Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ffylwm

Lefelau dosbarthiad biolegol

---

Y prif rengoedd mewn dosbarthiad biolegol.
Rheng tacson yw **ffylwm** (lluosog: *ffyla*) a ddefnyddir i ddosbarthu'n wyddonol organebau byw (anifeiliaid, planhigion ayb). Mae hefyd yn cael ei ddefnyddio o fewn bywydeg ar gyfer ffosiliau ac organebau a ddifodwyd. Ceir hefyd 'is-ffylwm'. Mae'n gyfystyr â'r termau **rhaniad** neu **adran** a ddefnyddir yn aml mewn botaneg.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **fioleg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Is-ffylwm

Mae **is-ffylwm** yn rheng tacsonomaidd sy'n ganolog rhwng ffylwm ac uwchddosbarth.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **fioleg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Cordog

| Cordogion
 |
| --- |
|  |
| Dosbarthiad gwyddonol
 |
| Parth:
 | Eukaryota |
| Teyrnas:
 | Animalia |
| Is-deyrnas:
 | Eumetazoa |
| Uwchffylwm:
 | Deuterostomia |
| Ddim wedi'i restru:
 | Bilateria |
| Ffylwm:
 | **Chordata** Bateson, 1885 |
| Is-ffyla
 |
|
Urochordata (chwistrellau môr)
Cephalochordata (pysgod pengoll)
Myxini (safngrynion)
Vertebrata (fertebratau)

 |

Anifail sy'n perthyn i'r ffylwm **Chordata** yw **cordog** (hefyd: **cordat**). Mae gan gordogion (rywbryd yn eu bywyd) notocord, llinyn nerfol cefnol, agennau ffaryngol a chynffon sy'n ymestyn tu hwnt i'r anws.

Mae'r cordogion yn cynnwys y fertebratau (pysgod, amffibiaid, ymlusgiaid, adar a mamolion) a dau grŵp o infertebratau (chwistrellau môr a physgod pengoll). Mae safngrynion yn cael eu dosbarthu weithiau fel fertebratau, weithiau mewn grŵp gwahanol.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **anifail**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*
# Fertebrat

| Fertebratau
 |
| --- |
|  |
| Dosbarthiad gwyddonol
 |
| Teyrnas:
 | Animalia |
| Ffylwm:
 | Chordata |
| Is-ffylwm:
 | **Vertebrata** |
| Dosbarthiadau traddodiadol
 |
|
Agnatha
Chondrichthyes
Osteichthyes
Amphibia
Reptilia
Aves
Mammalia

 |

Is-ffylwm o anifeiliaid cordog ag asgwrn cefn a chymesuredd dwyochrol yw **fertebratau** (neu **anifeiliaid asgwrn-cefn**). Maen nhw'n cynnwys pysgod, amffibiaid, ymlusgiaid, adar a mamaliaid. Mae ganddynt asgwrn cefn cylchrannog, mewnysgerbwd cymalog, naill ai cartilagaidd neu esgyrnog, ac ymennydd mawr wedi'i amgáu mewn penglog.

## Dosbarthiad ffylogenetig

Hyperoartia (llysywod pendoll)

Gnathostomata

* Chondrichthyes (pysgod cartilagaidd)
* Osteichthyes (pysgod esgyrnog)
	+ Actinopterygii
	+ Sarcopterygii
		- Actinistia (selacanthod)
		- Dipnoi (pysgod ysgyfeiniog)
		- Tetrapoda
			* Lissamphibia (amffibiaid modern)
			* Amniota
				+ Sauropsida
					- Testudinia (crwbanod)
					- Diapsida
						* Lepidosauria (madfallod a nadroedd)
						* Archosauria
							+ Crocodilia (crocodeilod)
							+ Dinosauria (deinosoriaid)
								- Aves (adar)
				+ Synapsida
					- Mammalia (mamaliaid)

## Oriel

* Pysgodyn di-ên
* Pysgodyn cartilagaidd
* Pysgodyn esgyrnog
* Amffibiad
* Ymlusgiad
* Aderyn
* Mamal
# Dosbarth (bioleg)

