Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1961Latinitsopa vulani

| Çулсем
 |
| --- |
|  1957 • 1958 • 1959 • 1960 —  **1961**  — 1962 • 1963 • 1964 • 1965
 |
| Вунçуллăхсем
 |
| 1940-мĕшсем • 1950-мĕшсем — **1960-мĕшсем** — 1970-мĕшсем • 1980-мĕш |
| Ĕмĕрсем
 |
| XIX ĕмĕр — **XX ĕмĕр** — XXI ĕмĕр
 |

## Пулнисем

* Чӳк, 5 — Сĕнтĕрвăрри районĕнчи Хуракасси шкулĕ çунса кайнă. Çулăмра 106 ачан тата 4 вĕрентекенĕн пурнăçĕ татăлнă.

## Çуралнă

* Кăрлач, 1 — Максимов Геннадий Аркадьевич, çыравçă.
* Нарăс, 12 — Дэвид Грэбер, философ
* Ака, 25 — Ларионов Николай Николаевич, сăвăç, прозаик.
* Çу, 6 — Джордж Клуни (George Timothy Clooney), американ киноактёрĕ çуралнă.
* Утă, 1 — Диана, Уэльс принцесси.
* Авăн, 12 — Милен Фармер, Франци юрăçи.
* Авăн, 13 — Терентьев Юрий Петрович, чăваш çыравçи.

## Вилнĕ

* Нарăс, 21 — Трофимов Захар Трофимович, генерал-майор.
* Чӳк, 2 — Никольский Николай Васильевич, Хыпарăн никĕслекенни, чăваш чĕлхи тĕпчевçи

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ку çулсем çинчен çырса пĕтермен статья. Эсир тӳрлетсе, хушса ăна çырса пĕтерме пулăшаятăр* |
# Рак евĕрлиLatinitsopa vulani

| ?рак евĕрлисем |
| --- |
|   |
| Ăслăх классификацийĕ |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Патшалăх: |  |

 |
|  Латинла çырни |
| Crustacea |
|

| Ошибка: в первой строке должно быть задано изображениеВикитĕссенчи систематика
 | Ошибка: в первой строке должно быть задано изображениеӲкерчĕксем
 | Шаблон:Taxobox ITISРак евĕрлиБиотехнологи информацин наци центрĕн (NCBI) сайтĕнче.

 |
| --- | --- | --- |

 |

**Рак евĕрли** (рак сăнарли), нумайлă хисепре **рак евĕрлисем** (рак сăнарлисем) (лат. Crustacea) — пай ураллисен шултра ушкăнĕ, хальхи вăхăтра айкасăк рангĕнче шутланать. Рак евĕрлисен (сăнарлисен) шутне çакнашкал чĕрчунсем кĕреççĕ: крабсем, омарсем, лангустсем, юханшыв ракĕ, креветка тата криль. Мĕнпурĕ 73 000 таран тĕс шутланать.

## Асăрхавсем

## Литература

* *Шевяков В. Т.*  Ракообразные // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). —  СПб.: 1890—1907.
* *Carbonnier P.* L'écrevisse: mœurs — reproduction — éducation. — Paris, 1869.(фр.)
* *Huys R., Boxshall G. A.* Copepod Evolution. — The Ray Society, 1991. — 468 p.(акӑлч.)
* *McLaughlin P. A.* Comparative Morphology of Recent Crustacea. — San Francisco: W. H. Freeman and Company, 1979. — 177 p.(акӑлч.)

## Каçăсем

* «Ракообразные» 2009 ҫулхи Пуш уйӑхӗн 21-мӗшӗнче архивланӑ. — статья в Энциклопедии «Кругосвет» 2009 ҫулхи Ҫурла уйӑхӗн 13-мӗшӗнче архивланӑ..
* «Ракообразные» 2023 ҫулхи Ҫурла уйӑхӗн 12-мӗшӗнче архивланӑ. — статья А. В. Рыбакова на сайте Дальневосточного геологического института ДВО РАН.
* *Lowry J. K.* (1999 onwards). Crustacea, the Higher Taxa: Description, Identification, and Information Retrieval. Version: 2 October 1999.(акӑлч.)
* Ракообразные. Учебный фильм для средней советской школы  çинче .
# Электро конденсаторLatinitsopa vulani

Ку терминӑн урӑх пӗлтерӗшсем пур, Конденсатор (пĕлтерĕшсем) пӑхӑр.
Электро конденсатор
**Конденса́тор** (лат. *condensare* — «йăвăлатас», «çăратас» е лат. *condensatio* — «пухас») — электронла компонент, улшăнусăр е улшăнуллă шăнăçтарăшлă икполюслăх; пĕчĕк электро яруллă; электро каплама тата электро уйн энергине пухмалли хатĕр пулса тăрать.

