# ТанахLatinitsopa vulani

Шаблон:Библи статьи
**Тана́х** (акроним ивр. תָּנָ״ךְ‎; çаплах **микра** ‏מִקְרָא‏‎ — «вулани»; **китве ха-кодеш** ‏כִּתְבֵי הַקֹּדֶשׁ‏‎ — «Сăваплă Çырни») — еврейсен Библин ячĕ, унăн виçĕ уйрăмĕн ячĕсен акронимĕ. «Танах» терминпе Вăтам ĕмĕрсенче ускурма тытăннă.

Чи малтанах Танах тексчĕсене авалхи еврей чĕлхипе, хăшпĕр татăкĕсене — арамей чĕлхипе çырнă.

Çак уйрăмсем кĕреççĕ:

* *То́ра* (‏תּוֹרָה‏‎) — Саккун;
* *Невии́м* (‏נְבִיאִים‏‎) — Пӳлĕхçĕсем;
* *Ктуви́м* (‏כְּתוּבִים‏‎) — Çырнисем.

Ăшĕнчипе Танах христиансен Библин Кивĕ Халалĕпе пĕрех, канона кĕмен (иккĕмĕшри канон) кĕнекисемсĕр, çаплах Танах çук, хушса çырнисемсĕр пуçне.

Еврейсен йăлипе, хăйсен авалрахах этапне «Танахлискер» пекки теççĕ.

## Танах ăшĕ

Танаха çырнă çавра хутсем.
Танахри Ленинград кодексĕн пĕрремĕш страници, 1008 çул.
Танах тĕнче пуçланса кайнине, этем килнине, Турăран тухнă халала тата пехилсене, çаплах еврей халăхĕн историне, пуçарăнса Иккĕмĕш Храм тапхăрен çитиччен, каласа парать. Иудаизма тыса пыракансем çак кĕнекесене çаваплă теççĕ *Руах ха-Кодеш*  (‏רוּחַ הַקֹּדֶשׁ‏‎ — «Святой Дух»).

Танах, çаплах иудаизмри тĕнпе философири сăнарлăхсем, христианлăха тата ислама витĕмленĕ .

## Танах йышĕ

## Кăларăмсем

* Библи Сончино (1488);
* Неаполитан Библийĕ (1491—1493);
* Брешиан Библийĕ (1495);
* Даниэль Бомберг Библийĕ (1516—1517);
* Бер Библийĕ (1869—1895);
* Рудольф Киттель Biblia Hebraica (1905—1906);
* «Британ тата ютçĕр библи пĕрлĕхĕн» кăларăмĕсем (1911—1926), редакторсем: Кристиан Давид Гинцбург тата Н. Х. Снейт (1928);
* Biblia Hebraica Stuttgartensia, редакторсем: Карл Эллигер тата Вильгельм Рудольф (1967—1976, 1977 — пĕрремĕш пĕр томлă кăларăм, 2006);
* JPS Hebrew-English Tanakh (1985, 1999).

## Литература

### Куçарнисем

* Септуагинта (Çитмĕл Перевод ăнлантарусем), п. эрч. III—I ĕмĕрсем, авалхи грек чĕлхине куç.
* Таргум Онкелоса, I ĕмĕрĕн вĕçĕ, анăç арамей чĕлхи çине куç.
* Пешитта, V ĕмĕрччен, III ĕмĕрте, пулас пек, тухăç-арамей (сири) чĕлхи çине куç.
* Ватă латынь куçарăвĕсем, IV ĕмĕрччен, латынь çине.
* Вульгата, IV—V ĕмĕрсем, латынь çине.
* Коптсен Библи версийĕ, IV—V ĕмĕрсем, на различные диалекты коптского языка.
* Тафсир, X ĕмĕр, араб чĕлхи çине.

### Чиркӳ-славян чĕлхине куçарнисем

* Геннадий Библийĕ, 1499 çулта вĕçленĕ, Септуагинтăпа Вульгатăран куçарни.
* Франциск Скорина библийĕ йышĕнче, 1517—1519 çулсем, тĕрлĕ çăлкуçсенчен.
* Елизавета Библийĕ йышĕнче, 1751 çул, Острога Библипе, Септуагинта, Вульгата тата урăх çăлкуçсемпе танлаштарса-тĕрĕслесе пынипе.

### Вырăс чĕлхине куçарнисем

* Архимандрит Макарин, 1860—1867 çулсем.
* Давид Йосифон ертсе пынипе тăлмачсем куçарнă, издательство «Мосад Рав Кук», 1975 год; тепĕр хутчен 1978 çулта пичетленĕ.
* Михаил Ковсан, 2012—2016 çулсем.

### Сăмахсарсем

* Brown F., Driver S.R., Briggs C.A. A Hebrew and English Lexicon of the Old Testament. Oxford, 1907.
* Koehler L., Baumgartner W. The Hebrew and Aramaic Lexicon of the Old Testament / Revised by W. Baumgartner and J. Stamm. Leiden, 1994—2000.
* Графов А. Э. Словарь библейского иврита. — М. : Текст, 2019. — 702 с. — ISBN 978-5-7516-1537-6.

## Çав. пекех

* Ленинград кодексĕ
* Алеппо кодексĕ

## Асăрхавсем

## Каçăсем

* Электронлă еврей энциклопединче статья пур «*Библия*»
* Электронлă еврей энциклопединче статья пур «*Библия. История создания и характеристика отдельных книг Библии*»
* Танах на иврите в формате pdf.
* Комментарий к книгам Танаха — Тора, Иов, Даниил. Комментарии Дмитрия Щедровицкого
* Танах тексчĕ, комментарисемпе Викивулавăшра(иврит)
* Танах тексчĕ 2018 ҫулхи Чӳк уйӑхӗн 20-мӗшӗнче архивланӑ.(иврит)
* Микраот гедолот: истори, паллă кăларăмĕсем 2020 ҫулхи Юпа уйӑхӗн 9-мӗшӗнче архивланӑ.
* Дов Конторер, Танаха куçарнисен историйĕ 2019 ҫулхи Утӑ уйӑхӗн 22-мӗшӗнче архивланӑ.
* Библие Синод куçарнин историйĕ.2016 ҫулхи Авӑн уйӑхӗн 15-мӗшӗнче архивланӑ.

Шаблон:Танах кĕнекисем