Lefelau dosbarthiad biolegol

---

Y prif rengoedd mewn dosbarthiad biolegol.
Rheng tacson yw **dosbarth** a ddefnyddir i ddosbarthu'n wyddonol organebau byw (anifeiliaid, planhigion ayb). Mae hefyd yn cael ei ddefnyddio ar gyfer ffosiliau ac organebau a ddifodwyd o fewn bywydeg.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **fioleg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Urdd (bioleg)

Lefelau dosbarthiad biolegol

---

Y prif rengoedd mewn dosbarthiad biolegol.
Rheng tacson yw **urdd** (lluosog: *urddau*; Lladin *ordo*) a ddefnyddir i ddosbarthu'n wyddonol organebau byw (anifeiliaid, planhigion ayb). Mae'r gair hefyd yn cael ei ddefnyddio o fewn bywydeg ar gyfer ffosiliau ac organebau a ddifodwyd. Mae'n cael ei leoli yn uwch na theyrnas.

Tacsonomyddion sy'n dyfarnu beth sydd a beth nad yw'n cael ei ddiffinio fel teulu, o fewn bywydeg. Ni cheir rheolau haearnaidd ynghylch hyn, nag ychwaith ar gyfer unrhyw rheng arall o fewn y tacsa. Weithiau, ni cheir cosensws y naill ffordd na'r llall, o fewn y byd gwyddonol. Golyga hyn fod yr hyn sy'n cael ei ddiffinio'n deulu yn newid yn eithaf aml, yn enwedig ers i ymchwil DNA ddod yn fwyfwy poblogaidd..

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **fioleg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Teulu (bioleg)

*Am yr uned gymdeithasol ddynol, gweler Teulu. Am ystyron eraill, gweler Teulu (gwahaniaethu).*

Lefelau dosbarthiad biolegol

---

Y prif rengoedd mewn dosbarthiad biolegol.
Rheng tacson yw **teulu** (lluosog: *teuluoedd*) a ddefnyddir i ddosbarthu'n wyddonol organebau byw (anifeiliaid, planhigion ayb). Mae'r gair hefyd yn cael ei ddefnyddio o fewn bywydeg ar gyfer ffosiliau ac organebau a ddifodwyd. Mae'n cael ei leoli yn uwch nag urdd ac oddi tan genws. Ceir hefyd 'is-deulu'.

Mewn iaith bob dydd, gall 'teulu' gyfeirio at un o'i haelodau e.e. mae cnau Ffrengig a chyll Ffrengig (hicori) yn cael eu galw'n 'deulu'r cnau Ffrengig', er eu bod, ill dau'n perthyn yn fanwl gywir, yn wyddonol gywir, i deulu'r *Juglandaceae*.

Tacsonomyddion sy'n dyfarnu beth sydd a beth nad yw'n cael ei ddiffinio fel teulu, o fewn bywydeg. Ni cheir rheolau haearnaidd ynghylch hyn, nag ychwaith ar gyfer unrhyw rheng arall o fewn y tacsa. Weithiau, ni cheir cosensws y naill ffordd na'r llall, o fewn y byd gwyddonol. Golyga hyn fod yr hyn sy'n cael ei ddiffinio'n deulu yn newid yn eithaf aml, yn enwedig ers i ymchwil DNA ddod yn fwyfwy poblogaidd..

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **fioleg**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato*.
# Genws

Lefelau dosbarthiad biolegol

---

Y prif rengoedd mewn dosbarthiad biolegol.
Rheng tacson yw **genws** (lluosog: *genera*, *genysau*) neu **dylwyth** a ddefnyddir i ddosbarthu'n wyddonol organebau byw (anifeiliaid, planhigion ayb). Mae hefyd yn cael ei ddefnyddio ar gyfer ffosiliau ac organebau a ddifodwyd o fewn bywydeg.

Yn hierarchaeth y dosbarthu, mae genws yn uwch na rhywogaeth ac yn is na theulu. O ran enwau deuol, mae genws yn ffurfio rhan gyntaf enw'r rhywogaeth e.e. mae *Felis catus* a *Felis silvestris* yn ddwy rywogaeth wahanol o fewn y genws *Felis*. Mae *Felis*, felly'n genws o fewn y teulu *Felidae*.