Конденсатор — пассивлă электронла компонент. Пĕрчĕсен СИ тытăмĕнче конденсатор шăнăçтарăшне фарадсемпе виçеççĕ.

## Асăрхавсем

## Каçăсем

* \* К. С. Петров. Пассивные компоненты радиоэлектронной аппаратуры (учебное пособие). Глава 2.2: Конденсаторы
* Конденсаторы. Кодовая маркировка.
* Конденсатор 1934 года. СССР, Московский электротехнический завод им. Орджоникидзе
* Список производителей конденсаторов с низким ЭПС 2015 ҫулхи Нарӑс уйӑхӗн 15-мӗшӗнче архивланӑ. (англ.)
* Алюминиевые электролитические конденсаторы EPCOS 2013 ҫулхи Утӑ уйӑхӗн 19-мӗшӗнче архивланӑ. (англ.)
* Соединение конденсаторов: руководство для начинающих 2021 ҫулхи Ҫӗртме уйӑхӗн 18-мӗшӗнче архивланӑ.
# Эстони

|  |
| --- |
| Eesti Vabariik
Эстони |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Эстони ялавĕ | Эстони гербĕ |

 |
|  |
| Патшалăх чĕлхисем | эстон |
| Тĕп хула | Таллин |
| Чи пысăк хула | Таллин |
| Президент | Тоомас Хендрик Ильвес |
| Премьер-министр | Андрус Ансип |
| Лаптăкĕ  - Пĕтĕмпе | 129 вырăнта 45 226 км2 |
| Халăх йышĕ  - Пĕтĕмпе(2003)  - Йышлăхĕ | 150 вырăнта 1 408 556 31/км² |
| Валюта ячĕ | евро |
| Вăхăт тăрăхĕ | ГВ +02 пуçласа +02 таран |
| Патшалăх гимнĕ | Mu isamaa, mu õnn ja rõõm |
| Тетел доменĕ | .ee |
| Тел. префиксĕ | +372 |

**Эстони** (эст. *Eesti*) — Балтика тинĕсĕн çурçĕр-хĕвелтухăç енче вырнаçнă патшалăх. Тухăç енче Раççейпе çуммăн вырнаçнă, кăнтăр енче — Латвипе юнашар.

## Истори

## Халăх йышĕ

2003 çулта Эстонире 1 356 000 çын патнелле пурăннă. 68,4% вĕсенчен эстонсем, 25,7% — вырăссем, 2,1% — украинсем, 1,3% — белоруссем, 0,9% — финсем, ыттисем 1,6% шутланнă.

Кунта чăвашсен «Нарспи» наципе культура пĕрлĕхĕ ĕçлет

## Пайланăвĕ

Эстони 15 уйес (мааконд) çине пайланать.

## Çавăн пекех

* Эстони хулисем
* Тарай — Таллинри (Эстони) чăваш мусăк ушкăнĕ.

## Асăрхавсем
# МурсиLatinitsopa vulani

| Мурси |
| --- |
| **хула** |
| Skyline of Мурси |
|

|  |
| --- |
|  **Logo** |

 |

**Мурси** — (исп. *Murcia*) кӑнтӑр-хӗвелтухӑҫ Испани хули. Мурси автономлӑ пӗрлӗхӗн административлӑ тӗп хули, Мурси провинцин хули.

Халӑхӗ 441 354 ҫын (2012 ҫулта).

## Кун-ҫулӗ

## Паллӑ ҫынӗсем

## Тӑванлӑ хуласем

## Вуламалли

## Каҫӑсем

* **www.murcia.es** — официаллă сайт Мурсии(исп.)
* Туристическая информация о Мурсии(акӑлч.)
# Юпа, 11Latinitsopa vulani

## Уявсем

## Пулăмсем

«Мэри Роуз»
* 1138 — Алеппори çĕр чĕтренĕвĕ, этемлĕх кун-çулĕнчи чи инкеклисенчен пĕрри
* 1899 — Иккĕмĕш анкăл-бур вăрçи.
* 1919 — Вильнăра Стефан Батори университетне уçнă
* 1961 — Семипалатинск полигонĕнче пĕрремĕш çĕр айĕнчи йĕтре сирпĕнĕвне ирттернĕ
* 1962 — Ватиканра XX ĕмĕрте рим-католици чиркĕвĕн пĕртен-пĕр çут тĕнче соборĕ уçăлнă
* 1982 — Солент тĕпĕнчен 450 çул каялла шыва путнă «Мэри Роуз» караккана (*капăрл.*) хăпартнă
* 1984 —пĕрремĕш американ астронавт-хĕрарăм — Кэтрин Салливэн уçă космоса тухнă
* 1994 — рубль доллартан питĕ хăвăрт йӳнелсе ӳкнĕ («хура ытларикун»)

## Çуралнă

* 1676 — Георг Вильгельм де Геннин, Раççей çарпуçĕ тата инженерĕ.
* 1892 — Фролов Андрей Игнатьевич, Вăтам Азире Совет влаçĕшĕн кĕрешекенĕ.
* 1896 — Ванеркке Николай Иванович, букварь, орфографипе терминологи словарĕсен авторĕ.
* 1942 — Ершов-Янкер Николай Гаврилович, сăвăç.

