# Afon Hafren

Afon Hafren|  |
| Math | afon  |
|  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad |  Cymru  Lloegr |
| Cyfesurynnau | 51.6853°N 2.5436°W, 52.4944°N 3.7375°W  |
| Aber | Môr Hafren  |
| Llednentydd | Afon Efyrnwy, Afon Tern, Afon Stour, Afon Avon, Afon Tefeidiad, Afon Leadon, Afon Little Avon, Afon Camlad, Afon Chelt, Afon Frome, Afon Lyd, Afon Perry, Afon Salwarpe, Afon Worfe, Afon Carno, Afon Clywedog, Horsbere Brook  |
| Dalgylch | 11,420 cilometr sgwâr  |
| Hyd | 354 cilometr  |
| Arllwysiad | 106.62 ±0.001 metr ciwbic yr eiliad  |
|  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Afon hiraf Prydain yw **Afon Hafren** (Saesneg *River Severn*), 354 km (219 milltir) o hyd. Mae'n tarddu yng nghanolbarth Cymru cyn llifo trwy orllewin Lloegr am ran o'i chwrs a llifo i Fôr Hafren rhwng Caerdydd a Weston-super-Mare.

Mae Afon Hafren yn tarddu ar lethrau gogleddol Pumlumon ger Llanidloes, ar uchder o 610m. Nid yw tarddle Afon Gwy ymhell, ar lethrau deheuol Pumlumon. Mae'r afon yn llifo tua'r de-ddwyrain trwy Goedwig Hafren. Ychydig cyn cyrraedd Llanidloes mae Afon Dulas yn ymuno â hi ac yna yn nhref Llanidloes ei hun mae Afon Clywedog yn ymuno. O Lanidloes mae'r afon yn troi tua'r gogledd-ddwyrain heibio Llandinam a Chaersŵs, lle mae Afon Carno yn ymuno. Mae'n llifo trwy'r Drenewydd a heibio Castell Dolforwyn ac Aber-miwl ac yna trwy'r Trallwng. Am ychydig filltiroedd mae'r afon yn ffurfio'r ffin rhwng Cymru a Lloegr, yna mae'n croesi i Loegr, lle mae'n parhau tua'r dwyrain i lifo trwy Amwythig. Mae wedyn yn llifo heibio Ironbridge a Bridgnorth, Stourport-on-Severn ac yna Caerwrangon, lle mae Afon Tefeidiad yn ymuno â hi ychydig i'r de o'r ddinas, a Tewkesbury. Mae'n llifo tua'r de heibio Caerloyw cyn cyrraedd yr aber ym Môr Hafren, lle mae'n gwahanu Cymru a Lloegr.

Mae sawl pont nodedig, yn enwedig pontydd haearn Llandinam ac Iron Bridge, Pont Hafren ac Ail Groesfan Hafren, a thwnnel rheilffordd yn croesi'r afon.

## Geirdarddiad a Mytholeg

Credir fod yr enw *Severn* yn deillio o’r Frythoneg *sabrinā*, o bosib o ffurf hynafol *samarosina*, a olygir *tir braenar yr haf*. Mae cofnod o’r enw yn ei ffurf Ladinaidd *Sabrina* yn deillio o'r 2il ganrif.

Cofnodir y ffurf Gymraeg o'r enw *Hafren*, yn gyntaf, yn y *Historia Regum Britanniae* yn y 12g. Yn y masc *Comus* gan Milton (1634), *nymff yw Sabrina* sydd wedi boddi yn yr afon. Yn yr Amwythig, heddiw mae cerflun o *Sabrina* yng Ngerddi Dingle yn y Chwarel, yn ogystal â cherflun metel ohoni a godwyd yn 2013.

Mae duwdod gwahanol yn gysylltiedig ag Aber yr Hafren, sef Nodens, wedi’i gynrychioli yn eistedd ar forfarch, yn marchogaeth ar frig eger yr Hafren.

## Tarddiad a choedwig

Mae'r afon yn tarddu ym mynyddoedd Pumlumon ac er 1947 planwyd Coedwig Hafren o'i gylch i ddarparu gwaith, a bellach, hamdden i bobl leol a thwristiaid.

## Oriel

* Tarddle Afon Hafren ar lethrau Pumlumon
* Pont haearn dros Afon Hafren yn Llandinam
* Pont y Cymry, un o'r naw pont dros Afon Hafren yn nhref Amwythig
* Iron Bridge dros Afon Hafren yn Swydd Amwythig
* Pont gerrig dros Afon Hafren yng Nghaerwrangon
* Pont Hafren dros Afon Hafren rhwng Cymru a Lloegr

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **ddaearyddiaeth**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.