Mae'r union ddosbarthiad yn cael ei benderfynu gan dacsonomyddion. Nid yw'r dosbarthiadau hyn wedi'u naddu mewn gwenithfaen, ac mae awdurdodau gwahanol yn aml yn nodi dosbarthiad gwahanol ar gyfer y genera. Ceir canllawiau ymarferol, fodd bynnag, er mwyn cysoni'r gwaith, gan gynnwys y cysyniad y dylai unrhyw genws newydd fod yn driw i'r tri maen prawf canlynol:

1. monoffyletedd – rhoddir holl ddisgynyddion tacson mewn un grŵp
2. cywasgu rhesymol - ni ddylid ehangu'r genws yn ddiangen
3. eglureder - fel arfer, yng nghyd-destun meini prawf sy'n ymwneud ag esblygiad, e.e. ecoleg, morffoleg neu bioddaearyddiaeth, ystyrir 'dilyniant y DNA' yn "ganlyniad" yn hytrach nag yn "gyflwr" llinellau newydd sy'n esblygu.

## Geirdarddiad

O'r Lladin y daw'r gair *genus* ‘ffynhonnell; math; grŵp, cenedl’, enw sy'n gytras â *gignere* ‘beichiogi; geni’. Linnaeus a wnaeth y gair yn boblogaidd, a hynny yn 1753 pan gyhoeddodd *Species Plantarum*, ond ystyrir y botanegydd Joseph Pitton de Tournefort (1656–1708) fel sylfaenydd y cysyniad modern o genera.

## Cyfeiriadau
# 1904

19g - **20g** - 21g

1850au 1860au 1870au 1880au 1890au - **1900au** - 1910au 1920au 1930au 1940au 1950au

1899 1900 1901 1902 1903 - **1904** - 1905 1906 1907 1908 1909

---

## Digwyddiadau

* 23 Ionawr - Tân mawr yn Ålesund, Norwy.
* 7 Chwefror - Tân mawr yn Baltimore, Unol Daleithiau America.
* 28 Chwefror - Sefydlu Clwb Sport Lisboa e Benfica ym Mhortiwgal.
* 8 Ebrill - Entente Cordiale rhwng y Deyrnas Unedig a Ffrainc.
* 29 Mehefin - Trowynt ym Moscfa.
* 8 Tachwedd - Theodore Roosevelt yn ennill Etholiad Arlywyddol Unol Daleithiau America.
* *yn ystod y flwyddyn* - Diwygiad 1904-1905

## Genedigaethau

* 1 Mawrth - Glenn Miller, cerddor (m. 1944)
* 22 Ebrill - Robert Oppenheimer (m. 1967)
* 31 Rhagfyr - Umm Kulthum, cantores (m. 1975)
* 11 Mai - Salvador Dalí, arlunydd (m. 1989)
* 12 Gorffennaf - Pablo Neruda, bardd (m. 1973)
* 4 Awst - Thomas Parry (ysgolhaig) (m. 1985)
* 12 Medi - Euros Bowen, bardd (m. 1988)
* 27 Medi - John Gwilym Jones (dramodydd) (m. 1988)
* 30 Medi - Waldo Williams, bardd (m. 1971)
* 2 Hydref
	+ Lal Bahadur Shastri, Prif Weinidog India (m. 1966)
	+ Graham Greene, awdur (m. 1991)
* 15 Hydref - Syr Julian Hodge, banciwr masnachol (m. 2004)
* 20 Hydref - Anna Neagle, actores (m. 1986)
* 3 Tachwedd - Caradog Prichard, nofelydd a bardd (m. 1980)

## Marwolaethau

* 1 Mai - Antonín Dvořák, cyfansoddwr, 62
* 10 Mai - Syr Henry Morton Stanley, fforiwr a newyddiadurwr, 63
* 14 Gorffennaf - Anton Chekhov, dramodydd, 44
* 17 Gorffennaf - Isaac Roberts, seryddwr, 75
* 22 Awst - Kate Chopin, awdures Americanaidd, 54
* 31 Hydref - Dan Leno, digrifwr, 43
* 2 Tachwedd - Isaac Foulkes, newyddiadurwr, awdur a chyhoeddwr, 67