## Вилнĕ

* 1963 — Жан Кокто, Франци çыравçи, ӳнерçи.
# 719Latinitsopa vulani

| Çулсем
 |
| --- |
|  711 • 712 • 713 • 714 —  **715**  — 716 • 717 • 718 • 719
 |
| Вунçуллăхсем
 |
| 690-мĕшсем • 700-мĕшсем — **710-мĕшсем** — 720-мĕшсем • 730-мĕш |
| Ĕмĕрсем
 |
| VII ĕмĕр — **VIII ĕмĕр** — IX ĕмĕр
 |

## Пулăмсем

* Хильперик Рагенфредран Аквитание тарнă. Хлотарь IV вилнĕ. Карл Мартелл Хильперика астул çине тавăрнă.
* 719—721 — мĕнпур франксен патши Хильперик II.
* 719—720 — Нейстрипе Бургунди майордомĕ Карл Мартелл.
* Анастасий II тăнайçи пăлхарĕсене Лева хирĕçле пăлхава çĕкленĕ. Анастасие çĕнтернĕ. Кăвара кĕнисене пурне те вĕлернĕ. Анастасие айăпласа вĕлернĕ.

## Çуралнă

## Вилнĕ

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ку çулсем çинчен çырса пĕтермен статья. Эсир тӳрлетсе, хушса ăна çырса пĕтерме пулăшаятăр* |
# Руанда

|  |
| --- |
| Republika y'u Rwanda République du Rwanda Republic of Rwanda
Руанда |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Руанда ялавĕ | Руанда гербĕ |

 |
|  |
| Патшалăх чĕлхисем | франци, руанда, акăлчан |
| Тĕп хула | Кигали |
| Чи пысăк хула | Кигали |
| Президент,Премьер-министр | Поль Кагаме Бернар Макуза |
|  |  |
| Лаптăкĕ  - Пĕтĕмпе | 144 вырăнта  26 338 км2 |
| Халăх йышĕ  - Пĕтĕмпе(2010)  - Йышлăхĕ | 91 вырăнта 10 746 311 421/км² |
| Валюта ячĕ | руанда франкĕ |
| Вăхăт тăрăхĕ | ГВ +2 пуçласа +2 таран |
| Патшалăх гимнĕ | Руанда патшалăхĕн гимнĕ Rwanda Nziza |
| Тетел доменĕ | [[.rw]] |
| Тел. префиксĕ | 250 |

**Руанда Респрублики** - тĕп Африкăри пысăк мар патшалăх.
Конго Демократи Республикипе хĕвелтухăçĕнче, Угандăпа çурçĕрте, Танзанипе хĕвелтухăçĕнче, Бурундипе кăнтăрта чикĕ тытать. Сăртсем нумай пулнипе **пин сăрт çĕрĕ** (фр. *Pays des Mille Collines*, киньяруанда Шаблон:Lang-rw тесе калаççĕ. 1994-мĕш çулхи Руанда геноцичĕпе тĕрчипех палăрнă.

## Географи

Руанда картти
Руанда Африкăн тĕп пайĕнче, экватортан кăштах кăнтăртарах вырнаçнă.
Конго Демократи Республики чиккинче Киву кӳлипе Русизи юханшывĕ вырнаçнă. Юханшывсем Нил бассейне кĕрĕççĕ. Киву кӳлли- Африкăра крокодилсем çук пĕртен пĕр пысăк кӳлĕ. Патшалăхăн кăнтăр тата хĕвелтухăç пайĕнчи кӳлĕсенче крокодилсем пурăнаççĕ.
Саванна патшалăхăн пысăк пайне йышăнать. Тусен тăвайкинче çумăр вăрманĕсем ӳсеççĕ.
Чĕрчунсене пĕтернĕпе пĕрех. Пысăк чĕрчунсем (антилопасем, буйволсем, носорогсем, зебрасем, араслансем, слонсем, бегемотсем, крокодилсем, горилласем) заповедниксенче çеç сыхланса юлнă.

## Халăх

Халăх шучĕ — 11,1 млн (2010 -мĕш çулхи çĕртме уйăхĕнчи хаклав).
Çулталăкра ӳсни — 2,8 % (фертильность — пĕр хĕрарăм вăтамран 4,99 ача çуратать).

