yw **Ottawa, Illinois**. ac fe'i sefydlwyd ym 1853.

## Poblogaeth ac arwynebedd

Mae ganddi arwynebedd o 34.893301 cilometr sgwâr, 33.153418 cilometr sgwâr (1 Ebrill 2010) ac ar ei huchaf mae'n 147 metr yn uwch na lefel y môr. Yn ôl cyfrifiad y wlad, poblogaeth y dref yw: 18,840 (1 Ebrill 2020); mewn cymhariaeth, yn 2016 roedd poblogaeth Caerdydd yn 361,462 a Rhyl tua 26,000.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Lleoliad Ottawa, Illinois o fewn LaSalle County |  |

## Pobl nodedig

Ceir nifer o bobl nodedig a anwyd yn Ottawa, gan gynnwys:

*Rhestr Wicidata:*

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

| enw
 | delwedd
 | galwedigaeth
 | man geni
 | Bl geni
 | Bl marw
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| *Theodore N. Morrison* |  | *henuriad* | Ottawa
 | 1850
 | 1929
 |
| *Silas Hardy Strawn* |  | cyfreithiwr
 | Ottawa
 | 1866
 | 1946
 |
| *William Moloney* |  | *cystadleuydd yn y Gemau Olympaidd* | Ottawa
 | 1876
 | 1915
 |
| *Slip Madigan* |  | *hyfforddwr pêl-fasged* *chwaraewr pêl-droed Americanaidd* | Ottawa
 | 1896
 | 1966
 |
| *Annabeth McClelland Gay* |  | cyfansoddwr *cyfarwyddwr côr* | Ottawa
 | 1925
 |  |
| *John A. Betti* |  | *automotive engineer* *gwas sifil* | Ottawa
 | 1931
 | 2025
 |
| Bob McGrath
 |  | actor canwr *actor teledu* llenor *actor llais* | Ottawa
 | 1932
 | 2022
 |
| *Tom Corcoran* |  | gwleidydd
 | Ottawa
 | 1939
 |  |
| *Bob Christman* |  | *cwrlydd* | Ottawa
 | 1942
 |  |
| *Tim Finchem* |  | cyfreithiwr
 | Ottawa
 | 1947
 |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
## Cyfeiriadau
# Calvin Coolidge

| Calvin Coolidge |
| --- |
|  |
| Ganwyd | John Calvin  4 Gorffennaf 1872  Plymouth Notch  |
| Bu farw | 5 Ionawr 1933  Northampton  |
| Man preswyl | Massachusetts  |
| Dinasyddiaeth | Unol Daleithiau America  |
| *Alma mater* | * Coleg Amherst
* St. Johnsbury Academy
 |
| Galwedigaeth | gwleidydd, cyfreithiwr, gwladweinydd, hunangofiannydd, cyfreithegwr  |
| Swydd | Arlywydd yr Unol Daleithiau, aelod o Dŷ Cynrycholwyr Massachusetts, Llywodraethwr Massachusetts, Is-Arlywydd yr Unol Daleithiau, President of the Massachusetts Senate, aeold o Sened Talaith Massachusetts, Lieutenant Governor of Massachusetts, aeold o Sened Talaith Massachusetts, aeold o Sened Talaith Massachusetts, aeold o Sened Talaith Massachusetts, aeold o Sened Talaith Massachusetts, aelod o Dŷ Cynrycholwyr Massachusetts, Mayor of Northampton, Massachusetts  |
| Taldra | 178 centimetr  |
| Plaid Wleidyddol | plaid Weriniaethol  |
| Tad | John Calvin Coolidge, Sr.  |
| Mam | Victoria Josephine Moor  |
| Priod | Grace Coolidge  |
| Plant | John Coolidge, Calvin Coolidge, Jr.  |
| llofnod |
|  |

30fed Arlywydd yr Unol Daleithiau oedd **Calvin Coolidge** (4 Gorffennaf 1872 – 5 Ionawr 1933). Bu farw o drawiad i'r galon ar 5 Ionawr 1933.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **un o Unol Daleithiau America**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Louis Brandeis

| Louis Brandeis |
| --- |
|  |
| Ganwyd | 13 Tachwedd 1856  Louisville  |
| Bu farw | 5 Hydref 1941  Washington  |
| Man preswyl | Brandeis House  |
| Dinasyddiaeth | Unol Daleithiau America  |
| *Alma mater* | * Coleg y Gyfraith, Harvard
* Louisville Male High School
 |
| Galwedigaeth | barnwr, cyfreithiwr, cyfreithegwr  |
| Swydd | Ustus Cysylltiol Goruchaf Lys yr Unol Daleithiau  |
| Cyflogwr | * Prifysgol Harvard
 |
| Plaid Wleidyddol | plaid Ddemocrataidd  |
| Priod | Alice Goldmark Brandeis  |

Cyfreithiwr a barnwr o'r Unol Daleithiau oedd **Louis Dembitz Brandeis** (13 Tachwedd 1856 – 5 Hydref 1941) a fu'n un o ustusiaid Goruchaf Lys yr Unol Daleithiau o 1916 i 1939.