## Y celfyddydau

### Ffilmiau

* *The Great Train Robbery*

### Llyfrau

* Vladimir Lenin - *Шаг вперёд, два шага назад*
* Eluned Morgan - *Dringo'r Andes & Gwymon y Môr*

### Barddoniaeth

* Silyn Roberts - *Trystan ac Esyllt a Chaniadau Eraill*

### Drama

* Anton Chekhov - *Vishniovy sad*
* Frank Wedekind - *Die Büchse der Pandora*

### Cerddoriaeth

* Gustav Mahler - *Kindertotenlieder*
* Giacomo Puccini - *Madama Butterfly* (opera)

## Eisteddfod Genedlaethol (Rhyl)

* **Cadair:** J. Machreth Rees
* **Coron:** Richard Machno Humphreys

## Gwobrau Nobel

* **Ffiseg:** Lord Rayleigh
* **Cemeg:** Syr William Ramsay
* **Meddygaeth:** Ivan Pavlov
* **Llenyddiaeth:** Frédéric Mistral a José Echegaray
* **Heddwch:** Sefydliad Rhyngwladol y Cyfraith

## Cyfeiriadau
# Cyfystyr (tacsonomeg)

Madfall ddŵr Bosca, aelod o'r urdd *Caudata* neu *Urodela*. Mae'r gair Lladin *Caudata* a'r gair Groeg *Urodela* ill dau'n golygu "gyda chynffon", ac wedi'u defnyddio dros y blynyddoedd fel geiriau gwyddonol, swyddogol. Dywedir, felly, fod *Caudata* a *Urodela* yn gyfystyron.
**Cyfystyr** (tacsonomeg) (Saesneg: *synonym*) ydy enw gwyddonol sy'n cyfeirio at grwp o organebau (neu tacson) sydd, bellach, ag enw gwahanol.

Er enghraifft defnyddiodd naturiaethwr o'r enw Linnaeus yr enw gwyddonol "Pinus abies" (y gair cyntaf am y math hwn) ar goeden a elwir yn Saesneg yn "Norway spruce". Does neb yn defnyddio'r hen enw hwnnw bellach; cyfystyr ydy'r gair o'r gair gwyddonol, cydnabyddiedig, swyddogol *Picea abies*.

Yn wahanol i ystyr arferol y gair "cyfystyr", nid ydym yn defnyddio'r cyfystyron hyn yn lle'r gair cydanbyddedig; hen eiriau ydyn nhw nas defnyddir, bellach. Un term cywir sydd, a'r enw gwyddonol yw hwnnw.

## Cyfeiriadau
# Undeb Rhyngwladol dros Gadwraeth Natur

Undeb Rhyngwladol
dros Gadwraeth Natur
*Union internationale
pour la conservation de la nature*|  |
| Math | Sefydliad Rhyngwladol |
| Sefydlwyd | Hydref 1948, Fontainebleau, Ffrainc |
| Pencadlys | * Rue Mauverney 28, 1196 Gland, Swistir
 |
| Prif bobl | Julia Marton-Lefèvre (Uwch Gyfarwyddwr) Zhang Xinsheng (Llywydd) |
| Y lle a wasanaethir | Y byd cyfan |
| Ffocws | Cadwraeth, bioamrywiaeth, *Atebion naturiol* |
| Datganiad o genhadaeth | Dylanwadu, hybu, annog a chynorthwyo cymdeithasau byd-eang i warchod integriti ac amrywiaeth natur a sicrhau fod y defnydd o unrhyw adnoddau naturiol ecolegol gydbwyso ac yn gynaliadwy. |
| Nifer a gyflogir | Dros 1,000 (yn fyd-eang) |
| Gwefan | IUCN |

Mae'r **Undeb Rhyngwladol dros Gadwraeth Natur** (Ffrangeg: *Union internationale pour la conservation de la nature* [UICN]; Saesneg: *International Union for Conservation of Nature* (*IUCN*)) yn sefydliad byd-eang sydd a'i fryd ar "ddarganfod atebion mwyaf pragmatig i broblemau cyfnewidiol yr amgylchedd". Dyma'r corff sy'n cyhoeddi Rhestr Goch yr IUCN o greaduriaid sydd dan fygythiad, sef rhestr sy'n asesiad cyfoes o statws gadwriaethol creduriaid ledled y byd.