Вăтамран арçынсем 49 çул, хĕрарăмсем 52 çул пурнăнаççĕ. ВИЧ вирусĕ пĕтĕм халăхăн 2,8 % юнĕнче сарăлнă (2007 çулхи хаклав). Хулара 18 % пурăнать. Этно-расса тытăмĕ - хуту (банту шутне кĕрекен) 84 % , тутси (хамитсем шутне кĕреççĕ) 15 %, тва (пигмейсем) 1 %. Официаллă чĕлхесем - франци тата киньяруанда чĕлхи. Суту-илӳре суахили чĕлхи сарăлнă. Халăхăн 69 % (76 % арçын, 64 % хĕрарăм — 2002 çулхи çырав тăрăх) хутла пĕлеççĕ.

## Тĕнсем

Католиксем - 56,5 %, протестантсем 26 %, адвентистсем 11,1 %, мусульмансем 4,6 %, вырăнти тĕрсем 0,1 %, атеистсем 1,7 % (2001).

## Экономика

Çутçанталăк ресурсĕсем — ылтăн, тăхлан, вольфрам, берилли, çутçанталăк газĕ, гидроэнерги, тулăх тăпрасем.

## Администрациллĕ пайлану

Руандăн административла пайланăвĕ (2006-мĕш çултан)
2006-мĕш çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕнчен Руанда пилĕк провинци (intara) çине пайланать. Кашни провинци вăтăр района (akarere) пайланать, расонсем секторсем çине пайланаççĕ.

* Çурçĕр провинци
* Хĕвелтухăç провинци
* Кăнтăр провинци
* Хĕвеланăç провинци
* Кигали провинцийĕ

## Çав. пекех

* Руандăри геноцид
* Википеди киньяруанда чĕлхипе

## Асăрхавсем

## Каçăсем

* *Руанда (государство в Африке)* — ПСЭ (2010 çулхи Раштав уйӑхӗн 28-мĕшĕнче тĕрĕсленĕ.)
* История Руанды 2008 ҫулхи Раштав уйӑхӗн 1-мӗшӗнче архивланӑ.
* Геноцид в Руанде 2009 ҫулхи Пуш уйӑхӗн 7-мӗшӗнче архивланӑ.
* Руанда. Страна тысячи холмов 2010 ҫулхи Чӳк уйӑхӗн 24-мӗшӗнче архивланӑ.
# Тĕк (сĕтпе ӳсекеннисен)

Куç хĕрринчи тĕксем — хăрпăк, çамка айĕнчи вара — харшă
Ура çинчи тĕксене çăм теме те май пур
Skin
 Ку терминӑн урӑх пӗлтерӗшсем пур, Тĕк (пĕлтерĕшсем) пӑхӑр.
**Тĕк**, е **Сĕтпе ÿсекеннисен тĕкĕ** (лат. *pili*, ав.гр. τρίχες) — ӳт майлашăмĕ, эпидермисран тухса тăраканскер, эпителиаллĕ пайрăмсен нумай сийлĕ тата çип пек тытăмĕ (кератиноцитсем, меланоцитсем), вĕсем ÿсĕм пăнчинчен аяккарах мăйракаланса пыраççĕ, сĕтпе ÿсекенсен тирне хупласа тăраççĕ. Тĕп компонент — кератин.

Чăваш чĕлхинче пуç çинче ÿсекен çавнашкал чĕлкĕмсене çеç çӳç теççĕ. Ытти тĕлте ÿсекеннисене апла каламаççĕ. Çавăн пекех урăх чĕрчунсенни пирки те апла калани çук.

Сĕтпе ÿсекеннисен, вăл шутра этемĕн, тĕкĕ çăра та вăрăм пулсан, ăна çăм теççĕ (çÿçсĕр, сухалсăр, мăйăхсăр, çилхесĕр, хӳрери хĕлĕхсĕр тата ытти хăшпĕр майлашăмсемсĕр пуçне).

## Çавăн пекех

* Пилоэрекци
* Причёска
* Колтун (воспаление)
* Сĕтпе ӳсекенсен тĕкне тĕпчени[en]
* Трихофили[en]
* Погонофоби[en]
* Трихофаги
* Скальп
* Тăлăх арăм сăмсахĕ
* Çăмлă Иоанн

## Асăрхавсем

## Литература

* Волосяное сырьё // Ветеринарный энциклопедический словарь — М.: Советская энциклопедия, 1981. — 640 с.
* *Герценштейн Г. М.*  Волос // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). —  СПб.: 1890—1907.
* Волос конский // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). —  СПб.: 1890—1907.
* Библейская энциклопедия архимандрита Никифора. —  М.: 1891—1892.
* Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. —  СПб.: 1908—1913.
* Дерматовенерология. Национальное руководство / под ред. Ю. К. Скрипкина, Ю. С. Бутова, О. Л. Иванова // М.: ГЭОТАР-Медиа, 2013. — 1024 с. ISBN 978-5-9704-2305-9.