Ganed yn Louisville, Kentucky, i fewnfudwyr Iddewig o Brag. Mynychodd yr ysgolion cyhoeddus yn Louisville a'r Annen Realschule yn Dresden, yr Almaen. Astudiodd y gyfraith ym Mhrifysgol Harvard a derbyniodd ei radd, ar flaen ei ddosbarth, ym 1877. Aeth i St. Louis, Missouri, i drin y gyfraith am flwyddyn cyn iddo ymsefydlu yn Boston, lle'r oedd yn gweithio nes iddo gael ei benodi i'r Goruchaf Lys gan yr Arlywydd Woodrow Wilson ym 1916. Brandeis oedd yr Americanwr Iddewig cyntaf i eistedd ar fainc y llys. Ymddiswyddodd o'r llys ar 13 Chwefror 1939, a bu farw yn Washington, D.C. yn 84 oed.

Enwir Prifysgol Brandeis yn Waltham, Massachusetts, ar ei ôl.

## Cyfeiriadau

## Darllen pellach

* Jeffrey Rosen, *Louis D. Brandeis: American Prophet* (New Haven, Connecticut: Yale University Press, 2016).
# Hil

Dosbarth o fodau dynol yw **hil** sy'n grwpio poblogaethau yn ôl ffactorau megis nodweddion etifeddadwy neu'n grwpiau daearyddol. Mae nodweddion megis pryd a gwedd y grŵp, diwylliant y grŵp, ethnigrwydd, a statws economaidd-gymdeithasol y grŵp hefyd yn cael eu hystyried wrth eu dosbarthu.

Canwyd awdl gan y Prifardd Alan Llwyd ar dair hil: Yr Hil Wen (Cymry), Yr Hil Werdd (Gwyddelod) a'r Hil Goch (brodorion Americanaidd) yng nghystadleuaeth y Gadair yn Eisteddfod Rhuthun yn 1973.

## Syniadau hanesyddol

Yng nghelf yr Hen Aifft, dangosir yr Eifftiaid hynafol yn groengoch, y gelynion i'r dwyrain yn groenfelyn, y goresgynwyr o'r gogledd yn groenwyn, a'r bobloedd i'r de yn groenddu. Dyma felly dystiolaeth yr oeddynt yn cydnabod categorïau cyffredinol o'r ddynolryw ar sail lliw, ond nid o reidrwydd unrhyw ystyr fanylach o ddosbarthiad hiliol. Ymddengys amrywiaeth o gysyniadaeth hil am wahanol bobloedd yr Henfyd yng ngwaith awduron Hen Roeg. Defnyddiodd Herodotus y gair *ethnos* (lluosog: *ethnea*) i ddisgrifio pob math o grwpiau dynol, boed yn grŵpiau ethnig, cymdeithasau gwleidyddol, llwythau, neu ffurfiau cynnar ar genhedloedd, hynny yw cymunedau eang sydd yn rhannu carennydd, iaith, crefydd, a diwylliant cyffredin. Tybiodd Polybius bod amodau hinsawdd a daearyddiaeth wedi yn esbonio'r gwahaniaethau corfforol rhwng gwahanol grwpiau o fodau dynol.

Yn ôl *Y Dangosai Daearyddawl* (1823) gan Robert Roberts, gellir dosbarthu lliwiau croen y ddynolryw fel y ganlyn: "*Du*. Trigolion canol-barthau Affrica, Guni newydd ac Holland Newydd. *Gwineuddu*. Y Mooriaid yng ngogledd-barth Affrica, ac yr Hottentottiaid yn ei rhànau deheuol. *Gwineu*. Trigolion yr India ddwyreiniol. *Coch*. Trigolion America, *Coch-ddu*. Trigolion parthau deheuol Ewrop, megys y Siciliaid, Yspaeniaid, Twrciaid a Groegiaid ; hefyd y Laplandiaid yn y gogledd, a *Gwyn*, holl ganol-barthau Ewrop, sef Prydain, Almaen, &c. ac y Georgiaid yn Asia, a thrigolion ynysoedd Mor mawr y De."

## Cyfeiriadau

Wiciadur
Chwiliwch am hil
yn Wiciadur.