Mae'r IUCN yn cefnogi ymchwil ac yn rheoli prosiectau maes drwy'r byd, ac yn ddull o uno mudiadau di-lywodraeth (fel yr awgryma'r enw "Undeb") ac asiantaethau'r Cenhedloedd Unedig, cwmnïau a chymunedau lleol gan gydlynu'u holl weithgareddau a chreu polisiau. Dyma rwydwaith amgylcheddol hyna'r byd ac mae ganddo aelodaeth ddemocrataidd o dros 1,000 o sefydliadau a thros 11,000 o wyddonwyr gwirfoddol mewn dros 160 o wledydd. Mae ganddyn nhw dros 1,000 o staff proffesiynol a channoedd o bartneriaid ym mhob sector ar hyd a lled y byd. Mae pencadlys yr undeb yn Gland, Swistir.

Gweledigaeth IUCN yw byd cyfiawn sy'n "rhoi gwerth ar natur ac yn ei warchod".

## Gweler hefyd

* Categori:Rhywogaethau mewn perygl yn ôl Rhestr Goch yr IUCN

## Cyfeiriadau
# Somalia

Somalia|  |
| Gweriniaeth Ffederal SomaliaJamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya (Somalieg)* |
|  |
| Math | gweriniaeth, gwladwriaeth sofran, gwladwriaeth ffederal, gwlad  |
|  |
| Prifddinas | Mogadishu  |
| Dinas fwyaf | Mogadishu  |
| Poblogaeth | 11,031,386  |
| Sefydlwyd | 1 Gorffennaf 1960 (Annibyniaeth oddi wrth Lloegr (y DU)) |
| Anthem | Qolobaa Calankeed  |
| Pennaeth llywodraeth | Mohamed Hussein Roble  |
| Cylchfa amser | UTC+03:00, Africa/Mogadishu  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Somalieg, Arabeg  |
| Daearyddiaeth |
| Arwynebedd | 637,657 ±1 km²  |
| Yn ffinio gyda | Jibwti, Ethiopia, Cenia  |
| Cyfesurynnau | 6°N 47°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff gweithredol | Federal Government of Somalia  |
| Corff deddfwriaethol | Federal Parliament of Somalia  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | President of Somalia  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Hassan Sheikh Mohamud  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Somalia  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Mohamed Hussein Roble  |
|  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $7,628 miliwn, $8,126 miliwn  |
| Arian | Swllt Somali  |
| Canran y diwaith | 7 ±1 canran  |
| Cyfartaledd plant | 6.463  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad yn Affrica yw **Somalia** (yn Somaleg: Soomaaliya, yn Arabeg: الصومال). Gwledydd cyfagos yw Jibwti i'r gogledd-orllewin, Ethiopia i'r gorllewin, a Cenia i’r de-orllewin.

Mae hi'n annibynnol ers 1960. Prifddinas Somalia yw Mogadishu.

Gan Somalia mae'r arfordir hiraf ar gyfandir Affrica, a gwastadeddau'n bennaf yw ei ffurf ynghyd â llwyfandir ac ucheldiroedd. Mae'r tymheredd yn boeth drwy'r flwyddyn, a cheir gwyntoedd monswn a glaw mawr ar adegau.

## Daearyddiaeth

## Hanes

## Economi

## Cyfeiriadau

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Somalia**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Jibwti