## Каçăсем

* *Abraham A. Embi*, Demonstration of the Human Hair Shaft as Transmitter/Receiver of Electromagnetic Forces 2021 ҫулхи Юпа уйӑхӗн 22-мӗшӗнче архивланӑ. (Демонстрация стержня человеческого волоса как передатчика / приемника электромагнитных сил) / «Journal of Nature and Science» (JNSCI), 2016(акӑлч.)
# ВиçпĕрлевLatinitsopa vulani

Андрей Рублёвăн Виçпĕрлев турăшĕ (Андрей Рублёв, ~1422-1427, Мускав, Третьяков галерейи)
 Ку терминӑн урӑх пӗлтерӗшсем пур, Виçпĕрлев (пĕлтерĕшсем) пӑхӑр.
 «Сăваплă Виçпĕрлев» ыйтни кунта куҫать; ҫавӑн пекех урӑх пӗлтерӗшсене пӑхӑр.
**Виçпĕрлев** (грек Αγία Τριάδα, лат. *Trinitas*) — христианлăх вĕренĕвĕнче Турăн Виçсăпатлăхне кăтартакан турă сăмахлăх терминĕ. Пĕрремĕш ăстрăм «Виçпĕрлев» термина Антиохий Феофилĕ кĕртнĕ (II ĕмĕр):

> *«Çутăçсене тăвичченхи виççĕ кун, Виçпĕрлев, Турă тата Унăн Самахĕ тата Унăн Ăсчахлăх сăпачĕсен тĕсĕ»*.
>
>

|  |
| --- |
| **Христианлăх** Портал:Христианлăх |
|  |
| **Библи**
Кивĕ Халал · Çĕнĕ Халал
Апокрифы
Евангели
Вуннă пехил
Туçи ӳкĕт сăмахĕ  |
| **Виçпĕрлев**
Турă Аçа
Турă Ывăлĕ (Иисус Христос)
Сăваплă Хакал |
| **Христианлăх кун-çулĕ**
Христианлăх хронологийĕ
Малтанхи христианлăх
Гностика христианлăхĕ
Апостолсем
Çут тĕнче соборĕсем
Аслă аркану
Хĕрес харçисем
Реформаци |
| **Христиансен турă сăмахĕ**
Çылăха кĕни · Çылăх · Ырлăх Пăстаç пĕрлешĕвĕ · Чӳк парни
Çăлăну · Иккĕмĕш килĕм
Турра ырă туни
Ыркăмăллăхсем ·
Варттăнлăхсем·
Эсхатологи |
| **Христианлăх турачĕсем**
Католицизм · Православи ·
Протестантизм Авалхи тухăç чиркĕвĕсем ·
Антитринитарии

---

* п
* с
* т
 |

## Турăш çыравĕ

* Православири Виçпĕрлев çыравĕ

## Çавăн пекех

* Саваплă Виçпĕрлев кунĕ
* Храм Троицы Живоначальной

## Асăрхавсем

## Вуламалли

* *Спасский А. А.*  История догматических движений в эпоху Вселенских соборов (в связи с философскими учениями того времени). Тринитарный вопрос (История учения о св. Троице). —  Сергиев Посад: 1914.
* В. В. Болотов. Учение Оригена о Св. Троице (1879) 2006 ҫулхи Юпа уйӑхӗн 28-мӗшӗнче архивланӑ.
* П. И. Верещацкий. Плотин и блаженный Августин в их отношении к тринитарной проблеме (1911) 2007 ҫулхи Юпа уйӑхӗн 14-мӗшӗнче архивланӑ.
* Е. Петровский. Идеи троичности в духовных традициях Китая и Индии // Встреча. — 1999 — № 10 — С. 54-60. — сравнение восточных триад и христианского догмата Троицы
* Раушенбах Б. В. «Логика троичности» 2014 ҫулхи Ҫурла уйӑхӗн 7-мӗшӗнче архивланӑ.
* Исаак «О святой Троице и воплощении Господа»

## Каçăсем

* *П. Лепорский.*  Троица // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). —  СПб.: 1890—1907.
* Троица // Энциклопедия Кругосвет 2015 ҫулхи Пуш уйӑхӗн 29-мӗшӗнче архивланӑ.
* Троица // Новейший философский словарь. 2009
* Святая Троица — статьи на портале «Азбука веры»
* Doctrine of the Trinity(акӑлч.)
* Ҫимӗкре масар пасар пек кӗрлемелле-и?
# Чжун-цзун (Тан ăрăвĕ)Latinitsopa vulani

|  |
| --- |
| Ли Сянь |
|  |
| Çуралнă вăхăт | 656, чӳк, 26 |
| Çуралнă вырăн | Чанъань |
| Вилнĕ вăхăт | 710, утă, 3 |
| Вилнĕ вырăн | * Сиань[d]
 |
| Гражданлăх | * Тан империйӗ
 |
| Пăхăнулăх | * Тан империйӗ
 |
| Ашшĕ | Гао-цзун[d] |
| Амăшĕ | У Цзэтянь[d] |
| Арăмӗ | Вэй-хуанхоу[d], Princess Zhao[d] и Шангуань Ваньэр[d] |
| Ачисем | Ли Чунчжао[d], Li Chongfu[d], Ли Чунцзюнь[d], Ли Чунмао[d], Ли Сяньхуэй[d], Аньлэ[d], Princess Dingan[d], Princess Yicheng[d], Princess Xindu[d], Princess Cheng'an[d], Princess Yongshou[d] и Princess Changning[d] |
|  Медиафайлы на Викиампар |

**Чжун-цзун** (кит. 中宗, 26 чӳк 656 — 3 утӑ 710) — Тан династийӗн 4-мӗш тата 7-мӗш императорӗ; астулра икӗ хутчен пулнӑ.

## Пурнӑҫӗ

## Ӗҫӗ-хӗлӗ

## Кун-ҫулӗ

## Вуламалли

* Грэй Джон Генри. История Древнего Китая / А. Б. Вальдман (пер. с англ.). — М.: Центрполиграф, 2006. — 606 с.

## Каҫӑсем
# 727Latinitsopa vulani

| Çулсем
 |
| --- |
|  719 • 720 • 721 • 722 —  **723**  — 724 • 725 • 726 • 727
 |
| Вунçуллăхсем
 |
| 700-мĕшсем • 710-мĕшсем — **720-мĕшсем** — 730-мĕшсем • 740-мĕш |
| Ĕмĕрсем
 |
| VII ĕмĕр — **VIII ĕмĕр** — IX ĕмĕр
 |

## Пулăмсем

* Элладăпа Киклад утравĕсенче пурăнакансем Лева хирĕç çĕкленнĕ Козбмана император вырăнне лартнă.
* Ака — Пăлхавçăсен флочĕ Кустантина çитнĕ, анчах та ăна çапса аркатнă. Козьмана айăпласа вĕлернĕ. Лев сăваплă чĕрĕ ӳтсене чысланине хирĕç тăнă, малтан пулнă императорсемпе архиерейсене турăша пуççапакансем тесе айăпланă.
* Туфаньсем Гуа кармана (Çур.-Ан. Ганьсу) туртса илнĕ. Ван Цзюнь-чжо çарпа туфаньсене хăваласа Кукунор кӳлĕ патне çитнĕ. Уйгурсем ăна велернĕ.

## Çуралнă

* Отомо но Отомаро

## Вилнĕ

* Сăваплă Губерт

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ку çулсем çинчен çырса пĕтермен статья. Эсир тӳрлетсе, хушса ăна çырса пĕтерме пулăшаятăр* |
# ХуранLatinitsopa vulani

Итали. Монтерано. Ренессанс фестивалĕ. Хуранра апат пиçет
**Хуран** — металл савăт-сапа.

## Çавăн пекех

* Казан

## Асăрхавсем

## Литература

* Котлы металлические // Товарный словарь. Том 4 / Гл. ред. И.А. Пугачев. — М.: Госторгиздат, 1958. — Стб. 334—335.
# 750Latinitsopa vulani

| Çулсем
 |
| --- |
|  742 • 743 • 744 • 745 —  **746**  — 747 • 748 • 749 • 750
 |
| Вунçуллăхсем
 |
| 720-мĕшсем • 730-мĕшсем — **740-мĕшсем** — 750-мĕшсем • 760-мĕш |
| Ĕмĕрсем
 |
| VII ĕмĕр — **VIII ĕмĕр** — IX ĕмĕр
 |

## Пулнисем

* 750 тĕлне — Альфонс, Пелайо кĕрӳшĕ, Астури тăрамçи, арапсенчен Галисипе Леона çĕнтерсе илнĕ те хăйне Альфонс I, Леон тата Астури королĕ тесе пĕлтернĕ.
* 750—757 тĕлне — Леон тата Астури королĕ Альфонс I.
* Виççĕ çул хушши Аббасидсемпе кĕрешнĕ омейяд çарĕсене пĕтĕмпех аркатнă. Халиф Марван II Икĕпата тарнă, унтах пуçне хунă.
* Династия Аббасидов вступила на трон багдадских халифов.
* 750—1258 — Арап халифатĕнче Аббасидсен династийĕ. Тĕп хула — Багдад.
* 750—754 — Халиф Ас-Саффах (Абу-ль-Аббас ас-Саффах). Омейяд килĕн çыннисене тата вĕсен майлисене касса вĕлернĕ.
* 750—755 — Эрмени кнеçĕ Мушег II Мамиконян.