Jibwti|  |
| Gweriniaeth Jibwtiجمهورية جيبوتي* (Arabeg *République de Djibouti* (Ffrangeg) |
|  |
| Arwyddair | Undod, Cydraddoldeb, Heddwch  |
| Math | gwlad, gwladwriaeth sofran  |
| Enwyd ar ôl | Dinas Jibwti  |
|  |
| Prifddinas | Dinas Jibwti  |
| Poblogaeth | 1,152,944  |
| Sefydlwyd | 27 Mehefin 1977 (Annibyniaeth oddi wrth Ffrainc) |
| Anthem | Djibouti  |
| Pennaeth llywodraeth | Dileita Mohamed Dileita, Abdoulkader Kamil Mohamed  |
| Cylchfa amser | UTC+03:00, Africa/Djibouti  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Ffrangeg, Arabeg  |
| Daearyddiaeth |
| Rhan o'r canlynol | French colonial empire  |
| Gwlad | Jibwti  |
| Arwynebedd | 23,200 ±1 km²  |
| Yn ffinio gyda | Ethiopia, Eritrea, Somalia  |
| Cyfesurynnau | 11.8°N 42.43333°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Cynulliad Cenedlaethol  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd Jibwti  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Ismail Omar Guelleh  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Prif Weinidog Jibwti  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Dileita Mohamed Dileita, Abdoulkader Kamil Mohamed  |
|  |
|  |
| Ariannol |
| Cyfanswm CMC (*GDP*) | $3,372 miliwn, $3,515 miliwn  |
| Arian | Djiboutian franc  |
| Cyfartaledd plant | 3.195  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.509  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

*Mae'r erthygl yna yn trafod y wlad. Am y brifddinas, gweler Dinas Jibwti*
Gwlad fechan yng Nghorn Affrica yw **Gweriniaeth Jibwti** neu **Jibwti** (yn Arabeg: جمهورية جيبوتي, yn Ffrangeg: République de Djibouti). Gwledydd cyfagos yw Eritrea i'r gogledd-orllewin, Ethiopia i'r gorllewin a de, a Somalia i’r de-ddwyrain. Mae'n gorwedd ar lan ddeheuol y Môr Coch.

Mae hi'n annibynnol ers 1977.

Prifddinas Jibwti yw Dinas Jibwti.

 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Jibwti**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*
# Eritrea

Eritrea|  |
| ሃገረ ኤርትራ (Tigrinya) |
|  |
| Math | gwladwriaeth sofran, gwlad  |
| Enwyd ar ôl | Y Môr Coch  |
|  |
| Prifddinas | Asmara  |
| Dinas fwyaf | Asmara  |
| Poblogaeth | 3,497,000  |
| Sefydlwyd | 1 Medi 1961 (Rhyfel dros Annibyniaeth 24 Mai 1993 (De jure) |
| Anthem | Ertra, Ertra, Ertra  |
| Pennaeth llywodraeth | Isaias Afwerki  |
| Cylchfa amser | UTC+03:00, Africa/Addis\_Ababa  |
| Iaith/Ieithoedd   swyddogol | Tigrinya, Arabeg, Saesneg  |
| Daearyddiaeth |
| Gwlad | Eritrea  |
| Arwynebedd | 117,600 ±1 km²  |
| Yn ffinio gyda | Swdan, Jibwti, Ethiopia, Y Cynghrair Arabaidd  |
| Cyfesurynnau | 15.48333°N 38.25°E  |
| Gwleidyddiaeth |
| Corff deddfwriaethol | Y Cynulliad Cenedlaethol  |
| Swydd pennaeth   y wladwriaeth | Arlywydd Eritrea  |
| Pennaeth y wladwriaeth | Isaias Afwerki  |
| Swydd pennaeth   y Llywodraeth | Arlywydd Eritrea  |
| Pennaeth y Llywodraeth | Isaias Afwerki  |
|  |
|  |
| Arian | nakfa  |
| Canran y diwaith | 7 ±1 canran  |
| Cyfartaledd plant | 4.284  |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.492  |
|  Ffeiliau perthnasol ar Comin |
| [golygwch ar Wicidata] |

Gwlad yng Nghorn Affrica yw **Eritrea** (yn Tigrinyeg: *Hagere Ertra*, yn Arabeg: دولة إرتريا, yn Saesneg: *State of Eritrea*). Y gwledydd cyfagos yw Swdan i'r gorllewin, Ethiopia i'r de, a Jibwti i’r de-ddwyrain. Mae gan y wlad arfordir ar y Môr Coch.

Mae hi'n annibynnol ers 1991.

Prifddinas Eritrea yw Asmara.

Twnnel trên ar Lwyfandir Eritreaidd
 *Eginyn erthygl sydd uchod am **Eritrea**. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.*