## Çуралнă

* Лев IV Хасар
* Лев III (рим паппи)

## Вилнĕ

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ку çулсем çинчен çырса пĕтермен статья. Эсир тӳрлетсе, хушса ăна çырса пĕтерме пулăшаятăр* |
# АксиомаLatinitsopa vulani

**Аксио́ма** (ав.гр. ἀξίωμα «калани, никĕслени»), е **постула́т**, — пĕр-пĕр теорин никĕсĕнче (умĕнче) тăракан малкурăм (каланăлăх), çапла вара вăл çак теори шайĕнче ĕнентерÿсĕрех чăнлăх вырăнне хурăнать. Асăннă малкурăма ытти каланăлăхсене, теорема текенскерсене, ĕнентерме усă кураççĕ.

## Вуламалли

* Начала Евклида. Книги I—VI. М.-Л., 1950
* *Гильберт Д.* Основания геометрии. М.-Л., 1948

## Каçăсем

* Аксиома // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). —  СПб.: 1890—1907.

## Асăрхавсем
# Кристаллит

|  |  |
| --- | --- |
| Тĕрлĕ пĕрчĕксенчен тăракан поликристаллăн схеми | Металл микроструктурин фотографийĕ — пĕрчĕксен чиккисем те палăраççĕ |

**Кристаллит** — пĕр-пĕр хытă япалалăхăн кристалл теме май пур пайĕ. Ун тулашĕнче — урăхларах стрктурăсем. Мĕнпурне пĕрле поликристалл теççĕ.

Кунашкал пая çавăн пекех **пĕрчĕк** е **кристалла пĕрчĕк** теме пулать.

## Çавăн пекех

* Сулăннă электронсен дифракцийĕ
* Текстура (кристаллографи)
* Кристалл
* Кристаллографи
# 23Latinitsopa vulani

| Çулсем
 |
| --- |
|  15 • 16 • 17 • 18 —  **19**  — 20 • 21 • 22 • 23
 |
| Вунçуллăхсем
 |
| 0-мĕшсем  п. эрч. • 0-мĕшсем — **10-мĕшсем** — 20-мĕшсем • 30-мĕш |
| Ĕмĕрсем
 |
| I ĕмĕр пирĕн эраччен — **I ĕмĕр** — II ĕмĕр
 |

## Пулăмсем

Рим империйĕ

* Консулсем: Гай Азиний Поллион тата Гай Антистий Вет.
* Тиберий Римра претори гвардин 10 когортине пуçтарать.

Авалхи Китай:

* Пăлхавлă текĕртсем Чанъань хулана туртса илеççĕ. 3 кун хупăрласа тăнă хыççăн кармана ярса илеççĕ. Ван Ман вилĕмĕ.
* «Хĕрлĕ куç харшисемлисем» Лю ăрачĕн Гэн-шие (Лю Сюань) хăйсен императорĕ туса хураççĕ.
* Кянсем (тибетсем) Ганьсуне кĕрсе каяççĕ.

## Çуралнă

Аслă Центурион — Рим Хедокраби

## Вилнĕ

* Друз Кĕçĕнни — Сеян хушнипе наркăмăш парса вĕлернĕ.
* Германик Цезарь — Друз Кĕçĕннин ывăлĕ, Тиберин ывăлĕ. Виçĕ çултах ашшĕ çĕре кĕриччен вилет.

## Çавăн пекех пăхăр

* Пирĕн эрăччен 23

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ку çулсем çинчен çырса пĕтермен статья. Эсир тӳрлетсе, хушса ăна çырса пĕтерме пулăшаятăр* |
# 580

| Çулсем
 |
| --- |
|  572 • 573 • 574 • 575 —  **576**  — 577 • 578 • 579 • 580
 |
| Вунçуллăхсем
 |
| 550-мĕшсем • 560-мĕшсем — **570-мĕшсем** — 580-мĕшсем • 590-мĕш |
| Ĕмĕрсем
 |
| V ĕмĕр — **VI ĕмĕр** — VII ĕмĕр
 |

## Пулса иртнĕ

## Çуралнă

## Вилнĕ

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ку çулсем çинчен çырса пĕтермен статья. Эсир тӳрлетсе, хушса ăна çырса пĕтерме пулăшаятăр* |
# 168Latinitsopa vulani

| Çулсем
 |
| --- |
|  160 • 161 • 162 • 163 —  **164**  — 165 • 166 • 167 • 168
 |
| Вунçуллăхсем
 |
| 140-мĕшсем • 150-мĕшсем — **160-мĕшсем** — 170-мĕшсем • 180-мĕш |
| Ĕмĕрсем
 |
| I ĕмĕр — **II ĕмĕр** — III ĕмĕр
 |

## Пулса иртнĕ

## Çуралнă

## Вилнĕ

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ку çулсем çинчен çырса пĕтермен статья. Эсир тӳрлетсе, хушса ăна çырса пĕтерме пулăшаятăр* |
# ĔçмеLatinitsopa vulani

**Ĕçме** (пĕр пек илтĕнекен тата пĕр пек çырăнакан глаголран) — ĕçмелли шĕвек.

## Ĕçме шыв

Сельтер шывĕ
Шыв — çын ĕçекен чылай ĕçмен тĕпĕ. Ăна газăласа е минералласа (çутçанталăкăн минерал çăл куçĕсенчен илсе те, хушса та) тăваççĕ.

## Алкоголь ĕçмисем

Алкоголь ĕçмисем — углеводород чĕрринчен тунă 1,5 % сахал мар этил спирчĕллĕ ĕçмесем.

Авалранах ăна йӳçтерсе хатĕрленĕ.

Коктейль.
* эрех
* сăра
* сидр
* кăрчама

### Хаяр спирт ĕçмисем

Спирт ĕçмисене юхтармалли кубра, ректификаци колоннинче е урăх мелсемпе, микроорганизмсемпе усă курмасăр, хаярлăхне ӳстереççĕ.

* абсент
* бренди
	+ кальвадос
* виски
* водка
* граппа
* джин
* коньяк
* ликёр
* ром
* аншарли
* текила

## Газăланă ĕçмесем

Углекислый газа (?) тултарнăскерсене газăланăскерсем теççĕ.

* Йӳçтерсе тунăскерсем:
	+ шампань
	+ кислые щи
* Хальхи технологипе тунăскерсем:
	+ кола
	+ тоник
	+ газăланă лимонад

## Алкогольсăр ĕçмесем

* Кăвас
* Компот
* Морс

### Сĕтексем

Кокос сĕчĕллĕ кокос.
Улма-çимĕç, çырла, пахча-çимĕç сĕтекĕсем е вĕсене шывпа хутăштарса тунисем. Раççейре çаплах хурăн сĕтекĕ, морс ĕçеççĕ.

### Сĕт ĕçмисем

Сĕт стаканĕ
Сĕтрен, ытларах ĕне сĕтĕнчен тунисем:

* кефир
* уйран
* ацидофилин
* шĕвĕ йогурт
* ряженка

### Вĕри шĕвексем

Симĕс чей чашки.
Яланах ăшăлла ĕçмелли ĕçмесем:

* вĕри шоколад (какао)
* чей
* каркаде
* кофе
* мате
* глинтвейн
* сбитень
* вĕри пĕçернисем

## Асăрхавсем

## Каçăсем

* Ĕçмесем пирки тата бар культури 2009 ҫулхи Ҫӗртме уйӑхӗн 16-мӗшӗнче архивланӑ.
* Сывлăха упрама пулăшакан ĕçмесем 2012 ҫулхи Ҫу уйӑхӗн 6-мӗшӗнче архивланӑ.
* Ĕçмесен рецепчĕсем 2016 ҫулхи Раштав уйӑхӗн 7-мӗшӗнче архивланӑ.

## Çавăн пекех пăхăр

* Яшка
# 386Latinitsopa vulani

| Çулсем
 |
| --- |
|  378 • 379 • 380 • 381 —  **382**  — 383 • 384 • 385 • 386
 |
| Вунçуллăхсем
 |
| 360-мĕшсем • 370-мĕшсем — **380-мĕшсем** — 390-мĕшсем • 400-мĕш |
| Ĕмĕрсем
 |
| III ĕмĕр — **IV ĕмĕр** — V ĕмĕр
 |

## Пулса иртнĕ

## Çуралнă

## Вилнĕ

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ку çулсем çинчен çырса пĕтермен статья. Эсир тӳрлетсе, хушса ăна çырса пĕтерме пулăшаятăр* |
# 591

| Çулсем
 |
| --- |
|  583 • 584 • 585 • 586 —  **587**  — 588 • 589 • 590 • 591
 |
| Вунçуллăхсем
 |
| 560-мĕшсем • 570-мĕшсем — **580-мĕшсем** — 590-мĕшсем • 600-мĕш |
| Ĕмĕрсем
 |
| V ĕмĕр — **VI ĕмĕр** — VII ĕмĕр
 |

## Пулса иртнĕ

## Çуралнă

## Вилнĕ

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ку çулсем çинчен çырса пĕтермен статья. Эсир тӳрлетсе, хушса ăна çырса пĕтерме пулăшаятăр* |